अथ खलु चन्द्रप्रभः कुमारभूतो भगवन्तमेतदवोचत् - समाधिः समाधिरिति भगवन्नुच्यते । कतमस्यैतद्धर्मस्याधिवचनं समाधिरिति? एवमुक्ते भगवांश्चन्द्रप्रभं कुमारभूतमेतदवोचत् - समाधिः समाधिरिति कुमार उच्यते यदुत चित्तनिध्याप्तिः । अनुपपत्तिः । अप्रतिसंधिः । प्रतिसंधिज्ञानम् । अपहृतभारता । तथागतज्ञानम् । बुद्धवृषभिता । रागचिकित्सा । दोषव्युपशमः । मोहस्य प्रहाणम् । युक्तयोगिता । अयुक्तविवर्जनता । अकुशलधर्मच्छन्दः । संसारान्मोक्षकामता । अध्याशयप्रतिपत्तिः । जागरिकाया आसेवनम् । प्रहाणस्यानुत्सर्गः । आरक्षा शुक्लधर्माणाम् । उपपत्तिष्वविश्वासः । अनभिसंस्कारः । कर्मणामाध्यात्मिकानामायतनानाममनसिकारः । बाह्यानामायतनानामसमुदाचारः । आत्मनो ऽनुत्कर्षणम् । परेषामपंसनता । कुशलेष्वनध्यवसानम् । पृथग्जनेष्वविश्वासः । शीलस्य निष्यन्दः । दुरासदता । महौजस्कता । आत्मज्ञानम् । अचपलता । ईर्यापथसंपदवस्थानम् । अव्यापादः । अपारुष्यम् । परेष्वनुत्पीडा । मित्राणामनुरक्षणा । गुह्यमन्त्राणामारक्षणा । अविहिंसा । शीलवतामनुत्पीडना । श्लक्ष्णवचनता । सर्वत्रैधातुके अनिःश्रितता । सर्वधर्मेषु शून्यता । आनुलोमिकी क्षान्तिः । सर्वज्ञज्ञाने तीव्रच्छन्दता समाधिः समाधिरिति कुमार उच्यते । या एवेष्वेवंरूपेषु धर्मेषु प्रतिपत्तिरप्रतिपत्तिः, अयं स कुमार उच्यते समाधिरिति ॥ अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - अपावृतं मे अमृतस्य द्वारम् आचक्षितो धर्मस्वभावु यादृशः । निदर्शिता मे उपपत्ति यादृशी प्रकाशिता निर्वृति सानुशंसा
atha khalu candraprabhaḥ kumārabhūto bhagavantametadavocat - samādhiḥ samādhiriti bhagavannucyate | katamasyaitaddharmasyādhivacanaṃ samādhiriti? evamukte bhagavāṃścandraprabhaṃ kumārabhūtametadavocat - samādhiḥ samādhiriti kumāra ucyate yaduta cittanidhyāptiḥ | anupapattiḥ | apratisaṃdhiḥ | pratisaṃdhijñānam | apahṛtabhāratā | tathāgatajñānam | buddhavṛṣabhitā | rāgacikitsā | doṣavyupaśamaḥ | mohasya prahāṇam | yuktayogitā | ayuktavivarjanatā | akuśaladharmacchandaḥ | saṃsārānmokṣakāmatā | adhyāśayapratipattiḥ | jāgarikāyā āsevanam | prahāṇasyānutsargaḥ | ārakṣā śukladharmāṇām | upapattiṣvaviśvāsaḥ | anabhisaṃskāraḥ | karmaṇāmādhyātmikānāmāyatanānāmamanasikāraḥ | bāhyānāmāyatanānāmasamudācāraḥ | ātmano 'nutkarṣaṇam | pareṣāmapaṃsanatā | kuśaleṣvanadhyavasānam | pṛthagjaneṣvaviśvāsaḥ | śīlasya niṣyandaḥ | durāsadatā | mahaujaskatā | ātmajñānam | acapalatā | īryāpathasaṃpadavasthānam | avyāpādaḥ | apāruṣyam | pareṣvanutpīḍā | mitrāṇāmanurakṣaṇā | guhyamantrāṇāmārakṣaṇā | avihiṃsā | śīlavatāmanutpīḍanā | ślakṣṇavacanatā | sarvatraidhātuke aniḥśritatā | sarvadharmeṣu śūnyatā | ānulomikī kṣāntiḥ | sarvajñajñāne tīvracchandatā samādhiḥ samādhiriti kumāra ucyate | yā eveṣvevaṃrūpeṣu dharmeṣu pratipattirapratipattiḥ, ayaṃ sa kumāra ucyate samādhiriti || atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - apāvṛtaṃ me amṛtasya dvāram ācakṣito dharmasvabhāvu yādṛśaḥ / nidarśitā me upapatti yādṛśī prakāśitā nirvṛti sānuśaṃsā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवर्जनीयाः सद पापमित्राः कल्याणमित्राश्च निषेवितव्याः । वनेषु वस्तव्य गणान् जहित्वा मैत्रं च चित्तं सद भावनीयम्
vivarjanīyāḥ sada pāpamitrāḥ kalyāṇamitrāśca niṣevitavyāḥ / vaneṣu vastavya gaṇān jahitvā maitraṃ ca cittaṃ sada bhāvanīyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धं च शीलं सद रक्षितव्यं धूतेषु पुष्टिः सद विन्दितव्या । त्यागश्च प्रज्ञा च निषेवितव्या । न दुर्लभो एष समाधि भेष्यति
