Samadhirajasutra 31

तत्र भगवान् पुनरपि चन्द्रप्रभं कुमारभूतमामन्त्रयते स्म - तस्मात्तर्हि कुमार य आकाङ्क्षेद् बोधिसत्त्वो महासत्त्वः किमित्यहं सर्वधर्माणां स्वभावं कथं जानीयामिति,तेन कुमार बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन अयं सर्वधर्मस्वभावसमताविपञ्चितः समाधिः श्रोतव्य उद्ग्रहीतव्यः पर्यवाप्तव्यो धारयितव्यो वाचयितव्य उद्देष्टव्यः स्वाध्यातव्यः अरणाभावनया भावयितव्यो बहुलीकर्तव्यः परेभ्यश्च विस्तरेण संप्रकाशयितव्यः ॥ अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - तस्यो रागु न जातु कुप्यते न च दोषो तस्यो मोह न जातु कुप्यते वृषभिस्य । तेनो सर्वि किलेश च्छोरितानवशेषा यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम्

tatra bhagavān punarapi candraprabhaṃ kumārabhūtamāmantrayate sma - tasmāttarhi kumāra ya ākāṅkṣed bodhisattvo mahāsattvaḥ kimityahaṃ sarvadharmāṇāṃ svabhāvaṃ kathaṃ jānīyāmiti,tena kumāra bodhisattvena mahāsattvena ayaṃ sarvadharmasvabhāvasamatāvipañcitaḥ samādhiḥ śrotavya udgrahītavyaḥ paryavāptavyo dhārayitavyo vācayitavya uddeṣṭavyaḥ svādhyātavyaḥ araṇābhāvanayā bhāvayitavyo bahulīkartavyaḥ parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayitavyaḥ || atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - tasyo rāgu na jātu kupyate na ca doṣo tasyo moha na jātu kupyate vṛṣabhisya / teno sarvi kileśa cchoritānavaśeṣā yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽसौ शिक्ष न जातु ओषिरी सुगतानां सो ऽसौ शूरु न जातु इस्त्रियाणां वशमेति । सो ऽसौ शासनि प्रीति विन्दते सुगतानां यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम्

so 'sau śikṣa na jātu oṣirī sugatānāṃ so 'sau śūru na jātu istriyāṇāṃ vaśameti / so 'sau śāsani prīti vindate sugatānāṃ yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽसौ ज्ञानविधिज्ञ पण्डितो मतिमांश्च सो ऽसौ बुद्ध अनन्त पश्यती अपर्यन्तां । सो ऽसौ धारणिज्ञानु जानती अपर्यन्तं यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती नययुक्तिम्

so 'sau jñānavidhijña paṇḍito matimāṃśca so 'sau buddha ananta paśyatī aparyantāṃ / so 'sau dhāraṇijñānu jānatī aparyantaṃ yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī nayayuktim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽसौ नेह चिरेण भेष्यति द्विपदेन्द्रः सो ऽसौ वैद्यु भिषकु भेष्यते सुखदाता । सो ऽसौ उद्धरि शल्य सर्वशो दुखितानां यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम्

so 'sau neha cireṇa bheṣyati dvipadendraḥ so 'sau vaidyu bhiṣaku bheṣyate sukhadātā / so 'sau uddhari śalya sarvaśo dukhitānāṃ yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽसौ आतुरु ज्ञात्व दुःखितानिमि सत्त्वान् सो ऽसौ भेरी सदा पराहनी अमृतस्य । सो ऽसौ भेष्यति नायको जिनो नचिरेण यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम्

so 'sau āturu jñātva duḥkhitānimi sattvān so 'sau bherī sadā parāhanī amṛtasya / so 'sau bheṣyati nāyako jino nacireṇa yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽसौ भैषज्यनयेषु कोविदो वरवैद्यो आदिं जानति सर्वव्याधिनां यत्र मुक्तिः । सो ऽसौ भूतनयशिक्षितो मतिमन्तो शिक्षित्वा बहुसत्त्व मोचयी पृथु नष्टान्

