Samadhirajasutra 28

दशेमे कुमार आनुशंसाः क्षान्तिप्रतिष्ठितस्य मैत्रीविहारिणो बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य । कतमे दश?अग्निना न दह्यते । शस्त्रेण न हन्यते । विषमस्य न क्रमते । उदकेन न म्रियते । देवताश्चैनं रक्षन्ति । लक्षणालंकृतं च कायं प्रतिलभते । सर्वदुर्गतिद्वाराणि चास्य पिथितानि भवन्ति । ब्रह्मलोके चास्योपपत्तिर्भवति । सुखेन चास्य रात्रिंदिवानि व्रजन्ति । प्रीतिसुखं चास्य कायं न विजहाति । इमे कुमार दशानुशंसाः क्षान्तिप्रतिष्ठितस्य मैत्रीविहारिणो बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य ॥ तत्रेदमुच्यते - अग्निना दह्यते नासौ शस्त्रेण न च हन्यते । विषं न क्रमते काये उदके म्रियते न सः

daśeme kumāra ānuśaṃsāḥ kṣāntipratiṣṭhitasya maitrīvihāriṇo bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa?agninā na dahyate | śastreṇa na hanyate | viṣamasya na kramate | udakena na mriyate | devatāścainaṃ rakṣanti | lakṣaṇālaṃkṛtaṃ ca kāyaṃ pratilabhate | sarvadurgatidvārāṇi cāsya pithitāni bhavanti | brahmaloke cāsyopapattirbhavati | sukhena cāsya rātriṃdivāni vrajanti | prītisukhaṃ cāsya kāyaṃ na vijahāti | ime kumāra daśānuśaṃsāḥ kṣāntipratiṣṭhitasya maitrīvihāriṇo bodhisattvasya mahāsattvasya || tatredamucyate - agninā dahyate nāsau śastreṇa na ca hanyate / viṣaṃ na kramate kāye udake mriyate na saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षन्ति देवताश्चैनं द्वात्रिंशद् भोन्ति लक्षणाः । दुर्गतिः पिथिता चास्य क्षान्तिये अनुशंसिमे

rakṣanti devatāścainaṃ dvātriṃśad bhonti lakṣaṇāḥ / durgatiḥ pithitā cāsya kṣāntiye anuśaṃsime

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मत्वं अथ शक्रत्वं भोति चास्य न दुर्लभम् । सुखं विहरते नित्यं प्रिति भोन्ति अचिन्तिया

brahmatvaṃ atha śakratvaṃ bhoti cāsya na durlabham / sukhaṃ viharate nityaṃ priti bhonti acintiyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नो अग्निशस्त्रेण स जातु हन्यते विषेण वा वारिगतो न म्रियते । रक्षन्ति देवास्तथ नाग यक्षा मैत्रीविहारिष्यिमि आनुशंसाः

no agniśastreṇa sa jātu hanyate viṣeṇa vā vārigato na mriyate / rakṣanti devāstatha nāga yakṣā maitrīvihāriṣyimi ānuśaṃsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वात्रिंश काये ऽस्य भवन्ति लक्षणा नो चास्य भूयो विनिपातु भोति । च्युतश्च स ब्रह्मपुरोपपद्यते क्षान्तिस्थितस्यो इमि आनुशंसाः

dvātriṃśa kāye 'sya bhavanti lakṣaṇā no cāsya bhūyo vinipātu bhoti / cyutaśca sa brahmapuropapadyate kṣāntisthitasyo imi ānuśaṃsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखेन रात्रिंदिव तस्य यान्ति प्रीतिस्फुटः कायु तदास्य भोति । स क्षान्तिसौरत्यबले प्रतिष्ठितः प्रसन्नचित्तः सद भोति पण्डितः

sukhena rātriṃdiva tasya yānti prītisphuṭaḥ kāyu tadāsya bhoti / sa kṣāntisauratyabale pratiṣṭhitaḥ prasannacittaḥ sada bhoti paṇḍitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रेदमुच्यते - दुरासदः सदा भोति परिदाहो न विद्यते । रक्षन्ति देवताश्चैनं क्षिप्रं बुद्धान् स पश्यति

tatredamucyate - durāsadaḥ sadā bhoti paridāho na vidyate / rakṣanti devatāścainaṃ kṣipraṃ buddhān sa paśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतं न हीयते तस्य अश्रतं भोति आमुखम् । प्रणिधिं परिपूरेति वीर्यवन्ते इमे गुणाः

śrutaṃ na hīyate tasya aśrataṃ bhoti āmukham / praṇidhiṃ paripūreti vīryavante ime guṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाधिगोत्रं लभते व्याधिश्चास्य न जायते । सुखं चास्यान्नपानानि पच्यन्ते न विषीदति

samādhigotraṃ labhate vyādhiścāsya na jāyate / sukhaṃ cāsyānnapānāni pacyante na viṣīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पलं वरिमध्ये व सो ऽनुपूर्वेण वर्धते । एवं शुक्लेहि धर्मेहि बोधिसत्त्वो विवर्धते

utpalaṃ varimadhye va so 'nupūrveṇa vardhate / evaṃ śuklehi dharmehi bodhisattvo vivardhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवन्ध्याश्चास्य गच्छन्ति रात्रयो दिवसानि च । भविष्यति मृत्युकाले फलमेतस्य चेदृशम्

avandhyāścāsya gacchanti rātrayo divasāni ca / bhaviṣyati mṛtyukāle phalametasya cedṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरब्धवीर्येण तथागतेन कल्पैरनैकैः समुदागतेन । ये बोधिसत्त्वा विरियेणुपेतास्तेषानुशंसा इमि संप्रकाशिताः

ārabdhavīryeṇa tathāgatena kalpairanaikaiḥ samudāgatena / ye bodhisattvā viriyeṇupetāsteṣānuśaṃsā imi saṃprakāśitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरब्धवीर्यो भवती दुरासदः परिगृहीतो भवती जिनेहि । देवा पि तस्य स्पृह संजनेन्ति नचिरेण सो लप्स्यति बुद्धबोधिम्