śuddhaṃ ca śīlaṃ sada rakṣitavyaṃ dhūteṣu puṣṭiḥ sada vinditavyā / tyāgaśca prajñā ca niṣevitavyā | na durlabho eṣa samādhi bheṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो लभित्वा इम शान्तभूमि यस्यामभूमिः पृथु श्रावकाणाम् । प्रत्यक्षभूता सुगतस्य धर्म प्रतिलप्स्यथा बुद्धगुणानचिन्तियान्
tato labhitvā ima śāntabhūmi yasyāmabhūmiḥ pṛthu śrāvakāṇām / pratyakṣabhūtā sugatasya dharma pratilapsyathā buddhaguṇānacintiyān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा नरान् भाजनबुद्धिमन्तान् तान् बोधिचित्तस्मि समादहेथ । अनुत्तरे ज्ञानि प्रतिष्ठपित्वा न दुर्लभो एष समाधिराजः
dṛṣṭvā narān bhājanabuddhimantān tān bodhicittasmi samādahetha / anuttare jñāni pratiṣṭhapitvā na durlabho eṣa samādhirājaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्यार्थि ईर्षा पुन संजनेय्या आहारि निष्यन्दिह प्रत्यवेक्षतः । पर्येष्टितश्चो परिभोगतश्च न दुर्लभो एष समाधि भेष्यते
yasyārthi īrṣā puna saṃjaneyyā āhāri niṣyandiha pratyavekṣataḥ / paryeṣṭitaśco paribhogataśca na durlabho eṣa samādhi bheṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाधिराजो यदि वैष शून्यतो विशुद्धशीलानयु मूर्ध्नि तिष्ठति । स्वभावतो धर्म सदा समाहिता बाला न जानन्ति अयुक्तयोगाः
samādhirājo yadi vaiṣa śūnyato viśuddhaśīlānayu mūrdhni tiṣṭhati / svabhāvato dharma sadā samāhitā bālā na jānanti ayuktayogāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषामयं शान्त समाधिरिष्टो न तेष जातु भयबुद्धि तिष्ठति । सदानुपश्यन्ति नराणमुत्तममिमां निषेवित्व प्रशान्तभूमिम्
yeṣāmayaṃ śānta samādhiriṣṭo na teṣa jātu bhayabuddhi tiṣṭhati / sadānupaśyanti narāṇamuttamamimāṃ niṣevitva praśāntabhūmim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकारतो यः स्मरते तथागतान् स भोति शान्तेन्द्रियु शान्तमानसः । अभ्रान्तचित्तः सततं समाहितः श्रुतेन ज्ञानेन च सागरोपमः
ākārato yaḥ smarate tathāgatān sa bhoti śāntendriyu śāntamānasaḥ / abhrāntacittaḥ satataṃ samāhitaḥ śrutena jñānena ca sāgaropamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिन् समाधौ हि प्रतिष्ठिहित्त्वा यश्चंक्रमे चंक्रमि बोधिसत्त्वः । स पश्यति बुद्धसहस्रकोटियस्तदुत्तरे यात्तिक गङ्गवालुकाः
asmin samādhau hi pratiṣṭhihittvā yaścaṃkrame caṃkrami bodhisattvaḥ / sa paśyati buddhasahasrakoṭiyastaduttare yāttika gaṅgavālukāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैवाप्रमाणस्य प्रमाणमस्ति अचिन्तिया सर्वगुणेहि नायकाः
naivāpramāṇasya pramāṇamasti acintiyā sarvaguṇehi nāyakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न सो ऽस्ति सत्त्वो दशसु दिशासु यो लोकनाथेन समः कुतोत्तरि । सर्वे हि सर्वज्ञगुणरुपेतमाकाङ्क्षथ लप्स्यथ बुद्धज्ञानम्
na so 'sti sattvo daśasu diśāsu yo lokanāthena samaḥ kutottari / sarve hi sarvajñaguṇarupetamākāṅkṣatha lapsyatha buddhajñānam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवर्णवर्णेन समुच्छ्रयेण समन्तप्रासादिकु लोकनाथः । यस्यात्र आलम्बनि चित्तु वर्तते समाहितः सोच्यति बोधिसत्त्वः
suvarṇavarṇena samucchrayeṇa samantaprāsādiku lokanāthaḥ / yasyātra ālambani cittu vartate samāhitaḥ socyati bodhisattvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंस्कृतं संस्कृतु ज्ञात्व विज्ञो निमित्तसंज्ञाय विभाविताय । सो आनिमित्ते भवति प्रतिष्ठितः प्रजानती शून्यक सर्वधर्मान्
asaṃskṛtaṃ saṃskṛtu jñātva vijño nimittasaṃjñāya vibhāvitāya / so ānimitte bhavati pratiṣṭhitaḥ prajānatī śūnyaka sarvadharmān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो धर्मकाये भवति प्रतिष्ठितो अभाव जानाति स सर्वभावान् । अभावसंज्ञाय विभाविताय न रूपकायेन जिनेन्द्र पश्यति
