Library·Nityanathasiddha: Rasaratnakara·3·3.16
यासां छेदेन रक्तं प्रवहति सततं प्रायशो रक्तभूमौ । संग्राह्या भूलतास्ता विषहरधनदं पातयेत्तेषु सत्त्वम् । तद्युक्त्या पारदेन्द्रे चरति यदि समं सारणाकर्मयोगैर्बद्धोऽयं कोटिवेधी समरविरजते योजयेद् भास्करे वा
yāsāṃ chedena raktaṃ pravahati satataṃ prāyaśo raktabhūmau / saṃgrāhyā bhūlatāstā viṣaharadhanadaṃ pātayetteṣu sattvam / tadyuktyā pāradendre carati yadi samaṃ sāraṇākarmayogairbaddho'yaṃ koṭivedhī samaravirajate yojayed bhāskare vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूनागसत्त्व (१) भूलता कांतपाषाणं चूर्णं कृत्वा समं समम् । तत्सत्वमभ्रवद् ग्राह्यं तत्रत्यैरौषधैः सह
bhūnāgasattva (1) bhūlatā kāṃtapāṣāṇaṃ cūrṇaṃ kṛtvā samaṃ samam / tatsatvamabhravad grāhyaṃ tatratyairauṣadhaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूनागसत्त्व (२) सौवीरं कांतपाषाणं तीक्ष्णं पाषाणचूर्णकम् । एतेषां तुल्यभूनागचूर्णमेकत्र कल्पयेत्
bhūnāgasattva (2) sauvīraṃ kāṃtapāṣāṇaṃ tīkṣṇaṃ pāṣāṇacūrṇakam / eteṣāṃ tulyabhūnāgacūrṇamekatra kalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्रवद् ग्राहयेत्सत्वं तत्रत्यैरौषधैर्धमन्
abhravad grāhayetsatvaṃ tatratyairauṣadhairdhaman
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूनागसत्त्व (३) कांतपाषाणसौवीरचूर्णं स्याद्भूलतासमम् । अभ्रवद्ग्राहयेत्सत्वं रसराजस्य बन्धकम्
bhūnāgasattva (3) kāṃtapāṣāṇasauvīracūrṇaṃ syādbhūlatāsamam / abhravadgrāhayetsatvaṃ rasarājasya bandhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूनागसत्त्व (४) सौवीरकांततीक्ष्णानां चूर्णं भूनागमृत्समम् । धार्यं भाण्डे क्षिपेत्तस्मिन् सजीवा भूलता पुनः
bhūnāgasattva (4) sauvīrakāṃtatīkṣṇānāṃ cūrṇaṃ bhūnāgamṛtsamam / dhāryaṃ bhāṇḍe kṣipettasmin sajīvā bhūlatā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदकैः सेचयेन्नित्यं यावत्तद्भक्षयन्ति वै । तत्सत्त्वम् अभ्रवत्पिण्डं बद्ध्वा सत्वं समाहरेत्
udakaiḥ secayennityaṃ yāvattadbhakṣayanti vai / tatsattvam abhravatpiṇḍaṃ baddhvā satvaṃ samāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूनागसत्त्व (५) कांतपाषाणचूर्णं तु भूलताचूर्णसंयुतम् । अजामूत्रैस् त्रिसप्ताहं भावयेदातपे खरे । तत्पिण्डं धारयेत्कोष्ठ्यां सत्वं ग्राह्यं सुशोभनम्
bhūnāgasattva (5) kāṃtapāṣāṇacūrṇaṃ tu bhūlatācūrṇasaṃyutam / ajāmūtrais trisaptāhaṃ bhāvayedātape khare / tatpiṇḍaṃ dhārayetkoṣṭhyāṃ satvaṃ grāhyaṃ suśobhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूनागसत्त्व (६) गोमूत्रं रजनी राजी लवणं कल्कयेत्समम् । तेन सिञ्च्यात्तु भूनागं खरे घर्मे द्रवत्यलम्
bhūnāgasattva (6) gomūtraṃ rajanī rājī lavaṇaṃ kalkayetsamam / tena siñcyāttu bhūnāgaṃ khare gharme dravatyalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कंकुष्ठं तद्द्रवं तुल्यं कृत्वा सत्वं समाहरेत् । व्योमवत्क्रमयोगेन रसबन्धकरं भवेत्
kaṃkuṣṭhaṃ taddravaṃ tulyaṃ kṛtvā satvaṃ samāharet / vyomavatkramayogena rasabandhakaraṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूनागसत्त्व (७) गंधकं रसकं चूर्ण्य भूलताचूर्णतुल्यकम् । वज्रमूषान्धितं ध्मातं सत्वं भवति शोभनम्
bhūnāgasattva (7) gaṃdhakaṃ rasakaṃ cūrṇya bhūlatācūrṇatulyakam / vajramūṣāndhitaṃ dhmātaṃ satvaṃ bhavati śobhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्सत्वं विचूर्ण्याथ पूर्ववच्चाभिषेकितम्
etatsatvaṃ vicūrṇyātha pūrvavaccābhiṣekitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूनागतैल दिनं भूनागसंतुल्यं मर्द्यं सौवीरमञ्जनम् । पञ्चमाहिषसंमिश्रं कृत्वाथ वटकीकृतम् । तस्मात्पातालयंत्रेण तैलं ग्राह्यं पुटेन वै
bhūnāgataila dinaṃ bhūnāgasaṃtulyaṃ mardyaṃ sauvīramañjanam / pañcamāhiṣasaṃmiśraṃ kṛtvātha vaṭakīkṛtam / tasmātpātālayaṃtreṇa tailaṃ grāhyaṃ puṭena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूनागतैल भूलतास्तु गवां मूत्रैः क्षालयेत्ताभिराहरेत् । तैलं पातालयंत्रेण तत्तैलं जारणे हितम्
