Bhoja: Samarāṅgaṇa-sūtradhāra 54

इदानीमभिधास्यामः प्रासादानां यथाक्रमम्। द्र व्येषूदयविस्तारं बाहल्यं परिधिं तथा

idānīmabhidhāsyāmaḥ prāsādānāṃ yathākramam| dra vyeṣūdayavistāraṃ bāhalyaṃ paridhiṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादभागिकोत्सेधं प्रासादद्वारमिष्यते। सत्र्यं शोच्छ्रितं वापि सार्धांशोच्छ्रयमेव वा

prāsādabhāgikotsedhaṃ prāsādadvāramiṣyate| satryaṃ śocchritaṃ vāpi sārdhāṃśocchrayameva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वीयस्वीयोदयादर्धविस्तारं च तदिष्यते। विस्तृतिर्भागतुर्यांशात् पेद्यायाः स्थौल्यमर्धतः

svīyasvīyodayādardhavistāraṃ ca tadiṣyate| vistṛtirbhāgaturyāṃśāt pedyāyāḥ sthaulyamardhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पेद्याबाहल्यविस्तीर्णा शाखा भवति मानतः। उत्तराङ्गानि कुर्वीत पेद्याशाखासमानि तु

pedyābāhalyavistīrṇā śākhā bhavati mānataḥ| uttarāṅgāni kurvīta pedyāśākhāsamāni tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपादपेद्याविस्तारा रूपशाखा विधीयते। रूपशाखान्वितः कार्यः पीठबन्धस्तथोपरि

sapādapedyāvistārā rūpaśākhā vidhīyate| rūpaśākhānvitaḥ kāryaḥ pīṭhabandhastathopari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्तं कार्यमधोवृत्ते पत्रकैश्च निरन्तरम्। स्तम्भाच्च द्विगुणव्यासं भरणं भूषणान्वितम्

vṛttaṃ kāryamadhovṛtte patrakaiśca nirantaram| stambhācca dviguṇavyāsaṃ bharaṇaṃ bhūṣaṇānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपशाखासमं तच्च कर्तव्यमतिसुन्दरम्। ऊर्ध्वे समन्ताच्चाष्टांशमात्रे तच्चतुरश्रकम्

rūpaśākhāsamaṃ tacca kartavyamatisundaram| ūrdhve samantāccāṣṭāṃśamātre taccaturaśrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदूर्ध्वं भरणोच्छ्रायः स्यात्पादोनसमुच्छ्रितिः। कपोतश्चाप्यधश्शीर्षगर्भः स च विधीयते

tadūrdhvaṃ bharaṇocchrāyaḥ syātpādonasamucchritiḥ| kapotaścāpyadhaśśīrṣagarbhaḥ sa ca vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरथालयपत्रो वा स्वोदयार्धविनिर्गमः। तस्योपरिष्टात्कर्तव्यं स्यादुच्छालयपत्रकम्

sarathālayapatro vā svodayārdhavinirgamaḥ| tasyopariṣṭātkartavyaṃ syāducchālayapatrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथिका विधातव्या द्वयोरप्युच्छ्रितिस्तयोः। सार्धप्रमाणभरणाद्भूषा स्यात्पुष्पकादिभिः

rathikā vidhātavyā dvayorapyucchritistayoḥ| sārdhapramāṇabharaṇādbhūṣā syātpuṣpakādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपकैर्वा यथाशोभं स्तभिकाभिश्च सर्वतः। कण्टकोयत्रिभागोन कूटाकारं भवेदतः

rūpakairvā yathāśobhaṃ stabhikābhiśca sarvataḥ| kaṇṭakoyatribhāgona kūṭākāraṃ bhavedataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभूषितं सिंहचक्रैर्हस्तितुण्डैरथापि वा। कपोतादि विधातव्यमन्तरे रूपशाखयोः

vibhūṣitaṃ siṃhacakrairhastituṇḍairathāpi vā| kapotādi vidhātavyamantare rūpaśākhayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यं विषमसंख्यं च सर्वमेतद्विचक्षणैः। तस्माद्बहिर्विधातव्या सर्वतः परिमण्डली

kāryaṃ viṣamasaṃkhyaṃ ca sarvametadvicakṣaṇaiḥ| tasmādbahirvidhātavyā sarvataḥ parimaṇḍalī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्त्यशाखासमा सा च प्रमाणेन विधीयते। तस्यां सअद्वारशाखायां यशः पद्मपत्रिकाः

antyaśākhāsamā sā ca pramāṇena vidhīyate| tasyāṃ saadvāraśākhāyāṃ yaśaḥ padmapatrikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यात्रा वाचशाखायास्तद्विस्तारसमुच्छ्रिताः। भवेदधस्तादर्धेन ग्रीवाया रसना तथा

kāryātrā vācaśākhāyāstadvistārasamucchritāḥ| bhavedadhastādardhena grīvāyā rasanā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवया सार्धया तुल्यमन्तरं पत्रकाण्यधः। भागद्वयं प्रकुर्वीत जङ्घा त्र्यंशा ततोऽप्यधः