so 'sau bhaiṣajyanayeṣu kovido varavaidyo ādiṃ jānati sarvavyādhināṃ yatra muktiḥ / so 'sau bhūtanayaśikṣito matimanto śikṣitvā bahusattva mocayī pṛthu naṣṭān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽसौ शून्यनयेषु कोविदो मतिशूरः सो ऽसौ लोकि असक्तु भुञ्जति सद पिण्डम् । सो ऽसौ बोधिवराय स्थापयि बहुसत्त्वान् यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम्

so 'sau śūnyanayeṣu kovido matiśūraḥ so 'sau loki asaktu bhuñjati sada piṇḍam / so 'sau bodhivarāya sthāpayi bahusattvān yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽसौ क्षान्तिबलेन उद्गतो नरचन्द्रः सो ऽसौ लोष्टकदण्डताडितो न च कुप्यी । सो ऽसौ छिद्यतु अङ्गमङ्गशो न च क्षुभ्ये यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम्

so 'sau kṣāntibalena udgato naracandraḥ so 'sau loṣṭakadaṇḍatāḍito na ca kupyī / so 'sau chidyatu aṅgamaṅgaśo na ca kṣubhye yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽसौ क्षान्तिबले प्रतिष्ठितो बलवन्तो सो ऽसौ क्षान्तिय वस्तु तादृशो सुप्रशान्तः । सो ऽसौ क्षान्तिबलेन मन्यते मतिशूरो यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम्

so 'sau kṣāntibale pratiṣṭhito balavanto so 'sau kṣāntiya vastu tādṛśo supraśāntaḥ / so 'sau kṣāntibalena manyate matiśūro yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽसौ वस्तु न जातु मन्यते अहु च्छिन्ना तेनो सर्वि भवा विभाविताः सद शून्याः । तस्यो संज्ञा प्रहीण सर्वशो निखिलेनो यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम्

so 'sau vastu na jātu manyate ahu cchinnā teno sarvi bhavā vibhāvitāḥ sada śūnyāḥ / tasyo saṃjñā prahīṇa sarvaśo nikhileno yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ते धर्मस्वभावु देशयी सुप्रणीतं ते ते बोधि स्पृशी अनुत्तरां नचिरेण । येषां धर्मस्वभावु गोचरः सुनिध्यप्तो तेषां दत्त अनन्त दक्षिणा अपर्यन्ता

te te dharmasvabhāvu deśayī supraṇītaṃ te te bodhi spṛśī anuttarāṃ nacireṇa / yeṣāṃ dharmasvabhāvu gocaraḥ sunidhyapto teṣāṃ datta ananta dakṣiṇā aparyantā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽसौ भाषति सूत्रकोटियो अपर्यन्ता यथ गङ्गनदीय वालिकास्ततु भूयः । नो चास्यु प्रतिभानु छिद्यते वर्णमाने यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम्

so 'sau bhāṣati sūtrakoṭiyo aparyantā yatha gaṅganadīya vālikāstatu bhūyaḥ / no cāsyu pratibhānu chidyate varṇamāne yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्म तस्य क्षयो न विद्यते भणमाने यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम्

dharma tasya kṣayo na vidyate bhaṇamāne yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्तीर्णं विपुलं अचिन्तियं प्रतिभानं भोती बोधिवरां गवेषतः सद तस्यो । नित्यं भाषति सूत्रकोटियो अपर्यन्ता यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती सुप्रशान्तम्

vistīrṇaṃ vipulaṃ acintiyaṃ pratibhānaṃ bhotī bodhivarāṃ gaveṣataḥ sada tasyo / nityaṃ bhāṣati sūtrakoṭiyo aparyantā yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī supraśāntam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यं चैते द्विपदोत्तमा जिना भणि धर्मं सर्वं तं च श्रुणित्व गृह्णती परिपूर्णम् । नो वा एकपदे ऽपि विद्यते विमतिस्यो यो ऽसौ सर्वि अभाव जानती इमि धर्मान्

