Bhoja: Samarāṅgaṇa-sūtradhāra 55

तत्रैशान्यां दिशि न्यस्येदीशानं लोकनायकम्। दानवानां निहन्तारं पूर्वस्यामपि वासवम्

tatraiśānyāṃ diśi nyasyedīśānaṃ lokanāyakam| dānavānāṃ nihantāraṃ pūrvasyāmapi vāsavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्वानरं तथाग्नेय्यां धर्मराजं च दक्षिणे। नैरृत्यां निरृतिं न्यस्येत्प्रतीच्यां तु प्रचेतसम्

vaiśvānaraṃ tathāgneyyāṃ dharmarājaṃ ca dakṣiṇe| nairṛtyāṃ nirṛtiṃ nyasyetpratīcyāṃ tu pracetasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुं वायव्यदिग्भागे कुबेरमपि चोत्तरे। अष्ठौ ह्येते महात्मानो लोकपालाः प्रकीर्तिताः

vāyuṃ vāyavyadigbhāge kuberamapi cottare| aṣṭhau hyete mahātmāno lokapālāḥ prakīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पालयन्ति जगत्सर्वं स्वस्वस्थाने प्रतिष्ठिताः। पुरकर्कटदुर्गेषु ग्रामेषु नगरेषु च

pālayanti jagatsarvaṃ svasvasthāne pratiṣṭhitāḥ| purakarkaṭadurgeṣu grāmeṣu nagareṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमेणानेन विन्यस्ताः स्युः प्रजानां सुखावहाः। न यत्र देवताबाधस्तत्र द्वारं प्रकल्पयेत्

krameṇānena vinyastāḥ syuḥ prajānāṃ sukhāvahāḥ| na yatra devatābādhastatra dvāraṃ prakalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादस्यानुसारेण भवेद् द्वारं शुभावहम्। अथातः प्रोच्यते सम्यग्द्वारमानमनुक्रमात्

prāsādasyānusāreṇa bhaved dvāraṃ śubhāvaham| athātaḥ procyate samyagdvāramānamanukramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्येष्ठमध्यकनिष्ठानां द्र व्यं स्तम्भानुसङ्गतम्। भवेद्द्वारां प्रासादे षोडशाङ्गुलम्

jyeṣṭhamadhyakaniṣṭhānāṃ dra vyaṃ stambhānusaṅgatam| bhaveddvārāṃ prāsāde ṣoḍaśāṅgulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विकरे द्विगुणं तत् स्यात्त्रिकरे द्विकरं शुभम्। चतुष्करे चतुःषष्टिरङ्गुलानि प्रशस्यते

dvikare dviguṇaṃ tat syāttrikare dvikaraṃ śubham| catuṣkare catuḥṣaṣṭiraṅgulāni praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत ऊर्ध्वं प्रतिकरं त्र्यङ्गुला वृद्धिरिष्यते। द्वारोदयकरैस्तुल्यान्यङ्गुलानि नियोजयेत्

ata ūrdhvaṃ pratikaraṃ tryaṅgulā vṛddhiriṣyate| dvārodayakaraistulyānyaṅgulāni niyojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षोह्याजयवान्यालर्ध ध्रुवके चतुरङ्गुले। विस्तारो द्विगुणस्तस्य स्तम्भपिण्डं स एव हि

ṣohyājayavānyālardha dhruvake caturaṅgule| vistāro dviguṇastasya stambhapiṇḍaṃ sa eva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकद्वित्रिचतुष्पञ्चषट्सप्तककरावधि। द्वारविस्तारभागेन स्तम्भः सम्यग्विधीयते

ekadvitricatuṣpañcaṣaṭsaptakakarāvadhi| dvāravistārabhāgena stambhaḥ samyagvidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्भागेन कर्तव्या सीमास्तम्भः प्रमाणतः। तथा स्तम्भस्य बाहुल्याच्चतुर्भागविर्भागविना

caturbhāgena kartavyā sīmāstambhaḥ pramāṇataḥ| tathā stambhasya bāhulyāccaturbhāgavirbhāgavinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागौ तत्र कर्तव्यौ हीरग्रहणमुच्छ्रितम्। भागत्रयेण कर्तव्यः पट्टस्य च समुच्छ्रयः

bhāgau tatra kartavyau hīragrahaṇamucchritam| bhāgatrayeṇa kartavyaḥ paṭṭasya ca samucchrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागेनैकेन नीस्यातव्यविस्तारं भत्रिभागरच्यकिम्। पट्टहस्ते विधातव्यमङ्गुलद्वयनिर्गमम्

bhāgenaikena nīsyātavyavistāraṃ bhatribhāgaracyakim| paṭṭahaste vidhātavyamaṅguladvayanirgamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

