Bhoja: Samarāṅgaṇa-sūtradhāra 56

कुर्याद्भागेन भागेन कुम्भं चामलसारकम्। भागार्धेन प्रकुर्वीत तदूर्ध्वं बीजपूरकम्

kuryādbhāgena bhāgena kumbhaṃ cāmalasārakam| bhāgārdhena prakurvīta tadūrdhvaṃ bījapūrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादः कैसरी नाम सर्वतः सन्ततिप्रियः। कैसरी ।। चतुरश्रं समं कृत्वा भूमिभागं विचक्षणः

prāsādaḥ kaisarī nāma sarvataḥ santatipriyaḥ| kaisarī || caturaśraṃ samaṃ kṛtvā bhūmibhāgaṃ vicakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादो व्यासतः कुर्याज्जगतीं द्विगुणामिह। विदध्याज्जागतीपीठं प्रासादार्धसमुच्छ्रितम्

prāsādo vyāsataḥ kuryājjagatīṃ dviguṇāmiha| vidadhyājjāgatīpīṭhaṃ prāsādārdhasamucchritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीठस्योपरि संस्थाप्य प्रासादं विभजेत्ततः। सर्वतोभद्र संस्थानं हस्तसंख्या यदा भवेत्

pīṭhasyopari saṃsthāpya prāsādaṃ vibhajettataḥ| sarvatobhadra saṃsthānaṃ hastasaṃkhyā yadā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तैः सप्तत्रिंशता तु ज्येष्ठः सार्धे उदाहृतः। मध्यमः सप्तविंशत्या प्रासादः स्यात्कलाधिकैः

hastaiḥ saptatriṃśatā tu jyeṣṭhaḥ sārdhe udāhṛtaḥ| madhyamaḥ saptaviṃśatyā prāsādaḥ syātkalādhikaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कनीयान्पञ्चदशभिः प्रासादः समुदीरितः। तलच्छन्दो यदा ह्येषां तथा चैवोर्ध्वतो गतिम्

kanīyānpañcadaśabhiḥ prāsādaḥ samudīritaḥ| talacchando yadā hyeṣāṃ tathā caivordhvato gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्येष्ठमध्यकनिष्ठानां तथा सम्यङ्निगद्यते। चतुरश्रीकृते क्षेत्रे शतमूलविभाजिते

jyeṣṭhamadhyakaniṣṭhānāṃ tathā samyaṅnigadyate| caturaśrīkṛte kṣetre śatamūlavibhājite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यसेत्तन्मध्यतो गर्भं चतुर्वर्गपदान्वितम्। गर्भपादेन भित्तिः स्यात्तद्वदेवान्धकारिका

nyasettanmadhyato garbhaṃ caturvargapadānvitam| garbhapādena bhittiḥ syāttadvadevāndhakārikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाह्यभित्तिस्तथवा थैव स्याद्दशशास्युर्द्विभागिका। प्रतिवर्णपदांशेन षोडशेन जलान्तरम्

bāhyabhittistathavā thaiva syāddaśaśāsyurdvibhāgikā| prativarṇapadāṃśena ṣoḍaśena jalāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषं भद्रं प्रकर्तव्यं गर्भार्धेन विनिर्गतम्। भागार्धं क्षोभयेत्पार्श्वे निर्गमं च तथाचरेत्

śeṣaṃ bhadraṃ prakartavyaṃ garbhārdhena vinirgatam| bhāgārdhaṃ kṣobhayetpārśve nirgamaṃ ca tathācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषः स्याद्भद्र विस्तारः पञ्चभागायतस्तथा। पीठं तस्यैव कर्तव्यं साधद्वयसमुच्छ्रितम्

śeṣaḥ syādbhadra vistāraḥ pañcabhāgāyatastathā| pīṭhaṃ tasyaiva kartavyaṃ sādhadvayasamucchritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विगुणां च तथा जङ्घामुच्छ्रायेणास्य कल्पयेत्। मेखलामर्धभागेन भागेनान्तपत्रकम्

dviguṇāṃ ca tathā jaṅghāmucchrāyeṇāsya kalpayet| mekhalāmardhabhāgena bhāgenāntapatrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमा रथिका तत्र कार्या भागत्रयोच्छ्रिता। द्वितीया रथिका या सा सार्धभागेन चोच्छ्रिता

