Bhoja: Samarāṅgaṇa-sūtradhāra 33

अथ लक्ष्माश्वशालायाः प्रोच्यते विस्तरादिह। स्ववेश्मवास्तोः कर्तव्यं पदे गन्धर्वसंज्ञके

atha lakṣmāśvaśālāyāḥ procyate vistarādiha| svaveśmavāstoḥ kartavyaṃ pade gandharvasaṃjñake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा पुष्पदन्ताख्ये स्थानं वासाय वाजिनाम्। अरत्निशतमात्रं यज्ज्येष्ठं तत् परिकीर्तितम्

athavā puṣpadantākhye sthānaṃ vāsāya vājinām| aratniśatamātraṃ yajjyeṣṭhaṃ tat parikīrtitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशीत्यरत्निकं मध्यं षष्ठ्यरत्न्यधमं भवेत्। स्थलप्रदेशे विपुले गुप्ते रम्ये शुचौ तथा

aśītyaratnikaṃ madhyaṃ ṣaṣṭhyaratnyadhamaṃ bhavet| sthalapradeśe vipule gupte ramye śucau tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समे च चतुरश्रे च स्थिते मङ्गल्यमेव च। स्थानं हयानां कर्तव्यं प्रदेशे सुपरिक्रमे

same ca caturaśre ca sthite maṅgalyameva ca| sthānaṃ hayānāṃ kartavyaṃ pradeśe suparikrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निम्नगुल्मद्रुमस्थाणुचैत्यायतनवेश्मभिः। वल्मीकशर्कराभिश्च वर्जिते तत् समाचरेत्

nimnagulmadrumasthāṇucaityāyatanaveśmabhiḥ| valmīkaśarkarābhiśca varjite tat samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःसङ्गे शल्यहीने च प्रागुदक्प्रवणे तथा। प्रदेशे तद्विधातव्यमालोक्य सुसमाहितैः

niḥsaṅge śalyahīne ca prāgudakpravaṇe tathā| pradeśe tadvidhātavyamālokya susamāhitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणानुमते शस्ते दिने स्थपतिभिः सह। भूमेर्विभागमालोक्य सुभगानानयेद्द्रुमान्

brāhmaṇānumate śaste dine sthapatibhiḥ saha| bhūmervibhāgamālokya subhagānānayeddrumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न जाता ये श्मशानेषु देवतायनेषु वा। अन्येष्वपि निषिद्धेषु जातान् वृक्षान् विवर्जयेत्

na jātā ye śmaśāneṣu devatāyaneṣu vā| anyeṣvapi niṣiddheṣu jātān vṛkṣān vivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृक्षान् प्रशस्तानानीय समीपे भर्तृवेश्मनः। ततो भूमिं परीक्षेत प्रशस्तामथ नन्दिताम्

vṛkṣān praśastānānīya samīpe bhartṛveśmanaḥ| tato bhūmiṃ parīkṣeta praśastāmatha nanditām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चितायतनवल्मीकग्रामधान्यखलेषु च। विहारेषु च कर्तव्यमश्वानां न निवेशनम्

citāyatanavalmīkagrāmadhānyakhaleṣu ca| vihāreṣu ca kartavyamaśvānāṃ na niveśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्ति स्वामिनः पीडा ग्रामधान्यखलेषु च। श्मशाने वेश्मकरणान्नराणां मृत्युमादिशेत्

bhavanti svāminaḥ pīḍā grāmadhānyakhaleṣu ca| śmaśāne veśmakaraṇānnarāṇāṃ mṛtyumādiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानं विहारवल्मीकविहितं स्यादनर्थकम्। तन्नित्यसन्तापकरं क्षयकृच्च तपस्विनाम्

sthānaṃ vihāravalmīkavihitaṃ syādanarthakam| tannityasantāpakaraṃ kṣayakṛcca tapasvinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैवोपघातजननं स्त्रीणां च क्षयकारकम्। विहितं पादपैश्चैत्यैर्गृहं स्याद्भूतभीतिदम्

daivopaghātajananaṃ strīṇāṃ ca kṣayakārakam| vihitaṃ pādapaiścaityairgṛhaṃ syādbhūtabhītidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवेद्रो गकरं भर्तुर्विहितं कण्टकिद्रुमैः। दीर्णायामुन्नतायां च कृतं भूमौ क्षयावहम्