ārabdhavīryo bhavatī durāsadaḥ parigṛhīto bhavatī jinehi / devā pi tasya spṛha saṃjanenti nacireṇa so lapsyati buddhabodhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रतं च तस्यो न कदाचि हीयते अन्ये पृथू चापि लभन्ति धर्माः । प्रतिभानु तस्यो अधिमात्रु वर्धते आरब्धवीर्यस्य इमे ऽनुशंसाः

śrataṃ ca tasyo na kadāci hīyate anye pṛthū cāpi labhanti dharmāḥ / pratibhānu tasyo adhimātru vardhate ārabdhavīryasya ime 'nuśaṃsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाधिगोत्रं च लघुं धिगच्छति आबाधु तस्यो न कदाचि भोति । यथैव सो भोजनु तत्र भुञ्जते सुखेन तस्यो परिणामु गच्छति

samādhigotraṃ ca laghuṃ dhigacchati ābādhu tasyo na kadāci bhoti / yathaiva so bhojanu tatra bhuñjate sukhena tasyo pariṇāmu gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रात्रिंदिवं भवति शुक्लपक्षो आरब्धवीर्यस्य अतन्द्रितस्य । बोधी पि तस्यो नचिरेण भेष्यते तथा ह्यसौ वीर्यबलैरुपेतः

rātriṃdivaṃ bhavati śuklapakṣo ārabdhavīryasya atandritasya / bodhī pi tasyo nacireṇa bheṣyate tathā hyasau vīryabalairupetaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशेमे कुमार आनुशंसा ध्यानाधिमुक्तस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य । कतमे दश? यदुत आचारे तिष्ठति । गोचरे चरति । निष्परिदाहो विहरति । गुप्तेन्द्रियो भवति । प्रीतिमनुभवति । विविक्तः कामैः । अतृप्तो ध्यानैः । मुक्तो मारविषयात् । प्रतिष्ठितो बुद्धविषये । विमुक्तिं परिपाचयति । इमे कुमार दशानुशंसा ध्यानाधिमुक्तस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य ॥ तत्रेदमुच्यते - नासौ भोति अनाचारो आचारे संप्रतिष्ठितः । गोचरे चरते योगी वर्जेति च अगोचरम्

daśeme kumāra ānuśaṃsā dhyānādhimuktasya bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa? yaduta ācāre tiṣṭhati | gocare carati | niṣparidāho viharati | guptendriyo bhavati | prītimanubhavati | viviktaḥ kāmaiḥ | atṛpto dhyānaiḥ | mukto māraviṣayāt | pratiṣṭhito buddhaviṣaye | vimuktiṃ paripācayati | ime kumāra daśānuśaṃsā dhyānādhimuktasya bodhisattvasya mahāsattvasya || tatredamucyate - nāsau bhoti anācāro ācāre saṃpratiṣṭhitaḥ / gocare carate yogī varjeti ca agocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्परिदाह्यविहारी गुप्तेन्द्रिय सुसंवृतः । अनुभवति संप्रीतिं ध्यानध्यायिस्य गोचरः

niṣparidāhyavihārī guptendriya susaṃvṛtaḥ / anubhavati saṃprītiṃ dhyānadhyāyisya gocaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरक्तः कामतृष्णाया ध्यानसौख्यं निषेवते । मुक्तो ऽसौ मारविषयाद् बुद्धगोचरि संस्थितः

viraktaḥ kāmatṛṣṇāyā dhyānasaukhyaṃ niṣevate / mukto 'sau māraviṣayād buddhagocari saṃsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगिनो हि विशेषो ऽयं यदेको रमते वने । विमुक्तिं परिपाचेति तं भोति दशमं पदम्

yogino hi viśeṣo 'yaṃ yadeko ramate vane / vimuktiṃ paripāceti taṃ bhoti daśamaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचारि सो तिष्ठति बोधिसत्त्वः सर्वाननाचारु विवर्जयित्वा । अगोचरं वर्जिय गोचरे स्थितः समाधियुक्ते इमि आनुशंसाः

ācāri so tiṣṭhati bodhisattvaḥ sarvānanācāru vivarjayitvā / agocaraṃ varjiya gocare sthitaḥ samādhiyukte imi ānuśaṃsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिदाहु तस्यो न कदाचि भोति आर्यं स्पृशित्वेह सुखं निरामिषम् । कायेन चित्तेन च भोति शीतलः समाधियुक्ते इमि आनुशंसाः

paridāhu tasyo na kadāci bhoti āryaṃ spṛśitveha sukhaṃ nirāmiṣam / kāyena cittena ca bhoti śītalaḥ samādhiyukte imi ānuśaṃsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विहरत्यरण्यायतनेषु गुप्तो विक्षेपु तस्यो न कदाचि भोति । प्रीतिं च तस्मिल्लंभते निरामिषं तथा हि कायेन विविक्तु भोति

viharatyaraṇyāyataneṣu gupto vikṣepu tasyo na kadāci bhoti / prītiṃ ca tasmillaṃbhate nirāmiṣaṃ tathā hi kāyena viviktu bhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलिप्त कामेहि असंकिलिष्टो तथा हि मारविषयात्तु मुक्तः । तथागतानां विषये प्रतिष्ठितो विमुक्ति तस्यो परिपाकु गच्छति

alipta kāmehi asaṃkiliṣṭo tathā hi māraviṣayāttu muktaḥ / tathāgatānāṃ viṣaye pratiṣṭhito vimukti tasyo paripāku gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशेमे कुमार आनुशंसाः प्रज्ञाचरितस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य । कतमे दश? यदुत सर्वस्वपरित्यागो भवति न च दानेन शुद्धिं मन्यते । अखण्डशीलश्च भवति न च शीलमाश्रितः ।(वैद्य १६४) क्षान्तिबलसुप्रतिष्ठितश्च भवति न च सत्त्वसंज्ञासंप्रतिष्ठितः । आरब्धवीर्यश्च भवति कायचित्तविविक्तः । ध्यानध्यायी च भवति अप्रतिष्ठितध्यायी । दुर्धर्षश्च भवति मारैः, अप्रकम्प्यश्च भवति सर्वपरप्रवादिभिः । लव्धालोकश्च भवति सर्वसंस्कारगत्याम् । अधिमात्रा चास्य सर्वसत्त्वेषु महाकरुणा समतिक्रामति । न च श्रावकप्रत्येकभूमेः स्पृहयति । बुद्धध्यानसमाधिसमापत्तीरवतरति । इमे कुमार दशानुशंसाः प्रज्ञाचरितस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य ॥ तत्रेदमुच्यते - सर्वस्वं त्यजते धीरः शुद्धिं तेन न मन्यते । अखण्डं रक्षते शीलं निश्रयो ऽस्य न विद्यते