prathamā rathikā tatra kāryā bhāgatrayocchritā| dvitīyā rathikā yā sā sārdhabhāgena cocchritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागे भागेऽन्तरं कार्यमुपर्युपरि चोभयोः। षड्भागान्विस्तृतं कुर्याच्छिखरं सप्तमोच्छ्रितम्

bhāge bhāge'ntaraṃ kāryamuparyupari cobhayoḥ| ṣaḍbhāgānvistṛtaṃ kuryācchikharaṃ saptamocchritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं भूमिभिरष्टाभिः कुर्यादेनं विचक्षणः। जलनिर्गमविच्छिन्ना रथाः प्रतिरथास्तथा

evaṃ bhūmibhiraṣṭābhiḥ kuryādenaṃ vicakṣaṇaḥ| jalanirgamavicchinnā rathāḥ pratirathāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्गुणैः पृथक्सूत्रं पद्मकोशं समालिखेत्। मञ्जरी ललिता कार्या नीलोत्पलदलाकृतिः

caturguṇaiḥ pṛthaksūtraṃ padmakośaṃ samālikhet| mañjarī lalitā kāryā nīlotpaladalākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवा चैकार्धभागेन मलसारकम्। पद्मशीर्षं च कर्तव्यं ग्रीवामानेन धीमता

grīvā caikārdhabhāgena malasārakam| padmaśīrṣaṃ ca kartavyaṃ grīvāmānena dhīmatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्धभागेन सोष्णीषः पद्यस्योपरिकुम्भकः। सर्वतोभद्र इत्युक्तो रेषानानामेष शेखरः

sārdhabhāgena soṣṇīṣaḥ padyasyoparikumbhakaḥ| sarvatobhadra ityukto reṣānānāmeṣa śekharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधाय सर्वतोभद्रं देवानामालयं शुभम्। लभते परमं लोकं दिवि स्वच्छन्दभाषितम्

vidhāya sarvatobhadraṃ devānāmālayaṃ śubham| labhate paramaṃ lokaṃ divi svacchandabhāṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतोभद्रः ।। चतुरश्रीकृते क्षेत्रे दशधा प्रविभाजिते। व्यासपादेन गर्भस्तदर्धादन्धकारिका

sarvatobhadraḥ || caturaśrīkṛte kṣetre daśadhā pravibhājite| vyāsapādena garbhastadardhādandhakārikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जङ्घा स्कन्धश्च तं कर्णं भद्रं चाप्यस्य यद्भवेत्। सर्वतोभद्र वत्सर्वं तद्विधेयं चतुर्दिशम्

jaṅghā skandhaśca taṃ karṇaṃ bhadraṃ cāpyasya yadbhavet| sarvatobhadra vatsarvaṃ tadvidheyaṃ caturdiśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य भद्रा णि सर्वाणि भित्तिभिः परिवेष्टयेत्। भद्रे भद्रे पुनश्चास्य वर्धमानं निवेशयेत्

tasya bhadrā ṇi sarvāṇi bhittibhiḥ pariveṣṭayet| bhadre bhadre punaścāsya vardhamānaṃ niveśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चभागास्तथा सार्धाः शिखरस्योदयो भवेत्। सर्वतोभद्र काकारा रथिकाश्चात्र कारयेत्

pañcabhāgāstathā sārdhāḥ śikharasyodayo bhavet| sarvatobhadra kākārā rathikāścātra kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्यात्षडंशा विस्तीर्णशिखरं प्रधोच्छ्रितम्। सर्वतोभद्र संस्थानादेषां चास्वत्र योजयेत्

kuryātṣaḍaṃśā vistīrṇaśikharaṃ pradhocchritam| sarvatobhadra saṃsthānādeṣāṃ cāsvatra yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवा चामलसारं च कुम्भश्चापि तथा भवेत्। प्रासादो नन्दनो नाम कर्तव्यो देवतालयः

grīvā cāmalasāraṃ ca kumbhaścāpi tathā bhavet| prāsādo nandano nāma kartavyo devatālayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतेऽस्मिन् नन्दति स्वामी दुरितानि च निर्दहेत्। नन्दनः ।। भक्ते द्वादशधा क्षेत्रे चतुरश्रीकृते ततः

kṛte'smin nandati svāmī duritāni ca nirdahet| nandanaḥ || bhakte dvādaśadhā kṣetre caturaśrīkṛte tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तवर्गपदो गर्भो भित्त्या सह विधीयते। सपादपादिका भित्तिगर्भे कुर्याद्विचक्षणः

