तत्र कुमार यो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः सर्वधमाणां स्वभावं प्रजानाति, तस्येमे एवंरूपा गुणानुशंसा भवन्ति - स तथागतानां भूतं गुणवर्णं भाषते । न च तथागतान् व्याख्याति असता अभूतेन । तत् कस्य हेतोः? यया धर्मतया तथागतः प्रभाव्यते, तां धर्मतां यथाभूतं प्रजानाति । अनन्तात् बुद्धगुणान् प्रजानाति । तत् कस्य हेतोः? अनन्ता हि कुमार बुद्धगुणा अचिन्त्याश्चिन्तापगताः । तेनाशक्यं चिन्तयितुं वा प्रमातुं वा । तत् कस्य हेतोः? चित्तं हि कुमार निःस्वभावमरूप्यनिदर्शनम् । इति हि कुमार यत्स्वभावं चित्तं तत्स्वभावा बुद्धगुणाः, यत्स्वभावा बुद्धगुणास्तत्स्वभावास्तथागताः, तत्स्वभावाः सर्वधर्माः । यः कुमार बोधिसत्त्वो महासत्त्व एवं सर्वगुणस्वभावनिर्देशं यथाभूतं प्रजानाति, अयं कुमार उच्यते बोधिसत्त्वो महासत्त्वो निध्याप्तिमानसः । निःसरणकुशलः । त्रैधातुकनिःसरणं यथाभूतं प्रजानाति । यथावदर्शी अवितथवादी अनन्यथाभाषी, यथावादी तथाकारी, अनभिनिविष्टस्त्रैधातुके त्रैधातुकसमतिक्रान्तः । समतिक्रान्तः कामभूमिं रूपभूमिं आरूप्यभूमिं क्लेशभूमिं नामभूमिं घोषभूमिम् । अक्षरपदनयकुशलः । अक्षरविभावितज्ञानः । अनभिलप्यधर्मकोविदः । अक्षरज्ञः । अक्षरकुशलः । अक्षरपदप्रभेदज्ञानकुशलः । अक्षरपदप्रभेदविस्तारज्ञानकुशलः । सर्वधर्मपदप्रभेदकुशलः । सर्वधर्मपदप्रभेदविस्तारकुशलः । सर्वधर्मव्यवस्थानज्ञानकुशलः । निश्चितया बुद्ध्या समन्वागतो ऽनभिभूतः सर्वमारैः पापीयोभिर्मारकायिकाभिश्च देवताभिः ॥ अस्मिन् खलु पुनर्धर्मपर्याये भाष्यमाणे अष्टानवतेर्नियुतानां देवमानुषिकायाः प्रजायाः पूर्वपरिकर्मकृतायाः कोटीशतसहस्रावर्ताया धारण्या अनावरणायाश्च धर्मविपश्यनायाः क्षान्तेः प्रतिलम्भो ऽभूत् । ते च सर्वे भगवता व्याकृउता अष्टाचत्वारिंशता कल्पैरसंख्येयशतसहस्रैरनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंभोत्स्यन्ते । सर्वे च अन्यान्यनामान एकायुष्प्रमाणा अन्यान्येषु बुद्धक्षेत्रेषु अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंभोत्स्यन्ते । तत्रेदमुच्यते - यो बोधिसत्त्व मतिमान् प्राप्नोति अनुत्तरां वरां बोधिम् । अर्थे च धर्मि कुशलो चरति स धर्मस्वभावस्मि
tatra kumāra yo bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvadhamāṇāṃ svabhāvaṃ prajānāti, tasyeme evaṃrūpā guṇānuśaṃsā bhavanti - sa tathāgatānāṃ bhūtaṃ guṇavarṇaṃ bhāṣate | na ca tathāgatān vyākhyāti asatā abhūtena | tat kasya hetoḥ? yayā dharmatayā tathāgataḥ prabhāvyate, tāṃ dharmatāṃ yathābhūtaṃ prajānāti | anantāt buddhaguṇān prajānāti | tat kasya hetoḥ? anantā hi kumāra buddhaguṇā acintyāścintāpagatāḥ | tenāśakyaṃ cintayituṃ vā pramātuṃ vā | tat kasya hetoḥ? cittaṃ hi kumāra niḥsvabhāvamarūpyanidarśanam | iti hi kumāra yatsvabhāvaṃ cittaṃ tatsvabhāvā buddhaguṇāḥ, yatsvabhāvā buddhaguṇāstatsvabhāvāstathāgatāḥ, tatsvabhāvāḥ sarvadharmāḥ | yaḥ kumāra bodhisattvo mahāsattva evaṃ sarvaguṇasvabhāvanirdeśaṃ yathābhūtaṃ prajānāti, ayaṃ kumāra ucyate bodhisattvo mahāsattvo nidhyāptimānasaḥ | niḥsaraṇakuśalaḥ | traidhātukaniḥsaraṇaṃ yathābhūtaṃ prajānāti | yathāvadarśī avitathavādī ananyathābhāṣī, yathāvādī tathākārī, anabhiniviṣṭastraidhātuke traidhātukasamatikrāntaḥ | samatikrāntaḥ kāmabhūmiṃ rūpabhūmiṃ ārūpyabhūmiṃ kleśabhūmiṃ nāmabhūmiṃ ghoṣabhūmim | akṣarapadanayakuśalaḥ | akṣaravibhāvitajñānaḥ | anabhilapyadharmakovidaḥ | akṣarajñaḥ | akṣarakuśalaḥ | akṣarapadaprabhedajñānakuśalaḥ | akṣarapadaprabhedavistārajñānakuśalaḥ | sarvadharmapadaprabhedakuśalaḥ | sarvadharmapadaprabhedavistārakuśalaḥ | sarvadharmavyavasthānajñānakuśalaḥ | niścitayā buddhyā samanvāgato 'nabhibhūtaḥ sarvamāraiḥ pāpīyobhirmārakāyikābhiśca devatābhiḥ || asmin khalu punardharmaparyāye bhāṣyamāṇe aṣṭānavaterniyutānāṃ devamānuṣikāyāḥ prajāyāḥ pūrvaparikarmakṛtāyāḥ koṭīśatasahasrāvartāyā dhāraṇyā anāvaraṇāyāśca dharmavipaśyanāyāḥ kṣānteḥ pratilambho 'bhūt | te ca sarve bhagavatā vyākṛutā aṣṭācatvāriṃśatā kalpairasaṃkhyeyaśatasahasrairanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyante | sarve ca anyānyanāmāna ekāyuṣpramāṇā anyānyeṣu buddhakṣetreṣu anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyante | tatredamucyate - yo bodhisattva matimān prāpnoti anuttarāṃ varāṃ bodhim / arthe ca dharmi kuśalo carati sa dharmasvabhāvasmi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभूत् भणति वाचं बुद्धानां यादृशा गुणविशेषाः । स हि धर्मु तं जिनानां जानति शूरो विगतकङ्क्षाः
nābhūt bhaṇati vācaṃ buddhānāṃ yādṛśā guṇaviśeṣāḥ / sa hi dharmu taṃ jinānāṃ jānati śūro vigatakaṅkṣāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकार्थ सर्वधर्मान् प्रजानति च शून्यतां स एकांशम् । नानार्थु नास्ति तेषां एकार्थे शिक्षितो भवति
ekārtha sarvadharmān prajānati ca śūnyatāṃ sa ekāṃśam / nānārthu nāsti teṣāṃ ekārthe śikṣito bhavati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्कल्पानविकल्पान् अनोपलम्भांश्च जानाति मतिमान् । क्षति अक्षये ऽस्य संज्ञा प्रहीण सर्वा निरवशेषा
niṣkalpānavikalpān anopalambhāṃśca jānāti matimān / kṣati akṣaye 'sya saṃjñā prahīṇa sarvā niravaśeṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हि रूपतो दशबलान् पश्यति सो धर्मकाय नरसिंहान् । नापि लक्षणेहि तस्य प्रहीण सर्वे विपर्यासाः
na hi rūpato daśabalān paśyati so dharmakāya narasiṃhān / nāpi lakṣaṇehi tasya prahīṇa sarve viparyāsāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मा अचिन्त्य एते चिन्तापगता स्वभाव उपशान्ताः । एवं प्रजानमानः पश्यति बुद्धान् द्विपदश्रेष्ठान्
dharmā acintya ete cintāpagatā svabhāva upaśāntāḥ / evaṃ prajānamānaḥ paśyati buddhān dvipadaśreṣṭhān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथ ज्ञात्वात्मसंज्ञास्तथैव सर्वत्र प्रेषिता बुद्धिः । सर्वे च तत्स्वभावा धर्म विशुद्धा गगनकल्पाः
yatha jñātvātmasaṃjñāstathaiva sarvatra preṣitā buddhiḥ / sarve ca tatsvabhāvā dharma viśuddhā gaganakalpāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हि जात मानसे ऽस्य निःसरणं ज्ञात्व सर्वधर्माणाम् । त्रैधातुके विमुक्तिप्रणिधानु न विद्यते तस्य
na hi jāta mānase 'sya niḥsaraṇaṃ jñātva sarvadharmāṇām / traidhātuke vimuktipraṇidhānu na vidyate tasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथावदर्शि भोति अवितथवचनो ऽनन्यथाभाषी । सर्वं च तस्य वचनं निश्चरति जिनानुभावेन