daśeme kumāra ānuśaṃsāḥ prajñācaritasya bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa? yaduta sarvasvaparityāgo bhavati na ca dānena śuddhiṃ manyate | akhaṇḍaśīlaśca bhavati na ca śīlamāśritaḥ |(Vaidya 164) kṣāntibalasupratiṣṭhitaśca bhavati na ca sattvasaṃjñāsaṃpratiṣṭhitaḥ | ārabdhavīryaśca bhavati kāyacittaviviktaḥ | dhyānadhyāyī ca bhavati apratiṣṭhitadhyāyī | durdharṣaśca bhavati māraiḥ, aprakampyaśca bhavati sarvaparapravādibhiḥ | lavdhālokaśca bhavati sarvasaṃskāragatyām | adhimātrā cāsya sarvasattveṣu mahākaruṇā samatikrāmati | na ca śrāvakapratyekabhūmeḥ spṛhayati | buddhadhyānasamādhisamāpattīravatarati | ime kumāra daśānuśaṃsāḥ prajñācaritasya bodhisattvasya mahāsattvasya || tatredamucyate - sarvasvaṃ tyajate dhīraḥ śuddhiṃ tena na manyate / akhaṇḍaṃ rakṣate śīlaṃ niśrayo 'sya na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षान्तिं भावेति स प्राज्ञः सत्त्वसंज्ञा विवर्तिता । आरब्धवीर्यो भवति कायचित्तविविक्ततः

kṣāntiṃ bhāveti sa prājñaḥ sattvasaṃjñā vivartitā / ārabdhavīryo bhavati kāyacittaviviktataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्यानध्यायी च सो भोति अप्रतिष्ठो अनिश्रितः । दुर्धर्षो भोति मारेहि प्रज्ञावन्त इमे गुणाः

dhyānadhyāyī ca so bhoti apratiṣṭho aniśritaḥ / durdharṣo bhoti mārehi prajñāvanta ime guṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकम्पियो च सो भोति सर्वैः परप्रवादिभिः । लब्धालोकश्च संसारे प्रज्ञाया ईदृशा गुणाः

akampiyo ca so bhoti sarvaiḥ parapravādibhiḥ / labdhālokaśca saṃsāre prajñāyā īdṛśā guṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाकृपां स लभते सर्वसत्त्वान अन्तिके । श्रावकप्रत्येकज्ञाने न स्पृहेति कदाचन

mahākṛpāṃ sa labhate sarvasattvāna antike / śrāvakapratyekajñāne na spṛheti kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्वत्यागेन न शुद्धि मन्यते अखण्डशीलो न च शीलनिश्रितः । भावेति क्षान्ती न च सत्त्वसंज्ञा । प्रज्ञाधिमुक्ते इमि आनुशंसाः

sarvasvatyāgena na śuddhi manyate akhaṇḍaśīlo na ca śīlaniśritaḥ / bhāveti kṣāntī na ca sattvasaṃjñā | prajñādhimukte imi ānuśaṃsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरब्धवीर्यो भवती विमुक्तो अनिश्रितो ध्यायति अप्रतिष्ठितः । दुर्धर्षु मारेण स भोति पण्डितो प्रज्ञाधिमुक्ते इमि आनुशंसाः

ārabdhavīryo bhavatī vimukto aniśrito dhyāyati apratiṣṭhitaḥ / durdharṣu māreṇa sa bhoti paṇḍito prajñādhimukte imi ānuśaṃsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकम्पियो भोति परप्रवादिभिः स लब्धगाधो भवतीह संस्कृते । अधिमात्र सत्त्वेषु कृपां जनेति प्रज्ञाधिमुक्ते इमि आनुशंसाः

akampiyo bhoti parapravādibhiḥ sa labdhagādho bhavatīha saṃskṛte / adhimātra sattveṣu kṛpāṃ janeti prajñādhimukte imi ānuśaṃsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा ह्यसौ बुद्धगुणाः प्रतिष्ठिताः प्रज्ञाधिमुक्ते इमि आनुशंसाः

tathā hyasau buddhaguṇāḥ pratiṣṭhitāḥ prajñādhimukte imi ānuśaṃsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशेमे कुमार आनुशंसा बहुश्रुतस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य । कतमे दश? यदुत संक्लेशं न करोति । व्यापादं न जनयति । काङ्क्षां विवृणोति । दृष्टिमृज्वीकरोति । उत्पथं च वर्जयति । मार्गे प्रतिष्ठते । अमृतद्वारे तिष्ठति । आसन्नस्थायी भवति बोधये । आलोकभूतो भवति सत्त्वानाम् । दुर्गतिभ्यो न बिभेति । इमे कुमार दशानुशंसा बहुश्रुतस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य ॥ तत्रेदमुच्यते - अनुशंसा दशैवैते बाहुश्रत्ये प्रकाशिताः । तथागतेन बुद्धेन यथाभूतं प्रजानता

daśeme kumāra ānuśaṃsā bahuśrutasya bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa? yaduta saṃkleśaṃ na karoti | vyāpādaṃ na janayati | kāṅkṣāṃ vivṛṇoti | dṛṣṭimṛjvīkaroti | utpathaṃ ca varjayati | mārge pratiṣṭhate | amṛtadvāre tiṣṭhati | āsannasthāyī bhavati bodhaye | ālokabhūto bhavati sattvānām | durgatibhyo na bibheti | ime kumāra daśānuśaṃsā bahuśrutasya bodhisattvasya mahāsattvasya || tatredamucyate - anuśaṃsā daśaivaite bāhuśratye prakāśitāḥ / tathāgatena buddhena yathābhūtaṃ prajānatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संक्लेशं व्यवदानं च उभौ पक्षौ स जानति । संक्लेशं परिअवर्जित्वा व्योदाने मार्गि तिष्ठति