saptavargapado garbho bhittyā saha vidhīyate| sapādapādikā bhittigarbhe kuryādvicakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाह्यभित्तिश्च तद्वत्स्यात्तद्वच्चाप्यन्धकारिका। पीठोच्छ्रयस्तथा जङ्घा कर्णेषु रथिकाश्च याः

bāhyabhittiśca tadvatsyāttadvaccāpyandhakārikā| pīṭhocchrayastathā jaṅghā karṇeṣu rathikāśca yāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतोभद्र काकारान्मूलकर्णांश्च योजयेत्। एकैकां रथिकां चान्यां विन्यसेत्पक्षयोर्द्वयोः

sarvatobhadra kākārānmūlakarṇāṃśca yojayet| ekaikāṃ rathikāṃ cānyāṃ vinyasetpakṣayordvayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतस्रो रथिकाश्चैवं कर्णे कर्णे निवेशयेत्। शेषो भद्र स्य विस्तारः स्वविस्तारार्धनिर्गतः

catasro rathikāścaivaṃ karṇe karṇe niveśayet| śeṣo bhadra sya vistāraḥ svavistārārdhanirgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूषयेत्सिंहकर्णैश्च भद्र व्यासार्धमुन्नतैः। विन्यसेच्छिखरं तत्र भागैर्विस्तृतमष्टभिः

bhūṣayetsiṃhakarṇaiśca bhadra vyāsārdhamunnataiḥ| vinyasecchikharaṃ tatra bhāgairvistṛtamaṣṭabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्गुणेन सूत्रेण वेणुकोशं समालिखेत्। स्कन्धकोशान्तरं चास्य त्रिभिभागैर्विभाजयेत्

caturguṇena sūtreṇa veṇukośaṃ samālikhet| skandhakośāntaraṃ cāsya tribhibhāgairvibhājayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवार्धभागिकोत्सेधाभागेनामलसारकः। पद्मशीर्षं तथार्धेन भागेन कलशः स्मृतः

grīvārdhabhāgikotsedhābhāgenāmalasārakaḥ| padmaśīrṣaṃ tathārdhena bhāgena kalaśaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिपादा रथिकास्तिस्र उच्छ्रायेण प्रकीर्तिताः। सर्वतोभद्र काकारो नन्दिशालः प्रकीर्तितः

tripādā rathikāstisra ucchrāyeṇa prakīrtitāḥ| sarvatobhadra kākāro nandiśālaḥ prakīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दिशालः। नन्दिशालस्य संस्थाने तद्रू पे समवस्थिते। तस्य भद्रा णि सर्वाणि भित्तिभिः परिवेष्टयेत्

nandiśālaḥ| nandiśālasya saṃsthāne tadrū pe samavasthite| tasya bhadrā ṇi sarvāṇi bhittibhiḥ pariveṣṭayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्रे भद्रे तस्य तस्य वर्धमानं निवेशयेत्। अर्धषष्ठांस्तथा भागान्स्याद्भद्र शिखरोच्छ्रयः

bhadre bhadre tasya tasya vardhamānaṃ niveśayet| ardhaṣaṣṭhāṃstathā bhāgānsyādbhadra śikharocchrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीठोच्छ्रायं च जङ्घां च तथास्य शिखरोच्छ्रयम्। नन्दिशालसमाकारं सममेव प्रकल्पयेत्

pīṭhocchrāyaṃ ca jaṅghāṃ ca tathāsya śikharocchrayam| nandiśālasamākāraṃ samameva prakalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्योऽयं सर्वदेवानां प्रासादो नन्दिवर्धनः। नन्दिवर्धनः ।। नन्दिवर्धनसंस्थानं पूर्ववत्परिकल्पयेत्

kāryo'yaṃ sarvadevānāṃ prāsādo nandivardhanaḥ| nandivardhanaḥ || nandivardhanasaṃsthānaṃ pūrvavatparikalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयोः कर्णयोर्मध्ये ये तत्र रथिके स्थिते। तयोश्चोपरि कर्तव्यं शिखरं लक्षणान्वितम्

ubhayoḥ karṇayormadhye ye tatra rathike sthite| tayoścopari kartavyaṃ śikharaṃ lakṣaṇānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षडंशविस्तृतं चैतत्साधषट्कसमुच्छ्रितम्। चतुर्गुणेन सूत्रेण वेणुकोशं समालिखेत्