bhavedro gakaraṃ bharturvihitaṃ kaṇṭakidrumaiḥ| dīrṇāyāmunnatāyāṃ ca kṛtaṃ bhūmau kṣayāvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नतायां क्षुद्भयकरं कृतं भवति मन्दिरम्। तस्मात्कार्यं प्रशस्तायां भूमौ तद्वाजिवृद्धये

natāyāṃ kṣudbhayakaraṃ kṛtaṃ bhavati mandiram| tasmātkāryaṃ praśastāyāṃ bhūmau tadvājivṛddhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मङ्गल्यरमणीये चतुरश्रे मनोनुगे। शुभे च विहितं सद्म भवेत्कल्याणकारकम्

maṅgalyaramaṇīye caturaśre manonuge| śubhe ca vihitaṃ sadma bhavetkalyāṇakārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्गच्छतो यथा वामे पार्श्वे भर्तृस्तुरङ्गमाः। भवन्ति कुर्यात्स्थपतिस्तथा वाजिनिवेशनम्

nirgacchato yathā vāme pārśve bhartṛsturaṅgamāḥ| bhavanti kuryātsthapatistathā vājiniveśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तःपुरप्रदेशस्य कार्यं दक्षिणतश्च तत्। प्रवेशे दक्षिणं तेषां हेषितं जायते यथा

antaḥpurapradeśasya kāryaṃ dakṣiṇataśca tat| praveśe dakṣiṇaṃ teṣāṃ heṣitaṃ jāyate yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा भर्तुर्हितार्थाय कर्तव्यं सद्म वाजिनाम्। प्रागुदग्वा मुखं तस्य विधातव्यं सतोरणम्

tathā bharturhitārthāya kartavyaṃ sadma vājinām| prāgudagvā mukhaṃ tasya vidhātavyaṃ satoraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्ग्रीवकेण संयुक्तं चतुःशालमसङ्कटम्। दशारत्निसमुछ्रायमष्टारत्निप्रविस्तृतम्

prāggrīvakeṇa saṃyuktaṃ catuḥśālamasaṅkaṭam| daśāratnisamuchrāyamaṣṭāratnipravistṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागदन्तकसंशोभि पुरः कुड्यार्धसंयुतम्। पृष्ठे समग्रकुड्यं वा तत्र स्थानानि कल्पयेत्

nāgadantakasaṃśobhi puraḥ kuḍyārdhasaṃyutam| pṛṣṭhe samagrakuḍyaṃ vā tatra sthānāni kalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि तु प्राङ्मुखानि स्युस्तथैवोदङ्मुखानि च। आयामे किष्कुमात्राणि त्रिकिष्कूणि च विस्तरात्

tāni tu prāṅmukhāni syustathaivodaṅmukhāni ca| āyāme kiṣkumātrāṇi trikiṣkūṇi ca vistarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रांशून्नतोर्ध्वभागानि चतुरश्राणि कारयेत्। अग्रोच्चां सुखसञ्चारां तेषु भूमिं प्रकल्पयेत्

prāṃśūnnatordhvabhāgāni caturaśrāṇi kārayet| agroccāṃ sukhasañcārāṃ teṣu bhūmiṃ prakalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानं सूत्रस्य मध्ये तु हस्तमात्रं समन्ततः। आस्तीर्णं च समश्लक्ष्णनीरन्ध्रैः फलकैर्दृढैः

sthānaṃ sūtrasya madhye tu hastamātraṃ samantataḥ| āstīrṇaṃ ca samaślakṣṇanīrandhraiḥ phalakairdṛḍhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धातक्यर्जुनपुन्नागककुभादिविनिर्मितैः। अष्टाङ्गुलसमुच्छ्रायैरध्यर्धारत्निविस्तृतैः

dhātakyarjunapunnāgakakubhādivinirmitaiḥ| aṣṭāṅgulasamucchrāyairadhyardhāratnivistṛtaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अच्छिद्रैः संहतैर्बद्धैरयसा पार्श्वयोर्द्वयोः। अजन्तुसङ्कुलैः काष्टै रुचकाभिर्भिषङ्मतैः

acchidraiḥ saṃhatairbaddhairayasā pārśvayordvayoḥ| ajantusaṅkulaiḥ kāṣṭai rucakābhirbhiṣaṅmataiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यवसस्य भवेत्स्थानं निर्यूहैः स्वास्तृतं शुभैः। किष्कुत्रयोच्छ्रितं तत्स्यादेकान्ते सुसमाहितम्