bhūnāgataila bhūlatāstu gavāṃ mūtraiḥ kṣālayettābhirāharet / tailaṃ pātālayaṃtreṇa tattailaṃ jāraṇe hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुह्यसूत तप्तखल्वे शुद्धसूतं जीवद्भूनागसंयुतम् । त्रिदिनं मर्दयेद् गाढं तत्समस्तं समुद्धृतम्
guhyasūta taptakhalve śuddhasūtaṃ jīvadbhūnāgasaṃyutam / tridinaṃ mardayed gāḍhaṃ tatsamastaṃ samuddhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूनागचूर्णयुक्तायां मूषायां संनिवेशयेत् । तदूर्ध्वं भूलताचूर्णं दत्त्वा रुद्ध्वाथ शोषयेत्
bhūnāgacūrṇayuktāyāṃ mūṣāyāṃ saṃniveśayet / tadūrdhvaṃ bhūlatācūrṇaṃ dattvā ruddhvātha śoṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्तान्तर्गोमयं सार्धं क्षिप्त्वा मूषां निवेशयेत् । पादमात्रं तु तां गर्भे करीषं तुषवह्निना
gartāntargomayaṃ sārdhaṃ kṣiptvā mūṣāṃ niveśayet / pādamātraṃ tu tāṃ garbhe karīṣaṃ tuṣavahninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुटे पच्याद्दिनैकं तु समुद्धृत्याथ दापयेत् । ऊर्ध्वाधो भूलताचूर्णं दत्त्वा तद्वत्पुटे पचेत्
puṭe pacyāddinaikaṃ tu samuddhṛtyātha dāpayet / ūrdhvādho bhūlatācūrṇaṃ dattvā tadvatpuṭe pacet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासमात्रमिदं कुर्याद्भवेदग्निसहो रसः । जायते मूर्तिबद्धस्य राक्षसो वडवामुखम्
māsamātramidaṃ kuryādbhavedagnisaho rasaḥ / jāyate mūrtibaddhasya rākṣaso vaḍavāmukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रसते सर्वलोहानि सत्वानि विविधानि च । वज्रादिसर्वलोहानि दत्तानि च मृतानि च । गुह्यसूतमिदं ख्यातं वक्ष्यते चास्य जारणम्
grasate sarvalohāni satvāni vividhāni ca / vajrādisarvalohāni dattāni ca mṛtāni ca / guhyasūtamidaṃ khyātaṃ vakṣyate cāsya jāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रार्क => गोल्द् अस्यैव षोडशांशेन दत्त्वा भूनागसत्त्वकम् । तप्तखल्वे दिनं मर्द्यं ततः सिद्धविडान्वितम्
candrārka => gold asyaiva ṣoḍaśāṃśena dattvā bhūnāgasattvakam / taptakhalve dinaṃ mardyaṃ tataḥ siddhaviḍānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूनागतैललिप्तायां मूषायां तन्निवेशयेत् । रुद्ध्वा स्वेद्यं करीषाग्नौ जीर्णसत्वं च पूर्ववत्
bhūnāgatailaliptāyāṃ mūṣāyāṃ tanniveśayet / ruddhvā svedyaṃ karīṣāgnau jīrṇasatvaṃ ca pūrvavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा मर्द्यं तप्तखल्वे विडं देयं दशांशतः । पूर्ववल्लिप्तमूषायां जारयेत्स्वेदनेन वै
dattvā mardyaṃ taptakhalve viḍaṃ deyaṃ daśāṃśataḥ / pūrvavalliptamūṣāyāṃ jārayetsvedanena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सत्वं समं जार्यं पूर्ववत्कच्छपेन वा । गर्भद्रावेण बीजं च पूर्ववत् षड्गुणं शनैः
evaṃ satvaṃ samaṃ jāryaṃ pūrvavatkacchapena vā / garbhadrāveṇa bījaṃ ca pūrvavat ṣaḍguṇaṃ śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जारयेद् द्रावितं गर्ते मूषायन्त्रे तु पूर्ववत् । ततस्तु रंजकं बीजं जार्यम् अस्यैव षड्गुणम्
jārayed drāvitaṃ garte mūṣāyantre tu pūrvavat / tatastu raṃjakaṃ bījaṃ jāryam asyaiva ṣaḍguṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तु पक्वबीजेन सप्तशृङ्खलिकाक्रमात् । सारणं जारणं कुर्यान्मुखं बद्ध्वा तु बन्धयेत्
tatastu pakvabījena saptaśṛṅkhalikākramāt / sāraṇaṃ jāraṇaṃ kuryānmukhaṃ baddhvā tu bandhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन कोटिभागेन चंद्रार्कं कांचनं भवेत्
anena koṭibhāgena caṃdrārkaṃ kāṃcanaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चोप्पेर् => गोल्द् गुह्यसूतं सुवर्णं च तुल्यमम्लेन मर्दयेत् । यावद् गोलं तु तं कृत्वा सारणायां तु मध्यतः
copper => gold guhyasūtaṃ suvarṇaṃ ca tulyamamlena mardayet / yāvad golaṃ tu taṃ kṛtvā sāraṇāyāṃ tu madhyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वयोस्तुल्यं तु भूनागसत्वं मूषागतं द्रुतम् । तस्मिन् सत्वे तु तं ढाल्यं सर्वं खोटं भवेत्तु तत्
