Bhoja: Samarāṅgaṇa-sūtradhāra 21

अथ द्वासप्ततेर्ब्रूमस्त्रिशालानां यथाक्रमम्। अभिघानानि कार्त्स्न्येन लक्षणानि पृथक्पृथक्

atha dvāsaptaterbrūmastriśālānāṃ yathākramam| abhighānāni kārtsnyena lakṣaṇāni pṛthakpṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुख्यानि तेषु चत्वारि कथ्यन्ते तानि नामतः। हिरण्यनाभं सुक्षेत्रं चुल्ली पक्षघ्नमेव च

mukhyāni teṣu catvāri kathyante tāni nāmataḥ| hiraṇyanābhaṃ sukṣetraṃ cullī pakṣaghnameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यनाभमुत्कृष्टं हीनमुत्तरशालया। तत्स्याद्धनप्रदं भर्तुः सुक्षेत्रं पूर्वया विना

hiraṇyanābhamutkṛṣṭaṃ hīnamuttaraśālayā| tatsyāddhanapradaṃ bhartuḥ sukṣetraṃ pūrvayā vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुक्षेत्रं लक्षणोपेतमृद्धिवृद्धिप्रदं विभोः। चुल्ली दक्षिणया हीना शालया वित्तनाशिनी

sukṣetraṃ lakṣaṇopetamṛddhivṛddhipradaṃ vibhoḥ| cullī dakṣiṇayā hīnā śālayā vittanāśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्षघ्नं पश्चिमाहीनं वैरकृत्कुलनाशनम्। अलिन्दयोगादेतेषां लघुप्रस्तारयोगतः

pakṣaghnaṃ paścimāhīnaṃ vairakṛtkulanāśanam| alindayogādeteṣāṃ laghuprastārayogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूषायोगाच्च भेदाः स्युरष्टादश पृथक्पृथक्। जाम्बूनदं हिरण्याख्यं रुक्माख्यं हेमसंज्ञितम्

mūṣāyogācca bhedāḥ syuraṣṭādaśa pṛthakpṛthak| jāmbūnadaṃ hiraṇyākhyaṃ rukmākhyaṃ hemasaṃjñitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कनकं काञ्चनं स्वर्णं सुवर्णं च ततः परम्। सन्तापसंज्ञं सारं च तथा चामीकराह्वयम्

kanakaṃ kāñcanaṃ svarṇaṃ suvarṇaṃ ca tataḥ param| santāpasaṃjñaṃ sāraṃ ca tathā cāmīkarāhvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपनं तापनीयं च शातकुम्भमथापि च। हिरण्यनाभं कल्याणं भूषणं भूतिभूषणम्

tapanaṃ tāpanīyaṃ ca śātakumbhamathāpi ca| hiraṇyanābhaṃ kalyāṇaṃ bhūṣaṇaṃ bhūtibhūṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेदा हिरण्यनाभस्येत्यष्टादश भवन्त्यमी। नागं सूर्यप्रभाख्यं च मत्तवारणकं तथा

bhedā hiraṇyanābhasyetyaṣṭādaśa bhavantyamī| nāgaṃ sūryaprabhākhyaṃ ca mattavāraṇakaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थं केसरीत्युक्तं वासवं चेन्द्र मेव च। हरिंहँ सं सारसाण्डं कुञ्जरं तोयदं तथा

caturthaṃ kesarītyuktaṃ vāsavaṃ cendra meva ca| hariṃha~ saṃ sārasāṇḍaṃ kuñjaraṃ toyadaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेघमालाभिधानं च धारासारं महोदरम्। कर्दमं नामतश्चान्यत् सुक्षेत्रं प्रकरं तथा

meghamālābhidhānaṃ ca dhārāsāraṃ mahodaram| kardamaṃ nāmataścānyat sukṣetraṃ prakaraṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुक्षेत्रानुगतान्याहुस्तथान्यद्धान्यपूरकम्। चुल्लीभेदानथ ब्रूमस्तेषामाद्यं भुजङ्गमम्

sukṣetrānugatānyāhustathānyaddhānyapūrakam| cullībhedānatha brūmasteṣāmādyaṃ bhujaṅgamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्जीवाख्यं विहङ्गं च नकुलं पन्नगाह्वयम्। शतच्छिद्रं च सर्पं च कोपसंज्ञं भगन्दरम्

