Library·Ras·56

Ras 56

Rsdhy 56

* [ * घटार्धसदृशे कटाहेऽधो मृत्तिकायाः कुण्डली कार्यते तच् च कटाहबुन्धम् इत्युच्यते ॥ १ * ततः पूर्वकृतां तां पीठीं तत्र कटाहबुन्धे क्षिप्त्वोपरि आच्छादनार्थं सबलचिक्कणवस्त्रसम्पुटं ताडयित्वा तस्य वस्त्रस्य प्रान्तान् कुण्डलीं परितश् चिक्कणमृदा तथा लिम्पेद्यथा जटिता इव ते भवेयुः ॥ २ * ततस्तं कटाहं जलार्धपूर्णस्थालिकामुखोपरि प्रध्वरं मुक्त्वा स्थालीकण्ठकटाहबुन्धकसंयोगस्थाने कर्पटमृदं दृढं दत्त्वा कटाहमध्ये छाणकानि घटीचतुष्कं यावज् ज्वाल्यन्ते ॥ ३ * ततोऽग्नितापेन रसो वस्त्रतन्तुछिद्रैर् विनिःसृत्याधःस्थालिकास्थितजलमध्ये याति ॥ ४ * ताम्रं पुनर्बुधक एव विलग्य तिष्ठति ॥ ५ * ततः पुनरपि पूर्ववत् ताम्रचूर्णपारदपीठीं कृत्वा कटाहबुन्धसजलस्थालिकायन्त्रेण पूर्ववद्रसो जले पात्यते ॥ ६ * एवं सप्तवारं रसपातने कृते कुण्ठत्वजडत्वादयः सूक्ष्मदोषा यान्ति ॥ ७ * इति मूर्छितोत्थापितसूतस्य पातनसंस्कारः पञ्चमः ॥ ८] खल्वेन सहितं सूतं मर्दयेच् च दिनत्रयम् । पूर्ववत्पातयेत्तं तु अधोर्ध्वं तिर्यगं च तत्

* [ * ghaṭārdhasadṛśe kaṭāhe'dho mṛttikāyāḥ kuṇḍalī kāryate tac ca kaṭāhabundham ityucyate || 1 * tataḥ pūrvakṛtāṃ tāṃ pīṭhīṃ tatra kaṭāhabundhe kṣiptvopari ācchādanārthaṃ sabalacikkaṇavastrasampuṭaṃ tāḍayitvā tasya vastrasya prāntān kuṇḍalīṃ paritaś cikkaṇamṛdā tathā limpedyathā jaṭitā iva te bhaveyuḥ || 2 * tatastaṃ kaṭāhaṃ jalārdhapūrṇasthālikāmukhopari pradhvaraṃ muktvā sthālīkaṇṭhakaṭāhabundhakasaṃyogasthāne karpaṭamṛdaṃ dṛḍhaṃ dattvā kaṭāhamadhye chāṇakāni ghaṭīcatuṣkaṃ yāvaj jvālyante || 3 * tato'gnitāpena raso vastratantuchidrair viniḥsṛtyādhaḥsthālikāsthitajalamadhye yāti || 4 * tāmraṃ punarbudhaka eva vilagya tiṣṭhati || 5 * tataḥ punarapi pūrvavat tāmracūrṇapāradapīṭhīṃ kṛtvā kaṭāhabundhasajalasthālikāyantreṇa pūrvavadraso jale pātyate || 6 * evaṃ saptavāraṃ rasapātane kṛte kuṇṭhatvajaḍatvādayaḥ sūkṣmadoṣā yānti || 7 * iti mūrchitotthāpitasūtasya pātanasaṃskāraḥ pañcamaḥ || 8] khalvena sahitaṃ sūtaṃ mardayec ca dinatrayam / pūrvavatpātayettaṃ tu adhordhvaṃ tiryagaṃ ca tat

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Rsdhy/56

Cite as: Ras 56, in HREEM (hreem.cc/library/Rsdhy/56), after GRETIL, Rasadhyaya (with Tika), verses 1-302 Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/7_ayur/rasadhpu.htm — Rasadhyaya (with Tika), verses 1-302 Based on the ed. by Ramakrsna Sarma Benares : Chowkhamba Sanskrit Series, north of Gopal Mandir, 1930 (Kashi Sanskrit Series, 79 [Haridas Sanskrit Granthamala], Ayurveda Section, 2) NOTE: The verse numbering of the printed

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text