Bhoja: Samarāṅgaṇa-sūtradhāra 12

अथाभिधीयते वास्तुः कनीयान् षोडशास्पदः। पदैः षोडशभिः स स्यात् तत्र देवान् प्रचक्ष्महे

athābhidhīyate vāstuḥ kanīyān ṣoḍaśāspadaḥ| padaiḥ ṣoḍaśabhiḥ sa syāt tatra devān pracakṣmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुङ्क्ते मध्ये स्थितो मुख्यः पदमेकं सुरोत्तमः। कॢप्तं पदचतुर्भागैश्चतुर्भिश्चतुराननः

bhuṅkte madhye sthito mukhyaḥ padamekaṃ surottamaḥ| kḷptaṃ padacaturbhāgaiścaturbhiścaturānanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदार्धभागभोक्तारश्चत्वारोऽमी सुरोत्तमाः। अर्यमा च विवस्वांश्च मित्रश्च क्ष्माधरोऽपि च

padārdhabhāgabhoktāraścatvāro'mī surottamāḥ| aryamā ca vivasvāṃśca mitraśca kṣmādharo'pi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सवित्राद्यापवत्सान्ता येऽष्टौ कोणेषु वेधसः। चतुर्भागभुजस्ते स्युस्त्रिदशास्तपनत्विषः

savitrādyāpavatsāntā ye'ṣṭau koṇeṣu vedhasaḥ| caturbhāgabhujaste syustridaśāstapanatviṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थी शादिकोणेषु ये स्थिताः क्रमशः सुराः। अष्टभागभुजस्तेऽष्टौ विनिर्दिष्टा मनीषिभिः

caturthī śādikoṇeṣu ye sthitāḥ kramaśaḥ surāḥ| aṣṭabhāgabhujaste'ṣṭau vinirdiṣṭā manīṣibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये तथादितिपर्यन्ताः पर्जन्याद्याः सुरोत्तमाः। तेऽष्टौ चतुर्भागभुजो विद्वद्भिरिह कीर्तिताः

ye tathāditiparyantāḥ parjanyādyāḥ surottamāḥ| te'ṣṭau caturbhāgabhujo vidvadbhiriha kīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरकान्ता जयन्ताद्या ये बाह्यस्थितयोऽमराः। भोगोऽर्धपदिकस्तेषां षोडशानामपि स्मृतः

carakāntā jayantādyā ye bāhyasthitayo'marāḥ| bhogo'rdhapadikasteṣāṃ ṣoḍaśānāmapi smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरश्रीकृते क्षेत्रे त्रयस्त्रिंशद्विभाजिते। अन्त्यपङ्क्तिद्वयं साधं चरक्याद्यर्थमुत्सृजेत्

caturaśrīkṛte kṣetre trayastriṃśadvibhājite| antyapaṅktidvayaṃ sādhaṃ carakyādyarthamutsṛjet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तरे वीथिकामर्धपदिकामुत्सृजेत्ततः। मध्ये तु सप्तविंशत्या भोगैर्वास्तु विभाजयेत्

antare vīthikāmardhapadikāmutsṛjettataḥ| madhye tu saptaviṃśatyā bhogairvāstu vibhājayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकोनत्रिंशता युक्तं पदानां शतसप्तकम्। यद्भवेत् तत्र गर्भे स्यादेकाशीतिपदः स्वभूः

ekonatriṃśatā yuktaṃ padānāṃ śatasaptakam| yadbhavet tatra garbhe syādekāśītipadaḥ svabhūḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टादशपदाश्चाष्टौ चपप्रभृतयः पृथक्। अर्यमाद्यं चतुःपञ्चाशत्पदं स्याच्चतुष्टयम्

aṣṭādaśapadāścāṣṭau capaprabhṛtayaḥ pṛthak| aryamādyaṃ catuḥpañcāśatpadaṃ syāccatuṣṭayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईशादयस्त्वदित्यन्ता बाह्या नवपदाः सुराः। देशानां सन्निवेशेऽसौ साहस्रो वास्तुरुच्यते