ṣaḍaṃśavistṛtaṃ caitatsādhaṣaṭkasamucchritam| caturguṇena sūtreṇa veṇukośaṃ samālikhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवा चामलसारं च कुम्भकस्याश्रयो भवेत्। कार्यः स सर्वतोभद्र संस्थान इति निश्चयः

grīvā cāmalasāraṃ ca kumbhakasyāśrayo bhavet| kāryaḥ sa sarvatobhadra saṃsthāna iti niścayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दिरोऽयमिति ख्यातः प्रासादः क्षितिभूषणः। मन्दिरः ।। नन्दिवर्धनसंस्थाने तद्रू पसमवस्थिते

mandiro'yamiti khyātaḥ prāsādaḥ kṣitibhūṣaṇaḥ| mandiraḥ || nandivardhanasaṃsthāne tadrū pasamavasthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिक्सूत्रे कर्णसूत्रे च रथिकाष्टकम्। रथिका अपि चैताः स्युर्द्विभागायतविस्तृताः

diksūtre karṇasūtre ca rathikāṣṭakam| rathikā api caitāḥ syurdvibhāgāyatavistṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्भागविस्तृतिश्चास्य शेषं शिखरमाचरेत्। उच्छ्रयश्चास्य कर्तव्यो भागानां सार्धसप्तकम्

ṣaḍbhāgavistṛtiścāsya śeṣaṃ śikharamācaret| ucchrayaścāsya kartavyo bhāgānāṃ sārdhasaptakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्भागः स्कन्धविस्तारो ग्रीवा चास्य द्विभागिका। रेखा चामलसारं च कलशश्चात्र यो भवेत्

ṣaḍbhāgaḥ skandhavistāro grīvā cāsya dvibhāgikā| rekhā cāmalasāraṃ ca kalaśaścātra yo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतोभद्र वत्स स्याच्छ्रीवृक्षोऽयमुदाहृतः। श्रीवृक्षः ।। चतुरश्रीकृते क्षेत्रे चतुर्दशविभाजिते

sarvatobhadra vatsa syācchrīvṛkṣo'yamudāhṛtaḥ| śrīvṛkṣaḥ || caturaśrīkṛte kṣetre caturdaśavibhājite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विभागविस्तृताः कर्णा रथिकास्तेषु कारयेत्। उदकान्तरविच्छिन्ना मूलकर्णेषु योजयेत्

dvibhāgavistṛtāḥ karṇā rathikāsteṣu kārayet| udakāntaravicchinnā mūlakarṇeṣu yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषं भद्र स्य विस्तारस्तदर्धमपि निर्गमः। सर्वतोभद्र मप्यस्य भद्रे भद्रे विभज्य च

śeṣaṃ bhadra sya vistārastadardhamapi nirgamaḥ| sarvatobhadra mapyasya bhadre bhadre vibhajya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वैर्गुणैस्तु संयुक्ते चतुर्दिक्षु निवेशयेत्। तस्य गर्भस्तु कर्तव्यः विस्तृतः

pūrvairguṇaistu saṃyukte caturdikṣu niveśayet| tasya garbhastu kartavyaḥ vistṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्धभागप्रमाणः स्याद्भित्तिर्गर्भस्य मध्यतः। बाह्यभित्तिस्तथैवास्य शेषं भ्रमणमाचरेत्

sārdhabhāgapramāṇaḥ syādbhittirgarbhasya madhyataḥ| bāhyabhittistathaivāsya śeṣaṃ bhramaṇamācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जङ्घाषड्भागमुत्सेधात्पीठं तस्य तदर्धतः। वरण्डीनान्तरं पत्रं भागेनैकेन कारयेत्

jaṅghāṣaḍbhāgamutsedhātpīṭhaṃ tasya tadardhataḥ| varaṇḍīnāntaraṃ patraṃ bhāgenaikena kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथिकाद्वादशविस्तारानुपर्युपरि योजिता। तिस्रस्तिस्रो निवेशाः स्युः कर्णे कर्णेतथाक्रमम्

rathikādvādaśavistārānuparyupari yojitā| tisrastisro niveśāḥ syuḥ karṇe karṇetathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमा रथिकास्तस्य कुर्याद्भागत्रयोच्छ्रिताः। कुर्यादुपर्यन्याः पादपादविवर्जिताः

prathamā rathikāstasya kuryādbhāgatrayocchritāḥ| kuryāduparyanyāḥ pādapādavivarjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टभिर्विस्तृतं भागैः सार्धैर्नवभिरुच्छ्रितम्। सर्वतोभद्र काकारं शिखरं तस्य कारयेत्

