Library·Ras·77

Ras 77

Rsdhy 77

* [ * शिग्रुनाम्नो वृक्षस्य पत्त्राणि गाढं मृक्षणोपमानानि वर्तयित्वा तेषां पिण्डेन कुल्हडीं कृत्वा तस्यां कुल्हडिकायां पूर्वविधिना ताम्रं परित्यज्योद्गीनं रसं तथा द्वात्रिंशत्तमेन भागेन लवणं च क्षिप्त्वा तां कुल्हडीं वस्त्रे बद्ध्वा तद्वस्त्रं दवरकेण काष्ठे बद्ध्वा तत्काष्ठं स्थाल्याः कण्ठे कंचन पट्टं बद्ध्वा स्थालीमध्ये त्रिभागनिम्बुकरससहितकाञ्जिकं क्षिप्त्वा काञ्जिकोपरि ञूबमाना तथा वस्त्रं बद्ध्वा कुल्हडी मोक्तव्या यथा काञ्जिकं न लगति केवलं बाष्पो लगति ॥ १ * ततोऽहोरात्रं स्थाल्या अधोऽग्निर्ज्वालनीयः ॥ २ * ततः पुनरपि शिग्रुपत्त्रैर् नवां कुल्हडीं कृत्वा दोलायन्त्रेण तथैवाहोरात्रं रसः स्वेदनीयः ॥ ३ * यदि चाग्रेतनं काञ्जिकं शुष्यति तथा पुनर्नवं काञ्जिकं क्षेप्यम् ॥ ४ * एवं सप्तभिर्दिनैः सप्तभिः कुल्हडीभिः सप्तवारं स्वेदितो रसः सम्प्रत्यूर्ध्वं पच्यमानो ऽत्यर्थमग्निं सहते ॥ ५ * इत्युत्थापितरसस्य स्वेदनसंस्कारः सप्तमः ॥ ६ * ग्रन्थान्तरे स्वेदनम् ॥ ७] राजिकालवणवह्निमूलकै रूषणा इकयुतैः कलाशकैः । पारदस्य मृदुवह्नितस्त्विदं स्वेदनं तुषजलेन तन्यते

* [ * śigrunāmno vṛkṣasya pattrāṇi gāḍhaṃ mṛkṣaṇopamānāni vartayitvā teṣāṃ piṇḍena kulhaḍīṃ kṛtvā tasyāṃ kulhaḍikāyāṃ pūrvavidhinā tāmraṃ parityajyodgīnaṃ rasaṃ tathā dvātriṃśattamena bhāgena lavaṇaṃ ca kṣiptvā tāṃ kulhaḍīṃ vastre baddhvā tadvastraṃ davarakeṇa kāṣṭhe baddhvā tatkāṣṭhaṃ sthālyāḥ kaṇṭhe kaṃcana paṭṭaṃ baddhvā sthālīmadhye tribhāganimbukarasasahitakāñjikaṃ kṣiptvā kāñjikopari ñūbamānā tathā vastraṃ baddhvā kulhaḍī moktavyā yathā kāñjikaṃ na lagati kevalaṃ bāṣpo lagati || 1 * tato'horātraṃ sthālyā adho'gnirjvālanīyaḥ || 2 * tataḥ punarapi śigrupattrair navāṃ kulhaḍīṃ kṛtvā dolāyantreṇa tathaivāhorātraṃ rasaḥ svedanīyaḥ || 3 * yadi cāgretanaṃ kāñjikaṃ śuṣyati tathā punarnavaṃ kāñjikaṃ kṣepyam || 4 * evaṃ saptabhirdinaiḥ saptabhiḥ kulhaḍībhiḥ saptavāraṃ svedito rasaḥ sampratyūrdhvaṃ pacyamāno 'tyarthamagniṃ sahate || 5 * ityutthāpitarasasya svedanasaṃskāraḥ saptamaḥ || 6 * granthāntare svedanam || 7] rājikālavaṇavahnimūlakai rūṣaṇā ikayutaiḥ kalāśakaiḥ / pāradasya mṛduvahnitastvidaṃ svedanaṃ tuṣajalena tanyate

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Rsdhy/77

Cite as: Ras 77, in HREEM (hreem.cc/library/Rsdhy/77), after GRETIL, Rasadhyaya (with Tika), verses 1-302 Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/7_ayur/rasadhpu.htm — Rasadhyaya (with Tika), verses 1-302 Based on the ed. by Ramakrsna Sarma Benares : Chowkhamba Sanskrit Series, north of Gopal Mandir, 1930 (Kashi Sanskrit Series, 79 [Haridas Sanskrit Granthamala], Ayurveda Section, 2) NOTE: The verse numbering of the printed

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text