yavasasya bhavetsthānaṃ niryūhaiḥ svāstṛtaṃ śubhaiḥ| kiṣkutrayocchritaṃ tatsyādekānte susamāhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तद्वयप्रमाणं च कुर्यात् खादनकोष्ठकम्। सूपलिप्तमदुर्गन्धि विस्तारोच्छ्राययोः समम्

hastadvayapramāṇaṃ ca kuryāt khādanakoṣṭhakam| sūpaliptamadurgandhi vistārocchrāyayoḥ samam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थाने स्थाने त्रयः कीलाः सुदृढाः कपिशीर्षकाः। पञ्चाङ्गीनिग्रहार्थं तौ पुरतः कल्पयेदुभौ

sthāne sthāne trayaḥ kīlāḥ sudṛḍhāḥ kapiśīrṣakāḥ| pañcāṅgīnigrahārthaṃ tau purataḥ kalpayedubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चाद्बन्धार्थमेकं च सुगुप्तं परिकल्पयेत्। चतुर्हस्तायतं त्यक्त्वा शालाकोणचतुष्टयम्

paścādbandhārthamekaṃ ca suguptaṃ parikalpayet| caturhastāyataṃ tyaktvā śālākoṇacatuṣṭayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानेष्वेतेषु गुरगान् सर्वेष्वपि निवेशयेत्। तत्र कुर्याद्बलिं होमं स्वस्तिवाचनकं जपम्

sthāneṣveteṣu guragān sarveṣvapi niveśayet| tatra kuryādbaliṃ homaṃ svastivācanakaṃ japam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीष्मे कार्यं सुसंमृष्टं सिक्तं तत्र महीतलम्। वर्षास्वनम्बुपङ्कं च शिशिरे संवृतं शुभम्

grīṣme kāryaṃ susaṃmṛṣṭaṃ siktaṃ tatra mahītalam| varṣāsvanambupaṅkaṃ ca śiśire saṃvṛtaṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिष्ठेयुस्तत्र तुरगा नातिसङ्कीर्णशङ्किनः। अस्पृशन्तो मिथः कार्याः सर्वाबाधविवर्जिताः

tiṣṭheyustatra turagā nātisaṅkīrṇaśaṅkinaḥ| aspṛśanto mithaḥ kāryāḥ sarvābādhavivarjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानं दक्षिणपूर्वस्यां दिशि वह्नेः प्रकल्पयेत्। निदध्यादुदकुम्भं च किञ्चिदैन्द्री समाश्रितम्

sthānaṃ dakṣiṇapūrvasyāṃ diśi vahneḥ prakalpayet| nidadhyādudakumbhaṃ ca kiñcidaindrī samāśritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्म्यां दिशि प्रकर्तव्यं स्थानकं यवसस्य च। वायव्यां तु प्रकर्तव्यं स्थानमौदूखलं दिशि

brāhmyāṃ diśi prakartavyaṃ sthānakaṃ yavasasya ca| vāyavyāṃ tu prakartavyaṃ sthānamaudūkhalaṃ diśi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःश्रेणयः कुशाः कूपाः कार्याश्च फलकावृताः। कुद्दालोद्दालगुडकाः शुक्तयोगाः खुरस्तथा

niḥśreṇayaḥ kuśāḥ kūpāḥ kāryāśca phalakāvṛtāḥ| kuddāloddālaguḍakāḥ śuktayogāḥ khurastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कचग्रहण्यः शृङ्गं च तथा परशवोऽपि च। नाद्याः प्रदीपाश्च भवन्त्यश्वागारोपयोगिनः

kacagrahaṇyaḥ śṛṅgaṃ ca tathā paraśavo'pi ca| nādyāḥ pradīpāśca bhavantyaśvāgāropayoginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्ग्रहः सुखसञ्चारवस्तूनां नैरृते भवेत्। अग्न्युपद्र वरक्षार्थं बन्धच्छेदोपयोगिनः

saṅgrahaḥ sukhasañcāravastūnāṃ nairṛte bhavet| agnyupadra varakṣārthaṃ bandhacchedopayoginaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदार्थान् सन्निधौ कुर्याज्जलदीपादिकान् बुधः। भाण्डानि कुर्याच्च पृथग् जन्द्रा पनयनेच्छया

padārthān sannidhau kuryājjaladīpādikān budhaḥ| bhāṇḍāni kuryācca pṛthag jandrā panayanecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तवासीं शिलां दीपं दर्वॐ फालमुपानहौ। पिटकानि विचित्राणि वस्तीन् नानाविधानपि

