Camunda (Kayastha: Rasasamketakalika 1

शिवं नत्वा रसेशं चामुण्डः कायस्थवंशभूः । करोति रससंकेतकलिकाम् इष्टसिद्धिदाम्

śivaṃ natvā raseśaṃ cāmuṇḍaḥ kāyasthavaṃśabhūḥ / karoti rasasaṃketakalikām iṣṭasiddhidām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<मेर्चुर्य्:: म्य्थ्। ओरिगिन्> स्कन्दात्तारकहिंसार्थं कैलासे विधृतं सुरैः । रते शम्भोश्च्युतं रेतो गृहीतमग्निना मुखे

<mercury:: myth. origin> skandāttārakahiṃsārthaṃ kailāse vidhṛtaṃ suraiḥ / rate śambhoścyutaṃ reto gṛhītamagninā mukhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षिप्तं तेन चतुर्दिक्षु क्षाराब्धौ तत्पृथक् पृथक् । सौम्यादिदिक्त्रयस्थं यद् गौरीशापान्न कार्यकृत्

kṣiptaṃ tena caturdikṣu kṣārābdhau tatpṛthak pṛthak / saumyādidiktrayasthaṃ yad gaurīśāpānna kāryakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चिमायां विमुक्तं तत् सूतोऽभूत् सर्वकार्यकृत् । <मेर्चुर्य्:: सुब्त्य्पेस्:: चोलोउर्, चस्ते> श्वेतारुणहरिद्राभकृष्णा विप्रादिपारदाः

paścimāyāṃ vimuktaṃ tat sūto'bhūt sarvakāryakṛt / <mercury:: subtypes:: colour, caste> śvetāruṇaharidrābhakṛṣṇā viprādipāradāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहे लोहे गदे पिष्ट्यां योज्या वा स्वस्वजातिषु । <रसदोषाः> तेषु नैसर्गिका दोषाः पञ्च सप्ताथ कञ्चुकाः

dehe lohe gade piṣṭyāṃ yojyā vā svasvajātiṣu / <rasadoṣāḥ> teṣu naisargikā doṣāḥ pañca saptātha kañcukāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मलाद्याः पञ्च दोषाः स्युर् भूजाद्याः सप्त कञ्चुकाः । कुष्ठादीन् हि प्रकुर्वन्ति रसस्था द्वादशैव ते

malādyāḥ pañca doṣāḥ syur bhūjādyāḥ sapta kañcukāḥ / kuṣṭhādīn hi prakurvanti rasasthā dvādaśaiva te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<१८ संस्कारस्> तेनाष्टादशसंस्कारा उक्ता ज्ञैर् दोषमुक्तये । कर्तुं ते दुष्करा यस्मात् प्रोच्यन्ते सुकरा रसे

<18 saṃskāras> tenāṣṭādaśasaṃskārā uktā jñair doṣamuktaye / kartuṃ te duṣkarā yasmāt procyante sukarā rase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<मेर्चुर्य्:: चोर्रेच्त् wएइघ्त्> पलादारभ्य पञ्चाशत्पलं यावच्च पारदः । तत ऊनोऽधिको वापि न संस्कार्यो रसो बुधैः

<mercury:: correct weight> palādārabhya pañcāśatpalaṃ yāvacca pāradaḥ / tata ūno'dhiko vāpi na saṃskāryo raso budhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<संस्कार:: मर्दन> वस्त्रे चतुर्गुणे पूतः सूतः स्थाप्यः शुभेऽहनि । लोहार्काश्मजखल्वे तु तप्ते चैव विमर्दयेत्

<saṃskāra:: mardana> vastre caturguṇe pūtaḥ sūtaḥ sthāpyaḥ śubhe'hani / lohārkāśmajakhalve tu tapte caiva vimardayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निशेष्टकासुरीधूमव्योषाम्ललवणैः पृथक् । कालांशैर्मर्दितः सूतो भवेच्छुद्धो दिनैकतः

niśeṣṭakāsurīdhūmavyoṣāmlalavaṇaiḥ pṛthak / kālāṃśairmarditaḥ sūto bhavecchuddho dinaikataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<संस्कार:: स्वेदन> ततः क्षाराम्लमूत्राद्यैः स्वेद्यो वस्त्रावृतो दिनम् । <संस्कार:: मूर्छन> मूर्छयेत् सप्तधा पश्चात् कन्याग्न्यर्कवराम्बुभिः