yo dharmakāye bhavati pratiṣṭhito abhāva jānāti sa sarvabhāvān / abhāvasaṃjñāya vibhāvitāya na rūpakāyena jinendra paśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरोचयामि प्रतिवेदयामि वो यथा यथा बहु च वितर्कयेन्नरः । तथा तथा भवति तन्निमित्तचित्तस्तेहि वितर्केहि तन्निश्रितेहि
ārocayāmi prativedayāmi vo yathā yathā bahu ca vitarkayennaraḥ / tathā tathā bhavati tannimittacittastehi vitarkehi tanniśritehi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मुनीन्द्रं स्मरतो नरस्य आकारतो ज्ञानतो अप्रमेयतः । अनुस्मृतिं भावयतः सदा च तन्निम्नचित्तं भवती तत्प्रोणम्
evaṃ munīndraṃ smarato narasya ākārato jñānato aprameyataḥ / anusmṛtiṃ bhāvayataḥ sadā ca tannimnacittaṃ bhavatī tatproṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चंक्रमस्थो न निषद्यमाश्रित आकाङ्क्षते पुरुषवरस्य ज्ञानम् । आकाङ्क्षमाणः प्रणिघेति बोधये भविष्यहं लोकि निरुत्तरो जिनः
sa caṃkramastho na niṣadyamāśrita ākāṅkṣate puruṣavarasya jñānam / ākāṅkṣamāṇaḥ praṇigheti bodhaye bhaviṣyahaṃ loki niruttaro jinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स बुद्ध संजानति बुद्ध पश्यते बुद्धान चो धर्मत प्रत्यवेक्षते । इह समाधिस्मि प्रतिष्ठिहित्वा नमस्यते बुद्ध महानुभावान्
sa buddha saṃjānati buddha paśyate buddhāna co dharmata pratyavekṣate / iha samādhismi pratiṣṭhihitvā namasyate buddha mahānubhāvān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कायेन वाचा च प्रसन्न मानसा बुद्धान वर्णं भणती अभीक्ष्णम् । तथाहि सो भावितचित्तसंतती । रात्रिंदिवं पश्यति लोकनाथान्
kāyena vācā ca prasanna mānasā buddhāna varṇaṃ bhaṇatī abhīkṣṇam / tathāhi so bhāvitacittasaṃtatī | rātriṃdivaṃ paśyati lokanāthān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदापि सो भोति गिलान आतुरः प्रवर्तते वेदन मारणान्तिका । न बुद्धमारभ्य स्मृतिः प्रमुष्यते न वेदनाभिरनुसंहरीयति
yadāpi so bhoti gilāna āturaḥ pravartate vedana māraṇāntikā / na buddhamārabhya smṛtiḥ pramuṣyate na vedanābhiranusaṃharīyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा हि तेन विचिनित्व ज्ञाता अनागता आगत धर्मशून्यता । सो तादृशे धर्मनये प्रतिष्ठितो न खिद्यते चित्त चरन्तु चारिकाम्
tathā hi tena vicinitva jñātā anāgatā āgata dharmaśūnyatā / so tādṛśe dharmanaye pratiṣṭhito na khidyate citta carantu cārikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच्छ्रुणित्वा इमु आनुशंसा जनेथ छन्दमतुलाय बोधये । मा पश्चकाले परितापु भेष्यत सुदुर्लभं सुगतवराण दर्शनम्
tasmācchruṇitvā imu ānuśaṃsā janetha chandamatulāya bodhaye / mā paścakāle paritāpu bheṣyata sudurlabhaṃ sugatavarāṇa darśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं च भाषेय प्रणीत धर्मं यूयं च श्रुत्वान समाचरेथाः । भैषज्य वस्त्रां च गृहीत्व आतुरो ऽपनेतु व्याधिं न प्रभोति आत्मनः
ahaṃ ca bhāṣeya praṇīta dharmaṃ yūyaṃ ca śrutvāna samācarethāḥ / bhaiṣajya vastrāṃ ca gṛhītva āturo 'panetu vyādhiṃ na prabhoti ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्विधिज्ञेन विचक्षणेन इमं समाधिं प्रतिकाङ्क्षता सदा । शीलं श्रुतं त्यागु निषेवितव्यं न दुर्लभो एष समाधि भेष्यति
tasmādvidhijñena vicakṣaṇena imaṃ samādhiṃ pratikāṅkṣatā sadā / śīlaṃ śrutaṃ tyāgu niṣevitavyaṃ na durlabho eṣa samādhi bheṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.