hastavāsīṃ śilāṃ dīpaṃ darvaoṃ phālamupānahau| piṭakāni vicitrāṇi vastīn nānāvidhānapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंविधानि चान्यानि संनिदध्यात्प्रयत्नतः। पुरःस्तम्भाश्रितं भाण्डं सन्नाहादेर्विधीयते

evaṃvidhāni cānyāni saṃnidadhyātprayatnataḥ| puraḥstambhāśritaṃ bhāṇḍaṃ sannāhādervidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राङ्मुखे तुरगं गेहे वारुण्यां स्थापयेद्दिशि। पूर्वामुखे पदे वापि मित्रस्य वरुणस्य च

prāṅmukhe turagaṃ gehe vāruṇyāṃ sthāpayeddiśi| pūrvāmukhe pade vāpi mitrasya varuṇasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्ति तेन बहवः पुष्टिं च प्राप्नुवन्ति ते। सा हि दिक्पूजनीया च स्तोतव्या च प्रकीर्तिता

bhavanti tena bahavaḥ puṣṭiṃ ca prāpnuvanti te| sā hi dikpūjanīyā ca stotavyā ca prakīrtitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

होमशान्तिकदानेषु धर्म्या याश्च पराः क्रियाः। तासु प्रशस्यते पूर्वा शकेणाधिष्ठिता स्वयम्

homaśāntikadāneṣu dharmyā yāśca parāḥ kriyāḥ| tāsu praśasyate pūrvā śakeṇādhiṣṭhitā svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यामुदेति दिनकृदनुलोमं ततः पुनः। अश्वानां पृष्ठतो याति स प्रतीचीमनुक्रमात्

tasyāmudeti dinakṛdanulomaṃ tataḥ punaḥ| aśvānāṃ pṛṣṭhato yāti sa pratīcīmanukramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानाधिवासने पूजा माङ्गल्यानि पराणि च। प्राङ्मुखानां तुरङ्गाणां कर्तव्यानि शुभार्थिभिः

snānādhivāsane pūjā māṅgalyāni parāṇi ca| prāṅmukhānāṃ turaṅgāṇāṃ kartavyāni śubhārthibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कृते भूमिबलमित्राणां यशसोऽपि च। वृद्धिर्भवति भूपस्य तस्मात्प्राची प्रशस्यते

evaṃ kṛte bhūmibalamitrāṇāṃ yaśaso'pi ca| vṛddhirbhavati bhūpasya tasmātprācī praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भर्तृवृद्धिप्रदं स्थानमग्रग्रासस्य तद्भवेत्। दक्षिणाभिमुखायां तु शालायां वाञ्छिताथदम्

bhartṛvṛddhipradaṃ sthānamagragrāsasya tadbhavet| dakṣiṇābhimukhāyāṃ tu śālāyāṃ vāñchitāthadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानं भवति वाहानां पदे कॢप्तं विभावसोः। वह्निनाध्यासिता सा दिगात्मा वह्निश्च वाजिनाम्

sthānaṃ bhavati vāhānāṃ pade kḷptaṃ vibhāvasoḥ| vahninādhyāsitā sā digātmā vahniśca vājinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजरो बहुभोक्ता च तत्र बद्धो भवेद्धयः। उदङ्मुखेऽपि भवने प्राप्नुवन्ति शुभं हयाः

ajaro bahubhoktā ca tatra baddho bhaveddhayaḥ| udaṅmukhe'pi bhavane prāpnuvanti śubhaṃ hayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथास्थितानामश्वानां दक्षिणेन दिवाकरः। उदेत्यनन्तरं याति तान् विधाय प्रदक्षिणम्

tathāsthitānāmaśvānāṃ dakṣiṇena divākaraḥ| udetyanantaraṃ yāti tān vidhāya pradakṣiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयाति वामतोऽश्वं च स्थाप्यास्तेनोत्तरामुखाः। चन्द्रा र्कौ प्रतिहर्षन्ते तथा बध्नीत वाजिनः

prayāti vāmato'śvaṃ ca sthāpyāstenottarāmukhāḥ| candrā rkau pratiharṣante tathā badhnīta vājinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपतिश्च जयं सिद्धिं पुत्रानायुश्च विन्दति। अरोगाश्च भवन्त्यश्वा वर्धयन्ति च सन्ततिम्

nṛpatiśca jayaṃ siddhiṃ putrānāyuśca vindati| arogāśca bhavantyaśvā vardhayanti ca santatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणाभिमुखान्कुर्यान्न सन्नाह्यान्न चाग्रगान्। पितृकार्याद्यतोऽन्यत्र दक्षिणा वर्जितैव दिक्

dakṣiṇābhimukhānkuryānna sannāhyānna cāgragān| pitṛkāryādyato'nyatra dakṣiṇā varjitaiva dik