<saṃskāra:: svedana> tataḥ kṣārāmlamūtrādyaiḥ svedyo vastrāvṛto dinam / <saṃskāra:: mūrchana> mūrchayet saptadhā paścāt kanyāgnyarkavarāmbubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<संस्कार:: पातन> त्रिधोर्ध्वपातनात् पात्यः पादांशार्कयुतः शुचिः । <मेर्चुर्य्:: हिङ्गुलाकृष्ट:: नत्। पुरेनेस्स्> हिङ्गुलाद् उद्धृतः सूतो भवेद्वा दोषवर्जितः

<saṃskāra:: pātana> tridhordhvapātanāt pātyaḥ pādāṃśārkayutaḥ śuciḥ / <mercury:: hiṅgulākṛṣṭa:: nat. pureness> hiṅgulād uddhṛtaḥ sūto bhavedvā doṣavarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<इम्पोर्तन्चे ओफ़् जारण> गुरुशास्त्रं परित्यज्य विना जारितगन्धकात् । रसं निर्माति दुर्मेधाः शपेत्तं च रसेश्वरः

<importance of jāraṇa> guruśāstraṃ parityajya vinā jāritagandhakāt / rasaṃ nirmāti durmedhāḥ śapettaṃ ca raseśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<संस्कार:: जारण> सूतं गन्धं रसैकांशं स्तोकं स्तोकं तु खल्वगम् । कुट्टनात् कुट्टनात् पिष्टं भवेद्वा ताम्रपात्रगम्

<saṃskāra:: jāraṇa> sūtaṃ gandhaṃ rasaikāṃśaṃ stokaṃ stokaṃ tu khalvagam / kuṭṭanāt kuṭṭanāt piṣṭaṃ bhavedvā tāmrapātragam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्तुल्यं गन्धकं दत्त्वा रुद्ध्वा तं लोहसम्पुटे । पुटेद् भूधरयन्त्रे च यावज्जीर्यति गन्धकम्

tattulyaṃ gandhakaṃ dattvā ruddhvā taṃ lohasampuṭe / puṭed bhūdharayantre ca yāvajjīryati gandhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं पुनः पुनर्देयं षड्गुणं गन्धचूर्णकम् । षड्गुणे गन्धके जीर्णे रसो निखिलरोगहा

evaṃ punaḥ punardeyaṃ ṣaḍguṇaṃ gandhacūrṇakam / ṣaḍguṇe gandhake jīrṇe raso nikhilarogahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<बन्ध:: सुब्त्य्पेस्> पाटः खोटो जलौका च भस्माख्यश्च चतुर्थकः । बन्धश्चतुर्विधः सूते विज्ञेयो भिषगुत्तमैः

<bandha:: subtypes> pāṭaḥ khoṭo jalaukā ca bhasmākhyaśca caturthakaḥ / bandhaścaturvidhaḥ sūte vijñeyo bhiṣaguttamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाटः पर्पटिकाबन्धः पिष्टिबन्धस्तु खोटकः । जलौका पक्वबन्धः स्याद्भस्म भस्मनिभो भवेत्

pāṭaḥ parpaṭikābandhaḥ piṣṭibandhastu khoṭakaḥ / jalaukā pakvabandhaḥ syādbhasma bhasmanibho bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<मेर्चुर्य्:: भस्मन्:: सुब्त्य्पेस्> सूतभस्म द्विधा ज्ञेयमूर्ध्वगं तलभस्म च । <ऊर्ध्वभस्मन्:: प्रोदुच्तिओन्> ऊर्ध्वभस्मकरं यन्त्रं स्थालिकासम्पुटं शृणु