nirjīvākhyaṃ vihaṅgaṃ ca nakulaṃ pannagāhvayam| śatacchidraṃ ca sarpaṃ ca kopasaṃjñaṃ bhagandaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्वेजनाख्यं सन्न्यासं निस्तोषं करुणाननम्। वारणं दारणं चुल्ली ककुदं कन्दरं तथा

udvejanākhyaṃ sannyāsaṃ nistoṣaṃ karuṇānanam| vāraṇaṃ dāraṇaṃ cullī kakudaṃ kandaraṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति चुल्लीप्रभेदेषु मन्दिराणि दशाष्ट च। ब्रूमः पक्षघ्नसंबद्धगृहनामानि सम्प्रति

iti cullīprabhedeṣu mandirāṇi daśāṣṭa ca| brūmaḥ pakṣaghnasaṃbaddhagṛhanāmāni samprati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राक्षसं ध्वान्तसंहारं देवारि सुरदारुणम्। घोषणं व्याघ्रशार्दूले शोषणाख्यं विशोषणम्

rākṣasaṃ dhvāntasaṃhāraṃ devāri suradāruṇam| ghoṣaṇaṃ vyāghraśārdūle śoṣaṇākhyaṃ viśoṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्तदं च निरानन्दं शाकुनं विघ्ननिर्घृणे। रिपुसंहदपक्षघ्ने सुतघ्न वैरिपूरणम्

mattadaṃ ca nirānandaṃ śākunaṃ vighnanirghṛṇe| ripusaṃhadapakṣaghne sutaghna vairipūraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यष्टादश पक्षघ्नभेदाः प्रोक्ता यथाक्रमम्। हिरण्यनाभभेदेषु धन्यं जाम्बूनदं गृहम्

ityaṣṭādaśa pakṣaghnabhedāḥ proktā yathākramam| hiraṇyanābhabhedeṣu dhanyaṃ jāmbūnadaṃ gṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्याद्याभिश्चतसृभिर्मूषाभिरुपलक्षितम्। यत्राद्याद्वित्रिपञ्चम्यो हिरण्यं नाम तच्छुभम्

ādyādyābhiścatasṛbhirmūṣābhirupalakṣitam| yatrādyādvitripañcamyo hiraṇyaṃ nāma tacchubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चम्याद्याद्वितुर्याभिः स्याद्रुक्मं रुक्मदं गृहम्। आद्यात्रितुर्यापञ्चम्यो यत्र तद्धेमसंज्ञितम्

pañcamyādyādvituryābhiḥ syādrukmaṃ rukmadaṃ gṛham| ādyātrituryāpañcamyo yatra taddhemasaṃjñitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वित्रितुर्यापञ्चमीभिः कनकं कनकावहम्। साद्याभिर्द्वित्रिषष्ठीभिः काञ्चनं काञ्चनप्रदम्

dvitrituryāpañcamībhiḥ kanakaṃ kanakāvaham| sādyābhirdvitriṣaṣṭhībhiḥ kāñcanaṃ kāñcanapradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्याद्वितुर्याषष्ठीभिः स्वर्णं स्वर्णविवृद्धये। सुवर्णमाद्यात्रिचतुःषष्ठीभिः स्यात्सुवर्णदम्

ādyādvituryāṣaṣṭhībhiḥ svarṇaṃ svarṇavivṛddhaye| suvarṇamādyātricatuḥṣaṣṭhībhiḥ syātsuvarṇadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद्द्वित्रितुर्याषष्ठीभिः सन्तापं तापशान्तिकृत्। आद्याद्विपञ्चमीषष्ठ्यो यत्र तत्सारमुत्तमम्

syāddvitrituryāṣaṣṭhībhiḥ santāpaṃ tāpaśāntikṛt| ādyādvipañcamīṣaṣṭhyo yatra tatsāramuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चामीकरं त्रिषष्ठ्याद्यापञ्चमीभिर्गृहोत्तमम्। द्वित्रिषट्पञ्चमीभिः स्यात्तपनं नाम मन्दिरम्

cāmīkaraṃ triṣaṣṭhyādyāpañcamībhirgṛhottamam| dvitriṣaṭpañcamībhiḥ syāttapanaṃ nāma mandiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्तुर्याद्यापञ्चमीभिस्तापनीयमुदाहृतम्। शातकुम्भं द्विषट्पञ्चचतुर्थीभिर्भवेद्गृहम्