dvayostulyaṃ tu bhūnāgasatvaṃ mūṣāgataṃ drutam / tasmin satve tu taṃ ḍhālyaṃ sarvaṃ khoṭaṃ bhavettu tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूनागतैललिप्तायां मूषायां चान्धितं पुटेत् । यावत्सूतावशेषं स्यात्तावल्लघुपुटैः पचेत्
bhūnāgatailaliptāyāṃ mūṣāyāṃ cāndhitaṃ puṭet / yāvatsūtāvaśeṣaṃ syāttāvallaghupuṭaiḥ pacet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं पुनः पुनः कुर्यात् लिप्त्वा मूषागतं पुटम् । अथवा बिडलिप्तायां मूषायां चान्धितं पुटेत्
evaṃ punaḥ punaḥ kuryāt liptvā mūṣāgataṃ puṭam / athavā biḍaliptāyāṃ mūṣāyāṃ cāndhitaṃ puṭet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत्सूतावशेषं स्यात्तावल्लघुपुटैः पचेत् । गर्भद्रावणबीजं च समं तस्यैव सारयेत्
yāvatsūtāvaśeṣaṃ syāttāvallaghupuṭaiḥ pacet / garbhadrāvaṇabījaṃ ca samaṃ tasyaiva sārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारणायन्त्रमध्ये तु पूर्ववज्जारयेत्ततः । ततो व्योमादिसत्वानि तुल्यतुल्यानि तस्य वै
sāraṇāyantramadhye tu pūrvavajjārayettataḥ / tato vyomādisatvāni tulyatulyāni tasya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मारितानि पृथग्भूयो जारितानि च कारयेत् । ततस्तु रंजकं बीजं सारितं तस्य जारयेत्
māritāni pṛthagbhūyo jāritāni ca kārayet / tatastu raṃjakaṃ bījaṃ sāritaṃ tasya jārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्गुणं यथा पूर्वं लिप्तमूषागतं पुटेत् । तत्सार्यं पक्वबीजेन यथा पूर्वं क्रमेण वै
caturguṇaṃ yathā pūrvaṃ liptamūṣāgataṃ puṭet / tatsāryaṃ pakvabījena yathā pūrvaṃ krameṇa vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तशृङ्खलिकायोगान्मुखं बद्ध्वाथ बन्धयेत् । कोटिभागेन तेनैव ताम्रं भवति कांचनम्
saptaśṛṅkhalikāyogānmukhaṃ baddhvātha bandhayet / koṭibhāgena tenaiva tāmraṃ bhavati kāṃcanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रार्क => गोल्द् भूनागसत्वसंतुल्यं गुह्यसूतं तु मर्दयेत् । दिव्यौषधीद्रवैर्मर्द्यं तप्तखल्वे दिनत्रयम्
candrārka => gold bhūnāgasatvasaṃtulyaṃ guhyasūtaṃ tu mardayet / divyauṣadhīdravairmardyaṃ taptakhalve dinatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्सर्वं वज्रमूषायां रुद्ध्वा सन्धिं विशोषयेत् । कारीषाग्नौ दिवारात्रौ त्रिशतं वा तुषाग्निना
tatsarvaṃ vajramūṣāyāṃ ruddhvā sandhiṃ viśoṣayet / kārīṣāgnau divārātrau triśataṃ vā tuṣāgninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेदयेन्मृदुपाकेन समुद्धृत्याथ मर्दयेत् । दिव्यौषधीद्रवैरेव तप्तखल्वे दिनावधि
svedayenmṛdupākena samuddhṛtyātha mardayet / divyauṣadhīdravaireva taptakhalve dināvadhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रुद्ध्वा धमेद् गाढं खोटं भवति तद्रसः । गुह्यसूतं पुनस्तुल्यं दत्त्वा तस्मिन्दिनत्रयम्
tato ruddhvā dhamed gāḍhaṃ khoṭaṃ bhavati tadrasaḥ / guhyasūtaṃ punastulyaṃ dattvā tasmindinatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्दयेत्स्वेदयेत्तद्वत् कुर्याद् बन्धं च पूर्ववत् । तुल्येन कांजिकेनैव सारयेच्चाथ तेन वै । वेधयेच्छतभागेन चंद्रार्कं कांचनं भवेत्
mardayetsvedayettadvat kuryād bandhaṃ ca pūrvavat / tulyena kāṃjikenaiva sārayeccātha tena vai / vedhayecchatabhāgena caṃdrārkaṃ kāṃcanaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रार्क, चोप्पेर्, लेअद् => गोल्द् रक्तवर्णं तु वैक्रांतं सुशुद्धं पलमात्रकम् । व्याघ्रीकंदोदरे पच्याद् दोलायां हयमूत्रकैः
candrārka, copper, lead => gold raktavarṇaṃ tu vaikrāṃtaṃ suśuddhaṃ palamātrakam / vyāghrīkaṃdodare pacyād dolāyāṃ hayamūtrakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धयामात्समुद्धृत्य व्याघ्रीकंदद्रवैः पुनः । भावयेत्सप्तधा घर्मे पश्चात्तत्समकांचने
ardhayāmātsamuddhṛtya vyāghrīkaṃdadravaiḥ punaḥ / bhāvayetsaptadhā gharme paścāttatsamakāṃcane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धसूतं पलैकं तु त्रयमेकत्र मर्दयेत् । व्याघ्रीकंदद्रवैश्चाश्वमूत्रैर्यामचतुष्टयम्