saṃkleśaṃ vyavadānaṃ ca ubhau pakṣau sa jānati / saṃkleśaṃ pariavarjitvā vyodāne mārgi tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काङ्क्षां विवरति ज्ञानी दृष्टीमृज्वीकरोति च । मार्ग उत्पथ वर्जेति ऋजुके मार्गि तिष्ठति

kāṅkṣāṃ vivarati jñānī dṛṣṭīmṛjvīkaroti ca / mārga utpatha varjeti ṛjuke mārgi tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिष्ठते चामृतद्वारे आसन्नो भोति बोधये । आलोकभूतः सत्त्वानां दुर्गतिभ्यो न भीयति

tiṣṭhate cāmṛtadvāre āsanno bhoti bodhaye / ālokabhūtaḥ sattvānāṃ durgatibhyo na bhīyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जानाति धर्मं पृथु सांकिलेशिकं व्यवदानपक्षं पि तथैव जानति । स संकिलेशं परिवर्जयित्वा व्योदानि संशिक्षति धर्मि उत्तमे

jānāti dharmaṃ pṛthu sāṃkileśikaṃ vyavadānapakṣaṃ pi tathaiva jānati / sa saṃkileśaṃ parivarjayitvā vyodāni saṃśikṣati dharmi uttame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काङ्क्षां च सो विवरति सर्वप्राणिनां दृष्टी च तस्यो भवति सदोज्ज्वका । स उत्पथं मार्गु विवर्जयित्वा संतिष्ठते ऋजुकि पथे सदा शिवे

kāṅkṣāṃ ca so vivarati sarvaprāṇināṃ dṛṣṭī ca tasyo bhavati sadojjvakā / sa utpathaṃ mārgu vivarjayitvā saṃtiṣṭhate ṛjuki pathe sadā śive

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृतस्य द्वारे भवती सदा स्थितो आसन्न भोती विपुलाय बोधये । आलोकभूतः पृथु सर्वप्राणिनां न चाप्यसौ भायति दुर्गतिभ्यः

amṛtasya dvāre bhavatī sadā sthito āsanna bhotī vipulāya bodhaye / ālokabhūtaḥ pṛthu sarvaprāṇināṃ na cāpyasau bhāyati durgatibhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशेमे कुमार आनुशंसा धर्मदानगुरुकस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य परेभ्यो धर्मदानं ददतः । कतमे दश? यदुत अक्रियां विवर्जयति ॥ क्रियामवतरति । सत्पुरुषधर्मे प्रतिष्ठते । बुद्धक्षेत्रं परिशोधयति । बोधिमण्डमर्पयति । वस्तुं परित्यजति । क्लेशान्निगृह्वाति । सर्वसत्त्वेभ्यः प्रत्यंशं (वैद्य १६६) ददाति । तदारम्बणां च मैत्रीं भावयति । दृष्टधार्मिकं च सुखं प्रतिलभते । इमे कुमार दशानुशंसा धर्मदानगुरुकस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य परेभ्यो धर्मदानं ददतः ॥ तत्रेदमुच्यते - यो हि दानं दादात्यग्रं धर्मदानममत्सरी । दश तस्यानुशंसा वै लोकनाथेन भाषिताः

daśeme kumāra ānuśaṃsā dharmadānagurukasya bodhisattvasya mahāsattvasya parebhyo dharmadānaṃ dadataḥ | katame daśa? yaduta akriyāṃ vivarjayati || kriyāmavatarati | satpuruṣadharme pratiṣṭhate | buddhakṣetraṃ pariśodhayati | bodhimaṇḍamarpayati | vastuṃ parityajati | kleśānnigṛhvāti | sarvasattvebhyaḥ pratyaṃśaṃ (Vaidya 166) dadāti | tadārambaṇāṃ ca maitrīṃ bhāvayati | dṛṣṭadhārmikaṃ ca sukhaṃ pratilabhate | ime kumāra daśānuśaṃsā dharmadānagurukasya bodhisattvasya mahāsattvasya parebhyo dharmadānaṃ dadataḥ || tatredamucyate - yo hi dānaṃ dādātyagraṃ dharmadānamamatsarī / daśa tasyānuśaṃsā vai lokanāthena bhāṣitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्रियां सर्वि वर्जेति क्रियामोतरते विदुः । सत्पुरुष धर्मप्रतिपन्नस्त्यागचित्तं निषेवते

akriyāṃ sarvi varjeti kriyāmotarate viduḥ / satpuruṣa dharmapratipannastyāgacittaṃ niṣevate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्धक्षेत्रं च शोधेति क्षेत्रं भोति स्यनुत्तरम् । बोधिमण्डं समारूढो धर्मदानस्यिदं फलम्

buddhakṣetraṃ ca śodheti kṣetraṃ bhoti syanuttaram / bodhimaṇḍaṃ samārūḍho dharmadānasyidaṃ phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यजते सर्ववस्तूनि शिक्षते धर्मराजिनः । किलेशा निगृहीतास्य बोधिस्तस्य न दुर्लभा

tyajate sarvavastūni śikṣate dharmarājinaḥ / kileśā nigṛhītāsya bodhistasya na durlabhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वसत्त्वान प्रत्यंशं मैत्रचित्तः प्रयच्छति । अनीर्षुकश्च सो भोति सौख्यं भोति स्यमानुषम्

sarvasattvāna pratyaṃśaṃ maitracittaḥ prayacchati / anīrṣukaśca so bhoti saukhyaṃ bhoti syamānuṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवर्जिता अक्रिया पण्डितेन क्रियाय सो नित्य विदुः प्रतिष्ठितः । महात्मधर्मेषु सदा प्रतिष्ठितो यो धर्मदानं सद देति पण्डितः

vivarjitā akriyā paṇḍitena kriyāya so nitya viduḥ pratiṣṭhitaḥ / mahātmadharmeṣu sadā pratiṣṭhito yo dharmadānaṃ sada deti paṇḍitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेत्रं च तस्य सद भोति शुद्धं धर्मा विवर्धन्तिमि बोधिपाक्षिकाः । आसन्न भोति सद बोधिमण्डे धर्मं ददित्वा इमि आनुशंसाः