ṣaṭturyādyāpañcamībhistāpanīyamudāhṛtam| śātakumbhaṃ dviṣaṭpañcacaturthībhirbhavedgṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यनाभं त्रिचतुःपञ्चषष्ठीभिरीरितम्। कल्याणमाद्यात्रिचतुःपञ्चषष्ठीभिरुच्यते

hiraṇyanābhaṃ tricatuḥpañcaṣaṣṭhībhirīritam| kalyāṇamādyātricatuḥpañcaṣaṣṭhībhirucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्पञ्चद्वित्रितुर्याभिर्भवेद् भूषणसंज्ञितम्। आद्याद्वित्रिचतुःपञ्चषष्ठीभिर्भूतभूषणम्

ṣaṭpañcadvitrituryābhirbhaved bhūṣaṇasaṃjñitam| ādyādvitricatuḥpañcaṣaṣṭhībhirbhūtabhūṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सुक्षेत्रभेदानां लक्षणान्यभिदध्महे। यत्राद्याद्वित्रितुर्याभिस्तन्नागं नाम मन्दिरम्

atha sukṣetrabhedānāṃ lakṣaṇānyabhidadhmahe| yatrādyādvitrituryābhistannāgaṃ nāma mandiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्राद्याद्वित्रिपञ्चम्यस्तत्सूर्यप्रभमुच्यते। आद्याद्वितुर्यापञ्चम्यो यत्र तन्मत्तवारणम्

yatrādyādvitripañcamyastatsūryaprabhamucyate| ādyādvituryāpañcamyo yatra tanmattavāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यात्रितुर्यापञ्चम्यो यत्र तत्केसरीं विदुः। वासवं पञ्चमीतुर्याद्वितीयाभिस्तदुच्यते

ādyātrituryāpañcamyo yatra tatkesarīṃ viduḥ| vāsavaṃ pañcamīturyādvitīyābhistaducyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठ्याद्यात्रिद्वितीयाभिरिन्द्र मन्दिरमीरितम्। आद्याद्वितुर्याषष्ठीभिर्हरिसंज्ञमुदाहृतम्

ṣaṣṭhyādyātridvitīyābhirindra mandiramīritam| ādyādvituryāṣaṣṭhībhirharisaṃjñamudāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यात्रितुर्याषष्ठीभिर्हंससंज्ञं निवेशनम्। षष्ठीद्वित्रिचतुर्थीभिः सारसं नामतो भवेत्

ādyātrituryāṣaṣṭhībhirhaṃsasaṃjñaṃ niveśanam| ṣaṣṭhīdvitricaturthībhiḥ sārasaṃ nāmato bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्याद्विपञ्चषष्ठीभिः कथयन्तीह कुञ्जरम्। आद्यात्रिपञ्चषष्ठीभिर्विज्ञेयं तोयदं गृहम्

ādyādvipañcaṣaṣṭhībhiḥ kathayantīha kuñjaram| ādyātripañcaṣaṣṭhībhirvijñeyaṃ toyadaṃ gṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेघमालं त्रिषट्पञ्चद्वितीयाभिरुदाहृतम्। धारासारं चतुःपञ्चषडाद्याभिर्भवेद्गृहम्

meghamālaṃ triṣaṭpañcadvitīyābhirudāhṛtam| dhārāsāraṃ catuḥpañcaṣaḍādyābhirbhavedgṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विचतुःपञ्चषष्ठीभिर्महोदरमिति स्मृतम्। कर्दमं नाम षट्पञ्चत्रितुर्याभिर्जयावहम्

dvicatuḥpañcaṣaṣṭhībhirmahodaramiti smṛtam| kardamaṃ nāma ṣaṭpañcatrituryābhirjayāvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्पञ्चतुर्यात्र्याद्याभिः सुक्षेत्रं स्याद्धनप्रदम्। द्वित्रिषट्पञ्चतुर्याभिर्भवेत्प्रकरमृद्धिदम्