yathāvadarśi bhoti avitathavacano 'nanyathābhāṣī / sarvaṃ ca tasya vacanaṃ niścarati jinānubhāvena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिक्रान्तु कामभूमिं किलेशभूमिं च रूप आरूप्यान् । धर्मेष्वसक्तमनसः प्रमुदित चरते जगहिताय
atikrāntu kāmabhūmiṃ kileśabhūmiṃ ca rūpa ārūpyān / dharmeṣvasaktamanasaḥ pramudita carate jagahitāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिक्रान्तु नामभूमिं घोषो ज्ञान स्वभावेन चयिकः । यावच्चिरं पि भणतो न विद्यते निश्रयस्तस्य
atikrāntu nāmabhūmiṃ ghoṣo jñāna svabhāvena cayikaḥ / yāvacciraṃ pi bhaṇato na vidyate niśrayastasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संज्ञाप्रचारु नास्ति दृष्टिविपर्यासु सर्वशः क्षीणः । सुनिश्चिता बुद्धिश्च ते गगनोपमधीराः
saṃjñāpracāru nāsti dṛṣṭiviparyāsu sarvaśaḥ kṣīṇaḥ / suniścitā buddhiśca te gaganopamadhīrāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहार कोटीनियुता भवेयु विक्षेपणार्थ चित्तस्य । अभिभवति सर्वमारान् न चापि तेषां वशमुपैति
vihāra koṭīniyutā bhaveyu vikṣepaṇārtha cittasya / abhibhavati sarvamārān na cāpi teṣāṃ vaśamupaiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वि जह्यु मारजालं परिशुद्धः शीलवानपरिदाहः । ध्यानसुखस्मि निरतः प्रजानति च शून्यकं लोकम्
sarvi jahyu mārajālaṃ pariśuddhaḥ śīlavānaparidāhaḥ / dhyānasukhasmi nirataḥ prajānati ca śūnyakaṃ lokam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकाश्च स्कन्ध उक्तास्तांश्चापि स शून्यकान् प्रजानति । अनुत्पादाननिरोधान् सर्वान् गगनोपमान् धर्मान्
lokāśca skandha uktāstāṃścāpi sa śūnyakān prajānati / anutpādānanirodhān sarvān gaganopamān dharmān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मानं स त्यजते न चैव शिक्षां श्रुतां दशबलस्य । सो शीलपारमिं गत उपपद्यति यत्र प्रणिधेति
ātmānaṃ sa tyajate na caiva śikṣāṃ śrutāṃ daśabalasya / so śīlapāramiṃ gata upapadyati yatra praṇidheti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचरन्तु बुद्धक्षेत्रान् पश्यति बुद्धकोटीनियुतानि । न स्वर्गं प्रार्थयते न चापि प्रणिधानतो मुक्तः
vicarantu buddhakṣetrān paśyati buddhakoṭīniyutāni / na svargaṃ prārthayate na cāpi praṇidhānato muktaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भ्रंशयति स वीर्यं मुहूर्तमात्रमपि धर्म चरमाणः । प्रशंसितश्च भोति बुद्धभिर्दशदिशे लोके
na bhraṃśayati sa vīryaṃ muhūrtamātramapi dharma caramāṇaḥ / praśaṃsitaśca bhoti buddhabhirdaśadiśe loke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्तर्हि कुमार श्रुत्वा धर्मानिमान् समाधिस्मिन् । जहियान ज्ञात्रलाभं प्रकाशय महाजने धर्मम्
tasmāttarhi kumāra śrutvā dharmānimān samādhismin / jahiyāna jñātralābhaṃ prakāśaya mahājane dharmam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य इच्छति स्वयंभूर्भवेय बुद्धो महागुणसमङ्गी । इह शिक्षित्वा कुशलो दशबलधारी भवति बुद्धः
ya icchati svayaṃbhūrbhaveya buddho mahāguṇasamaṅgī / iha śikṣitvā kuśalo daśabaladhārī bhavati buddhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.