Library·Ras·138

Ras 138

Rsdhy 138

* [ * अत्राम्नायः ॥ १ * पूर्वम् अभ्रकैर् अखण्डव्रीहिभिः श्लक्ष्णपाषाणकर्करैर् वादृढनहीनवस्त्रको थलिकां भृत्वा द्वारं दवरकेण दृढं बद्ध्वा काष्ठपत्त्रिकायां जलपूर्णायां मुक्त्वा गाढं तथा मर्दनीयो यथाभ्रकं चूर्णीभूय किंचिद् बहिर् निःसरति ॥ २ * तच् च शोषयित्वा श्लक्ष्णचूर्णं गृह्यते ॥ ३ * इदं च भूमिकायां क्षिप्तं सूक्ष्मत्वात् तत्र लगति ॥ ४ * रसज्ञास् त्व् एतं धान्याभ्रकं वदन्ति ॥ ५ * तथा पारदाद्विगुणे धान्याभ्रकेण जीर्णेऽग्निं तापयेत्ततो रसो धूमेन कृतोड्डीय याति ॥ ६ * चतुर्गुणे धान्याभ्रके जीर्णे धूमरूपेण न याति ॥ ७ * किंतु हठाग्नियोगे मूषायाम् उड्डीय बहिः पतति ॥ ८ * षड्गुणे धान्याभ्रके जीर्णे बहिरुड्डीय न याति ॥ ९ * किंतु मूषामध्ये कम्पते ॥ १० * अष्टगुणे जीर्णे हठेन ध्मातो हि सुवर्णवत् स्थिरीभवति न पुनः पुनर्मनागपि कम्पते ॥ ११ * ततो महाग्निसहेन तेन रसेन रूप्यगद्याणकपत्त्रम् अभ्यञ्ज्य गाल्यते ॥ १२ * तदा दशवर्णं सुवर्णं सुवर्णं भवति ॥ १३ * इति प्रसारिते मुखस्य रसस्य गगनग्रासजारणं प्रथमम् ॥ १४] अभ्रकस्य च पत्त्राणि श्लक्ष्णचूर्णीकृतानि च । कर्पासीरसतोयेन मर्दितानि दिनत्रयम्

* [ * atrāmnāyaḥ || 1 * pūrvam abhrakair akhaṇḍavrīhibhiḥ ślakṣṇapāṣāṇakarkarair vādṛḍhanahīnavastrako thalikāṃ bhṛtvā dvāraṃ davarakeṇa dṛḍhaṃ baddhvā kāṣṭhapattrikāyāṃ jalapūrṇāyāṃ muktvā gāḍhaṃ tathā mardanīyo yathābhrakaṃ cūrṇībhūya kiṃcid bahir niḥsarati || 2 * tac ca śoṣayitvā ślakṣṇacūrṇaṃ gṛhyate || 3 * idaṃ ca bhūmikāyāṃ kṣiptaṃ sūkṣmatvāt tatra lagati || 4 * rasajñās tv etaṃ dhānyābhrakaṃ vadanti || 5 * tathā pāradādviguṇe dhānyābhrakeṇa jīrṇe'gniṃ tāpayettato raso dhūmena kṛtoḍḍīya yāti || 6 * caturguṇe dhānyābhrake jīrṇe dhūmarūpeṇa na yāti || 7 * kiṃtu haṭhāgniyoge mūṣāyām uḍḍīya bahiḥ patati || 8 * ṣaḍguṇe dhānyābhrake jīrṇe bahiruḍḍīya na yāti || 9 * kiṃtu mūṣāmadhye kampate || 10 * aṣṭaguṇe jīrṇe haṭhena dhmāto hi suvarṇavat sthirībhavati na punaḥ punarmanāgapi kampate || 11 * tato mahāgnisahena tena rasena rūpyagadyāṇakapattram abhyañjya gālyate || 12 * tadā daśavarṇaṃ suvarṇaṃ suvarṇaṃ bhavati || 13 * iti prasārite mukhasya rasasya gaganagrāsajāraṇaṃ prathamam || 14] abhrakasya ca pattrāṇi ślakṣṇacūrṇīkṛtāni ca / karpāsīrasatoyena marditāni dinatrayam

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Rsdhy/138

Cite as: Ras 138, in HREEM (hreem.cc/library/Rsdhy/138), after GRETIL, Rasadhyaya (with Tika), verses 1-302 Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/7_ayur/rasadhpu.htm — Rasadhyaya (with Tika), verses 1-302 Based on the ed. by Ramakrsna Sarma Benares : Chowkhamba Sanskrit Series, north of Gopal Mandir, 1930 (Kashi Sanskrit Series, 79 [Haridas Sanskrit Granthamala], Ayurveda Section, 2) NOTE: The verse numbering of the printed

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text