kṣetraṃ ca tasya sada bhoti śuddhaṃ dharmā vivardhantimi bodhipākṣikāḥ / āsanna bhoti sada bodhimaṇḍe dharmaṃ daditvā imi ānuśaṃsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्लेशा न सन्ती परित्यक्त वस्तून् वस्तुं परिज्ञातु स्वलक्षणेन । विमुक्त सर्वेहि परिग्रहेहि न तस्य सङ्गो भवती कदाचित्

kleśā na santī parityakta vastūn vastuṃ parijñātu svalakṣaṇena / vimukta sarvehi parigrahehi na tasya saṅgo bhavatī kadācit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपस्थितं चित्तु विचक्षणस्य सर्वे ऽपि सत्त्वा सुखिनो भवन्तु । स मैत्रचित्तो भवती अनीर्ष्युको दृष्टेव धर्मे ऽस्य सुखं अनल्पकम्

upasthitaṃ cittu vicakṣaṇasya sarve 'pi sattvā sukhino bhavantu / sa maitracitto bhavatī anīrṣyuko dṛṣṭeva dharme 'sya sukhaṃ analpakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशेमे कुमार आनुशंसाः शून्यताविहारिणो बोधिसत्वस्य महासत्त्वस्य । कतमे दश? यदुत बुद्धविहारेण विहरति । अनिश्रितो ध्यायति । उपपत्तिं न प्रार्थयति । शीलं न परामृशति । (वैद्य १६७) आर्यान्नापवदति । अविरुद्धो विहरति । वस्तु नोपलभते । विविक्तश्च भवति । बुद्धान्नाभ्याख्यायति । सद्धर्मं धारयति । इमे कुमार दशानुशंसाः शून्यताविहारिणो बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य ॥ तत्रेदमुच्यते - यो विहारो नरेन्द्राणां सर्वबुद्धान गोचरः । तेनो विहरते योगी यत्र जीवो न लभ्यते

daśeme kumāra ānuśaṃsāḥ śūnyatāvihāriṇo bodhisatvasya mahāsattvasya | katame daśa? yaduta buddhavihāreṇa viharati | aniśrito dhyāyati | upapattiṃ na prārthayati | śīlaṃ na parāmṛśati | (Vaidya 167) āryānnāpavadati | aviruddho viharati | vastu nopalabhate | viviktaśca bhavati | buddhānnābhyākhyāyati | saddharmaṃ dhārayati | ime kumāra daśānuśaṃsāḥ śūnyatāvihāriṇo bodhisattvasya mahāsattvasya || tatredamucyate - yo vihāro narendrāṇāṃ sarvabuddhāna gocaraḥ / teno viharate yogī yatra jīvo na labhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिश्रितः सर्वलोके आर्यं ध्यानं न रिञ्चति । उपपत्तिं न प्रार्थेति दृष्ट्वा धर्मस्वभावताम्

aniśritaḥ sarvaloke āryaṃ dhyānaṃ na riñcati / upapattiṃ na prārtheti dṛṣṭvā dharmasvabhāvatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरामृष्टशीलस्य भवेच्छीलमनिश्रितम् । न सो ऽपवदते किंचिदन्यमार्यं अनास्रवम्

aparāmṛṣṭaśīlasya bhavecchīlamaniśritam / na so 'pavadate kiṃcidanyamāryaṃ anāsravam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविरुद्धो विहरति विवादो ऽस्य न विद्यते । वस्तुं नोपलभेद् योगी विविक्तो विहरी सदा

aviruddho viharati vivādo 'sya na vidyate / vastuṃ nopalabhed yogī vivikto viharī sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्याख्याति न सो बुद्धमपि जीवितकारणात् । निश्रितः शून्यधर्मेषु कायसाक्षी विशारदः

abhyākhyāti na so buddhamapi jīvitakāraṇāt / niśritaḥ śūnyadharmeṣu kāyasākṣī viśāradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषां लोकनाथानां बुद्धबोधिमचिन्तियाम् । धर्मं धारेति सत्कृत्य बुद्धधर्मान्न काङ्क्षति

sarveṣāṃ lokanāthānāṃ buddhabodhimacintiyām / dharmaṃ dhāreti satkṛtya buddhadharmānna kāṅkṣati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये ते विहाराः पुरुषर्षभाणां यस्मिन्नभूमिः पृथुतीर्थिकानाम् । विहरत्यसौ तैरिह बोधिसत्त्वो यस्मिन्न सत्त्वो न जीवु न पुद्गलः

ye te vihārāḥ puruṣarṣabhāṇāṃ yasminnabhūmiḥ pṛthutīrthikānām / viharatyasau tairiha bodhisattvo yasminna sattvo na jīvu na pudgalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न निश्रयस्तस्य कदाचि विद्यते अनिश्रितः सेवते ध्यानसौख्यम् । निरात्म निःसत्त्व विदित्व धर्मानुपपत्तिसंज्ञास्य न जातु भोति

na niśrayastasya kadāci vidyate aniśritaḥ sevate dhyānasaukhyam / nirātma niḥsattva viditva dharmānupapattisaṃjñāsya na jātu bhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभावु धर्माण प्रजानतश्च शीले ऽपि तस्येह न कश्चि निश्रयः । शीलेन नो मन्यति जातु शुद्धिं प्रसादमार्येषु करोति नित्यम्

svabhāvu dharmāṇa prajānataśca śīle 'pi tasyeha na kaści niśrayaḥ / śīlena no manyati jātu śuddhiṃ prasādamāryeṣu karoti nityam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरोधु तस्यो न कदाचि भोति विभाविताः सर्वस्वभावशून्याः । न चापि सो ऽभ्याख्याति नायकानां सद्धर्म धारित्व तथागतानाम्

virodhu tasyo na kadāci bhoti vibhāvitāḥ sarvasvabhāvaśūnyāḥ / na cāpi so 'bhyākhyāti nāyakānāṃ saddharma dhāritva tathāgatānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशेमे कुमार आनुशंसाः प्रतिसंलयनाभियुक्तस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य । कतमे दश ?यदुत अनाविलचित्तो भवति । अप्रमत्तो विहरति । बुद्धमनुस्मरति । चर्यां श्रद्दधाति । ज्ञाने न काङ्क्षति । कृतज्ञो भवति । बुद्धानां धर्मं न प्रतिक्षिपति । सुसंवृतो विहरति । दान्तभूमिमनुप्राप्नोति। प्रतिसंविदः साक्षात्करोति । इमे कुमार दशानुशंसाः प्रतिसंलयनाभियुक्तस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य ॥ तत्रेदमुच्यते - चित्तमनाविलं भोति प्रमादाः सर्वि वर्जिताः । अप्रमत्तो विहरति प्रतिसंलानगोचरम्