īśādayastvadityantā bāhyā navapadāḥ surāḥ| deśānāṃ sanniveśe'sau sāhasro vāsturucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोच्यते वृत्तवास्तुर्वृत्तप्रासादहेतवे। एकश्चतुःषष्टिपदभागः शतपदोऽपरः

athocyate vṛttavāsturvṛttaprāsādahetave| ekaścatuḥṣaṣṭipadabhāgaḥ śatapado'paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टधा भाजिते वृत्तविष्कम्भे भागिकान्तरान्। चतुरः परिधीन्कुर्यान्मध्यवृत्तं द्विभागिकम्

aṣṭadhā bhājite vṛttaviṣkambhe bhāgikāntarān| caturaḥ paridhīnkuryānmadhyavṛttaṃ dvibhāgikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद्बहिर्वृत्तवलयमष्टाविंशतिभागिकम्। तदन्तर्वृत्तवलयमष्टाष्टांशोज्झितं क्रमात्

syādbahirvṛttavalayamaṣṭāviṃśatibhāgikam| tadantarvṛttavalayamaṣṭāṣṭāṃśojjhitaṃ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कृते भवेन्मध्ये ब्रह्मणस्तच्चतुष्पदम्। इत्थं चतुःषष्टिपदो वृत्तवास्तुरुदाहृतः

evaṃ kṛte bhavenmadhye brahmaṇastaccatuṣpadam| itthaṃ catuḥṣaṣṭipado vṛttavāsturudāhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशधा भाजिते वृत्तविष्कम्भे भागिकान्तराः। कार्याः परिधयः पञ्च मध्ये वृत्तं द्विभागिकम्

daśadhā bhājite vṛttaviṣkambhe bhāgikāntarāḥ| kāryāḥ paridhayaḥ pañca madhye vṛttaṃ dvibhāgikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहिस्थं वलयं तस्य भजेत् षट्त्रिंशता ततः। शेषं चतुःषष्टिपदस्थित्या स्याच्छतवास्तुनि

bahisthaṃ valayaṃ tasya bhajet ṣaṭtriṃśatā tataḥ| śeṣaṃ catuḥṣaṣṭipadasthityā syācchatavāstuni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवतापदसङ्क्षिप्तिरनयोश्चतुरश्रवत्। एवं कार्यवशात्कार्या वास्तवोऽन्येऽपि धीमता

devatāpadasaṅkṣiptiranayoścaturaśravat| evaṃ kāryavaśātkāryā vāstavo'nye'pi dhīmatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्र्यश्रे षडश्रे चाष्टाश्रे षोडशाश्रे च वृत्तवत्। वृत्तायतेऽर्धचन्द्रे च वास्तौ पदविभाजनम्

tryaśre ṣaḍaśre cāṣṭāśre ṣoḍaśāśre ca vṛttavat| vṛttāyate'rdhacandre ca vāstau padavibhājanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एक एव पुमानेषु बहुधा परिकल्पितः। सर्वस्मिन्नपि संस्थाने विभक्ते लक्षयेत्ततः

eka eva pumāneṣu bahudhā parikalpitaḥ| sarvasminnapi saṃsthāne vibhakte lakṣayettataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरं वास्तुपुंसोऽस्य गुणदोषा भवन्ति यत्। मुखं मूर्धा ततः श्रोत्रे दृक्ताल्वोष्ठरदाः क्रमात्

śarīraṃ vāstupuṃso'sya guṇadoṣā bhavanti yat| mukhaṃ mūrdhā tataḥ śrotre dṛktālvoṣṭharadāḥ kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वक्षः कण्ठः स्तनौ नाभिर्मेढ्रमुष्कावथो गुदम्। बाहू प्रबाहू पाणी स्फिगूरुजङ्घं पदद्वयम्

vakṣaḥ kaṇṭhaḥ stanau nābhirmeḍhramuṣkāvatho gudam| bāhū prabāhū pāṇī sphigūrujaṅghaṃ padadvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पयेदेवमेतेन स भवेत् पुरुषाकृतिः। सिरावंशानुवंशाश्च सन्धयः सानुसन्धयः

kalpayedevametena sa bhavet puruṣākṛtiḥ| sirāvaṃśānuvaṃśāśca sandhayaḥ sānusandhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्माण्यथ महावंशा लक्ष्या वास्तुशरीरगाः। सिराः कर्णगता याः स्युस्ता नाड्यः परिकीर्तिताः

marmāṇyatha mahāvaṃśā lakṣyā vāstuśarīragāḥ| sirāḥ karṇagatā yāḥ syustā nāḍyaḥ parikīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदस्य षोडशो भागस्तत्प्रमाणं प्रकीर्तितम्। महावंशौ प्राक्प्रतीच्यौ याम्योदीच्यौ च मध्यगौ