<mercury:: bhasman:: subtypes> sūtabhasma dvidhā jñeyamūrdhvagaṃ talabhasma ca / <ūrdhvabhasman:: production> ūrdhvabhasmakaraṃ yantraṃ sthālikāsampuṭaṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यं स्थालीद्वयं मध्ये सर्वतः षोडशाङ्गुलम् । लवणेनेषद् आर्द्रेणापूर्य स्थालीम् अधोगताम्

kāryaṃ sthālīdvayaṃ madhye sarvataḥ ṣoḍaśāṅgulam / lavaṇeneṣad ārdreṇāpūrya sthālīm adhogatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संधिं वस्त्रमृदा लिम्पेत् संपुटीकृत्य चान्यया । त्रिद्वारचुल्ल्यां संस्थाप्य चतुर्यामं दृढाग्निना

saṃdhiṃ vastramṛdā limpet saṃpuṭīkṛtya cānyayā / tridvāracullyāṃ saṃsthāpya caturyāmaṃ dṛḍhāgninā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पचेत्तत्स्वाङ्गशीतं वै ह्युद्धृत्य लवणं त्यजेत् । लावणीमूर्ध्वगां कृत्वा क्षेप्योऽन्यस्यां रसेश्वरः

pacettatsvāṅgaśītaṃ vai hyuddhṛtya lavaṇaṃ tyajet / lāvaṇīmūrdhvagāṃ kṛtvā kṣepyo'nyasyāṃ raseśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्ववत् संपुटीकृत्य पश्चात्तु चुल्लके न्यसेत् । दृढं कृत्वालवालं तु जलं तत्र विनिक्षिपेत्

pūrvavat saṃpuṭīkṛtya paścāttu cullake nyaset / dṛḍhaṃ kṛtvālavālaṃ tu jalaṃ tatra vinikṣipet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उष्णं पुनः पुनस्त्यक्त्वा क्षिपेच्छीतं मुहुर्मुहुः । त्रिद्वारे काष्ठमेकैकं दीर्घं हस्तमितं क्षिपेत्

uṣṇaṃ punaḥ punastyaktvā kṣipecchītaṃ muhurmuhuḥ / tridvāre kāṣṭhamekaikaṃ dīrghaṃ hastamitaṃ kṣipet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तवत्पिण्डमानं तु ह्यादौ प्रज्वालयेत्सुधीः । द्वे द्वे काष्ठे च तस्योर्ध्वं तदूर्ध्वं त्रितयं क्षिपेत्

hastavatpiṇḍamānaṃ tu hyādau prajvālayetsudhīḥ / dve dve kāṣṭhe ca tasyordhvaṃ tadūrdhvaṃ tritayaṃ kṣipet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावद्यामद्वयं पश्चादङ्गारांश्च जलं त्यजेत् । ऊर्ध्वस्थाल्यां तु यल्लग्नं तदूर्ध्वं भस्म सिद्धिदम्

yāvadyāmadvayaṃ paścādaṅgārāṃśca jalaṃ tyajet / ūrdhvasthālyāṃ tu yallagnaṃ tadūrdhvaṃ bhasma siddhidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<मेर्चुर्य्:: तलभस्मन्:: प्रोदुच्तिओन्> गन्धकं धूमसारं च शुद्धसूतं समं त्रयम् । यामैकं मर्दयेत् खल्वे काचकूप्यां विनिक्षिपेत्

<mercury:: talabhasman:: production> gandhakaṃ dhūmasāraṃ ca śuddhasūtaṃ samaṃ trayam / yāmaikaṃ mardayet khalve kācakūpyāṃ vinikṣipet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुद्ध्वा द्वादशयामं तद्वालुकायन्त्रगं पचेत् । स्फोटयेत्स्वाङ्गशीतं च तदूर्ध्वं गन्धकं त्यजेत्

ruddhvā dvādaśayāmaṃ tadvālukāyantragaṃ pacet / sphoṭayetsvāṅgaśītaṃ ca tadūrdhvaṃ gandhakaṃ tyajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<तलभस्मन्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्> तलभस्म भवेद्योगवाहि स्यात् सर्वरोगहृत् । औषधान्तरसंयोगाद् वक्ष्ये वर्णविपर्ययम्