śuddhasūtaṃ palaikaṃ tu trayamekatra mardayet / vyāghrīkaṃdadravaiścāśvamūtrairyāmacatuṣṭayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्गोलं हण्डिकायन्त्रे यामं लघ्वग्निना पचेत् । उद्धृत्य मर्दयेद्यामं पूर्वद्रावैः समूत्रकैः
tadgolaṃ haṇḍikāyantre yāmaṃ laghvagninā pacet / uddhṛtya mardayedyāmaṃ pūrvadrāvaiḥ samūtrakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतं पलं स्वर्णपत्रे अनेनैव तु लेपयेत् । रुद्ध्वा लघुपुटैः पच्याद्विंशद्वारं पुनः पुनः
śataṃ palaṃ svarṇapatre anenaiva tu lepayet / ruddhvā laghupuṭaiḥ pacyādviṃśadvāraṃ punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याघ्रीकंदद्रवैश्चाश्वमूत्रैश्चैव तु मर्दयेत् । एतत्स्वर्णं साभिषिक्तं सत्ववत्समुखे रसे
vyāghrīkaṃdadravaiścāśvamūtraiścaiva tu mardayet / etatsvarṇaṃ sābhiṣiktaṃ satvavatsamukhe rase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चारयेज्जारयेदेवं यावच्छतगुणं शनैः । तद्रसं चाश्वमूत्रेण व्याघ्रीकंदद्रवेण च
cārayejjārayedevaṃ yāvacchataguṇaṃ śanaiḥ / tadrasaṃ cāśvamūtreṇa vyāghrīkaṃdadraveṇa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बीजैर्दिव्यौषधीनां च तप्तखल्वे विमर्दयेत् । त्रिदिनान्ते समुद्धृत्य वज्रमूषान्धितं पुटेत्
bījairdivyauṣadhīnāṃ ca taptakhalve vimardayet / tridinānte samuddhṛtya vajramūṣāndhitaṃ puṭet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवारात्रौ करीषाग्नौ त्रिरात्रं च तुषाग्निना । एवं पुनः पुनः कुर्यान्मर्दनं पुटपाचनम्
divārātrau karīṣāgnau trirātraṃ ca tuṣāgninā / evaṃ punaḥ punaḥ kuryānmardanaṃ puṭapācanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तधा तत्प्रयत्नेन तद्रसो म्रियते ध्रुवम् । अनेनैवायुतांशेन क्रामणान्तेन वेधयेत्
saptadhā tatprayatnena tadraso mriyate dhruvam / anenaivāyutāṃśena krāmaṇāntena vedhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चंद्रार्कं वा द्रुतं ताम्रं नागं वा कांचनं भवेत् । चारितं पूर्वसूतं यन्मारणेन विना तु तत्
caṃdrārkaṃ vā drutaṃ tāmraṃ nāgaṃ vā kāṃcanaṃ bhavet / cāritaṃ pūrvasūtaṃ yanmāraṇena vinā tu tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मारयेत् पक्वबीजानि त्रिधा तं जारयेत् क्रमात् । पूर्ववद्बंधनत्वं च कृत्वा तं क्रामणेन वै
mārayet pakvabījāni tridhā taṃ jārayet kramāt / pūrvavadbaṃdhanatvaṃ ca kṛtvā taṃ krāmaṇena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योजयेल्लक्षभागेन चंद्रार्के द्राविते तु तम् । स्वर्णं भवति रूपाढ्यं शंभुना परिकीर्तितम्
yojayellakṣabhāgena caṃdrārke drāvite tu tam / svarṇaṃ bhavati rūpāḍhyaṃ śaṃbhunā parikīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेर्चुर्य्:: कोटिवेधिन् पीतवर्णं तु वैक्रांतं शुद्धं भाव्यं दिनावधि । व्याघ्रीद्रवाश्वमूत्राभ्यां व्याघ्रीकंदगतं पचेत्
mercury:: koṭivedhin pītavarṇaṃ tu vaikrāṃtaṃ śuddhaṃ bhāvyaṃ dināvadhi / vyāghrīdravāśvamūtrābhyāṃ vyāghrīkaṃdagataṃ pacet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोलायंत्रे दिवारात्रं समुद्धृत्याथ चूर्णयेत् । एतच्चूर्णं पलैकं तु सूते दशगुणे क्षिपेत्
dolāyaṃtre divārātraṃ samuddhṛtyātha cūrṇayet / etaccūrṇaṃ palaikaṃ tu sūte daśaguṇe kṣipet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याघ्रीकंदद्रवैश्चाश्वमूत्रैर्मर्द्यं दिनावधि । अनेन लेपयेत्स्वर्णपत्रं शतपलं पुनः
vyāghrīkaṃdadravaiścāśvamūtrairmardyaṃ dināvadhi / anena lepayetsvarṇapatraṃ śatapalaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वज्रमूषागतं रुद्ध्वा त्रिदिनं तुषवह्निना । स्वेदयेद्वा दिवारात्रौ कारीषाग्नावथोद्धरेत्
vajramūṣāgataṃ ruddhvā tridinaṃ tuṣavahninā / svedayedvā divārātrau kārīṣāgnāvathoddharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याघ्रीकंदाश्वमूत्राभ्यां मर्द्यं तद्वत्पुटे पचेत् । एवं शतपुटैः पक्वम् अभिषिक्तं च कारयेत्