aṣṭabhirvistṛtaṃ bhāgaiḥ sārdhairnavabhirucchritam| sarvatobhadra kākāraṃ śikharaṃ tasya kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादोऽयं विमानाख्यः प्रख्यातश्चामृतोद्भवः। विमानः। द्विसप्तायामविस्तारं हिमवन्तं विभाजयेत्

prāsādo'yaṃ vimānākhyaḥ prakhyātaścāmṛtodbhavaḥ| vimānaḥ| dvisaptāyāmavistāraṃ himavantaṃ vibhājayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्धा रथिकास्तत्र कर्णे कर्णे निवेशयेत्। द्विभागविस्तृताः सर्वा उपर्युपरि कारयेत्

caturdhā rathikāstatra karṇe karṇe niveśayet| dvibhāgavistṛtāḥ sarvā uparyupari kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमा भूमिका तस्य स्याच्च भागत्रयोच्छ्रिता। पादपादविहीनास्तु क्रमणोपरिभूमयः

prathamā bhūmikā tasya syācca bhāgatrayocchritā| pādapādavihīnāstu kramaṇoparibhūmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दिशालगुणैर्युक्तं शिखरं चात्र कारयेत्। सर्वतोभद्र वन्मध्ये भूमिकाश्च समाचरेत्

nandiśālaguṇairyuktaṃ śikharaṃ cātra kārayet| sarvatobhadra vanmadhye bhūmikāśca samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विभागा रथिकास्तस्य सर्व भागत्रयोच्छ्रिताः। द्वितीयभूमिरथिका भूम्युशयेण कारयेत्

dvibhāgā rathikāstasya sarva bhāgatrayocchritāḥ| dvitīyabhūmirathikā bhūmyuśayeṇa kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिखरस्योच्छ्रयः कार्यः सपादव्याससंमितः। अमृतोद्भववज्जङ्घा पीठं चात्र तथा भवेत्

śikharasyocchrayaḥ kāryaḥ sapādavyāsasaṃmitaḥ| amṛtodbhavavajjaṅghā pīṭhaṃ cātra tathā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातिशुद्धो भवत्येष हिमवान् भुवनोत्तमः। हिमवान् ।। हिमाचलस्य संस्थाने तद्रू पे समवस्थिते

jātiśuddho bhavatyeṣa himavān bhuvanottamaḥ| himavān || himācalasya saṃsthāne tadrū pe samavasthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य भद्रे षु सर्वेषु वर्धमानं च योजयेत्। भागषट्कप्रविस्तारं तदर्धेन विनिर्गतम्

tasya bhadre ṣu sarveṣu vardhamānaṃ ca yojayet| bhāgaṣaṭkapravistāraṃ tadardhena vinirgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागैः सप्तभिरप्यस्य सार्धैः स्याच्छिखरोच्छ्रयः। शिखरस्याग्रतः स्तम्भः सिंहकर्णे विभूषयेत्

bhāgaiḥ saptabhirapyasya sārdhaiḥ syācchikharocchrayaḥ| śikharasyāgrataḥ stambhaḥ siṃhakarṇe vibhūṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिक्सूत्रैरस्य सर्वेषु क्रियां प्राग्वत्प्रकल्पयेत्। जङ्घोत्सेधश्च कर्णश्च शिखरं चास्य यद्भवेत्

diksūtrairasya sarveṣu kriyāṃ prāgvatprakalpayet| jaṅghotsedhaśca karṇaśca śikharaṃ cāsya yadbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिमवत्सदृशं सर्वं विधेयं तद्विजानता। हेमकूट इति ख्यातः प्रासादोऽयं जगत्त्रये

himavatsadṛśaṃ sarvaṃ vidheyaṃ tadvijānatā| hemakūṭa iti khyātaḥ prāsādo'yaṃ jagattraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष त्रिमूर्तिनिलयः कार्यो नान्यस्य कस्यचित्। हेमकूटः ।। हिमवत्तुल्यसंस्थानं प्रासादं परिकल्पयेत्

eṣa trimūrtinilayaḥ kāryo nānyasya kasyacit| hemakūṭaḥ || himavattulyasaṃsthānaṃ prāsādaṃ parikalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य मध्ये विधातव्यः सर्वतोभद्र संज्ञितः। वर्जनीयं तु तन्मध्ये वर्धमाननिवेशनम्

tasya madhye vidhātavyaḥ sarvatobhadra saṃjñitaḥ| varjanīyaṃ tu tanmadhye vardhamānaniveśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्थानेषु सर्वेषु खण्डरेखा निवेशयेत्। व्यासोच्छ्रितैस्ततः सिंहकर्णैर्भद्रं विभूषयेत्

tataḥ sthāneṣu sarveṣu khaṇḍarekhā niveśayet| vyāsocchritaistataḥ siṃhakarṇairbhadraṃ vibhūṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वं च शिखरं तस्य वर्जनीयं विचक्षणैः। द्वे द्वे च रथिके कार्ये सपादद्व्यंशकोच्छ्रिती