ṣaṭpañcaturyātryādyābhiḥ sukṣetraṃ syāddhanapradam| dvitriṣaṭpañcaturyābhirbhavetprakaramṛddhidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्याभिश्च षडेताभिर्विज्ञेयं धान्यपूरकम्। अष्टादशैते सुक्षेत्रगृहभेदाः प्रकीर्तिताः

ādyābhiśca ṣaḍetābhirvijñeyaṃ dhānyapūrakam| aṣṭādaśaite sukṣetragṛhabhedāḥ prakīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्याद्वित्रिचतुर्थीभिर्मूषाभिः स्याद्भुजङ्गमम्। निर्जीवमाद्यापञ्चत्रिद्वितीयाभिर्निवेशनम्

ādyādvitricaturthībhirmūṣābhiḥ syādbhujaṅgamam| nirjīvamādyāpañcatridvitīyābhirniveśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्याद्विपञ्चतुर्याभिर्वहन्तीभिर्विदन्तीह विहङ्गमम्। पञ्चाद्यात्रिचतुर्थीभिर्मूषाभिर्नकुलं विदुः

ādyādvipañcaturyābhirvahantībhirvidantīha vihaṅgamam| pañcādyātricaturthībhirmūṣābhirnakulaṃ viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चद्वित्रिचतुर्थीभिः पन्नगं नामतो भवेत्। शतच्छिद्रं षडाद्यात्रिद्वितीयाभिर्भवेद्गृहम्

pañcadvitricaturthībhiḥ pannagaṃ nāmato bhavet| śatacchidraṃ ṣaḍādyātridvitīyābhirbhavedgṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्याद्वितुर्याषष्ठीभिः सर्पमित्यभिधीयते। आद्यात्रिषट्चतुर्थीभिः कोपमित्यभिशब्दितम्

ādyādvituryāṣaṣṭhībhiḥ sarpamityabhidhīyate| ādyātriṣaṭcaturthībhiḥ kopamityabhiśabditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्चतुस्त्रिद्वितीयाभिर्भवेद्वेश्म भगन्दरम्। आद्याद्विपञ्चषष्ठीभिरुद्वेजनमुदाहृतम्

ṣaṭcatustridvitīyābhirbhavedveśma bhagandaram| ādyādvipañcaṣaṣṭhībhirudvejanamudāhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्न्यासमाद्यापञ्चत्रिषष्ठीभिर्भवनाधमम्। द्वित्रिषट्पञ्चमीभिस्तु निस्तोयमभिधीयते

sannyāsamādyāpañcatriṣaṣṭhībhirbhavanādhamam| dvitriṣaṭpañcamībhistu nistoyamabhidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुर्याद्यापञ्चषष्ठीभिः करुणाननमुच्यते। द्विचतुःपञ्चषष्ठीभिर्वारणं मुखवारणम्

turyādyāpañcaṣaṣṭhībhiḥ karuṇānanamucyate| dvicatuḥpañcaṣaṣṭhībhirvāraṇaṃ mukhavāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिचतुःपञ्चषष्ठीभिर्दारणं श्रीविदारणम्। चुल्ल्याद्यात्रिचतुःपञ्चषष्ठीभिर्वित्तनाशनम्

tricatuḥpañcaṣaṣṭhībhirdāraṇaṃ śrīvidāraṇam| cullyādyātricatuḥpañcaṣaṣṭhībhirvittanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्पञ्चद्वित्रितुर्याभिः ककुदं नाम मन्दिरम्। कन्दरं षट्चतुःपञ्चत्रिद्व्याद्याभिर्गृहाधमम्

ṣaṭpañcadvitrituryābhiḥ kakudaṃ nāma mandiram| kandaraṃ ṣaṭcatuḥpañcatridvyādyābhirgṛhādhamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाष्टादश कथ्यन्ते भेदाः पक्षघ्नसंश्रयाः। तेषु राक्षसमाद्याद्वित्रिचतुर्थीभिरुच्यते

athāṣṭādaśa kathyante bhedāḥ pakṣaghnasaṃśrayāḥ| teṣu rākṣasamādyādvitricaturthībhirucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चाद्याद्वितृतीयाभिर्ध्वान्तसंघातमीरितम्। पञ्चाद्याद्विचतुर्थीभिर्देवारीति निगद्यते

pañcādyādvitṛtīyābhirdhvāntasaṃghātamīritam| pañcādyādvicaturthībhirdevārīti nigadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यात्रिपञ्चतुर्याभिर्विज्ञेयं देवदारुणम्। पञ्चत्रिद्विचतुर्थीभिर्घोषणं दुःखघोषणम्

