Nityanathasiddha: Rasaratnakara 1.6

अभ्र:: अशुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् अशुद्धाभ्रं निहन्त्यायुर् वर्धयेन्मारुतं कफम् । अहतं छेदयेद्देहं मन्दाग्निक्रिमिदायकम्

abhra:: aśuddha:: medic. properties aśuddhābhraṃ nihantyāyur vardhayenmārutaṃ kapham / ahataṃ chedayeddehaṃ mandāgnikrimidāyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्र:: सुब्त्य्पेस् कृष्णं पीतं सितं रक्तं योज्यं योगे रसायने । पिनाकं दर्दुरं नागं वज्रं चेति चतुर्विधम्

abhra:: subtypes kṛṣṇaṃ pītaṃ sitaṃ raktaṃ yojyaṃ yoge rasāyane / pinākaṃ darduraṃ nāgaṃ vajraṃ ceti caturvidham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिनाकाद्यास्त्रयो वर्ज्या वज्रं यत्नात्समाहरेत् । पिनाक:: परीक्षा मुञ्चत्यग्नौ विनिक्षिप्ते पिनाको दलसंचयम्

pinākādyāstrayo varjyā vajraṃ yatnātsamāharet / pināka:: parīkṣā muñcatyagnau vinikṣipte pināko dalasaṃcayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञानाद्भक्षणं तस्य महाकुष्ठप्रदायकम् । दर्दुर दर्दुरो निहितो ह्यग्नौ कुरुते दर्दुरध्वनिम्

ajñānādbhakṣaṇaṃ tasya mahākuṣṭhapradāyakam / dardura darduro nihito hyagnau kurute darduradhvanim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाग नागश्चाग्निगतः शब्दं फूत्कारं च विमुञ्चति । स च देहगतो नित्यं व्याधिं कुर्याद्भगन्दरम्

nāga nāgaścāgnigataḥ śabdaṃ phūtkāraṃ ca vimuñcati / sa ca dehagato nityaṃ vyādhiṃ kuryādbhagandaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्राभ्र वज्राभ्रकं वह्निसंस्थं न किंचिद् विकृतिं व्रजेत् । तस्माद्वज्राभ्रकं योज्यं व्याधिवार्द्धक्यमृत्युजित्

vajrābhra vajrābhrakaṃ vahnisaṃsthaṃ na kiṃcid vikṛtiṃ vrajet / tasmādvajrābhrakaṃ yojyaṃ vyādhivārddhakyamṛtyujit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्याभ्रक:: प्रोदुच्तिओन् धमेद्वज्राभ्रकं वह्नौ ततः क्षीरे निषेचयेत् । भिन्नपत्रं तु तं ज्ञात्वा मेघनादद्रवाम्लयोः

dhānyābhraka:: production dhamedvajrābhrakaṃ vahnau tataḥ kṣīre niṣecayet / bhinnapatraṃ tu taṃ jñātvā meghanādadravāmlayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावयेदष्टयामं तद्धान्याभ्रं कारयेत्सुधीः । धान्याभ्रक:: प्रोदुच्तिओन् अथवाभ्रस्य भागौ द्वौ टङ्कश्चैकं जलैः सह

bhāvayedaṣṭayāmaṃ taddhānyābhraṃ kārayetsudhīḥ / dhānyābhraka:: production athavābhrasya bhāgau dvau ṭaṅkaścaikaṃ jalaiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विदिनं स्थापयेत्पात्रे सूक्ष्मं कृत्वा प्रपेषयेत् । बद्ध्वा धान्ययुतं वस्त्रे मर्दयेत्काञ्जिकैः सह

dvidinaṃ sthāpayetpātre sūkṣmaṃ kṛtvā prapeṣayet / baddhvā dhānyayutaṃ vastre mardayetkāñjikaiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधो यद्गालितं सूक्ष्मं शुद्धं धान्याभ्रकं भवेत्

adho yadgālitaṃ sūkṣmaṃ śuddhaṃ dhānyābhrakaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्र:: मारण:: निश्चन्द्र पुनर्नवामेघनादद्रवैर् धान्याभ्रकं दिनम् । मर्द्यं गजपुटे पच्यात्पुनश्चिञ्चाथ सूरणैः