---ड---स्तारः स्तम्भतुल्यः प्रशस्यते। एकैकमङ्गुलं पट्टपार्श्वयोरधिकस्ततः

---ḍa---stāraḥ stambhatulyaḥ praśasyate| ekaikamaṅgulaṃ paṭṭapārśvayoradhikastataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पट्टदस्य विस्तारः कार्यञ्चतुर्भागविभाजितः। भागेनैह्केन चोत्सेधस्तुलाधारणमिष्यते

paṭṭadasya vistāraḥ kāryañcaturbhāgavibhājitaḥ| bhāgenaihkena cotsedhastulādhāraṇamiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलाधारणकोत्सेधाच्चतुर्भागविभाजितात्। भागमेकं परित्यज्य पिण्डस्तस्य विधीयते

tulādhāraṇakotsedhāccaturbhāgavibhājitāt| bhāgamekaṃ parityajya piṇḍastasya vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मात्राहीना भवेन्मेढ्यां तावन्न्यस्येच्छलान्तले। द्वौ भागौ मूलभागेन जयन्तीपिण्डविस्तरौ

mātrāhīnā bhavenmeḍhyāṃ tāvannyasyecchalāntale| dvau bhāgau mūlabhāgena jayantīpiṇḍavistarau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति हीरग्रहादीनां समासाल्लक्ष्मकीर्तनम्। पञ्चांशाभ्यधिकं स्तम्भविस्तारस्थेन कुम्भिका

iti hīragrahādīnāṃ samāsāllakṣmakīrtanam| pañcāṃśābhyadhikaṃ stambhavistārasthena kumbhikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वीत स्तम्भतः सार्धा गर्ग कुम्भस्य विस्तृतीः। अथवा स्तम्भकर्णेन स्तम्भाग्रद्विगुणा क्वचित्

kurvīta stambhataḥ sārdhā garga kumbhasya vistṛtīḥ| athavā stambhakarṇena stambhāgradviguṇā kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादोनस्तम्भविस्तारादग्रकुम्भे समुच्छ्रितिः। स्तम्भविस्तारकर्णाद्वा यद्वा पिण्डोऽग्रकुम्भके

pādonastambhavistārādagrakumbhe samucchritiḥ| stambhavistārakarṇādvā yadvā piṇḍo'grakumbhake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य भागान् प्रवक्ष्यामो यथाकुम्भं स युज्यते। विभक्तोऽत्र त्रिधा पिण्डो भागेनैकेन पुत्तली

tasya bhāgān pravakṣyāmo yathākumbhaṃ sa yujyate| vibhakto'tra tridhā piṇḍo bhāgenaikena puttalī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्भिस्तस्य मध्यस्य पद्मं समालिखेत्। उच्छाले पञ्चधा भक्ते त्रिभिरावर्तनं ---

caturbhistasya madhyasya padmaṃ samālikhet| ucchāle pañcadhā bhakte tribhirāvartanaṃ ---

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्तनं योषव्येत्किञ्चिन्न च खल्वं समाचरेत्। वर्तने कुम्भकुम्भौ तु सूत्रं दत्त्वा सुतानितम्

vartanaṃ yoṣavyetkiñcinna ca khalvaṃ samācaret| vartane kumbhakumbhau tu sūtraṃ dattvā sutānitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मानालासमा स स्यान्न भवेत्पङ्किवर्जिता। नवाधोच्चाहा लके भक्ते वीरगण्डस्तु भागिकः

padmānālāsamā sa syānna bhavetpaṅkivarjitā| navādhoccāhā lake bhakte vīragaṇḍastu bhāgikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकेनैकेन भागेन विधेया पट्टिकट्टिका। ध्वसंछाकाल कर्तव्यं भागद्वितयसंमितम्

ekenaikena bhāgena vidheyā paṭṭikaṭṭikā| dhvasaṃchākāla kartavyaṃ bhāgadvitayasaṃmitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तलकुम्भकपिण्डं तु पञ्चधा प्रविभाजयेत्। भागेनैकेन पद्मं स्याद्भागेन कलशं लिखेत्

talakumbhakapiṇḍaṃ tu pañcadhā pravibhājayet| bhāgenaikena padmaṃ syādbhāgena kalaśaṃ likhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वाभ्यां समालिखेत् कुम्भं भागेनैकेन पट्टिकाम्। वर्तमाना चत्रा कार्या शोभा स्यादस्य यावतः