ādyātripañcaturyābhirvijñeyaṃ devadāruṇam| pañcatridvicaturthībhirghoṣaṇaṃ duḥkhaghoṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षडाद्याद्वितृतीयाभिर्व्याघ्रमित्यभिधीयते। आद्याद्वितुर्याषष्ठीभिः शार्दूलं स्यान्निवेशनम्

ṣaḍādyādvitṛtīyābhirvyāghramityabhidhīyate| ādyādvituryāṣaṣṭhībhiḥ śārdūlaṃ syānniveśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्यात्रितुर्याषष्ठीभिः शोषणं पुत्रशोषणम्। षट्तुर्याद्वितृतीयाभिर्विजानीयाद्विशोषणम्

ādyātrituryāṣaṣṭhībhiḥ śoṣaṇaṃ putraśoṣaṇam| ṣaṭturyādvitṛtīyābhirvijānīyādviśoṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आद्याद्विपञ्चषष्ठीभिर्मत्तदं नाम मन्दिरम्। निरानन्दाख्यमाद्यात्रिपञ्चषष्ठीभिरुच्यते

ādyādvipañcaṣaṣṭhībhirmattadaṃ nāma mandiram| nirānandākhyamādyātripañcaṣaṣṭhībhirucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चषड्द्वितृतीयाभिः शाकुनं नामतो भवेत्। विघ्नमाद्याचतुःपञ्चषष्ठीभिर्विघ्नवर्धनम्

pañcaṣaḍdvitṛtīyābhiḥ śākunaṃ nāmato bhavet| vighnamādyācatuḥpañcaṣaṣṭhībhirvighnavardhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्घृणं षट्चतुःपञ्चद्वितीयाभिरसौख्यकृत्। त्रिचतुःपञ्चषष्ठीभिर्वदन्ति रिपुसंहदम्

nirghṛṇaṃ ṣaṭcatuḥpañcadvitīyābhirasaukhyakṛt| tricatuḥpañcaṣaṣṭhībhirvadanti ripusaṃhadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्पञ्चतुर्यात्र्याभिः पक्षघ्नं सुतनाशनम्। षट्पञ्चद्वित्रितुर्याभिः सुतघ्नं स्सुतसूदनम्

ṣaṭpañcaturyātryābhiḥ pakṣaghnaṃ sutanāśanam| ṣaṭpañcadvitrituryābhiḥ sutaghnaṃ ssutasūdanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्पञ्चद्वित्रितुर्याद्या यत्र तद्वैरिपूरणम्। पक्षघ्नस्यानुगान्येवं गृहाण्यष्टादश क्रमात्

ṣaṭpañcadvitrituryādyā yatra tadvairipūraṇam| pakṣaghnasyānugānyevaṃ gṛhāṇyaṣṭādaśa kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुराद्यास्त्रिशालेषु मूषा बाह्या न चान्तरा। स्याद्विनाद्यां द्वितीयां च त्रिशालं पञ्चभद्र कम्। बाह्यतः क्रममुत्सृज्य त्रिशालविधिरीरितः

caturādyāstriśāleṣu mūṣā bāhyā na cāntarā| syādvinādyāṃ dvitīyāṃ ca triśālaṃ pañcabhadra kam| bāhyataḥ kramamutsṛjya triśālavidhirīritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यनाभादिनिकेतनानां चतुष्टयस्यैवममी प्रकाराः। द्विसप्ततिः कृत्स्नतयोपदिष्टाः प्रत्येकमष्टादशभेदकॢप्ताः

hiraṇyanābhādiniketanānāṃ catuṣṭayasyaivamamī prakārāḥ| dvisaptatiḥ kṛtsnatayopadiṣṭāḥ pratyekamaṣṭādaśabhedakḷptāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.