vyāghrīkaṃdāśvamūtrābhyāṃ mardyaṃ tadvatpuṭe pacet / evaṃ śatapuṭaiḥ pakvam abhiṣiktaṃ ca kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुखे रसराजेन्द्रे चार्यमेतच्च जारयेत् । व्योमसत्वक्रमेणैव यावत् शतगुणं शनैः
samukhe rasarājendre cāryametacca jārayet / vyomasatvakrameṇaiva yāvat śataguṇaṃ śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूषायन्त्रे ऽथवा जार्यं यथा पूर्वं क्रमेण वै । तत्रस्थस्य रसेन्द्रस्य गर्भद्रावणबीजकम्
mūṣāyantre 'thavā jāryaṃ yathā pūrvaṃ krameṇa vai / tatrasthasya rasendrasya garbhadrāvaṇabījakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्ववद् द्रावितं गर्ते क्रमाज्जार्यं चतुर्गुणम् । तत्रस्थं पक्वबीजेन जारयेत्सप्तशृङ्खलैः
pūrvavad drāvitaṃ garte kramājjāryaṃ caturguṇam / tatrasthaṃ pakvabījena jārayetsaptaśṛṅkhalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखं बद्ध्वा रसं बद्ध्वा कोटिवेधी भवेद् रसः
mukhaṃ baddhvā rasaṃ baddhvā koṭivedhī bhaved rasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चोप्पेर् => सिल्वेर् कृष्णवर्णं तु वैक्रांतं व्याघ्रीकंदोदरे क्षिपेत् । अश्वमूत्रैर्दिनं स्वेद्यं तद्भागैकं विचूर्णयेत्
copper => silver kṛṣṇavarṇaṃ tu vaikrāṃtaṃ vyāghrīkaṃdodare kṣipet / aśvamūtrairdinaṃ svedyaṃ tadbhāgaikaṃ vicūrṇayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धसूतस्य भागैकं तप्तखल्वे दिनावधि । व्याघ्रीकंदद्रवैश्चाश्वमूत्रैश्चैव तु मर्दयेत्
śuddhasūtasya bhāgaikaṃ taptakhalve dināvadhi / vyāghrīkaṃdadravaiścāśvamūtraiścaiva tu mardayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारं दत्त्वा षडंशेन पुनस्तद्वच्च मर्दयेत् । सर्वतुल्यं पुनः सूतं दत्त्वा तत्रैव मर्दयेत्
tāraṃ dattvā ṣaḍaṃśena punastadvacca mardayet / sarvatulyaṃ punaḥ sūtaṃ dattvā tatraiva mardayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातं गोलं समुद्धृत्य निगलेन तु लेपयेत् । वज्रमूषागतं रुद्ध्वा त्रिदिनं तुषवह्निना
jātaṃ golaṃ samuddhṛtya nigalena tu lepayet / vajramūṣāgataṃ ruddhvā tridinaṃ tuṣavahninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेदयेद्वा दिवारात्रौ निर्वाते करिषाग्निना । उद्धृत्य मर्दयेच्चाथ बीजैर्दिव्यौषधीद्रवैः
svedayedvā divārātrau nirvāte kariṣāgninā / uddhṛtya mardayeccātha bījairdivyauṣadhīdravaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिदिनं तप्तखल्वे तु हयमूत्रेण संयुतम् । पूर्ववल्लेपितं रुद्ध्वा तद्वत्पाच्यं पुटेन वै
tridinaṃ taptakhalve tu hayamūtreṇa saṃyutam / pūrvavallepitaṃ ruddhvā tadvatpācyaṃ puṭena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन क्रमयोगेन सप्तधा पाचयेत्पुटैः । अनेन वेधयेत्ताम्रं द्रावितं शतमांशतः । पूर्ववत् क्रामणं दत्त्वा तारं भवति शोभनम्
anena kramayogena saptadhā pācayetpuṭaiḥ / anena vedhayettāmraṃ drāvitaṃ śatamāṃśataḥ / pūrvavat krāmaṇaṃ dattvā tāraṃ bhavati śobhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चोप्पेर् => सिल्वेर् श्वेतवर्णं तु वैक्रांतं सुशुद्धं पूर्ववत् क्रमात् । रक्तवैक्रांतयोगेन तारं तेनैव मारयेत्
copper => silver śvetavarṇaṃ tu vaikrāṃtaṃ suśuddhaṃ pūrvavat kramāt / raktavaikrāṃtayogena tāraṃ tenaiva mārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तारं जारयेत् सूते तद्वच्छतगुणैः शनैः । तद्वन्मार्यं पुटेनैव भवेदयुतवेधकः
tattāraṃ jārayet sūte tadvacchataguṇaiḥ śanaiḥ / tadvanmāryaṃ puṭenaiva bhavedayutavedhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वत् वै तारबीजेन सारितं जारयेत् क्रमात् । मुखं बद्ध्वा रसं बद्ध्वा लक्षवेधी भवेद्रसः
tadvat vai tārabījena sāritaṃ jārayet kramāt / mukhaṃ baddhvā rasaṃ baddhvā lakṣavedhī bhavedrasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुते ताम्रे प्रदातव्यं तत्तारं जायते शुभम्