daśeme kumāra ānuśaṃsāḥ pratisaṃlayanābhiyuktasya bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa ?yaduta anāvilacitto bhavati | apramatto viharati | buddhamanusmarati | caryāṃ śraddadhāti | jñāne na kāṅkṣati | kṛtajño bhavati | buddhānāṃ dharmaṃ na pratikṣipati | susaṃvṛto viharati | dāntabhūmimanuprāpnoti| pratisaṃvidaḥ sākṣātkaroti | ime kumāra daśānuśaṃsāḥ pratisaṃlayanābhiyuktasya bodhisattvasya mahāsattvasya || tatredamucyate - cittamanāvilaṃ bhoti pramādāḥ sarvi varjitāḥ / apramatto viharati pratisaṃlānagocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा च लोकनाथानां चर्यां बुद्धान श्रद्दधे । ज्ञाने न काङ्क्षते योगी बुद्धज्ञाने अचिन्तिये

śrutvā ca lokanāthānāṃ caryāṃ buddhāna śraddadhe / jñāne na kāṅkṣate yogī buddhajñāne acintiye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतज्ञो भोति बुद्धानां बुद्धधर्मान्न काङ्क्षति । सुसंवृतो विहरति दान्तभूमिप्रतिष्ठितः

kṛtajño bhoti buddhānāṃ buddhadharmānna kāṅkṣati / susaṃvṛto viharati dāntabhūmipratiṣṭhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिसंविदः स लभते य एको रमते सदा । जहित्वा लाभसत्कारं प्रतिसंलानगोचरः

pratisaṃvidaḥ sa labhate ya eko ramate sadā / jahitvā lābhasatkāraṃ pratisaṃlānagocaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तं च तस्यो भवति अनाविलं सर्वे प्रमादाः परिवर्जितास्य । सदाप्रमत्तो भवती महात्मा समाधियुक्तस्य इमे ऽनुशंसाः

cittaṃ ca tasyo bhavati anāvilaṃ sarve pramādāḥ parivarjitāsya / sadāpramatto bhavatī mahātmā samādhiyuktasya ime 'nuśaṃsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मरित्व बुद्धान् द्विपदानमुत्तमान् श्रद्धाति तेषां चरियामनुत्तराम् । न काङ्क्षति ज्ञानु तथागतानां समाधियुक्ते इमि आनुशंसाः

smaritva buddhān dvipadānamuttamān śraddhāti teṣāṃ cariyāmanuttarām / na kāṅkṣati jñānu tathāgatānāṃ samādhiyukte imi ānuśaṃsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्धान सो भोति सदा कृतज्ञो न जीवितार्थं स क्षिपेत धर्मम् । सुसंवृतो विहरति नित्यकालं समाधियुक्ते इमि आनुशंसाः

buddhāna so bhoti sadā kṛtajño na jīvitārthaṃ sa kṣipeta dharmam / susaṃvṛto viharati nityakālaṃ samādhiyukte imi ānuśaṃsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स दान्तभूमीमनुप्राप्त भोति प्रतिसंविदः साक्षिकरोति क्षिप्रम् । अनाच्छेद्यवाक्य प्रतिभानवांश्च सूत्रान्तकोटिनियुतान भाषते

sa dāntabhūmīmanuprāpta bhoti pratisaṃvidaḥ sākṣikaroti kṣipram / anācchedyavākya pratibhānavāṃśca sūtrāntakoṭiniyutāna bhāṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निहनित्व सो सर्वपरप्रवादिनः करोति वैस्तारिक बुद्धबोधिम्

nihanitva so sarvaparapravādinaḥ karoti vaistārika buddhabodhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतश्च्यवित्वान स बोधिसत्त्वः सुखावतीं गच्छति लोकधातुम् । अनुत्पादधर्मेषु च क्षान्ति लप्स्यते अमितायुषो धर्मवराग्रु श्रुत्वा

itaścyavitvāna sa bodhisattvaḥ sukhāvatīṃ gacchati lokadhātum / anutpādadharmeṣu ca kṣānti lapsyate amitāyuṣo dharmavarāgru śrutvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशेमे कुमार आनुशंसा अरण्यवासगुरुकस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य । कतमे दश? यदुत अल्पकृत्यो विहरति । गणं वर्जयति । विवादो ऽस्य न भवति । अव्यावध्यो भवति । आस्रवान वर्धयति । अधिकरणं न करोति । उपशान्तश्चरति । सुसंवृतश्व विहरति । मोक्षानुकूला चास्य चित्तसंततिर्भवति । क्षिप्रं च विमुक्तिं साक्षात्करोति । इमे कुमार दशानुशंसा अरण्यवासगुरुकस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य ॥ तत्रेदमुच्यते - अल्पकृत्यः सदा भोति गणं वर्जेति दूरतः । विवादो न भवत्यस्य वनेष्वेकविहारिणः

daśeme kumāra ānuśaṃsā araṇyavāsagurukasya bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa? yaduta alpakṛtyo viharati | gaṇaṃ varjayati | vivādo 'sya na bhavati | avyāvadhyo bhavati | āsravāna vardhayati | adhikaraṇaṃ na karoti | upaśāntaścarati | susaṃvṛtaśva viharati | mokṣānukūlā cāsya cittasaṃtatirbhavati | kṣipraṃ ca vimuktiṃ sākṣātkaroti | ime kumāra daśānuśaṃsā araṇyavāsagurukasya bodhisattvasya mahāsattvasya || tatredamucyate - alpakṛtyaḥ sadā bhoti gaṇaṃ varjeti dūrataḥ / vivādo na bhavatyasya vaneṣvekavihāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्यावध्येन चित्तेन आस्रवान्न विवर्धयेत् । नास्याधिकरणं भोति गुणास्ते ऽरण्यवासिनः

avyāvadhyena cittena āsravānna vivardhayet / nāsyādhikaraṇaṃ bhoti guṇāste 'raṇyavāsinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपशान्तः स चरते मनोवाक्कायसंवृतः । मोक्षानुकूलो भवति विमुक्तिं क्षिप्र स्पर्शति

upaśāntaḥ sa carate manovākkāyasaṃvṛtaḥ / mokṣānukūlo bhavati vimuktiṃ kṣipra sparśati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवति सततमल्पकृत्यु योगी पृथुगणदोषेण विवर्जयित्वा । न विवदति कदाचि मुक्त योगी इमि गुण तस्य भवत्यरण्यवासे

bhavati satatamalpakṛtyu yogī pṛthugaṇadoṣeṇa vivarjayitvā / na vivadati kadāci mukta yogī imi guṇa tasya bhavatyaraṇyavāse