yaṃ caite dvipadottamā jinā bhaṇi dharmaṃ sarvaṃ taṃ ca śruṇitva gṛhṇatī paripūrṇam / no vā ekapade 'pi vidyate vimatisyo yo 'sau sarvi abhāva jānatī imi dharmān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽसौ भोति विशिष्ट त्यागवान् सद कालं भोती दानपतिः सुखंददो दुखितानाम् । दृष्टा दुःखित सत्त्व तर्पयी रतनेही यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती सद शून्यम्

so 'sau bhoti viśiṣṭa tyāgavān sada kālaṃ bhotī dānapatiḥ sukhaṃdado dukhitānām / dṛṣṭā duḥkhita sattva tarpayī ratanehī yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī sada śūnyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौ ऽसौ जम्बुध्वजे भविष्यती सद राजा सत्त्वानां सद सौख्य काहिती अपर्यन्तम् । मैत्राये समुपेतु प्राणीनां सद काले यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती सद शून्यम्

sau 'sau jambudhvaje bhaviṣyatī sada rājā sattvānāṃ sada saukhya kāhitī aparyantam / maitrāye samupetu prāṇīnāṃ sada kāle yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī sada śūnyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रान् धीतर दासदासियो त्यज्य धीरो हस्तौ पाद शिरांसि स त्यजी तथ राज्यम् । नो चालीयति तस्य मानसं वृषभिस्यो यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती सद शून्यम्

putrān dhītara dāsadāsiyo tyajya dhīro hastau pāda śirāṃsi sa tyajī tatha rājyam / no cālīyati tasya mānasaṃ vṛṣabhisyo yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī sada śūnyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गाङ्गं पुन तस्य छिद्यती यदि कायो नो तस्य प्रतिहन्यते मनः सुपिने ऽपि । तेनो पूजित भोन्ति नायका द्विपदेन्द्रा यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती सद शून्यम्

aṅgāṅgaṃ puna tasya chidyatī yadi kāyo no tasya pratihanyate manaḥ supine 'pi / teno pūjita bhonti nāyakā dvipadendrā yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī sada śūnyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनो पूजित सर्वि नायका य अतीतास्तथ पूजित ये अनागता द्विपदेन्द्राः । तेही सत्कृत सर्वि नायका स्थित ये चो यो ऽसौ धर्मस्वभावु जानती सद शून्यम्

teno pūjita sarvi nāyakā ya atītāstatha pūjita ye anāgatā dvipadendrāḥ / tehī satkṛta sarvi nāyakā sthita ye co yo 'sau dharmasvabhāvu jānatī sada śūnyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽसौ कोश धरेति पण्डितः सुगतानां सो ऽसौ धारणिये प्रतिष्ठितः परमायाम् । सो ऽसौ भेष्यति लोकनायको नचिअरेण यच्छुत्वा इमु सूत्रं धारयेत् क्षयकाले

so 'sau kośa dhareti paṇḍitaḥ sugatānāṃ so 'sau dhāraṇiye pratiṣṭhitaḥ paramāyām / so 'sau bheṣyati lokanāyako naciareṇa yacchutvā imu sūtraṃ dhārayet kṣayakāle

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽन्धो नैव कदाचि भेष्यती विदु जातु नो चो अङ्गविहीनु भेष्यती बहुकल्पान् । तेनो अक्षण अष्ट वर्जिता इमि नित्यं येनो सूत्रमिदं प्रभाषितं अप्रमुष्टम्

so 'ndho naiva kadāci bheṣyatī vidu jātu no co aṅgavihīnu bheṣyatī bahukalpān / teno akṣaṇa aṣṭa varjitā imi nityaṃ yeno sūtramidaṃ prabhāṣitaṃ apramuṣṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नासौ दुर्गतिषु गमिष्यति पुन जातु नित्यं लक्षणधारि भेष्यती अभिरूपः । पच्चो तस्य अभिज्ञ भाविता इमि नित्यं पुरतः सो सुगतान स्थास्यती सद शूरः

