तत्र खलु भगवान् पुनरेव चन्द्रप्रभं कुमारभूतमामन्त्रयते स्म - तस्मात्तर्हि कुमार बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबोद्धुकामेन समाधिनिर्देशकुशलेन भवितव्यम् । तत्र कुमार कतमः समाधिनिर्देशः?या यथावत्तता सर्वधर्माणां समता अविषमता । अकल्पना अविकल्पना । अविठपना असमुत्थापना । अनुत्पादः अनिरोधः । कल्पविकल्पपरिकल्पसमुच्छेदः । चित्तानालम्बनता । अमनसिकारः । प्रज्ञप्तिसमुच्छेदः । वितर्कविकल्पसमुच्छेदः । रागद्वेषमोहसमुच्छेदः । नान्तानन्तमनसिकारः । मनसिकारसमुच्छेदः । स्कन्धधात्वायतनस्वभावज्ञानम् । स्मृतिमतिगतिह्रीधृतिचारित्राचारगोचरप्रतिपत्तिस्थानम् । अरणाभूमिः । शान्तभूमिः । सर्वप्रपञ्चसमुच्छेदः । सर्वबोधिसत्त्वशिक्षा । सर्वतथागतगोचरः । सर्वगुणपरिनिष्पत्तिः । अयमुच्यते कुमार समाधिनिर्देशः । यत्र समाधिनिर्देशे प्रतिष्ठितो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽविरहितो भवति समाधिना, अभ्रान्तचित्तश्च भवति, महाकरुणासमन्वागतो ऽप्रमेयाणां च सत्त्वानमर्थं करोति ॥ अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - समाध्यविषमा भूमिः शान्ता सूक्ष्मा सुदुर्दृशा । सर्वसंज्ञासमुद्धातः समाधिस्तेन चोच्यते
tatra khalu bhagavān punareva candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhi kumāra bodhisattvena mahāsattvena anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhukāmena samādhinirdeśakuśalena bhavitavyam | tatra kumāra katamaḥ samādhinirdeśaḥ?yā yathāvattatā sarvadharmāṇāṃ samatā aviṣamatā | akalpanā avikalpanā | aviṭhapanā asamutthāpanā | anutpādaḥ anirodhaḥ | kalpavikalpaparikalpasamucchedaḥ | cittānālambanatā | amanasikāraḥ | prajñaptisamucchedaḥ | vitarkavikalpasamucchedaḥ | rāgadveṣamohasamucchedaḥ | nāntānantamanasikāraḥ | manasikārasamucchedaḥ | skandhadhātvāyatanasvabhāvajñānam | smṛtimatigatihrīdhṛticāritrācāragocarapratipattisthānam | araṇābhūmiḥ | śāntabhūmiḥ | sarvaprapañcasamucchedaḥ | sarvabodhisattvaśikṣā | sarvatathāgatagocaraḥ | sarvaguṇapariniṣpattiḥ | ayamucyate kumāra samādhinirdeśaḥ | yatra samādhinirdeśe pratiṣṭhito bodhisattvo mahāsattvo 'virahito bhavati samādhinā, abhrāntacittaśca bhavati, mahākaruṇāsamanvāgato 'prameyāṇāṃ ca sattvānamarthaṃ karoti || atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - samādhyaviṣamā bhūmiḥ śāntā sūkṣmā sudurdṛśā / sarvasaṃjñāsamuddhātaḥ samādhistena cocyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकल्पश्चाविकल्पश्चाग्राह्यत्वमनिदर्शनम् । अनुपलब्धिश्चित्तस्य समाधिस्तेन चोच्यते
akalpaścāvikalpaścāgrāhyatvamanidarśanam / anupalabdhiścittasya samādhistena cocyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाहितो यदा भोति सर्वधर्मा न मन्यते । अमन्यना यथाभूतं समाधिरिति शब्दितः
samāhito yadā bhoti sarvadharmā na manyate / amanyanā yathābhūtaṃ samādhiriti śabditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न धर्मे ऽस्ति रजोमात्र रजश्चापि न विद्यते । अनुपलब्धिर्धर्माणां समाधिस्तेन चोच्यते
na dharme 'sti rajomātra rajaścāpi na vidyate / anupalabdhirdharmāṇāṃ samādhistena cocyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्तस्यानुपलब्धिश्च विकल्पो ह्येष चोच्यते । अविकल्पिताश्च ते धर्मा समाधिरेष जानथः
cittasyānupalabdhiśca vikalpo hyeṣa cocyate / avikalpitāśca te dharmā samādhireṣa jānathaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्देन सूचितो ह्यर्थः स च शब्दो अवस्तुकः । प्रतिश्रुत्कोपमः शब्दो अन्तरीक्षं यथा नभः
śabdena sūcito hyarthaḥ sa ca śabdo avastukaḥ / pratiśrutkopamaḥ śabdo antarīkṣaṃ yathā nabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्थिता हि इमे धर्माः स्थितिरेषां न विद्यते । अस्थितिः स्थितिशब्देन स्वभावेन न लभ्यते
