Salinatha: Rasamanjari 8

अथ सम्पक्वदोषस्य प्रोक्तमञ्जनमाचरेत् । हेमन्ते शिशिरे चैव मध्याह्नेऽञ्जनमिष्यते

atha sampakvadoṣasya proktamañjanamācaret / hemante śiśire caiva madhyāhne'ñjanamiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वाह्ने चापराह्णे च ग्रीष्मे शरदि चेष्यते । वर्षासु कुर्यादत्युष्णे वा वसन्ते सदैव हि

pūrvāhne cāparāhṇe ca grīṣme śaradi ceṣyate / varṣāsu kuryādatyuṣṇe vā vasante sadaiva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रान्ते प्ररुदिते भीते पीतमद्ये नवज्वरे । अजीर्णे वेगघाते च अञ्जनं न प्रशस्यते

śrānte prarudite bhīte pītamadye navajvare / ajīrṇe vegaghāte ca añjanaṃ na praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरेणुमात्रां कुर्वीत वर्तिं तीक्ष्णाञ्जने भिषक् । प्रमाणं मध्यमं सार्धं द्विगुणं च मृदौ भवेत्

hareṇumātrāṃ kurvīta vartiṃ tīkṣṇāñjane bhiṣak / pramāṇaṃ madhyamaṃ sārdhaṃ dviguṇaṃ ca mṛdau bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूतकं गन्धकः पेतं चाङ्गेरीरससंमूर्छितम् । अञ्जनं दृष्टिदं नृणां नेत्रामयविनाशनम्

sūtakaṃ gandhakaḥ petaṃ cāṅgerīrasasaṃmūrchitam / añjanaṃ dṛṣṭidaṃ nṛṇāṃ netrāmayavināśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसेन्द्रभुजगौ तुल्यौ ताभ्यां द्विगुणमञ्जनम् । सूततुर्यांशं कर्पूरमञ्जनं नयनामृतम्

rasendrabhujagau tulyau tābhyāṃ dviguṇamañjanam / sūtaturyāṃśaṃ karpūramañjanaṃ nayanāmṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णसर्पवसा शंखः कतकं कट्फलमञ्जनम् । रस एव मरीचेन अन्धानां दर्शनं परम्

kṛṣṇasarpavasā śaṃkhaḥ katakaṃ kaṭphalamañjanam / rasa eva marīcena andhānāṃ darśanaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शंखस्य भागाश्चत्वारस् तदर्धेन मनःशिला । मनःशिलार्धं मरिचं मरिचार्द्धेन पिप्पली

śaṃkhasya bhāgāścatvāras tadardhena manaḥśilā / manaḥśilārdhaṃ maricaṃ maricārddhena pippalī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वारिणा तिमिरं हन्ति अर्बुदं हन्ति मस्तुना । चिपिटं मधुना हन्ति स्त्रीक्षीरेण च पुष्पकम्

vāriṇā timiraṃ hanti arbudaṃ hanti mastunā / cipiṭaṃ madhunā hanti strīkṣīreṇa ca puṣpakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपामार्गशिखां घृष्ट्वा मधुना सैन्धवेन च । ताम्रपात्रे कृता नेत्रे हन्ति पीडां सुविस्तरात्

apāmārgaśikhāṃ ghṛṣṭvā madhunā saindhavena ca / tāmrapātre kṛtā netre hanti pīḍāṃ suvistarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दन्तैर्दन्तिवराहोष्ट्रगोहयाजखरोद्भवैः । शङ्खमुक्ताम्भोधिफेनयुतैः सर्वैर् विचूर्णयेत् । हन्ति वर्तिः कृता श्लक्ष्णं शुक्राणां नाशिनी परम्

dantairdantivarāhoṣṭragohayājakharodbhavaiḥ / śaṅkhamuktāmbhodhiphenayutaiḥ sarvair vicūrṇayet / hanti vartiḥ kṛtā ślakṣṇaṃ śukrāṇāṃ nāśinī param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुत्थमाक्षिकसिन्धूत्थशिवाशंखमनःशिला । गैरिकोदकफेनं च मरिचं चेति चूर्णयेत्

tutthamākṣikasindhūtthaśivāśaṃkhamanaḥśilā / gairikodakaphenaṃ ca maricaṃ ceti cūrṇayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संयोज्य मधुना कुर्यादन्धानां सा रसक्रिया । वर्त्मरोगं च तिमिरं काचशुक्रहरं परम्

saṃyojya madhunā kuryādandhānāṃ sā rasakriyā / vartmarogaṃ ca timiraṃ kācaśukraharaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्खनाभिविभीतस्य मज्जा पथ्या मनःशिला । पिप्पली मरिचं कुष्ठं वचा चेति समांशकम्