grīvayā sārdhayā tulyamantaraṃ patrakāṇyadhaḥ| bhāgadvayaṃ prakurvīta jaṅghā tryaṃśā tato'pyadhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पेद्यापिण्डप्रमाणेन खल्वशाखा विधीयते। पेद्यापिण्डसमो बाह्यशाखान्यासः प्रकीर्तितः

pedyāpiṇḍapramāṇena khalvaśākhā vidhīyate| pedyāpiṇḍasamo bāhyaśākhānyāsaḥ prakīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमेणानेन कर्तव्याः शाखाः स्वल्पा यदृच्छया। न नवभ्यः परं कार्या द्वारशाखाः कथञ्चन

krameṇānena kartavyāḥ śākhāḥ svalpā yadṛcchayā| na navabhyaḥ paraṃ kāryā dvāraśākhāḥ kathañcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्गमो वा प्रवेशो वा विस्तारेण समन्वितः। पेद्याया यदि वार्धेन शाखानां स विधीयते

nirgamo vā praveśo vā vistāreṇa samanvitaḥ| pedyāyā yadi vārdhena śākhānāṃ sa vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्धपेद्यापिण्डसमः पिण्डस्योदुम्बरो भवेत्। तलन्यासस्तदर्धेन भूमिरङ्गा च तत्समाः

sārdhapedyāpiṇḍasamaḥ piṇḍasyodumbaro bhavet| talanyāsastadardhena bhūmiraṅgā ca tatsamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदुम्बरकपिण्डस्य मानात्सिंहमुखानि च। उदुम्बरात्पादहीनस्तुल्यो वाभ्यधिकोऽथवा

udumbarakapiṇḍasya mānātsiṃhamukhāni ca| udumbarātpādahīnastulyo vābhyadhiko'thavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पट्टस्य पिण्डस्त्रिविधो विस्तारात्स्तम्भतोऽधिकः। भागपादसमस्तम्भो द्वादशांशं प्रपीडितः

paṭṭasya piṇḍastrividho vistārātstambhato'dhikaḥ| bhāgapādasamastambho dvādaśāṃśaṃ prapīḍitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागद्वये च कर्तव्यो रूपलक्षणसंयुतः। चतुष्षष्टिप्रकारोऽयं नानारूपप्रपञ्चतः

bhāgadvaye ca kartavyo rūpalakṣaṇasaṃyutaḥ| catuṣṣaṣṭiprakāro'yaṃ nānārūpaprapañcataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तम्भविस्तारविस्तीर्णं पिण्डे तत्पादवर्जितम्। विस्तारात्त्रिगुणं दैर्घ्याद्धीरग्रहणमिष्यते

stambhavistāravistīrṇaṃ piṇḍe tatpādavarjitam| vistārāttriguṇaṃ dairghyāddhīragrahaṇamiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविष्टौ स्तम्भमाने स्तः कुम्भिकोत्कालकौ सदा। तलपट्टसमं पट्टमुत्तरं परिकल्पयेत्

praviṣṭau stambhamāne staḥ kumbhikotkālakau sadā| talapaṭṭasamaṃ paṭṭamuttaraṃ parikalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीरं तस्य त्रिभागेन समुत्सेधाद्विधीयते। किञ्चिद्विनिर्गतं पट्टाद्यथाशोभं प्रकल्पयेत्

tīraṃ tasya tribhāgena samutsedhādvidhīyate| kiñcidvinirgataṃ paṭṭādyathāśobhaṃ prakalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत ऊर्ध्वं यथाशोभं कण्ठकेनासनेन च। रथकैश्चित्ररूपैश्च कूटागारैः सतोरणैः

ata ūrdhvaṃ yathāśobhaṃ kaṇṭhakenāsanena ca| rathakaiścitrarūpaiśca kūṭāgāraiḥ satoraṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलिन्दे मण्डपे वापि चतुष्के वलभीषु वा। वितानानि विचित्राणि समुत्क्षिप्ततलानि च

alinde maṇḍape vāpi catuṣke valabhīṣu vā| vitānāni vicitrāṇi samutkṣiptatalāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्षणेन च युक्तानि विदधीत यथोचितम्। लुमाः फलकवर्तीभिः कृताः समभिदध्महे

lakṣaṇena ca yuktāni vidadhīta yathocitam| lumāḥ phalakavartībhiḥ kṛtāḥ samabhidadhmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्क्षिप्तानां च ये भेदा जायन्ते सर्ववास्तुषु। तुम्बिनी लम्बिनी हेला शान्ता कोला मनोरमा

utkṣiptānāṃ ca ye bhedā jāyante sarvavāstuṣu| tumbinī lambinī helā śāntā kolā manoramā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आध्माता चेति सप्तैता नामतः कथिता लुमाः। चतुरश्रीकृते क्षेत्रे कान्ते भूमितले शुभे