dvābhyāṃ samālikhet kumbhaṃ bhāgenaikena paṭṭikām| vartamānā catrā kāryā śobhā syādasya yāvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष कुम्भक्रमः प्रोक्तः स्तम्भपादे व्यवस्थितः। तलपट्टस्य पिण्डस्तु भागपट्टसमो भवेत्

eṣa kumbhakramaḥ proktaḥ stambhapāde vyavasthitaḥ| talapaṭṭasya piṇḍastu bhāgapaṭṭasamo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्र व्येष्वत्र हि सर्वेषु सम्यक्शोभा विवक्षिता। न्यूनातिरिक्तमप्यस्मान्मानेष्वङ्गुलमाचरेत्

dra vyeṣvatra hi sarveṣu samyakśobhā vivakṣitā| nyūnātiriktamapyasmānmāneṣvaṅgulamācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वारामुदयविस्तारो द्र व्यसंस्थानमेव च। पूर्वमेव यथोद्दिष्टं तथा सर्वमनुस्मरेत्

dvārāmudayavistāro dra vyasaṃsthānameva ca| pūrvameva yathoddiṣṭaṃ tathā sarvamanusmaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिण्डेन त मूलशाखाया द्वितीया प विधीयते। सपायते सपादन प्रत्ययदेनाथ सार्धनरूपशाखा प्रशस्यते

piṇḍena ta mūlaśākhāyā dvitīyā pa vidhīyate| sapāyate sapādana pratyayadenātha sārdhanarūpaśākhā praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धेन मूलशाखाः समा चैव बाह्यशाखा शाखां प्रकल्पयेत्। ऊर्ध्वपञ्चमशाखाया सप्तमी नवमी च सा

ardhena mūlaśākhāḥ samā caiva bāhyaśākhā śākhāṃ prakalpayet| ūrdhvapañcamaśākhāyā saptamī navamī ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपशा --- स्यान्न न्यूना नाधिकापि च। विस्तरार्धं तु कर्तव्यः सर्वासामेव निर्गमः

rūpaśā --- syānna nyūnā nādhikāpi ca| vistarārdhaṃ tu kartavyaḥ sarvāsāmeva nirgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाखाविस्तारविस्तीर्णात्तरङ्गानि कारयेत्। सार्धेन ध्रुवशाखानां पिण्डेनोदुम्बरोदयः

śākhāvistāravistīrṇāttaraṅgāni kārayet| sārdhena dhruvaśākhānāṃ piṇḍenodumbarodayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदुम्बरस्य पिण्डेन सिंहवक्राणि कारयेत्। तदर्धं विलसन्धिः स्यात्तत्समा भूमिरङ्गिका

udumbarasya piṇḍena siṃhavakrāṇi kārayet| tadardhaṃ vilasandhiḥ syāttatsamā bhūmiraṅgikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तलन्याससमः पट्टः पिण्डपूर्वव्यवस्थितः। कूटाकारैर्विचित्रैश्च शोभनै रूपकर्मभिः

talanyāsasamaḥ paṭṭaḥ piṇḍapūrvavyavasthitaḥ| kūṭākārairvicitraiśca śobhanai rūpakarmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्रजातैरनेकैश्च कण्ठं कुर्याद्यथेप्सितम्। पाचकः कटुतीक्ष्णाद्यैरनुसाररसैर्यथा

patrajātairanekaiśca kaṇṭhaṃ kuryādyathepsitam| pācakaḥ kaṭutīkṣṇādyairanusārarasairyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्वीक्ष्य विपचेत्तद्वत्स्थपतिः सर्वमाचरेत्। यदुक्तं यदनुक्तं च तत्समग्रमपि स्फुटम्

anvīkṣya vipacettadvatsthapatiḥ sarvamācaret| yaduktaṃ yadanuktaṃ ca tatsamagramapi sphuṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तं समालोच्य यथाशोभं समाचरेत्। आरभ्य मेरोरिति षोडशैते प्रासादमुख्याः कथिता यथावत्। संक्षेपतो लक्ष्म तथा जगत्यां द्वारादिसम्बन्धि च दारुमानम्

yuktaṃ samālocya yathāśobhaṃ samācaret| ārabhya meroriti ṣoḍaśaite prāsādamukhyāḥ kathitā yathāvat| saṃkṣepato lakṣma tathā jagatyāṃ dvārādisambandhi ca dārumānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.