śaṅkhanābhivibhītasya majjā pathyā manaḥśilā / pippalī maricaṃ kuṣṭhaṃ vacā ceti samāṃśakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छागीक्षीरेण संपिष्ट्वा वर्तिं कृत्वा यथोन्मिताम् । हरेणुमात्रां संघृष्य जलैः कुर्यादथाञ्जनम्

chāgīkṣīreṇa saṃpiṣṭvā vartiṃ kṛtvā yathonmitām / hareṇumātrāṃ saṃghṛṣya jalaiḥ kuryādathāñjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिमिरं मांसवृद्धिं च काचं पटलम् अर्बुदम् । राज्यन्धं वार्षिकं पुष्पं वर्तिचन्द्रोदया जयेत्

timiraṃ māṃsavṛddhiṃ ca kācaṃ paṭalam arbudam / rājyandhaṃ vārṣikaṃ puṣpaṃ varticandrodayā jayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धे नागे द्रुते तुल्यं शुद्धसूतं विनिक्षिपेत् । कृष्णाञ्जनं तयोस्तुल्यं सर्वमेकत्र चूर्णयेत्

śuddhe nāge drute tulyaṃ śuddhasūtaṃ vinikṣipet / kṛṣṇāñjanaṃ tayostulyaṃ sarvamekatra cūrṇayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशमांशेन कर्पूरमस्मिंश्चूर्णे प्रदापयेत् । एतत् प्रत्यञ्जनं नेत्रगदजिन्नयनामृतम्

daśamāṃśena karpūramasmiṃścūrṇe pradāpayet / etat pratyañjanaṃ netragadajinnayanāmṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुक्त्वा पाणितलं घृष्ट्वा चक्षुषोर् यदि दीयते । जाता रोगाः प्रणश्यन्ति न भवन्ति कदाचन

bhuktvā pāṇitalaṃ ghṛṣṭvā cakṣuṣor yadi dīyate / jātā rogāḥ praṇaśyanti na bhavanti kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिफलायाः कषायेण प्रातर्नयनधावनात् । अचिरेणैव तद्वारि तिमिराणि व्यपोहति

triphalāyāḥ kaṣāyeṇa prātarnayanadhāvanāt / acireṇaiva tadvāri timirāṇi vyapohati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिफला लौहचूर्णं तु वारिणा पेषयेत् समम् । द्वयोस्तुल्येन तैलेन पचेन्मृद्वग्निना क्षणम्

triphalā lauhacūrṇaṃ tu vāriṇā peṣayet samam / dvayostulyena tailena pacenmṛdvagninā kṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैलतुल्ये भृङ्गरसे तत्तैलं तु विपाचयेत् । स्निग्धभाण्डगतं भूमौ स्थित्वा मासात्समुद्धरेत्

tailatulye bhṛṅgarase tattailaṃ tu vipācayet / snigdhabhāṇḍagataṃ bhūmau sthitvā māsātsamuddharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्ताहं लेपयेद्वेष्ट्य कदल्याश्च दलैः शिरः । निर्वाते क्षीरभोजी स्यात् छालयेत् त्रिफलाजलैः

saptāhaṃ lepayedveṣṭya kadalyāśca dalaiḥ śiraḥ / nirvāte kṣīrabhojī syāt chālayet triphalājalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यमेव प्रकर्तव्यं सप्ताहं रञ्जनं भवेत् । यावज्जीवं न सन्देहः कचाः स्युर्भ्रमरोपमाः

nityameva prakartavyaṃ saptāhaṃ rañjanaṃ bhavet / yāvajjīvaṃ na sandehaḥ kacāḥ syurbhramaropamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काकमाची यवा जाती समं कृष्णतिलं ततः । तत्तैलं ग्राहयेद्यन्त्रे तेन स्यात् केशरञ्जनम्

kākamācī yavā jātī samaṃ kṛṣṇatilaṃ tataḥ / tattailaṃ grāhayedyantre tena syāt keśarañjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोहमलामलकल्कः सजपा कुसुमैर्नरः सदा स्नायी । पलितानीह निहन्याद् गङ्गास्नायीव नरकौघम्

lohamalāmalakalkaḥ sajapā kusumairnaraḥ sadā snāyī / palitānīha nihanyād gaṅgāsnāyīva narakaugham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काश्मर्या मूलमादौ सहचरकुसुमं केतकीनां च मूलं लौहं चूर्णं सभृङ्गं त्रिफलजलयुतं तैलमेभिर् विपक्वम् । कृत्वा वै लोहभाण्डे क्षितितलनिहितं मासम् एकं निधाय केशाः काशप्रकाशा भ्रमरकुलनिभा लेपनाद् एव कृष्णाः

kāśmaryā mūlamādau sahacarakusumaṃ ketakīnāṃ ca mūlaṃ lauhaṃ cūrṇaṃ sabhṛṅgaṃ triphalajalayutaṃ tailamebhir vipakvam / kṛtvā vai lohabhāṇḍe kṣititalanihitaṃ māsam ekaṃ nidhāya keśāḥ kāśaprakāśā bhramarakulanibhā lepanād eva kṛṣṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्रीक्षीरेण सप्ताहं सुश्वेतान् भावयेत्तिलान् । तैलेन लिप्ताः केशाः स्युः शुक्ला वै नात्र संशयः

vajrīkṣīreṇa saptāhaṃ suśvetān bhāvayettilān / tailena liptāḥ keśāḥ syuḥ śuklā vai nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.