Bhoja: Samarāṅgaṇa-sūtradhāra 41

इदानीमभिधीयन्ते चयस्येह गुणागुणाः। सुविभक्तः समश्चारुश्चतुरश्रश्चयः शुभः

idānīmabhidhīyante cayasyeha guṇāguṇāḥ| suvibhaktaḥ samaścāruścaturaśraścayaḥ śubhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असंभ्रान्तमसन्दिग्धमविनाश्यन्यबर्हितम्। अनुत्तममनुद्वृत्तमकुब्जं न च पीडितम्

asaṃbhrāntamasandigdhamavināśyanyabarhitam| anuttamamanudvṛttamakubjaṃ na ca pīḍitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समानखण्डमृज्वन्तमन्तरङ्गं तथैव च। सुपार्श्वं सन्धिसुश्लिष्टं सुप्रतिष्ठं सुसन्धि च

samānakhaṇḍamṛjvantamantaraṅgaṃ tathaiva ca| supārśvaṃ sandhisuśliṣṭaṃ supratiṣṭhaṃ susandhi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजिह्मं चेति चेयस्य गुणा विंशतिरित्यमी। एतेषां वैपरीत्येन दोषाणामपि विंशतिः

ajihmaṃ ceti ceyasya guṇā viṃśatirityamī| eteṣāṃ vaiparītyena doṣāṇāmapi viṃśatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणां तु यदा कुड्यं विचिनोति बहिर्मुखम्। तदा व्याधिभयं विद्यान्मृत्युदण्डं च निर्दिशेत्

dakṣiṇāṃ tu yadā kuḍyaṃ vicinoti bahirmukham| tadā vyādhibhayaṃ vidyānmṛtyudaṇḍaṃ ca nirdiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चिमं तु यदा कुड्यं विचिन्वन्ति बहिर्मुखम्। धनहानिं तदा विद्याद्दस्युभ्यश्च भयं भवेत्

paścimaṃ tu yadā kuḍyaṃ vicinvanti bahirmukham| dhanahāniṃ tadā vidyāddasyubhyaśca bhayaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरं तु यदा कुड्यं विचिनोति बहिर्मुखम्। कर्तारं स्वामिनं वापि व्यसनं प्रापयेत्तदा

uttaraṃ tu yadā kuḍyaṃ vicinoti bahirmukham| kartāraṃ svāminaṃ vāpi vyasanaṃ prāpayettadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राच्यं बहिर्मुखं कुड्यं चिनोति स्थपतिर्यदा। राजदण्डभयं तत्र निर्देष्टव्यं विचक्षणैः

prācyaṃ bahirmukhaṃ kuḍyaṃ cinoti sthapatiryadā| rājadaṇḍabhayaṃ tatra nirdeṣṭavyaṃ vicakṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदेव फलं ब्रूयात्पतिते दलिते तथा। यस्य प्राग्दक्षिणः कर्णः प्रवर्तेत बहिर्मुखः

etadeva phalaṃ brūyātpatite dalite tathā| yasya prāgdakṣiṇaḥ karṇaḥ pravarteta bahirmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्यात्तत्राग्निभयं घोरं गृहभर्तुश्च संशयः। गच्छेद्बहिर्मुखः कर्णो यदा दक्षिणपश्चिमः

syāttatrāgnibhayaṃ ghoraṃ gṛhabhartuśca saṃśayaḥ| gacchedbahirmukhaḥ karṇo yadā dakṣiṇapaścimaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलहोपद्र वस्तत्र स्याद्भार्यायाश्च संशयः। पश्चिमोत्तरकर्णे तु सम्प्रयाते बहिर्मुखे

kalahopadra vastatra syādbhāryāyāśca saṃśayaḥ| paścimottarakarṇe tu samprayāte bahirmukhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पशुवाहनपुत्राणां संशयस्तत्र जायते। प्रागुत्तरो यदा कर्णः प्रचीयेत बहिर्मुखः

paśuvāhanaputrāṇāṃ saṃśayastatra jāyate| prāguttaro yadā karṇaḥ pracīyeta bahirmukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरूणां संशयस्तत्र गोवृषादेश्च जायते। विशालं यदि जायेत सर्वबाहुषु चिन्वतः

gurūṇāṃ saṃśayastatra govṛṣādeśca jāyate| viśālaṃ yadi jāyeta sarvabāhuṣu cinvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णिकासमसंस्थानं तद्भवेन्मल्लिकाकृति। न तादृशो भवेदायस्तत्र यादृग्व्ययो भवेत्

karṇikāsamasaṃsthānaṃ tadbhavenmallikākṛti| na tādṛśo bhavedāyastatra yādṛgvyayo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चयस्य तस्य दोषेण गृहक्षीणः पलायते। चिन्वतो यदि संक्षिप्तमत्यर्थं तत्र जायते

cayasya tasya doṣeṇa gṛhakṣīṇaḥ palāyate| cinvato yadi saṃkṣiptamatyarthaṃ tatra jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मसंज्ञं तदुद्दिष्टं तत्र राजभयं भवेत्। विस्तृतं यदि बाह्येषु संक्षिप्तं चैव मध्यतः

brahmasaṃjñaṃ taduddiṣṭaṃ tatra rājabhayaṃ bhavet| vistṛtaṃ yadi bāhyeṣu saṃkṣiptaṃ caiva madhyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तनुमध्यं तदुद्दिष्टं तत्र विद्यात्क्षुधो भयम्। उच्छ्रितं यदि कर्णेषु परिहीणं च मध्यतः