padasya ṣoḍaśo bhāgastatpramāṇaṃ prakīrtitam| mahāvaṃśau prākpratīcyau yāmyodīcyau ca madhyagau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमाणं पञ्चमो भागः पदस्योदाहृतं तयोः। वंशास्तेऽस्मिन् समुद्दिष्टा रेखा याः स्युर्मुखायताः

pramāṇaṃ pañcamo bhāgaḥ padasyodāhṛtaṃ tayoḥ| vaṃśāste'smin samuddiṣṭā rekhā yāḥ syurmukhāyatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यास्तिर्यगायता रेखास्तेऽनुवंशाः प्रकीर्तिताः। सम्पाता ये स्युरेतेषाम् मर्म तत्संप्रचक्षते

yāstiryagāyatā rekhāste'nuvaṃśāḥ prakīrtitāḥ| sampātā ye syureteṣām marma tatsaṃpracakṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपमर्माणि तान्याहुः पदमध्यानि यानि हि। भागोऽष्टमोऽथ दशमो द्वादशः षोडशोऽपि च

upamarmāṇi tānyāhuḥ padamadhyāni yāni hi| bhāgo'ṣṭamo'tha daśamo dvādaśaḥ ṣoḍaśo'pi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदतो मानमिष्टं स्याद्वंशादीनामनुक्रमात्। वंशाष्टकस्य यः सन्धिः स सन्धिरिति कीर्तितः

padato mānamiṣṭaṃ syādvaṃśādīnāmanukramāt| vaṃśāṣṭakasya yaḥ sandhiḥ sa sandhiriti kīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये पुनः स्युस्तदङ्गानां प्रोक्तास्ते चानुसन्धयः। वालाग्रतुल्यं सन्धीनां प्रमाणं परिचक्षते

ye punaḥ syustadaṅgānāṃ proktāste cānusandhayaḥ| vālāgratulyaṃ sandhīnāṃ pramāṇaṃ paricakṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदर्धमनुसन्धीनां प्रमाणं समुदीरितम्। यत्नेनैतानि सन्त्यज्य वास्तुविद्याविशारदः

tadardhamanusandhīnāṃ pramāṇaṃ samudīritam| yatnenaitāni santyajya vāstuvidyāviśāradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्र व्याणि प्रयतो नित्यं स्थपतिर्विनिवेशयेत्। महावंशस्य नाक्रान्तिं कुर्याद्द्रव्येण केनचित्

dra vyāṇi prayato nityaṃ sthapatirviniveśayet| mahāvaṃśasya nākrāntiṃ kuryāddravyeṇa kenacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतरेषु पुनर्द्र व्यं मध्यवंशेषु सन्त्यजेत्। महावंशसमाक्रान्तौ भवेत्स्वामिवधो ध्रुवम्

itareṣu punardra vyaṃ madhyavaṃśeṣu santyajet| mahāvaṃśasamākrāntau bhavetsvāmivadho dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षेण तपनाद्भीतिं वंशानां पीडनाद्विदुः। उपमर्माणि रोगाय मर्माणि कुलहानये

varṣeṇa tapanādbhītiṃ vaṃśānāṃ pīḍanādviduḥ| upamarmāṇi rogāya marmāṇi kulahānaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्वेगायार्थनाशाय सिराश्च स्युः प्रपीडिताः। कलिः स्यात्सन्धिविद्धेषु पीडितेष्वनुसन्धिषु

udvegāyārthanāśāya sirāśca syuḥ prapīḍitāḥ| kaliḥ syātsandhividdheṣu pīḍiteṣvanusandhiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादेतानि सर्वाणि पीडितान्युपलक्षयेत्। ज्ञात्वा सिराः सानुसिराश्च नाडीर्वंशानुवंशानपि वास्तुदेहे। यत्नेन मर्माणि फलानि चैषां वेधं त्यजेद्यस्तमुपैति नापत्

tasmādetāni sarvāṇi pīḍitānyupalakṣayet| jñātvā sirāḥ sānusirāśca nāḍīrvaṃśānuvaṃśānapi vāstudehe| yatnena marmāṇi phalāni caiṣāṃ vedhaṃ tyajedyastamupaiti nāpat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.