ādhmātā ceti saptaitā nāmataḥ kathitā lumāḥ| caturaśrīkṛte kṣetre kānte bhūmitale śubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रं क्षेत्रसमं कृत्वा कर्णात्कर्णं विभाजयेत्। विन्यस्येद्गर्भसूत्राणि तयोर्मध्यगतानि च

sūtraṃ kṣetrasamaṃ kṛtvā karṇātkarṇaṃ vibhājayet| vinyasyedgarbhasūtrāṇi tayormadhyagatāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूयश्चान्यानि मध्येषु सूत्राणि विनिवेशयेत्। मध्ये वृत्तं समालिख्य तुम्बिका कमलोपमा

bhūyaścānyāni madhyeṣu sūtrāṇi viniveśayet| madhye vṛttaṃ samālikhya tumbikā kamalopamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्या भागीकृतं तत्र वृत्तं क्षेत्रे प्रवर्तयेत्। सूत्रे सूत्रे तु पिण्डस्थां लुमां सूत्रेण वालिखेत्

kāryā bhāgīkṛtaṃ tatra vṛttaṃ kṣetre pravartayet| sūtre sūtre tu piṇḍasthāṃ lumāṃ sūtreṇa vālikhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लुमान्तरेषु सर्वेषु वैकट्येन घुषीकृतम्। तयोरन्तरयोर्मध्ये लुमामूले विकर्करम्

lumāntareṣu sarveṣu vaikaṭyena ghuṣīkṛtam| tayorantarayormadhye lumāmūle vikarkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विगुणं त्रिगुणं वा स्यात्ततश्च वलिनीं लिखेत्। व्यासार्धेनोदयश्चेह कर्तव्यस्तत्र मण्डले

dviguṇaṃ triguṇaṃ vā syāttataśca valinīṃ likhet| vyāsārdhenodayaśceha kartavyastatra maṇḍale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्पातात्तलसूत्राणां तुम्बिका च्चोर्ध्वसूत्रिता। उदयस्तलसूत्रस्य तुम्बिकायास्तथान्तरम्

sampātāttalasūtrāṇāṃ tumbikā ccordhvasūtritā| udayastalasūtrasya tumbikāyāstathāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वसूत्रे लुमाग्रेषु कण्टकान् कल्पयेद् ऋजून्। बहिस्थानेषु चान्तेषु लक्षं कुर्यात्सुनिश्चितम्

pūrvasūtre lumāgreṣu kaṇṭakān kalpayed ṛjūn| bahisthāneṣu cānteṣu lakṣaṃ kuryātsuniścitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्षं गृहीत्वाधःसूत्र ऊर्ध्वसूत्राणि लक्षयेत्। उदये कण्टकस्यान्ते तद्वदेवानुसन्ततम्

lakṣaṃ gṛhītvādhaḥsūtra ūrdhvasūtrāṇi lakṣayet| udaye kaṇṭakasyānte tadvadevānusantatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दापयेदुत्तरं सूत्रं लुमानां खल्वकानि च। पिण्डव्यासं वलीनां चाप्येषु क्षोभणविस्तृती

dāpayeduttaraṃ sūtraṃ lumānāṃ khalvakāni ca| piṇḍavyāsaṃ valīnāṃ cāpyeṣu kṣobhaṇavistṛtī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लुमा कर्णगता या स्यादाध्माता सा प्रकीर्तिता। छेदे प्रवर्तितान्या स्यात्किञ्चिदूना मनोरमा

lumā karṇagatā yā syādādhmātā sā prakīrtitā| chede pravartitānyā syātkiñcidūnā manoramā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोला तृतीया शान्तेति चतुर्थी परिकीर्तिता। हेलाख्या पञ्चमी षष्ठी लम्बिनी नामतो लुमा

kolā tṛtīyā śānteti caturthī parikīrtitā| helākhyā pañcamī ṣaṣṭhī lambinī nāmato lumā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तमी तुम्बिनीत्येता मागसूत्रविनिर्गताः। एताभिः कारयेत्कोलं वितानं नयनोत्सवम्

saptamī tumbinītyetā māgasūtravinirgatāḥ| etābhiḥ kārayetkolaṃ vitānaṃ nayanotsavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोलाविलं हस्तितालु चाष्टपत्रं शरावकम्। नागवीथीवितानं च पुष्पकं भ्रमरावली

kolāvilaṃ hastitālu cāṣṭapatraṃ śarāvakam| nāgavīthīvitānaṃ ca puṣpakaṃ bhramarāvalī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसपक्षं करालं च विकटं शङ्खकुट्टिमम्। शङ्खनाभिः सपुष्पं च शुक्तिवृत्तकमेव च

haṃsapakṣaṃ karālaṃ ca vikaṭaṃ śaṅkhakuṭṭimam| śaṅkhanābhiḥ sapuṣpaṃ ca śuktivṛttakameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दारं कुमुदं पद्मं विकासं गरुडप्रभम्। पुरोहतं पुरारोहं विद्युन्मन्दारकं तथा