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद भवति निर्विण्णु संस्कृते ऽसौ न भवति तस्य स्पृहा कहिंचि लोके । न च भवति विवृद्धिरास्रवाणां वनि वसतो ऽस्य भवन्ति आनुशंसाः

yada bhavati nirviṇṇu saṃskṛte 'sau na bhavati tasya spṛhā kahiṃci loke / na ca bhavati vivṛddhirāsravāṇāṃ vani vasato 'sya bhavanti ānuśaṃsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिकरणु न जातु चास्य भोति उपशान्तरतो विवेकचारी । वचसि मनसि काये संवृतस्यो बहु गुण तस्य भवन्त्यरण्यवासे

adhikaraṇu na jātu cāsya bhoti upaśāntarato vivekacārī / vacasi manasi kāye saṃvṛtasyo bahu guṇa tasya bhavantyaraṇyavāse

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवति च अनुकूल तस्य मोक्षो लघु प्रतिपद्यति सो विमुक्ति शान्तम् । वनि वसति विमुक्ति सेवतो ऽस्या इमि गुण भोन्ति अरण्यवासि सर्वे

bhavati ca anukūla tasya mokṣo laghu pratipadyati so vimukti śāntam / vani vasati vimukti sevato 'syā imi guṇa bhonti araṇyavāsi sarve

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशेमे कुमार आनुशंसाः पिण्डचारिकस्य धूतगुणसंलेखप्रतिष्ठितस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य । कतमे दश? यदुत ज्ञात्रकामतास्य न भवति । यशस्कामतास्य न भवति । लाभसत्कारकामतास्य न भवति । आर्यवंशप्रतिष्ठितश्च भवति । कुहनलपनतास्य न भवति । आत्मानं नोत्कर्षयति । परान्न पंसयति । अनुनयप्रतिघप्रहीणः परगृहे चरति । निरामिषं च धर्मदानं ददाति । धूतगुणसंलेखप्रतिष्ठितस्य चास्य ग्राह्या धर्मदेशना भवति । इमे कुमार दशानुशंसाः पिण्डपातिकस्य धूपगुणसंलेखप्रतिष्ठितस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य ॥ तत्रेदमुच्यते - न ज्ञात्रकामो भवति यशो नाप्यभिनन्दते । लाभालाभे समचित्तो यो धूतेषु प्रतिष्ठितः

daśeme kumāra ānuśaṃsāḥ piṇḍacārikasya dhūtaguṇasaṃlekhapratiṣṭhitasya bodhisattvasya mahāsattvasya | katame daśa? yaduta jñātrakāmatāsya na bhavati | yaśaskāmatāsya na bhavati | lābhasatkārakāmatāsya na bhavati | āryavaṃśapratiṣṭhitaśca bhavati | kuhanalapanatāsya na bhavati | ātmānaṃ notkarṣayati | parānna paṃsayati | anunayapratighaprahīṇaḥ paragṛhe carati | nirāmiṣaṃ ca dharmadānaṃ dadāti | dhūtaguṇasaṃlekhapratiṣṭhitasya cāsya grāhyā dharmadeśanā bhavati | ime kumāra daśānuśaṃsāḥ piṇḍapātikasya dhūpaguṇasaṃlekhapratiṣṭhitasya bodhisattvasya mahāsattvasya || tatredamucyate - na jñātrakāmo bhavati yaśo nāpyabhinandate / lābhālābhe samacitto yo dhūteṣu pratiṣṭhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नोत्सृजत्यार्यवंशं च कुहना लपना न च । उत्कर्षेति न चात्मानं परान् पंसयते न च

notsṛjatyāryavaṃśaṃ ca kuhanā lapanā na ca / utkarṣeti na cātmānaṃ parān paṃsayate na ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिघानुनयौ चास्य धर्मं देशी निरामिषम् । ग्राह्यं सि वचनं भोति पिण्डपाते गुणा अमी

pratighānunayau cāsya dharmaṃ deśī nirāmiṣam / grāhyaṃ si vacanaṃ bhoti piṇḍapāte guṇā amī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मार्गते ज्ञात्र यशो न लाभं चतुरार्यवंशे भवति प्रतिष्ठितः । अकुहको अलपकु भोति पण्डितो धूताधिमुक्तस्य इमीदृशा गुणाः

na mārgate jñātra yaśo na lābhaṃ caturāryavaṃśe bhavati pratiṣṭhitaḥ / akuhako alapaku bhoti paṇḍito dhūtādhimuktasya imīdṛśā guṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नात्मानमुत्कर्षि परान्न पंसी पुरुषं पि उक्तो न कदाचि कुप्यते । वर्णं पि श्रुत्वा जनये न हर्षं यः पिण्डपातेन भवेत तुष्टः

nātmānamutkarṣi parānna paṃsī puruṣaṃ pi ukto na kadāci kupyate / varṇaṃ pi śrutvā janaye na harṣaṃ yaḥ piṇḍapātena bhaveta tuṣṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरामिषं देति च धर्मदानं न लाभसत्कार गवेषते ऽसौ । ग्राह्या च तस्य भवते ऽस्य भाषितं धूताधिमुक्तस्य इमे ऽनुशंसाः