tanumadhyaṃ taduddiṣṭaṃ tatra vidyātkṣudho bhayam| ucchritaṃ yadi karṇeṣu parihīṇaṃ ca madhyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्णतं नाम तद्विद्यात्तत्र चौरभयं भवेत्। कर्णेषु परिहीणं चेदुच्छ्रितं चापि मध्यतः

nirṇataṃ nāma tadvidyāttatra caurabhayaṃ bhavet| karṇeṣu parihīṇaṃ ceducchritaṃ cāpi madhyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कूर्मोन्नतमिति ज्ञेयं सर्वदोषभयावहम्। विषमोन्नतकर्णेषु निर्दिशेद् द्र विणक्षयम्

kūrmonnatamiti jñeyaṃ sarvadoṣabhayāvaham| viṣamonnatakarṇeṣu nirdiśed dra viṇakṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राज्यान्नपानं तद्विद्यात्समेषु विहितेषु च। इत्येते चीयमानस्य गुणदोषाः प्रकीर्तिताः

prājyānnapānaṃ tadvidyātsameṣu vihiteṣu ca| ityete cīyamānasya guṇadoṣāḥ prakīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन चयकर्म प्रयोजयेत्। उदकेन समं नीत्वा सम्यङ्निश्चयकारणम्

tasmātsarvaprayatnena cayakarma prayojayet| udakena samaṃ nītvā samyaṅniścayakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रा दृते न चान्यत् स्यान्निश्चयार्थं चयस्य च। तस्माज्जलेन वलयं गृह्णीयात्पूर्वमादृतः

tatrā dṛte na cānyat syānniścayārthaṃ cayasya ca| tasmājjalena valayaṃ gṛhṇīyātpūrvamādṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुताडिते सूत्रे चयं कुर्याद्विचक्षणः। द्विगुणां क्षेत्रमानस्य रज्जुं कृत्वा तदन्तयोः

tataḥ sutāḍite sūtre cayaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ| dviguṇāṃ kṣetramānasya rajjuṃ kṛtvā tadantayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योऽसौ कार्यौ ततस्तस्यां पादोनक्षेत्रमानतः। दद्यान्निञ्छिनं कीलौ क्षेत्रगर्भान्तगामिनौ

yo'sau kāryau tatastasyāṃ pādonakṣetramānataḥ| dadyānniñchinaṃ kīlau kṣetragarbhāntagāminau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निधायायाः सकौ तस्याः प्रान्तस्थौ योजयेत्तयोः। निरञ्छनाभिकृष्टायां पादोनक्षेत्रसंमितम्

nidhāyāyāḥ sakau tasyāḥ prāntasthau yojayettayoḥ| nirañchanābhikṛṣṭāyāṃ pādonakṣetrasaṃmitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुजगत्या भवेद्र ज्जुस्तस्यामिष्टानुमानतः। चिह्नं दद्यात्स कर्णः स्यादेवं दोषान्प्रसाधयेत्

bhujagatyā bhavedra jjustasyāmiṣṭānumānataḥ| cihnaṃ dadyātsa karṇaḥ syādevaṃ doṣānprasādhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूरि नाच्छादनं दद्यान्न भिन्द्यात्तत्र चेष्टकाः। विषमस्थाः कुठारेण च्छित्त्वा ताः कल्पयेत्समाः

bhūri nācchādanaṃ dadyānna bhindyāttatra ceṣṭakāḥ| viṣamasthāḥ kuṭhāreṇa cchittvā tāḥ kalpayetsamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा न च स्पृशेत्सूत्रं विचिन्वीत तथा बुधः। कुड्ये च सादिमध्यान्ते दृष्टिमेकां निपातयेत्

yathā na ca spṛśetsūtraṃ vicinvīta tathā budhaḥ| kuḍye ca sādimadhyānte dṛṣṭimekāṃ nipātayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा सर्वपरिक्रान्तं तलं चोद्घाटितं भवेत्। तदा नैकत्र कुर्वीत पर्यायेण विचक्षणः

yadā sarvaparikrāntaṃ talaṃ codghāṭitaṃ bhavet| tadā naikatra kurvīta paryāyeṇa vicakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्घाटनं स्तराणां तु यदीच्छेत्सिद्धिमात्मनः। तत्र तत्र चयं कुर्याद्यदि संविद्धकं हितम्

udghāṭanaṃ starāṇāṃ tu yadīcchetsiddhimātmanaḥ| tatra tatra cayaṃ kuryādyadi saṃviddhakaṃ hitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्वहं हि भवेत्तेन तस्मात्तत्परिवर्जयेत्। उपरिष्टात्समं पार्श्वे भुजं कुर्याद्विचक्षणः

durvahaṃ hi bhavettena tasmāttatparivarjayet| upariṣṭātsamaṃ pārśve bhujaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समन्ताद्रुचकच्छिन्नश्चयो भित्तिषु पूजितः। तस्मात्प्रयत्नः कर्तव्यश्चयकर्मणि नित्यशः

samantādrucakacchinnaścayo bhittiṣu pūjitaḥ| tasmātprayatnaḥ kartavyaścayakarmaṇi nityaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति भाषितरूपितमाचरतश्चयकर्म यथाविधि शिल्पिकृतम्। भवतीह यशो भुवने विततं गृहभर्तृरपि प्रचुरो विभवः

iti bhāṣitarūpitamācarataścayakarma yathāvidhi śilpikṛtam| bhavatīha yaśo bhuvane vitataṃ gṛhabhartṛrapi pracuro vibhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.