mandāraṃ kumudaṃ padmaṃ vikāsaṃ garuḍaprabham| purohataṃ purārohaṃ vidyunmandārakaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतान्येवं वितानानि सङ्ख्यया पञ्चविंशतिः। एतेषां रूपनिर्माणमधुना संप्रचक्ष्महे

etānyevaṃ vitānāni saṅkhyayā pañcaviṃśatiḥ| eteṣāṃ rūpanirmāṇamadhunā saṃpracakṣmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समन्ताच्चतुरश्रे च चतुरश्रायतेऽथवा। क्षेत्रे वृत्तीकृते नाभ्यैकया तत्कोलमुच्यते

samantāccaturaśre ca caturaśrāyate'thavā| kṣetre vṛttīkṛte nābhyaikayā tatkolamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरश्रे यदा क्षेत्रे कर्णस्थानेषु कृत्स्नशः। चतुरश्रनिबन्धेन चतुरश्रनिबन्धने

caturaśre yadā kṣetre karṇasthāneṣu kṛtsnaśaḥ| caturaśranibandhena caturaśranibandhane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वलिनी विकटाकारा पूर्वं वृत्तान्यधस्तथा। भ्रमवृत्तं च यन्मध्ये परं तत्रापरा लुमाः

valinī vikaṭākārā pūrvaṃ vṛttānyadhastathā| bhramavṛttaṃ ca yanmadhye paraṃ tatrāparā lumāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रियन्ते तुम्बिकाः पञ्च यत्र सुस्थाः सुसंवृताः। मार्ग्र स्तलेऽधःसूत्रस्य तद्भवेन्नयनोत्सवम्

kriyante tumbikāḥ pañca yatra susthāḥ susaṃvṛtāḥ| mārgra stale'dhaḥsūtrasya tadbhavennayanotsavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोलाविलं समे क्षेत्र भागाष्टकविभाजिते। मध्ये द्विभागे विलिखेद्वृत्तं तुम्बिकयान्विते

kolāvilaṃ same kṣetra bhāgāṣṭakavibhājite| madhye dvibhāge vilikhedvṛttaṃ tumbikayānvite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र भ्रमान्ते च सूत्रे भ्रमान् षोडश कारयेत्। ऋजूनि यानि सूत्राणि लुमास्ताः परिकल्पयेत्

tatra bhramānte ca sūtre bhramān ṣoḍaśa kārayet| ṛjūni yāni sūtrāṇi lumāstāḥ parikalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यानि शेषाणि सूत्राणि वलिनीस्ताः प्रकल्पयेत्। तुम्बिन्यां कारयेद्वृत्तं गजतालुकमुच्यते

yāni śeṣāṇi sūtrāṇi valinīstāḥ prakalpayet| tumbinyāṃ kārayedvṛttaṃ gajatālukamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टपत्रे चतुष्षष्टिभागं क्षेत्रं प्रकल्पयेत्। लुमास्थानेषु पत्राणि खण्डितान्यन्तरैस्तथा

aṣṭapatre catuṣṣaṣṭibhāgaṃ kṣetraṃ prakalpayet| lumāsthāneṣu patrāṇi khaṇḍitānyantaraistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्पाटेषु समस्तेषु तुम्बिकाः सन्निवेशयेत्। वृत्ताकारं शरावं स्याद्विन्यासं च धरैश्च तत्

sampāṭeṣu samasteṣu tumbikāḥ sanniveśayet| vṛttākāraṃ śarāvaṃ syādvinyāsaṃ ca dharaiśca tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरश्रेऽथवा वृत्ते भागत्रयविभाजिते। निवेशयेन्नागबन्धं सम्पाते वलिसूत्रयोः

caturaśre'thavā vṛtte bhāgatrayavibhājite| niveśayennāgabandhaṃ sampāte valisūtrayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वितानमेतत्कथितं यश्चिकीर्षति मानवः। ऊर्ध्वतिर्यग्गतैर्नालैः क्रियते यन्निरन्तरम्

vitānametatkathitaṃ yaścikīrṣati mānavaḥ| ūrdhvatiryaggatairnālaiḥ kriyate yannirantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पमालाकुलं श्रीमत्पुष्पकं तदुदाहृतम्। अशोकपल्लवाकीर्णलुमाभ्रमनिबन्धनम्

puṣpamālākulaṃ śrīmatpuṣpakaṃ tadudāhṛtam| aśokapallavākīrṇalumābhramanibandhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरश्रक्रियायुक्तं सा प्रोक्ता भ्रमरावली। आध्माता कर्णमायाता तुम्बिकास्थानसंश्रया

caturaśrakriyāyuktaṃ sā proktā bhramarāvalī| ādhmātā karṇamāyātā tumbikāsthānasaṃśrayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुम्बिनी यत्र मध्ये तु हंसपक्षं तदुच्यते। अस्यैव पक्षे तु यदा सम्बध्येत मनोरमा

tumbinī yatra madhye tu haṃsapakṣaṃ taducyate| asyaiva pakṣe tu yadā sambadhyeta manoramā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुम्बिनी च विपक्षेषु करालं तदुदाहृतम्। कोला लुमा स्याद्विकटे शङ्खे शान्ता प्रकीर्तिता

tumbinī ca vipakṣeṣu karālaṃ tadudāhṛtam| kolā lumā syādvikaṭe śaṅkhe śāntā prakīrtitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्खनाभिसमं सूत्रं तुम्बिकायाः प्रवर्तते। सर्वेष्वपि लुमास्थानेष्वेकरेखान्वितं भवेत्