nirāmiṣaṃ deti ca dharmadānaṃ na lābhasatkāra gaveṣate 'sau / grāhyā ca tasya bhavate 'sya bhāṣitaṃ dhūtādhimuktasya ime 'nuśaṃsāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति हि कुमार एवंरूपेषु धूतगुणेषु प्रतिष्ठितो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽरण्ये विहरन् बुद्धनिधानं प्रतिलभते । धर्मनिधानं प्रतिलभते । ज्ञाननिधानं प्रतिलभते । पूर्वान्तापरान्तप्रत्युत्पन्नज्ञाननिधानं (वैद्य १७१) प्रतिलभते । कथं च कुमार बोधिसत्त्वो महासत्त्वो बुद्धनिधानं प्रतिलभते?इमाः कुमार विवेकचारी बोधिसत्त्वो महासत्त्वः पञ्चाभिज्ञाः प्रतिलभते । स दिव्येन चक्षुषा विशुद्धेनातिक्रान्तमानुष्यकेण पूर्वस्यां दिशि अप्रमेयानसंख्येयान् बुद्धान् भगवतः पश्यति । एवं दक्षिणस्यां पश्चिमायामुत्तरस्यां दिशि अप्रमेयानसंख्येयान् बुद्धान् भगवतः पश्यति । सो ऽविरहितो भवति बुद्धदर्शनेन । एवं हि कुमार बोधिसत्त्वो महासत्त्वो बुद्धनिधानं प्रतिलभते । कथं च कुमार बोधिसत्त्वो महासत्त्वो धर्मनिधानं प्रतिलभते? यं च ते बुद्धा भगवन्तो धर्मं देशयन्ति, तं स बोधिसत्त्वो महासत्त्वो दिव्येन श्रोत्रधातुना सर्वं शृणोति । सो ऽविरहितो भवति धर्मश्रवणेन । एवं हि कुमार बोधिसत्त्वो धर्मनिधानं प्रतिलभते । कथं च कुमार बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ज्ञाननिधानं प्रतिलभते? येन ज्ञानेन सर्वधर्मानाराधयति । आराधयित्वा अविप्रमुषितस्मृतिः सत्त्वानां धर्मं देशयति । तस्य च यो ऽर्थः स प्रजानाति । एवं हि कुमार बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ज्ञाननिधानं प्रतिलभते । कथं च कुमार बोधिसत्त्वो महासत्त्वः पूर्वान्तापरान्तप्रत्युत्पन्नज्ञाननिधानं प्रतिलभते? सो ऽभिज्ञया अतीतानागतप्रत्युत्पन्नसत्त्वचित्तचरितज्ञानमवतरति । एवं हि कुमार बोधिसत्त्वो महासत्त्वः पूर्वान्तापरान्तप्रत्युत्पन्नज्ञाननिधानं प्रतिलभते । संक्षिप्तेन कुमार एवंगुणधर्मप्रतिष्ठितो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः सर्वबुद्धधर्मान् प्रतिलभते यत्राभूमिः सर्वश्रावकप्रत्येकबुद्धानाम्, कः पुनर्वादः सर्वपरप्रवादिनाम् ॥ तत्रेदमुच्यते - बुद्धनिधानं च धर्मनिधानं ज्ञाननिधानं च पूर्वान्तनिधानम् । पञ्च अभिज्ञाः स क्षिप्रं लभति यो विदु रण्णि सदा स्थितु भोति

iti hi kumāra evaṃrūpeṣu dhūtaguṇeṣu pratiṣṭhito bodhisattvo mahāsattvo 'raṇye viharan buddhanidhānaṃ pratilabhate | dharmanidhānaṃ pratilabhate | jñānanidhānaṃ pratilabhate | pūrvāntāparāntapratyutpannajñānanidhānaṃ (Vaidya 171) pratilabhate | kathaṃ ca kumāra bodhisattvo mahāsattvo buddhanidhānaṃ pratilabhate?imāḥ kumāra vivekacārī bodhisattvo mahāsattvaḥ pañcābhijñāḥ pratilabhate | sa divyena cakṣuṣā viśuddhenātikrāntamānuṣyakeṇa pūrvasyāṃ diśi aprameyānasaṃkhyeyān buddhān bhagavataḥ paśyati | evaṃ dakṣiṇasyāṃ paścimāyāmuttarasyāṃ diśi aprameyānasaṃkhyeyān buddhān bhagavataḥ paśyati | so 'virahito bhavati buddhadarśanena | evaṃ hi kumāra bodhisattvo mahāsattvo buddhanidhānaṃ pratilabhate | kathaṃ ca kumāra bodhisattvo mahāsattvo dharmanidhānaṃ pratilabhate? yaṃ ca te buddhā bhagavanto dharmaṃ deśayanti, taṃ sa bodhisattvo mahāsattvo divyena śrotradhātunā sarvaṃ śṛṇoti | so 'virahito bhavati dharmaśravaṇena | evaṃ hi kumāra bodhisattvo dharmanidhānaṃ pratilabhate | kathaṃ ca kumāra bodhisattvo mahāsattvo jñānanidhānaṃ pratilabhate? yena jñānena sarvadharmānārādhayati | ārādhayitvā avipramuṣitasmṛtiḥ sattvānāṃ dharmaṃ deśayati | tasya ca yo 'rthaḥ sa prajānāti | evaṃ hi kumāra bodhisattvo mahāsattvo jñānanidhānaṃ pratilabhate | kathaṃ ca kumāra bodhisattvo mahāsattvaḥ pūrvāntāparāntapratyutpannajñānanidhānaṃ pratilabhate? so 'bhijñayā atītānāgatapratyutpannasattvacittacaritajñānamavatarati | evaṃ hi kumāra bodhisattvo mahāsattvaḥ pūrvāntāparāntapratyutpannajñānanidhānaṃ pratilabhate | saṃkṣiptena kumāra evaṃguṇadharmapratiṣṭhito bodhisattvo mahāsattvaḥ sarvabuddhadharmān pratilabhate yatrābhūmiḥ sarvaśrāvakapratyekabuddhānām, kaḥ punarvādaḥ sarvaparapravādinām || tatredamucyate - buddhanidhānaṃ ca dharmanidhānaṃ jñānanidhānaṃ ca pūrvāntanidhānam / pañca abhijñāḥ sa kṣipraṃ labhati yo vidu raṇṇi sadā sthitu bhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.