abhra:: māraṇa:: niścandra punarnavāmeghanādadravair dhānyābhrakaṃ dinam / mardyaṃ gajapuṭe pacyātpunaściñcātha sūraṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रवैर्मुस्तभवैर्मर्द्यं पृथग्देयं पुटत्रयम् । एवं मर्कदलैर् वेष्ट्यं देयं वा मोचसम्पुटे

dravairmustabhavairmardyaṃ pṛthagdeyaṃ puṭatrayam / evaṃ markadalair veṣṭyaṃ deyaṃ vā mocasampuṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निश्चन्द्रं जायते ह्यभ्रं यथा दोषेषु योजयेत् । अभ्र:: मारण:: निश्चन्द्र गोघृतैस्त्रिफलां क्वाथैः पक्त्वा च पूर्ववत् पचेत्

niścandraṃ jāyate hyabhraṃ yathā doṣeṣu yojayet / abhra:: māraṇa:: niścandra goghṛtaistriphalāṃ kvāthaiḥ paktvā ca pūrvavat pacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चविंशत्पुटैरेव कासमर्द्याः द्रवैः पचेत् । देयं पुटत्रयं क्षीरैर् मर्दयेच्च पुटे पुटे

pañcaviṃśatpuṭaireva kāsamardyāḥ dravaiḥ pacet / deyaṃ puṭatrayaṃ kṣīrair mardayecca puṭe puṭe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निश्चन्द्रं जायते ह्यभ्रं जरामृत्युरुजापहम् । अभ्र:: मारण धान्याभ्रकस्य भागैकं द्वौ भागौ टंकणस्य च

niścandraṃ jāyate hyabhraṃ jarāmṛtyurujāpaham / abhra:: māraṇa dhānyābhrakasya bhāgaikaṃ dvau bhāgau ṭaṃkaṇasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिष्ट्वा तदन्धमूषायां रुद्ध्वा तीव्राग्निना पचेत् । स्वभावशीतलं चूर्णं सर्वरोगेषु योजयेत्

piṣṭvā tadandhamūṣāyāṃ ruddhvā tīvrāgninā pacet / svabhāvaśītalaṃ cūrṇaṃ sarvarogeṣu yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्याभ्रक:: मारण धान्याभ्रकमम्लंपिष्टं पुटे तप्तेऽम्लसेचनम् । तत् पिष्ट्वा धारयेत् खल्वे भाव्यमम्लारनालकैः

dhānyābhraka:: māraṇa dhānyābhrakamamlaṃpiṣṭaṃ puṭe tapte'mlasecanam / tat piṣṭvā dhārayet khalve bhāvyamamlāranālakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तप्तं तप्तं चारनालैः पाच्यं शोध्यं पुनः पुनः । पुटे वा धमने पाच्यं विंशद्वारं पुनः पुनः

taptaṃ taptaṃ cāranālaiḥ pācyaṃ śodhyaṃ punaḥ punaḥ / puṭe vā dhamane pācyaṃ viṃśadvāraṃ punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तप्तं तप्तं क्षिपेद्दुग्धे पिष्ट्वाथ शोषयेत्पुनः । दुग्धतप्तं पुटं पच्यात्तप्तं दुग्धेन सेचयेत्

taptaṃ taptaṃ kṣipeddugdhe piṣṭvātha śoṣayetpunaḥ / dugdhataptaṃ puṭaṃ pacyāttaptaṃ dugdhena secayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं त्रिसप्तवाराणि शोष्यं पेष्यं पुटे पचेत् । पेषयित्वा पचेत्स्थाल्यां लौहदर्व्या विचालयेत्

evaṃ trisaptavārāṇi śoṣyaṃ peṣyaṃ puṭe pacet / peṣayitvā pacetsthālyāṃ lauhadarvyā vicālayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुग्धस्थं च ततो दुग्धैः पुटे पच्यात्पुनः पुनः । एवं सप्तदिनं पच्याद्दिवा चैकं पुटे निशि