asthitā hi ime dharmāḥ sthitireṣāṃ na vidyate / asthitiḥ sthitiśabdena svabhāvena na labhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
च्यवते अगतीत्येवं गतिश्चासौ न विद्यते । अगतिर्गतिशब्देन समाधिर्नदितस्तथा
cyavate agatītyevaṃ gatiścāsau na vidyate / agatirgatiśabdena samādhirnaditastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असमाहितो वुच्यति एष मन्यना समाहितो एष द्वितीय मन्यना । अमन्यमाना विचरन्ति बोधये अमन्यमाना स्पृशि बोधिमुत्तमाम्
asamāhito vucyati eṣa manyanā samāhito eṣa dvitīya manyanā / amanyamānā vicaranti bodhaye amanyamānā spṛśi bodhimuttamām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समविषम एष शान्तभूमिः शमथविपश्यनानिमित्त एषा । सेविय इमु शान्त बुद्धबोधिं स इह प्रयुक्त समाधिभावनायाम्
samaviṣama eṣa śāntabhūmiḥ śamathavipaśyanānimitta eṣā / seviya imu śānta buddhabodhiṃ sa iha prayukta samādhibhāvanāyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च पुनरियमक्षरेहि शक्यं प्रविशितु अर्थगति प्रवेशे । सर्वरुत जहित्व भाष्यघोषं भवति समाहित नो च मन्यनास्य
na ca punariyamakṣarehi śakyaṃ praviśitu arthagati praveśe / sarvaruta jahitva bhāṣyaghoṣaṃ bhavati samāhita no ca manyanāsya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश्च इह समाधि बोधिसत्त्वो यथ- उपदिष्टु तथा स्थिहेत युक्तः । सचेदिह भवि कल्पदाहु क्षेत्रे गिरिवरमध्यगतं न तं दहे ऽग्निः
yaśca iha samādhi bodhisattvo yatha- upadiṣṭu tathā sthiheta yuktaḥ / sacediha bhavi kalpadāhu kṣetre girivaramadhyagataṃ na taṃ dahe 'gniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथ गगनु न जातु दग्धपूर्वं सुबहुकल्पशतेहि दह्यमानम् । गगनसमा अधिजानमान धर्मांस्ते न जातु दह्यति सो ऽग्निमध्ये
yatha gaganu na jātu dagdhapūrvaṃ subahukalpaśatehi dahyamānam / gaganasamā adhijānamāna dharmāṃste na jātu dahyati so 'gnimadhye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सचि पुन ज्वलमान बुद्धक्षेत्रे प्रणिधि करोति समाधिये स्थिहित्वा । ज्वलनु अयु प्रशाम्यतामशेषं पृथिवी विनश्यि न चास्य अन्यथात्वम्
saci puna jvalamāna buddhakṣetre praṇidhi karoti samādhiye sthihitvā / jvalanu ayu praśāmyatāmaśeṣaṃ pṛthivī vinaśyi na cāsya anyathātvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋद्धिबलु अनन्तु तस्य भोति खगपथि गच्छति सो असज्जमानः । इमि गुण अनुभोति बोधिसत्त्वो यथ-अनुशिष्टु समाधिये स्थिहित्वा
ṛddhibalu anantu tasya bhoti khagapathi gacchati so asajjamānaḥ / imi guṇa anubhoti bodhisattvo yatha-anuśiṣṭu samādhiye sthihitvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जायते च्यवते वापि न च जाति न च्युतिः । यस्य विजानना एषा समाध्यस्य न दुर्लभा
jāyate cyavate vāpi na ca jāti na cyutiḥ / yasya vijānanā eṣā samādhyasya na durlabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च्युतिर्नापि चो जाति लोकनाथेन देशिता । लोकनाथं विदित्वैवं समाधिं तेन जानथ
na cyutirnāpi co jāti lokanāthena deśitā / lokanāthaṃ viditvaivaṃ samādhiṃ tena jānatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनोपलिप्ता लोकेन लोकधर्मे न सज्जति । असज्जमानः कायेन बुद्धक्षेत्राणि गच्छति
anopaliptā lokena lokadharme na sajjati / asajjamānaḥ kāyena buddhakṣetrāṇi gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेत्रेषु पश्यते नित्यं संबुद्धान् लोकनायकान् । धर्मं च शृणुते तत्र बुद्धक्षेत्रेषु भाषितम्
kṣetreṣu paśyate nityaṃ saṃbuddhān lokanāyakān / dharmaṃ ca śṛṇute tatra buddhakṣetreṣu bhāṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न जातु तस्य अज्ञानं धर्मधातुं च भाषते । गतिज्ञः सततो धर्मे धर्मधातुमयो हि सः