śaṅkhanābhisamaṃ sūtraṃ tumbikāyāḥ pravartate| sarveṣvapi lumāsthāneṣvekarekhānvitaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्खनाभिरिति प्रोक्तं वितानमिदमुत्तमम्। एतस्यैव लुमास्थाने तुम्बिका पद्मकावृता

śaṅkhanābhiriti proktaṃ vitānamidamuttamam| etasyaiva lumāsthāne tumbikā padmakāvṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वलयैर्भूषिता यत्स्यात्सपुष्पमिति तद्विदुः। क्षेत्रे वृत्तायताकारे कारयेच्छुक्तिसंज्ञकम्

valayairbhūṣitā yatsyātsapuṣpamiti tadviduḥ| kṣetre vṛttāyatākāre kārayecchuktisaṃjñakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्ताकारे भवेत्क्षेत्रे वृत्तं वलयकर्मणा। चतुरश्रे समे क्षेत्रे यल्लुमार्धलुमर्धते

vṛttākāre bhavetkṣetre vṛttaṃ valayakarmaṇā| caturaśre same kṣetre yallumārdhalumardhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्तक्षोभणभङ्गानि तन्मन्दारकमुच्यते। कुमुदं कुमुदस्येव लुमाक्षेपादिहार्धतः

vṛttakṣobhaṇabhaṅgāni tanmandārakamucyate| kumudaṃ kumudasyeva lumākṣepādihārdhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मके स्यादधःक्षिप्ता विकासे मध्यमा लुमा। गरुडे गरुडो मध्ये नागाभरणशोभितः

padmake syādadhaḥkṣiptā vikāse madhyamā lumā| garuḍe garuḍo madhye nāgābharaṇaśobhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरोगतं तद्यदधो गत्वा स्यादूर्ध्वगं पुनः। अधो गत्वा पुरारोहमूर्ध्वमूर्ध्वं ततोप्यधः

purogataṃ tadyadadho gatvā syādūrdhvagaṃ punaḥ| adho gatvā purārohamūrdhvamūrdhvaṃ tatopyadhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचित्रक्षोभणाकीर्णमन्ते वृत्तं मुहुर्मुहुः। अष्टभिश्चाश्रिभिर्मध्ये विद्युन्मन्दारकं भवेत्

vicitrakṣobhaṇākīrṇamante vṛttaṃ muhurmuhuḥ| aṣṭabhiścāśribhirmadhye vidyunmandārakaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मानोन्मानमथ ब्रूमः प्रासादच्छाद्यसंश्रयम्। अर्धेनच्छाद्यविस्तारस्योर्ध्वे वंशं प्रकल्पयेत्

mānonmānamatha brūmaḥ prāsādacchādyasaṃśrayam| ardhenacchādyavistārasyordhve vaṃśaṃ prakalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयमर्धोदयः प्रोक्त आवन्त्यो नामतः परः। त्र्यंशेनच्छाद्यविस्तारस्योदयो वामनो भवेत्

ayamardhodayaḥ prokta āvantyo nāmataḥ paraḥ| tryaṃśenacchādyavistārasyodayo vāmano bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वामनावन्त्ययोर्मध्ये नवधा प्रविभाजयेत्। भागोत्तरोदयात्तेऽष्टौ वामनादुदयाः स्मृताः

vāmanāvantyayormadhye navadhā pravibhājayet| bhāgottarodayātte'ṣṭau vāmanādudayāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातपत्रोऽथ कौबेरः शमनाख्यस्तथावली। हंसपृष्ठो महाभोगी नारदः शम्बुकस्तथा

vātapatro'tha kauberaḥ śamanākhyastathāvalī| haṃsapṛṣṭho mahābhogī nāradaḥ śambukastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वामनः प्रथमस्तेषामावन्त्योते दशेत्यमी। छाद्यानामथ वृत्तानामुदयः प्रोच्यतेऽधुना

vāmanaḥ prathamasteṣāmāvantyote daśetyamī| chādyānāmatha vṛttānāmudayaḥ procyate'dhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तलसूत्रसमं कृत्वा कुर्याद्द्वादशधोदयम्। षष्ठादारभ्य भागात्स्युः सप्त भागोत्तरोदयाः

talasūtrasamaṃ kṛtvā kuryāddvādaśadhodayam| ṣaṣṭhādārabhya bhāgātsyuḥ sapta bhāgottarodayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुबेरशेखरी चन्द्री नागश्चातु गणाधिपः। मुख्यश्चाच्छः सुभद्र श्च वृत्ते सप्तोदयाः स्मृताः