drute tāmre pradātavyaṃ tattāraṃ jāyate śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिल्वेर् => गोल्द् ताम्रवर्णं तु वैक्रांतं शुद्धहिंगुलसंयुतम् । मर्दयेदम्लवर्गेण तप्तखल्वे दिनत्रयम्
silver => gold tāmravarṇaṃ tu vaikrāṃtaṃ śuddhahiṃgulasaṃyutam / mardayedamlavargeṇa taptakhalve dinatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन स्वर्णपत्राणि प्रलिप्तानि पुटे पचेत् । समुद्धृत्य पुनर्मर्द्यमम्लवर्गेण संयुतम्
anena svarṇapatrāṇi praliptāni puṭe pacet / samuddhṛtya punarmardyamamlavargeṇa saṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पचेत्सप्तपुटैरेवं तद्भस्म पलमात्रकम् । शुद्धसूतपलैकं तु दिव्यौषधीद्रवैस् त्र्यहम्
pacetsaptapuṭairevaṃ tadbhasma palamātrakam / śuddhasūtapalaikaṃ tu divyauṣadhīdravais tryaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्दितं कारयेद् गोलं निर्मलेन च लेपयेत् । रुद्ध्वा दिनत्रयं स्वेद्यं करीषतुषवह्निना
marditaṃ kārayed golaṃ nirmalena ca lepayet / ruddhvā dinatrayaṃ svedyaṃ karīṣatuṣavahninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दिव्यौषधीद्रावैर्मर्दितं निगलेन च । रुद्ध्वा लिप्त्वा धमेद् गाढं बंधमायाति निश्चितम्
tato divyauṣadhīdrāvairmarditaṃ nigalena ca / ruddhvā liptvā dhamed gāḍhaṃ baṃdhamāyāti niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन शतमांशेन तारं भवति कांचनम्
anena śatamāṃśena tāraṃ bhavati kāṃcanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिल्वेर् => गोल्द् रक्तवैक्रांतसत्वं तु सह हेम्ना तु चूर्णयेत् । द्वंद्वमेलापलिप्तायां मूषायां चान्धितं धमेत्
silver => gold raktavaikrāṃtasatvaṃ tu saha hemnā tu cūrṇayet / dvaṃdvamelāpaliptāyāṃ mūṣāyāṃ cāndhitaṃ dhamet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्खोटं वाभिषिक्तं तु समुखे जारयेद्रसे । अभ्रसत्वप्रकारेण जारयेत्पारदं समम्
tatkhoṭaṃ vābhiṣiktaṃ tu samukhe jārayedrase / abhrasatvaprakāreṇa jārayetpāradaṃ samam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्रसं पक्वबीजेन सारयेत्पूर्ववत्त्रिधा । तद्वच्च जारणा कार्या मुखं बद्ध्वाथ बन्धयेत्
tadrasaṃ pakvabījena sārayetpūrvavattridhā / tadvacca jāraṇā kāryā mukhaṃ baddhvātha bandhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रांशेन तेनैव तारं भवति कांचनम्
sahasrāṃśena tenaiva tāraṃ bhavati kāṃcanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिल्वेर्, चोप्पेर्, लेअद् => गोल्द् रक्तवैक्रांतसत्वं च शुद्धसूतं समं समम् । मर्द्यं दिव्यौषधीद्रावैस्तप्तखल्वे दिनत्रयम्
silver, copper, lead => gold raktavaikrāṃtasatvaṃ ca śuddhasūtaṃ samaṃ samam / mardyaṃ divyauṣadhīdrāvaistaptakhalve dinatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निगललिप्तायां मूषायां चान्धितं पुटेत् । करीषाग्नौ दिवारात्रौ त्रिदिनं च तुषाग्निना
tato nigalaliptāyāṃ mūṣāyāṃ cāndhitaṃ puṭet / karīṣāgnau divārātrau tridinaṃ ca tuṣāgninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुद्धृत्य पुनर्लेप्यं तद्गोलं निगलेन च । मूषान्ते लवणं दत्त्वा रुद्ध्वा संधिं विशोषयेत्
samuddhṛtya punarlepyaṃ tadgolaṃ nigalena ca / mūṣānte lavaṇaṃ dattvā ruddhvā saṃdhiṃ viśoṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनश्च लवणं दत्त्वा रुद्ध्वा संधिं विशोषयेत् । लेपयेत् शंखचूर्णेन तां मूषां सर्वतोऽङ्गुलम् । कोष्ठीयन्त्रे हठाद् धाम्यं बद्धो भवति तद्रसः
punaśca lavaṇaṃ dattvā ruddhvā saṃdhiṃ viśoṣayet / lepayet śaṃkhacūrṇena tāṃ mūṣāṃ sarvato'ṅgulam / koṣṭhīyantre haṭhād dhāmyaṃ baddho bhavati tadrasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारे ताम्रे भुजंगे वा सहस्रांशेन वेधयेत् । जायते कनकं दिव्यं देवाभरणमुत्तमम्
tāre tāmre bhujaṃge vā sahasrāṃśena vedhayet / jāyate kanakaṃ divyaṃ devābharaṇamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चपलाभेदाः रक्ता पीता सिता कृष्णा चपला तु चतुर्विधा । वैक्रांतस्य प्रकारेण शोध्याः स्यू रसबन्धकाः