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्यामेव दिशि प्रेता यतः सर्वे प्रतिष्ठिताः। उदेति वामतो याति चास्तं दक्षिणतो रविः

asyāmeva diśi pretā yataḥ sarve pratiṣṭhitāḥ| udeti vāmato yāti cāstaṃ dakṣiṇato raviḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमश्च पृष्ठे भवति तेनाश्वा दैवपीडिताः। ग्रहैर्विकारैर्विविधैः पीड्यन्तेऽरातिविह्वलाः

somaśca pṛṣṭhe bhavati tenāśvā daivapīḍitāḥ| grahairvikārairvividhaiḥ pīḍyante'rātivihvalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भयेन व्याधिभिश्चार्ता ग्रासं नेच्छन्ति खादितुम्। पराजयमतुष्टिं च स्वामिनोऽनर्थसङ्गतिम्

bhayena vyādhibhiścārtā grāsaṃ necchanti khāditum| parājayamatuṣṭiṃ ca svāmino'narthasaṅgatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वन्त्यतो न बध्नीयात्कथञ्चिद् दक्षिणामुखान्। पश्चिमाभिमुखानां च बद्धानां वाजिनां सदा

kurvantyato na badhnīyātkathañcid dakṣiṇāmukhān| paścimābhimukhānāṃ ca baddhānāṃ vājināṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदेति पृष्ठतो भानुः पुरतोऽस्तं प्रयाति च। न भवेद्विजयस्तेन भर्तुस्तत्पृष्ठवर्तिनः

udeti pṛṣṭhato bhānuḥ purato'staṃ prayāti ca| na bhavedvijayastena bhartustatpṛṣṭhavartinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्रस्य पृष्ठवर्तित्वात्प्रातिलोम्याच्च भास्वतः। कुप्यन्ति व्याधयस्तेषां तूर्णं देहविनाशनाः

śakrasya pṛṣṭhavartitvātprātilomyācca bhāsvataḥ| kupyanti vyādhayasteṣāṃ tūrṇaṃ dehavināśanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैस्ते ध्यायन्ति वेपन्ते जले त्रासं प्रयान्ति च। यवसं नाभिनन्दन्ति क्षमां मुञ्चन्ति सर्वथा

taiste dhyāyanti vepante jale trāsaṃ prayānti ca| yavasaṃ nābhinandanti kṣamāṃ muñcanti sarvathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिशोऽभिमुखमाग्रेय्या बध्यन्ते यदि वाजिनः। व्यथन्ते रक्तपित्तोत्थैस्तदा रोगैरनेकधा

diśo'bhimukhamāgreyyā badhyante yadi vājinaḥ| vyathante raktapittotthaistadā rogairanekadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जायन्ते स्वामिनो बन्धवधहृच्छोषादायिनः। वाजिनां च भवेत्तत्र वह्निदाहकृतं भयम्

jāyante svāmino bandhavadhahṛcchoṣādāyinaḥ| vājināṃ ca bhavettatra vahnidāhakṛtaṃ bhayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भर्तुः पराजयो विघ्नः स्याच्च देहस्य संशयः। नैरृत्याः ककुभो वाहा बध्यन्ते संमुखं यदि

bhartuḥ parājayo vighnaḥ syācca dehasya saṃśayaḥ| nairṛtyāḥ kakubho vāhā badhyante saṃmukhaṃ yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा न तेऽभिनन्दन्ति खादनं पानभोजने। यथा यथा क्षितिं पादैर्दारयन्ति पुनः पुनः

tadā na te'bhinandanti khādanaṃ pānabhojane| yathā yathā kṣitiṃ pādairdārayanti punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेषन्ते वीक्ष्य बहुशो मनुष्यान् पक्षिणः पशून्। भ्रमयन्ति च गात्राणि नैरृतीं चाभितः स्थिताः

heṣante vīkṣya bahuśo manuṣyān pakṣiṇaḥ paśūn| bhramayanti ca gātrāṇi nairṛtīṃ cābhitaḥ sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा तथैषां कुपिता नाशं कुर्वन्ति राक्षसाः। बध्यन्ते यदि वाज्ञानाद्वायव्याभिमुखं हयाः