nāsau durgatiṣu gamiṣyati puna jātu nityaṃ lakṣaṇadhāri bheṣyatī abhirūpaḥ / pacco tasya abhijña bhāvitā imi nityaṃ purataḥ so sugatāna sthāsyatī sada śūraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुकान् निर्मित निर्मिणित्वान अयु ज्ञानी प्रेषती बहुक्षेत्रकोटिषु विनयार्थम् । येहि दृष्ट भवन्ति निर्मिता बहु बुद्धाः तेही बोधिवराय स्थापिता बहु सत्त्वाः

bahukān nirmita nirmiṇitvāna ayu jñānī preṣatī bahukṣetrakoṭiṣu vinayārtham / yehi dṛṣṭa bhavanti nirmitā bahu buddhāḥ tehī bodhivarāya sthāpitā bahu sattvāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृतिमन्तः गतिमन्तः प्रज्ञावान् धृतिमांश्च स्थाम्ना वीर्यबलेन सो सदा समुपेतः । धर्मपारमिप्राप्त भेष्यति महतेजा यः श्रुत्वा इमु सूत्र धारयेत् क्षयकाले

smṛtimantaḥ gatimantaḥ prajñāvān dhṛtimāṃśca sthāmnā vīryabalena so sadā samupetaḥ / dharmapāramiprāpta bheṣyati mahatejā yaḥ śrutvā imu sūtra dhārayet kṣayakāle

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रश्मिकोटिसहस्र निश्चरी सद तेषां व्योमाः सर्वि करोन्ति मण्डलाः सुरियाणाम् । येही भावित भोन्ति शून्यका इमि धर्मास्ते ते शूर भवन्ति नायका नचिरेण

raśmikoṭisahasra niścarī sada teṣāṃ vyomāḥ sarvi karonti maṇḍalāḥ suriyāṇām / yehī bhāvita bhonti śūnyakā imi dharmāste te śūra bhavanti nāyakā nacireṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीर्यं मे न कदाचि सहसित इह मार्गे यदहं दीपंकरेण व्याकृतो जिनभूमी

vīryaṃ me na kadāci sahasita iha mārge yadahaṃ dīpaṃkareṇa vyākṛto jinabhūmī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यूयं पी मम चर्या शिक्षथा इह सूत्रे गम्भीरा परमार्थ देशिता इय नेत्री । यत्रामी बहु नष्ट तीर्थिका विपरिता क्षिप्त्वा बोधिमपायि भैरवे प्रपतन्ति

yūyaṃ pī mama caryā śikṣathā iha sūtre gambhīrā paramārtha deśitā iya netrī / yatrāmī bahu naṣṭa tīrthikā viparitā kṣiptvā bodhimapāyi bhairave prapatanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुकल्पान सहस्रकोटियो नयुतानि वेदित्वा अमु तत्र वेदना कटु तीब्राः । बहुकल्पा नयुतानमत्ययात् पुनरेव हेतुः सो अमृतस्य प्राप्तये भविष्यते

bahukalpāna sahasrakoṭiyo nayutāni veditvā amu tatra vedanā kaṭu tībrāḥ / bahukalpā nayutānamatyayāt punareva hetuḥ so amṛtasya prāptaye bhaviṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये ते पश्चिमि कालि भैरवे सुगतस्यो रक्षन्ति इमु सूत्रमीदृशं प्रशान्तम् । तेषां बोधि वरा न दुर्लभा इय श्रेष्ठा ते ते पश्चिमि कालि व्याकृत धरि धर्मान्

ye te paścimi kāli bhairave sugatasyo rakṣanti imu sūtramīdṛśaṃ praśāntam / teṣāṃ bodhi varā na durlabhā iya śreṣṭhā te te paścimi kāli vyākṛta dhari dharmān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.