dugdhasthaṃ ca tato dugdhaiḥ puṭe pacyātpunaḥ punaḥ / evaṃ saptadinaṃ pacyāddivā caikaṃ puṭe niśi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तण्डुली वज्रवल्ली च तालमूली पुनर्नवा । चाङ्गेरी मरिचं चैव बलायाः पयसा सह

taṇḍulī vajravallī ca tālamūlī punarnavā / cāṅgerī maricaṃ caiva balāyāḥ payasā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एभिश्च पेषयेच्चाभ्रं प्रत्येकं तं त्र्यहं त्र्यहम् । स्थित्वा तप्ते पुटे पश्चात्प्रत्येकेन पुनः पुनः

ebhiśca peṣayeccābhraṃ pratyekaṃ taṃ tryahaṃ tryaham / sthitvā tapte puṭe paścātpratyekena punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिष्ट्वा पुनः पुटे घृष्टं कज्जलाभं मृतं भवेत्

piṣṭvā punaḥ puṭe ghṛṣṭaṃ kajjalābhaṃ mṛtaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्र:: मारण:: निश्चन्द्र धान्याभ्रकस्य शुद्धस्य दशांशं मरिचं क्षिपेत् । पेषयेदम्लवर्गेण चाम्ले भाव्यं दिनत्रयम्

abhra:: māraṇa:: niścandra dhānyābhrakasya śuddhasya daśāṃśaṃ maricaṃ kṣipet / peṣayedamlavargeṇa cāmle bhāvyaṃ dinatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं शुष्कं सम्पुटे धाम्यं खदिराङ्गारकैर् दृढम् । ऊर्ध्वपात्रं निरूप्याथ सेचयेदम्लकेन तत्

taṃ śuṣkaṃ sampuṭe dhāmyaṃ khadirāṅgārakair dṛḍham / ūrdhvapātraṃ nirūpyātha secayedamlakena tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगस्त्यशिग्रुवर्षाभूमूलैस्तं पत्रजै रसैः । पिष्ट्वाभ्रं सेचयेत्तेन यद् वान्याम्लरसेन च

agastyaśigruvarṣābhūmūlaistaṃ patrajai rasaiḥ / piṣṭvābhraṃ secayettena yad vānyāmlarasena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सितामध्वाज्यगोक्षीरैर् दध्नाम्लं पेष्यम् अभ्रकम् । मत्स्याक्ष्याः करवीरायाः द्रवैः पिष्ट्वा त्रिधा पचेत्

sitāmadhvājyagokṣīrair dadhnāmlaṃ peṣyam abhrakam / matsyākṣyāḥ karavīrāyāḥ dravaiḥ piṣṭvā tridhā pacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गजपुरे पाच्यं निश्चन्द्रं जायतेऽभ्रकम् । अभ्र:: मारण:: निश्चन्द्र धान्याभ्रकं द्रवैर्मर्द्यं मत्स्याक्षीतुलसीद्रवैः

tato gajapure pācyaṃ niścandraṃ jāyate'bhrakam / abhra:: māraṇa:: niścandra dhānyābhrakaṃ dravairmardyaṃ matsyākṣītulasīdravaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलजैः कोकिलाक्षस्य कुमारीश्वेतदूर्वयोः । व्याघ्रीकन्दपुनर्नवया दिनम् एतैर् विमर्दयेत्

mūlajaiḥ kokilākṣasya kumārīśvetadūrvayoḥ / vyāghrīkandapunarnavayā dinam etair vimardayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुञ्जराख्यैः पुटैः सप्त पिष्ट्वा पिष्ट्वा पचेत् पुनः । तद्वत्पञ्चामृतैः पाच्यं पिष्ट्वा पिष्ट्वा तु सप्तधा

kuñjarākhyaiḥ puṭaiḥ sapta piṣṭvā piṣṭvā pacet punaḥ / tadvatpañcāmṛtaiḥ pācyaṃ piṣṭvā piṣṭvā tu saptadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं निश्चन्द्रतां याति सर्वरोगेषु योजयेत्

evaṃ niścandratāṃ yāti sarvarogeṣu yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्र:: मारण:: निश्चन्द्र धान्याभ्रं टंकणं तुल्यं गोमूत्रैस्तुलसीदलैः । वाकुच्याः सूरणैर् अल्पैर् दिनं पिष्ट्वा पुटे पचेत्