capalābhedāḥ raktā pītā sitā kṛṣṇā capalā tu caturvidhā / vaikrāṃtasya prakāreṇa śodhyāḥ syū rasabandhakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चपला:: वेध wइथ् ँ लांगली करवीराग्निगिरिकर्णी च टंकणम् । सौवीराञ्जनतुल्यांशं नारीस्तन्येन पेषयेत्
capalā:: vedha with ~ lāṃgalī karavīrāgnigirikarṇī ca ṭaṃkaṇam / sauvīrāñjanatulyāṃśaṃ nārīstanyena peṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वज्रमूषोदरं तेन लेपयेत्सर्वतोऽङ्गुलम् । चपला रक्तपीता वा भागमेकं विचूर्णयेत्
vajramūṣodaraṃ tena lepayetsarvato'ṅgulam / capalā raktapītā vā bhāgamekaṃ vicūrṇayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवर्णभागाश्चत्वारो द्विभागं शुद्धपारदम् । दिव्यौषधीद्रवैर्मर्द्यं सर्वमेतद्दिनत्रयम्
suvarṇabhāgāścatvāro dvibhāgaṃ śuddhapāradam / divyauṣadhīdravairmardyaṃ sarvametaddinatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वमूषां निरुध्याथ छायाशुष्कं धमेद्धठात् । तत्सर्वं जायते खोटं शतांशेन तु तेन वै
pūrvamūṣāṃ nirudhyātha chāyāśuṣkaṃ dhameddhaṭhāt / tatsarvaṃ jāyate khoṭaṃ śatāṃśena tu tena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुशुद्धं वेधयेन्नागं भवेद् गुंजानिभं तु तत् । नागेनानेन शुल्बं तु शतांशेनैव वेधयेत्
suśuddhaṃ vedhayennāgaṃ bhaved guṃjānibhaṃ tu tat / nāgenānena śulbaṃ tu śatāṃśenaiva vedhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरुणाभं भवेच्छुल्बं तेन शुल्बेन वेधयेत् । शुद्धतारं शतांशेन तत्तारं कांचनं भवेत्
aruṇābhaṃ bhavecchulbaṃ tena śulbena vedhayet / śuddhatāraṃ śatāṃśena tattāraṃ kāṃcanaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वच्च जारणा कार्या मुखं बद्ध्वाथ बन्धयेत् । सहस्रांशेन तेनैव तारं भवति कांचनम्
tadvacca jāraṇā kāryā mukhaṃ baddhvātha bandhayet / sahasrāṃśena tenaiva tāraṃ bhavati kāṃcanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुशुद्धं वेधयेन्नागं भवेद्गुंजानिभं च तत् । नागेनानेन शुल्बं तु शतांशेनैव वेधयेत्
suśuddhaṃ vedhayennāgaṃ bhavedguṃjānibhaṃ ca tat / nāgenānena śulbaṃ tu śatāṃśenaiva vedhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेअद् => चोप्पेर् => सिल्वेर् => गोल्द् षड्भागं चपलाचूर्णं तारं स्यात्सप्तभागकम् । भागाष्टकं सुवर्णं च नवभागं च पारदम्
lead => copper => silver => gold ṣaḍbhāgaṃ capalācūrṇaṃ tāraṃ syātsaptabhāgakam / bhāgāṣṭakaṃ suvarṇaṃ ca navabhāgaṃ ca pāradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं दिव्यौषधीद्रावैर्मर्दयेद्दिवसत्रयम् । तद्गोलं निगलेनैव सर्वतो लेपयेद् घनम्
sarvaṃ divyauṣadhīdrāvairmardayeddivasatrayam / tadgolaṃ nigalenaiva sarvato lepayed ghanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लांगली करवीराग्निगृध्रविष्ठा समं समम् । पेषयेन्मातुलिंगाम्लैस्तेन मूषां प्रलेपयेत्
lāṃgalī karavīrāgnigṛdhraviṣṭhā samaṃ samam / peṣayenmātuliṃgāmlaistena mūṣāṃ pralepayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्रुद्ध्वा पूर्ववद्गोलं धमेत्खोटं भवेत्तु तत् । तेनैव तु शतांशेन नागे वेधं प्रदापयेत्
tadruddhvā pūrvavadgolaṃ dhametkhoṭaṃ bhavettu tat / tenaiva tu śatāṃśena nāge vedhaṃ pradāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन नागेन शुल्बं च शतांशेनैव वेधयेत् । ताम्रेण वेधयेत्तारं पूर्ववत्कांचनं भवेत्
tena nāgena śulbaṃ ca śatāṃśenaiva vedhayet / tāmreṇa vedhayettāraṃ pūrvavatkāṃcanaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिल्वेर् => गोल्द् पलैकं शुद्धसूतं च काचपात्रे विनिक्षिपेत् । पूर्ववज्जारितं गंधं क्षिपेत्तस्मिन्पलत्रयम्
silver => gold palaikaṃ śuddhasūtaṃ ca kācapātre vinikṣipet / pūrvavajjāritaṃ gaṃdhaṃ kṣipettasminpalatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जंबीराणां द्रवं दत्त्वा गंधतुल्यं शनैः पचेत् । वालुकाभाण्डमध्ये तु यावज्जीर्यति गंधकम्