na jātu tasya ajñānaṃ dharmadhātuṃ ca bhāṣate / gatijñaḥ satato dharme dharmadhātumayo hi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भाषतः कल्पकोट्यो ऽपि प्रतिभानं न हीयते । निर्मिणोति बहूनन्यान् बोधिसत्त्वान् विचक्षणः
bhāṣataḥ kalpakoṭyo 'pi pratibhānaṃ na hīyate / nirmiṇoti bahūnanyān bodhisattvān vicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेत्रातः क्षेत्र गच्छन्ति बोधिसत्त्वान निर्मिताः । सहस्रपत्रपद्मेषु पर्यङ्केन निषण्णकाः
kṣetrātaḥ kṣetra gacchanti bodhisattvāna nirmitāḥ / sahasrapatrapadmeṣu paryaṅkena niṣaṇṇakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धबोधिं प्रकाशेन्ति धारणीसूत्रशोभनम् । अन्याश्च सूत्रकोटीयो समाधिं शान्त भावयन्
buddhabodhiṃ prakāśenti dhāraṇīsūtraśobhanam / anyāśca sūtrakoṭīyo samādhiṃ śānta bhāvayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविवर्तिकपथे स्थापेन्ति बहून् सत्त्वानचिन्तियान् । प्रतिभानं क्षयं नैति बुद्धबोधिं प्रकाशिय
avivartikapathe sthāpenti bahūn sattvānacintiyān / pratibhānaṃ kṣayaṃ naiti buddhabodhiṃ prakāśiya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कूटागारे हि गच्छन्ति रतनेहि विचित्रिते । ओकिरन्ति च पुष्पेहि गन्धवद्भिर्विनायकम्
kūṭāgāre hi gacchanti ratanehi vicitrite / okiranti ca puṣpehi gandhavadbhirvināyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओकिरन्ति च चूर्णेहि गन्धवन्तेहि नायकम् । कुर्वन्ति विपुलां पूजां सर्वे ते बोधिकारणात्
okiranti ca cūrṇehi gandhavantehi nāyakam / kurvanti vipulāṃ pūjāṃ sarve te bodhikāraṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रमेया गुणा एते बोधिसत्त्वान तायिनाम् । निष्किलेशा यदा भोन्ति तदा ऋद्धिं लभन्ति ते
aprameyā guṇā ete bodhisattvāna tāyinām / niṣkileśā yadā bhonti tadā ṛddhiṃ labhanti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुपत्तिकिलेशान अच्छाः शुद्धाः प्रभास्वराः । असंस्कृता अकोप्याश्च बोधिसत्त्वान गोचराः
anupattikileśāna acchāḥ śuddhāḥ prabhāsvarāḥ / asaṃskṛtā akopyāśca bodhisattvāna gocarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रशान्ता उपशान्ताश्च निष्किलेशा अनङ्गनाः । अप्रपञ्चा निष्प्रपञ्चाः प्रपञ्चसमतिक्रमाः
praśāntā upaśāntāśca niṣkileśā anaṅganāḥ / aprapañcā niṣprapañcāḥ prapañcasamatikramāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रचारो ऽक्षराणां च सर्वधर्माण लक्षणम् । दुर्विज्ञेयश्च घोषेण समाधिस्तेन चोच्यते
apracāro 'kṣarāṇāṃ ca sarvadharmāṇa lakṣaṇam / durvijñeyaśca ghoṣeṇa samādhistena cocyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षया उपशान्ता च अनाभोगा अदर्शना । गोचरः सर्वबुद्धानां भूतकोटिरनाविला
akṣayā upaśāntā ca anābhogā adarśanā / gocaraḥ sarvabuddhānāṃ bhūtakoṭiranāvilā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वबुद्धानियं शिक्षा सर्वधर्मस्वभावता । इह शिक्षित्व संबुद्धा गुणानां पारमिं गताः
sarvabuddhāniyaṃ śikṣā sarvadharmasvabhāvatā / iha śikṣitva saṃbuddhā guṇānāṃ pāramiṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न संपारं न वापारं पूर्वान्तो न विकल्पितः । तेन ते सर्व संबुद्धा गुणानां पारमिं गताः
na saṃpāraṃ na vāpāraṃ pūrvānto na vikalpitaḥ / tena te sarva saṃbuddhā guṇānāṃ pāramiṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनागतानगतिकान् धर्मान् ज्ञात्वा स्वभावतः । निष्प्रपञ्चाननाभोगांस्तत्र ते पारमिं गताः
anāgatānagatikān dharmān jñātvā svabhāvataḥ / niṣprapañcānanābhogāṃstatra te pāramiṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.