tathā tathaiṣāṃ kupitā nāśaṃ kurvanti rākṣasāḥ| badhyante yadi vājñānādvāyavyābhimukhaṃ hayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा ते वातिकै रोगैः पीड्यन्ते प्रतिवासरम्। चलः कायो भवेद्भर्तुः क्लेशश्चाश्वोपजीविनाम्

tadā te vātikai rogaiḥ pīḍyante prativāsaram| calaḥ kāyo bhavedbhartuḥ kleśaścāśvopajīvinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नराणां च भवेन्मृत्युर्दुर्भिक्षप्रभवं भयम्। ऐशान्यभिमुखं बद्धाः प्रणश्यन्ति तुरङ्गमाः

narāṇāṃ ca bhavenmṛtyurdurbhikṣaprabhavaṃ bhayam| aiśānyabhimukhaṃ baddhāḥ praṇaśyanti turaṅgamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्योदयस्याभिमुखं बद्धानां चेदमादिशेत्। निबध्यन्ते यदा वाहा ब्राह्मीं दिशमुपाश्रिताः

sūryodayasyābhimukhaṃ baddhānāṃ cedamādiśet| nibadhyante yadā vāhā brāhmīṃ diśamupāśritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बध्यन्ते ते ग्रहैर्दिव्यैर्व्याधिभिश्च विचिन्तनाः। कव्यहव्यक्रियास्तत्र भर्तुर्न विजयावहाः

badhyante te grahairdivyairvyādhibhiśca vicintanāḥ| kavyahavyakriyāstatra bharturna vijayāvahāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विजानामुपतापाय जायन्ते तत्र वाजिनः। अनुवंशं च शालायां स्थानमश्वस्य नेष्यते

dvijānāmupatāpāya jāyante tatra vājinaḥ| anuvaṃśaṃ ca śālāyāṃ sthānamaśvasya neṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वामिनस्तदजीर्णाय स्यान्नाशाय च वाजिनाम्। स्थाने प्रशस्ते तुरगान् सर्वथा वासयेदतः

svāminastadajīrṇāya syānnāśāya ca vājinām| sthāne praśaste turagān sarvathā vāsayedataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च धार्याः क्षणमपि रोगिणः कल्यसन्निधौ। कल्यानामपि रोगाः स्युर्यतो रोगिसमाश्रयात्

na ca dhāryāḥ kṣaṇamapi rogiṇaḥ kalyasannidhau| kalyānāmapi rogāḥ syuryato rogisamāśrayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हयागारस्य पूर्वेण कार्यं भेषजमन्दिरम्। तस्यैव वामतः सर्वसंभारान् परिकल्पयेत्

hayāgārasya pūrveṇa kāryaṃ bheṣajamandiram| tasyaiva vāmataḥ sarvasaṃbhārān parikalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाजिनां भेषजार्थाय भाण्डानि च विनिक्षिपेत्। अगदानोषधीः स्नेहान् वर्तीश्च लवणानि च

vājināṃ bheṣajārthāya bhāṇḍāni ca vinikṣipet| agadānoṣadhīḥ snehān vartīśca lavaṇāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेषजागारसविधे कुर्याच्चारिष्टमन्दिरम्। भवनं व्याधितानां च कार्यं वासाय वाजिनाम्

bheṣajāgārasavidhe kuryāccāriṣṭamandiram| bhavanaṃ vyādhitānāṃ ca kāryaṃ vāsāya vājinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुगुप्तं तच्च कर्तव्यं पूर्वनिर्दिष्टवेश्मवत्। संबद्धं च विधातव्यमेतद्वेश्मचतुष्टयम्

suguptaṃ tacca kartavyaṃ pūrvanirdiṣṭaveśmavat| saṃbaddhaṃ ca vidhātavyametadveśmacatuṣṭayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुधाबन्धदृढैः कुड्यैः सप्राग्ग्रीवोच्चतोरणम्। चत्वार्यपि विशालानि सुगमानि च कारयेत्। वेश्मस्वेवंविधेष्वश्वान् स्थापितान् परिपालयेत्

sudhābandhadṛḍhaiḥ kuḍyaiḥ saprāggrīvoccatoraṇam| catvāryapi viśālāni sugamāni ca kārayet| veśmasvevaṃvidheṣvaśvān sthāpitān paripālayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.