jaṃbīrāṇāṃ dravaṃ dattvā gaṃdhatulyaṃ śanaiḥ pacet / vālukābhāṇḍamadhye tu yāvajjīryati gaṃdhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वसंस्कृतधान्याभ्रं पलमेकं च तत्र वै । क्षिप्त्वा जंबीरनीरं च बिडं दत्त्वाथ पाचयेत्
pūrvasaṃskṛtadhānyābhraṃ palamekaṃ ca tatra vai / kṣiptvā jaṃbīranīraṃ ca biḍaṃ dattvātha pācayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीर्णे यावद् भवेत्तत्तु ह्यम्लं तावत्क्षिपन्पचेत् । तस्मिन्स्वर्णं पलैकं तु चूर्णितं चाभिषेकितम्
jīrṇe yāvad bhavettattu hyamlaṃ tāvatkṣipanpacet / tasminsvarṇaṃ palaikaṃ tu cūrṇitaṃ cābhiṣekitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिपेत्तस्मिन्विडं चाथ देयं जंबीरसंयुतम् । पचेज्जीर्णं भवेद्यावत्तत्रैव मृदुवह्निना
kṣipettasminviḍaṃ cātha deyaṃ jaṃbīrasaṃyutam / pacejjīrṇaṃ bhavedyāvattatraiva mṛduvahninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिडमम्लं क्षिपन्नेव जीर्णे चोद्धृत्य मर्दयेत् । त्रिदिनं तप्तखल्वे तु दिव्यौषधीद्रवैर्युतम्
biḍamamlaṃ kṣipanneva jīrṇe coddhṛtya mardayet / tridinaṃ taptakhalve tu divyauṣadhīdravairyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलमीश्वरलिङ्ग्युत्थं शिग्रुमूलं च पेषयेत् । वज्रमूषामनेनैव लिप्त्वा पूर्वरसं क्षिपेत्
mūlamīśvaraliṅgyutthaṃ śigrumūlaṃ ca peṣayet / vajramūṣāmanenaiva liptvā pūrvarasaṃ kṣipet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्ध्वा स्वेद्यं करीषाग्नावहोरात्रात् समुद्धरेत् । पूर्ववन्मर्दितं रुद्ध्वा धमेद् बद्धो भवेद्रसः
ruddhvā svedyaṃ karīṣāgnāvahorātrāt samuddharet / pūrvavanmarditaṃ ruddhvā dhamed baddho bhavedrasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुःषष्टितमांशेन दत्ते तारमनेन वै । वेधयेज्जारयेद् दिव्यं कांचनं सिद्धसंमतम्
catuḥṣaṣṭitamāṃśena datte tāramanena vai / vedhayejjārayed divyaṃ kāṃcanaṃ siddhasaṃmatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिल्वेर् => गोल्द् शतनिष्कं शुद्धसूतं दशनिष्कं तु गंधकम् । क्षणं कन्याद्रवैर् मर्द्यं पातनायंत्रगं पचेत्
silver => gold śataniṣkaṃ śuddhasūtaṃ daśaniṣkaṃ tu gaṃdhakam / kṣaṇaṃ kanyādravair mardyaṃ pātanāyaṃtragaṃ pacet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वलग्नं समादाय गंधकं दशनिष्ककम् । दत्त्वा मर्द्यं पुनस्तद्वद्यंत्रे पच्यात् समुद्धरेत्
ūrdhvalagnaṃ samādāya gaṃdhakaṃ daśaniṣkakam / dattvā mardyaṃ punastadvadyaṃtre pacyāt samuddharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं पुनः पुनः कुर्यादेकविंशतिवारकम् । गौरीयन्त्रे तु तत्सूतं क्षिप्त्वा देयं तु गंधकम्
evaṃ punaḥ punaḥ kuryādekaviṃśativārakam / gaurīyantre tu tatsūtaṃ kṣiptvā deyaṃ tu gaṃdhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भावितं पूर्वयोगेन विंशत्यंशेन चूर्णितम् । रुद्ध्वा लघुपुटे पच्याज्जीर्णे गंधं प्रदापयेत्
bhāvitaṃ pūrvayogena viṃśatyaṃśena cūrṇitam / ruddhvā laghupuṭe pacyājjīrṇe gaṃdhaṃ pradāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं पुनः पुनर्जार्यं यथाशक्ति क्रमेण वै । जीर्णे शतगुणे गन्धे शतवेधी भवेद्रसः
evaṃ punaḥ punarjāryaṃ yathāśakti krameṇa vai / jīrṇe śataguṇe gandhe śatavedhī bhavedrasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रगुणिते जीर्णे सहस्रांशेन वेधयेत् । लक्षजीर्णे लक्षवेधी कोटिवेधी भवेद्रसः
sahasraguṇite jīrṇe sahasrāṃśena vedhayet / lakṣajīrṇe lakṣavedhī koṭivedhī bhavedrasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीर्णे कोटिगुणे गन्धेऽप्येवं स्यादुत्तरोत्तरम् । सारयेत् पक्वबीजेन पूर्ववज्जारयेत् क्रमात्
jīrṇe koṭiguṇe gandhe'pyevaṃ syāduttarottaram / sārayet pakvabījena pūrvavajjārayet kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखं बद्ध्वा रसं बद्ध्वा तारे वेधं प्रदापयेत् । जायते कनकं दिव्यं देवाभरणभूषणम्
mukhaṃ baddhvā rasaṃ baddhvā tāre vedhaṃ pradāpayet / jāyate kanakaṃ divyaṃ devābharaṇabhūṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.