<talabhasman:: medic. properties> talabhasma bhavedyogavāhi syāt sarvarogahṛt / auṣadhāntarasaṃyogād vakṣye varṇaviparyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तं पीतं तथा कृष्णं नीलं च पाण्डुरारुणम् । <रक्तभस्मन्> निर्गुण्डीरससंयुक्तं चपलेन समन्वितम्

raktaṃ pītaṃ tathā kṛṣṇaṃ nīlaṃ ca pāṇḍurāruṇam / <raktabhasman> nirguṇḍīrasasaṃyuktaṃ capalena samanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तवर्णं भवेद्भस्म दाडिमीकुसुमोपमम् । <पीतभस्मन्> भूधात्रीहस्तिशुण्डीभ्यां रसं गन्धं च मर्दयेत्

raktavarṇaṃ bhavedbhasma dāḍimīkusumopamam / <pītabhasman> bhūdhātrīhastiśuṇḍībhyāṃ rasaṃ gandhaṃ ca mardayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचकूप्यां चतुर्यामं पक्वः पीतो भवेद्रसः । <कृष्णभस्मन्> सूतं गन्धकसंयुक्तं कुमारीरसमर्दितम्

kācakūpyāṃ caturyāmaṃ pakvaḥ pīto bhavedrasaḥ / <kṛṣṇabhasman> sūtaṃ gandhakasaṃyuktaṃ kumārīrasamarditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णवर्णं भवेद्भस्म देवानामपि दुर्लभम् । <श्याम-।नीलभस्मन्> वाराहीकन्दसंयुक्तं रसकेन समन्वितम्

kṛṣṇavarṇaṃ bhavedbhasma devānāmapi durlabham / <śyāma-/nīlabhasman> vārāhīkandasaṃyuktaṃ rasakena samanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्यामवर्णं भवेद्भस्म वलीपलितनाशनम् । <पाण्डुरारुणभस्मन्> लवणान्तर्विलिप्तायां कूप्यां स्यात् पाण्डुरारुणम्

śyāmavarṇaṃ bhavedbhasma valīpalitanāśanam / <pāṇḍurāruṇabhasman> lavaṇāntarviliptāyāṃ kūpyāṃ syāt pāṇḍurāruṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<मेर्चुर्य्:: मारण> लवणाद्विंशतिर्भागाः सूतश्चाथैकभागिकः । काञ्जिके मर्दयित्वाग्नौ पुटनाद् भस्मतां व्रजेत्

<mercury:: māraṇa> lavaṇādviṃśatirbhāgāḥ sūtaścāthaikabhāgikaḥ / kāñjike mardayitvāgnau puṭanād bhasmatāṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्धृत्यान्यं रसं क्षिप्त्वा यथेच्छं मारयेद्रसम् । एवं ताम्राहिवङ्गाभ्रं मारितं स्याद्गुणप्रदम्

uddhṛtyānyaṃ rasaṃ kṣiptvā yathecchaṃ mārayedrasam / evaṃ tāmrāhivaṅgābhraṃ māritaṃ syādguṇapradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदम्बुपूरिते पात्रे स्थाप्यं यामाष्टकं शनैः । त्यक्त्वा तोयं रसो ग्राह्यः पात्रस्थो भस्मसूतकः

tadambupūrite pātre sthāpyaṃ yāmāṣṭakaṃ śanaiḥ / tyaktvā toyaṃ raso grāhyaḥ pātrastho bhasmasūtakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<मेर्चुर्य्:: मारण> मूषाद्वयमपामार्गबीजचूर्णैः प्रकल्पयेत् । पारदं तत्पुटे कृत्वा मलयूरसमर्दितम्

<mercury:: māraṇa> mūṣādvayamapāmārgabījacūrṇaiḥ prakalpayet / pāradaṃ tatpuṭe kṛtvā malayūrasamarditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रोणपुष्प्याः प्रसूनानि विडङ्गमरिमेदकः । चूर्णम् एषाम् अधश्चोर्ध्वं दत्त्वा मुद्रां प्रकल्पयेत्

droṇapuṣpyāḥ prasūnāni viḍaṅgamarimedakaḥ / cūrṇam eṣām adhaścordhvaṃ dattvā mudrāṃ prakalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधाय गोलकं सम्यङ्मृन्मूषासम्पुटे क्षिपेत् । शोषयेन्मुद्रितं कृत्वा पचेद् गजपुटे ततः