abhra:: māraṇa:: niścandra dhānyābhraṃ ṭaṃkaṇaṃ tulyaṃ gomūtraistulasīdalaiḥ / vākucyāḥ sūraṇair alpair dinaṃ piṣṭvā puṭe pacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयन्त्याश्च द्रवैः पश्चान्मर्द्यं मर्द्य त्रिधा पुटेत् । चतुर्गजपुटेनैवं निश्चन्द्रं सर्वरोगजित्

jayantyāśca dravaiḥ paścānmardyaṃ mardya tridhā puṭet / caturgajapuṭenaivaṃ niścandraṃ sarvarogajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्र:: मारण धान्याभ्रकं रविक्षीरैः रविमूलद्रवैश्च वा । मर्द्यं मर्द्यं पुटे पच्यात्सप्तधा म्रियते ध्रुवम्

abhra:: māraṇa dhānyābhrakaṃ ravikṣīraiḥ ravimūladravaiśca vā / mardyaṃ mardyaṃ puṭe pacyātsaptadhā mriyate dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्र:: मारण धान्याभ्रकं तुषाम्लाम्लैरातपे स्थापयेद्दिनम् । यामं मर्द्यं चतुर्गोलं रुद्ध्वा गजपुटे पचेत्

abhra:: māraṇa dhānyābhrakaṃ tuṣāmlāmlairātape sthāpayeddinam / yāmaṃ mardyaṃ caturgolaṃ ruddhvā gajapuṭe pacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं गोक्षीरमध्यस्थं स्थाप्यं मर्द्य पुटे पचेत् । एवं कार्पासतोयेन स्थाप्यं पेष्यं पुटे पचेत्

evaṃ gokṣīramadhyasthaṃ sthāpyaṃ mardya puṭe pacet / evaṃ kārpāsatoyena sthāpyaṃ peṣyaṃ puṭe pacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततोऽम्लैश्चैव कार्पासैर् गवां क्षीरैः पुनः पुनः । घर्मपाकं मर्दनं च पुटं चैवम् अनुक्रमात्

tato'mlaiścaiva kārpāsair gavāṃ kṣīraiḥ punaḥ punaḥ / gharmapākaṃ mardanaṃ ca puṭaṃ caivam anukramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं विंशत्पुटे प्राप्ते मृतो भवति निश्चितम्

evaṃ viṃśatpuṭe prāpte mṛto bhavati niścitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्र:: मृत:: अमृतीकरण सर्वेषां घातिताभ्राणाममृतीकरणं शृणु । त्रिफलोत्थकषायस्य पलान्यादाय षोडश

abhra:: mṛta:: amṛtīkaraṇa sarveṣāṃ ghātitābhrāṇāmamṛtīkaraṇaṃ śṛṇu / triphalotthakaṣāyasya palānyādāya ṣoḍaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमूत्रस्य पलान्यष्टौ मृताभ्रस्य पलान्दश । एकीकृत्य लौहपात्रे पाचयेन्मृदुवह्निना

gomūtrasya palānyaṣṭau mṛtābhrasya palāndaśa / ekīkṛtya lauhapātre pācayenmṛduvahninā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रवे जीर्णे समादाय सर्वं रोगेषु योजयेत् । अभ्र:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् अनुपानं विना ह्यभ्रं जरामृत्युरुजापहम्

drave jīrṇe samādāya sarvaṃ rogeṣu yojayet / abhra:: medic. properties anupānaṃ vinā hyabhraṃ jarāmṛtyurujāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योजयेदनुपानैर्वा तत्तद्रोगहरं क्षणात् । मृतं चाभ्रं हरेद् रोगान् जरामृत्युमनेकधा

yojayedanupānairvā tattadrogaharaṃ kṣaṇāt / mṛtaṃ cābhraṃ hared rogān jarāmṛtyumanekadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेवितं देहदार्ढ्यं च रूपवीर्यं विवर्धयेत्

sevitaṃ dehadārḍhyaṃ ca rūpavīryaṃ vivardhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.