kuberaśekharī candrī nāgaścātu gaṇādhipaḥ| mukhyaścācchaḥ subhadra śca vṛtte saptodayāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा त्रिकर्करपदं लुमापृष्ठं लिखेत्ततः। भागार्धमधिकं ज्ञेत्रे भवेच्छाद्यकवर्तना

kṛtvā trikarkarapadaṃ lumāpṛṣṭhaṃ likhettataḥ| bhāgārdhamadhikaṃ jñetre bhavecchādyakavartanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागार्धवर्धिते क्षेत्रे तलसूत्रक्रमान्विते। लुमामाद्यां लिखेद्भूयः षट्क्रमेणातुसन्ततम्

bhāgārdhavardhite kṣetre talasūtrakramānvite| lumāmādyāṃ likhedbhūyaḥ ṣaṭkrameṇātusantatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रिक्षा यथाद्विहस्ताय लुमायाः स्यादनन्तरम्। लुमा त्रिभागहीनेन परिवृद्धाङ्गुलेन सा

rikṣā yathādvihastāya lumāyāḥ syādanantaram| lumā tribhāgahīnena parivṛddhāṅgulena sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याश्चानन्तरा लक्ष्म्या साधं वृद्धाङ्गुलत्रयम्। त्र्यंशोनैः षड्भिरपरा त्र्यंशोनैर्दशभिः परा

tasyāścānantarā lakṣmyā sādhaṃ vṛddhāṅgulatrayam| tryaṃśonaiḥ ṣaḍbhiraparā tryaṃśonairdaśabhiḥ parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्दशभिरन्या स्यात्सार्धैर्वृद्धा ततोऽङ्गुलैः। विंशत्यङ्गुलवृद्धा तु सप्तमी कोणसंश्रिता

caturdaśabhiranyā syātsārdhairvṛddhā tato'ṅgulaiḥ| viṃśatyaṅgulavṛddhā tu saptamī koṇasaṃśritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमेणानेन मानानि लुमानां वृद्धिह्रासयोः। अनुपातेन कार्याणि च्छाद्यक्षेत्रानुसारतः

krameṇānena mānāni lumānāṃ vṛddhihrāsayoḥ| anupātena kāryāṇi cchādyakṣetrānusārataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुबेरवल्लरीचन्द्री पन्नगा गणनायकः। मुग्धा सुभद्रे त्येताः स्युर्लुमाकर्मार्धमादितः

kuberavallarīcandrī pannagā gaṇanāyakaḥ| mugdhā subhadre tyetāḥ syurlumākarmārdhamāditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतासां गण्डिकाछेदाश्चत्वारः परिकीर्तिताः। ऊर्ध्वस्तिर्यग्गतिस्त्र्यंशस्तथार्धत्र्यंश एव च

etāsāṃ gaṇḍikāchedāścatvāraḥ parikīrtitāḥ| ūrdhvastiryaggatistryaṃśastathārdhatryaṃśa eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छाद्यकोदयविस्तारं तन्निर्गमसमायति। कृत्वा षोढा भजेत्क्षेत्रं विस्तारायामतः समम्

chādyakodayavistāraṃ tannirgamasamāyati| kṛtvā ṣoḍhā bhajetkṣetraṃ vistārāyāmataḥ samam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोर्ध्वद्र व्यमानेनच्छिन्द्यात्प्रागेव गण्डिकाम्। तस्यां छेदानुसारेण दापयेदेव लम्बकम्

tatrordhvadra vyamānenacchindyātprāgeva gaṇḍikām| tasyāṃ chedānusāreṇa dāpayedeva lambakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधस्ताद्गण्डिकायाश्च कण्टकानि प्रकल्पयेत्। अवपातोच्छ्रयौ ज्ञात्वा त्रीणि स्थानानि चिह्नयेत्

adhastādgaṇḍikāyāśca kaṇṭakāni prakalpayet| avapātocchrayau jñātvā trīṇi sthānāni cihnayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भे तथोर्ध्वे प्रान्ते च तृतीयं मध्यतस्तयोः। यत्र स्थाने स्थितं सूत्रं स्पृशति स्थानकत्रये

garbhe tathordhve prānte ca tṛtīyaṃ madhyatastayoḥ| yatra sthāne sthitaṃ sūtraṃ spṛśati sthānakatraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात्प्रसार्य तत्सूत्रं भ्रमयेत्कर्कटं ततः। लुमार्धस्यैवमुपरि संस्थानमुपजायते

tasmātprasārya tatsūtraṃ bhramayetkarkaṭaṃ tataḥ| lumārdhasyaivamupari saṃsthānamupajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपरि स्थितेन सूत्रेण तत्तुल्येनैव कर्कटम्। प्रान्तावलम्बकस्थाने भ्रमयेत्खल्वसिद्धये

upari sthitena sūtreṇa tattulyenaiva karkaṭam| prāntāvalambakasthāne bhramayetkhalvasiddhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रागक्षे भागयुगलावच्छिन्नं फलके पुनः। कल्पयेत्सममेवैषा लुमापार्ष्णिर्निगद्यते

prāgakṣe bhāgayugalāvacchinnaṃ phalake punaḥ| kalpayetsamamevaiṣā lumāpārṣṇirnigadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषां लुमां तु दीर्घांशैश्चतुर्भिः प्रविभाजयेत्। चतुर्धातः परं तस्याः कर्तव्यं वृत्तवर्तनम्