vidhāya golakaṃ samyaṅmṛnmūṣāsampuṭe kṣipet / śoṣayenmudritaṃ kṛtvā paced gajapuṭe tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पारदो भस्मताम् इत्थं पुटेनैकेन गच्छति । स्वाङ्गशीतं समुद्धृत्य सर्वकर्मसु योजयेत्

pārado bhasmatām itthaṃ puṭenaikena gacchati / svāṅgaśītaṃ samuddhṛtya sarvakarmasu yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोत्तानखर्परे चुल्ल्यां स्फटिकालेपिते क्षिपेत् । पुनर्नवारसे पक्वो मर्दनान्म्रियते रसः

prottānakharpare cullyāṃ sphaṭikālepite kṣipet / punarnavārase pakvo mardanānmriyate rasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<मेर्चुर्य्:: मृत:: परीक्षा> अतेजा अगुरुः शुभ्रो लोहहा चाचलो रसः । यदा नावर्तते वह्नौ नोर्ध्वं गच्छेत्तदा मृतः

<mercury:: mṛta:: parīkṣā> atejā aguruḥ śubhro lohahā cācalo rasaḥ / yadā nāvartate vahnau nordhvaṃ gacchettadā mṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<मेर्चुर्य्:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्> पारदः सर्वरोगघ्नो योगवाही सरो गुरुः । पाण्डुताकृमिकुष्ठघ्नो वृष्यो बल्यो रसायनः

<mercury:: mṛta:: medic. properties> pāradaḥ sarvarogaghno yogavāhī saro guruḥ / pāṇḍutākṛmikuṣṭhaghno vṛṣyo balyo rasāyanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूतो धातुरसाः सर्वे जीर्णा जीर्णा गुणाधिकाः । <मेर्चुर्य्:: मृत:: स्तोरगे> दन्ते शृङ्गे मणौ वेणौ रक्षयेत्साधितं रसम्

sūto dhāturasāḥ sarve jīrṇā jīrṇā guṇādhikāḥ / <mercury:: mṛta:: storage> dante śṛṅge maṇau veṇau rakṣayetsādhitaṃ rasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<wएइघ्त् ओफ़् द्रुग्स्> पित्तानि षोडशांशेन विषाणामपि रक्तिका । गुटीरसेष्वनुक्तो ऽपि ज्ञेयो विधिरयं स्वयम्

<weight of drugs> pittāni ṣoḍaśāṃśena viṣāṇāmapi raktikā / guṭīraseṣvanukto 'pi jñeyo vidhirayaṃ svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<मेर्चुर्य्:: सेवन> सर्वरोगविनाशार्थं देहदार्ढ्यस्य हेतवे । शुद्धकायश्च पथ्याशी सेवेत पूज्यपूजनात्

<mercury:: sevana> sarvarogavināśārthaṃ dehadārḍhyasya hetave / śuddhakāyaśca pathyāśī seveta pūjyapūjanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्लमेकं नरेऽश्वे तु गद्याणं च गजे द्वयम् । दत्तः सूतो हरेद्रोगान् धातुयुग्वा निजौषधैः

vallamekaṃ nare'śve tu gadyāṇaṃ ca gaje dvayam / dattaḥ sūto haredrogān dhātuyugvā nijauṣadhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसस्य विकृतौ सत्यां मूर्छा हिक्का ज्वरोऽरतिः । कासः श्वासो भ्रमो मोहो दाहः कम्पश्च जायते

rasasya vikṛtau satyāṃ mūrchā hikkā jvaro'ratiḥ / kāsaḥ śvāso bhramo moho dāhaḥ kampaśca jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्छान्त्यै बीजपूरस्य रसं शुण्ठीं च सैन्धवम् । पिबेद्वा गोजले सिद्धं मूलं कर्कोटजं शुभम्

tacchāntyai bījapūrasya rasaṃ śuṇṭhīṃ ca saindhavam / pibedvā gojale siddhaṃ mūlaṃ karkoṭajaṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रागारे रसाधीशः पूज्यते बहुभक्तितः । तदपत्यधनैः पूर्णम् आधिव्याधिविवर्जितम्

yatrāgāre rasādhīśaḥ pūjyate bahubhaktitaḥ / tadapatyadhanaiḥ pūrṇam ādhivyādhivivarjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.