śeṣāṃ lumāṃ tu dīrghāṃśaiścaturbhiḥ pravibhājayet| caturdhātaḥ paraṃ tasyāḥ kartavyaṃ vṛttavartanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धोदये लुमोच्छ्रायो विस्तारांशद्वयोन्मितः। मूलेऽग्रतश्च भागार्धमुदयोऽस्या विधीयते

ardhodaye lumocchrāyo vistārāṃśadvayonmitaḥ| mūle'grataśca bhāgārdhamudayo'syā vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधःक्षेत्रे स विस्तारात्सूत्रमालम्ब्य तद्यथा। विस्तारात्सदृशे क्षेत्रे सार्धतद्भागमाश्रितः

adhaḥkṣetre sa vistārātsūtramālambya tadyathā| vistārātsadṛśe kṣetre sārdhatadbhāgamāśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लुमाग्रभागत्र्यंशं च तयोर्मध्यं च यत्स्थितम्। सूत्रं स्पृशेत्तत्र धृत्वा कर्कटं भ्रमयेद्बुधः

lumāgrabhāgatryaṃśaṃ ca tayormadhyaṃ ca yatsthitam| sūtraṃ spṛśettatra dhṛtvā karkaṭaṃ bhramayedbudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागभागोत्तरक्षेत्रापेक्षया चतसृष्वपि। गण्डिकासु विधातव्यं विधिवद्वृत्तवर्तनम्

bhāgabhāgottarakṣetrāpekṣayā catasṛṣvapi| gaṇḍikāsu vidhātavyaṃ vidhivadvṛttavartanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलाल्लुमायाः क्षेत्रस्य पञ्चमांशत्रयेऽथवा। पृथुत्वार्धे लुमापृष्ठलेखावृत्तद्वयं यथा

mūlāllumāyāḥ kṣetrasya pañcamāṃśatraye'thavā| pṛthutvārdhe lumāpṛṣṭhalekhāvṛttadvayaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संपतत्येवमालिख्य शेषं पूर्ववदाचरेत्। लुमाया मूलतः क्षेत्रसप्तमांशचतुष्टये

saṃpatatyevamālikhya śeṣaṃ pūrvavadācaret| lumāyā mūlataḥ kṣetrasaptamāṃśacatuṣṭaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथुत्वार्धे लुमापृष्ठलेखावृत्तद्वयं यथा। संपतत्येवमालिख्य षड्भागैः शेषमाचरेत्

pṛthutvārdhe lumāpṛṣṭhalekhāvṛttadvayaṃ yathā| saṃpatatyevamālikhya ṣaḍbhāgaiḥ śeṣamācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवांशपञ्चके यद्वा क्षेत्रस्यैव लुमादितः। पृथुत्वार्धे लुमापृष्ठद्वयलेखां निवेशयेत्

navāṃśapañcake yadvā kṣetrasyaiva lumāditaḥ| pṛthutvārdhe lumāpṛṣṭhadvayalekhāṃ niveśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषैः षड्भिस्ततो भागैरन्यत्तु प्राग्वदाचरेत्। भागार्धं निर्गमः कार्यः प्रासादानां कनीयसाम्

śeṣaiḥ ṣaḍbhistato bhāgairanyattu prāgvadācaret| bhāgārdhaṃ nirgamaḥ kāryaḥ prāsādānāṃ kanīyasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छाद्यकस्यैव भागैस्तु ज्यायसां निर्गमो यतः। तदन्तरे ये प्रासादास्तेषां क्षेत्रानुसारतः

chādyakasyaiva bhāgaistu jyāyasāṃ nirgamo yataḥ| tadantare ye prāsādāsteṣāṃ kṣetrānusārataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छाद्यस्य निर्गमः कार्यो विद्वद्भिरनुपाततः। निर्गमस्य त्रिभागेन कनीयाञ्छाद्यकोदयः

chādyasya nirgamaḥ kāryo vidvadbhiranupātataḥ| nirgamasya tribhāgena kanīyāñchādyakodayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धभागेन परमो भाज्यं षड्भिस्तदन्तरम्। अन्ये भागोत्तराः पञ्च सप्तैव मुदया मताः

ardhabhāgena paramo bhājyaṃ ṣaḍbhistadantaram| anye bhāgottarāḥ pañca saptaiva mudayā matāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदानीमभिधास्यामः सिंहकर्णस्य लक्षणम्। छाद्योदयोदयः स स्याद्दशभिस्तं विभाजयेत्

idānīmabhidhāsyāmaḥ siṃhakarṇasya lakṣaṇam| chādyodayodayaḥ sa syāddaśabhistaṃ vibhājayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैः स्यात् षोडशभिर्भागैस्तस्यैव तलविस्तृतिः। ऊर्ध्वतश्चतुरो भागांस्त्यक्त्वा शङ्कुं निवेशयेत्

taiḥ syāt ṣoḍaśabhirbhāgaistasyaiva talavistṛtiḥ| ūrdhvataścaturo bhāgāṃstyaktvā śaṅkuṃ niveśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरश्रीकृते क्षेत्रे कर्णेनारभ्य शङ्कुतः। ततो वृत्तं लिखेत्पश्चाच्छङ्कुं समधिरोपयेत्

caturaśrīkṛte kṣetre karṇenārabhya śaṅkutaḥ| tato vṛttaṃ likhetpaścācchaṅkuṃ samadhiropayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वदेशात्तु भागेन स स्याद्भागचतुष्टये। लिखेद्वृत्तं त्रिभागोनद्व्यंशकर्कटकोद्भवम्

ūrdhvadeśāttu bhāgena sa syādbhāgacatuṣṭaye| likhedvṛttaṃ tribhāgonadvyaṃśakarkaṭakodbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योपरिष्टात्तदनु ग्रीवा कार्यैकभागिनी। गर्भे शृङ्गाग्रयोर्मध्ये तिर्यग्भागद्वयं भवेत्

tasyopariṣṭāttadanu grīvā kāryaikabhāginī| garbhe śṛṅgāgrayormadhye tiryagbhāgadvayaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये कर्णाग्रयोस्तिर्यक्कार्यं भागत्रयं बुधैः। ग्रीवाया उपरिष्टाच्च भागमेकं शिखा भवेत्

madhye karṇāgrayostiryakkāryaṃ bhāgatrayaṃ budhaiḥ| grīvāyā upariṣṭācca bhāgamekaṃ śikhā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिखाग्रमुपरिष्टाच्च कर्तव्यं गर्भसङ्गतम्। शिखाग्रमूर्ध्वतस्तद्वदर्धभागावलम्बितम्

śikhāgramupariṣṭācca kartavyaṃ garbhasaṅgatam| śikhāgramūrdhvatastadvadardhabhāgāvalambitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागावलम्बि कर्णाग्रं स्कन्धाग्रं तावदेव तु। स्यात्कर्णखण्डयोर्मूलं स्कन्धदेशस्य सङ्गतम्

bhāgāvalambi karṇāgraṃ skandhāgraṃ tāvadeva tu| syātkarṇakhaṇḍayormūlaṃ skandhadeśasya saṅgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्तिको द्व्यंशविस्तारायामः प्राग्वृत्तमध्यतः। एवं शङ्कुमधःसूत्रादूर्ध्वं भागो निवेशयेत्

svastiko dvyaṃśavistārāyāmaḥ prāgvṛttamadhyataḥ| evaṃ śaṅkumadhaḥsūtrādūrdhvaṃ bhāgo niveśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागे निवेशितं कुर्यात्पूर्ववृत्ताद्यशेषतः। स्वस्तिकान्तं च पूर्वोक्तं पूर्ववत्सर्वमाचरेत्

bhāge niveśitaṃ kuryātpūrvavṛttādyaśeṣataḥ| svastikāntaṃ ca pūrvoktaṃ pūrvavatsarvamācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तलसूत्रादुपर्यंशैश्चतुर्भिर्गर्भतः समः। द्वाभ्यां द्वाभ्यामुभयतो भागाभ्यां तिर्यगेव च

talasūtrāduparyaṃśaiścaturbhirgarbhataḥ samaḥ| dvābhyāṃ dvābhyāmubhayato bhāgābhyāṃ tiryageva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागेन तद्वदेवाधःसूत्रादुपरि गर्भतः। चतुर्भिश्च चतुर्भिश्च भागैरुभयतः समम्

bhāgena tadvadevādhaḥsūtrādupari garbhataḥ| caturbhiśca caturbhiśca bhāgairubhayataḥ samam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्तार्धानि लिखेदेककर्णयुक्तानि पूर्ववत्। एकशृङ्गाणि च ग्रीवास्वस्तिकार्धयुतानि च

vṛttārdhāni likhedekakarṇayuktāni pūrvavat| ekaśṛṅgāṇi ca grīvāsvastikārdhayutāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तलसूत्रबहिर्देशाद्बाह्यवृत्तसमुद्भवः। पदत्रयप्रविष्टः स्यात्पार्ष्णिरत्र परिस्फुटः

talasūtrabahirdeśādbāhyavṛttasamudbhavaḥ| padatrayapraviṣṭaḥ syātpārṣṇiratra parisphuṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिवलीललितो नाम सिंहकर्णोऽयमीरितः। दशभागीकृते प्राग्वदुदये तत्प्रमाणतः

trivalīlalito nāma siṃhakarṇo'yamīritaḥ| daśabhāgīkṛte prāgvadudaye tatpramāṇataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.