ūrdhvaṃ ca śikharaṃ tasya varjanīyaṃ vicakṣaṇaiḥ| dve dve ca rathike kārye sapādadvyaṃśakocchritī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोश्चोपरि विस्ताराच्छिखरं चतुरश्रकम्। उच्छ्रयः पञ्चभिः सार्धैर्विधेयः शिखरस्य च

tayoścopari vistārācchikharaṃ caturaśrakam| ucchrayaḥ pañcabhiḥ sārdhairvidheyaḥ śikharasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिक्सूत्रेषु च सर्वेषु क्रियामेवं प्रकल्पयेत्। बाह्यरेखा तु जङ्घा च हिमवत्सदृशी स्मृता

diksūtreṣu ca sarveṣu kriyāmevaṃ prakalpayet| bāhyarekhā tu jaṅghā ca himavatsadṛśī smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैलासोऽयमिति ख्यातः कर्तव्यः शूलपाणये। कैलासः ।। एतस्यैव यदा भद्र मुच्छ्रितं सिंहकर्णकैः

kailāso'yamiti khyātaḥ kartavyaḥ śūlapāṇaye| kailāsaḥ || etasyaiva yadā bhadra mucchritaṃ siṃhakarṇakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वे द्वे च रथिके तत्र दीयते सुमनोरमे। शेषः शिखरविस्तारः पञ्चभागसमुच्छ्रितः

dve dve ca rathike tatra dīyate sumanorame| śeṣaḥ śikharavistāraḥ pañcabhāgasamucchritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्ग्रीवकाश्च भद्रे षु भागभागविनिर्गताः। विस्तारेण चतुर्भागा दिक्षु सर्वास्वयं विधिः

prāggrīvakāśca bhadre ṣu bhāgabhāgavinirgatāḥ| vistāreṇa caturbhāgā dikṣu sarvāsvayaṃ vidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमानसदृशी चास्य बाह्यलेखा विधीयते। गुणैरेभिस्तदा युक्तः प्रासादः पृथिवीजयः

vimānasadṛśī cāsya bāhyalekhā vidhīyate| guṇairebhistadā yuktaḥ prāsādaḥ pṛthivījayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिवीजयः। भक्ते षोडशभिः क्षेत्रे चतुरश्रे समन्ततः। गर्भोऽष्टवर्गः स्यात्तस्य मध्ये भित्तिर्द्विभागिका

pṛthivījayaḥ| bhakte ṣoḍaśabhiḥ kṣetre caturaśre samantataḥ| garbho'ṣṭavargaḥ syāttasya madhye bhittirdvibhāgikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रमणं बाह्यभित्तिश्च तत्समे एव कीर्तिते। कर्णेषु रथिका कार्या सलिलान्तरभूषिता

bhramaṇaṃ bāhyabhittiśca tatsame eva kīrtite| karṇeṣu rathikā kāryā salilāntarabhūṣitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्तुल्यायामविस्तारा रथिकाः स्युस्तथापराः। तद्वत्तृतीयरथिका भद्रं चतुष्पदायतम्

tattulyāyāmavistārā rathikāḥ syustathāparāḥ| tadvattṛtīyarathikā bhadraṃ catuṣpadāyatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्तारार्धेन निष्क्रान्तं क्षोभयेद्वर्धमानतः। वरण्ड्यन्तरपत्रे च सार्धे भागेन कारयेत्

vistārārdhena niṣkrāntaṃ kṣobhayedvardhamānataḥ| varaṇḍyantarapatre ca sārdhe bhāgena kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपर्युपरि भागान् हि हीनाः स्युः क्रमशोभवः। भद्रे रथिकयोर्मध्ये सिंहकर्णो विधीयते

uparyupari bhāgān hi hīnāḥ syuḥ kramaśobhavaḥ| bhadre rathikayormadhye siṃhakarṇo vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्य चोच्छ्रयो भागैः पञ्चभिः परिकीर्तितः। पार्श्वस्थे सिंहकर्णस्थरथिके ये निवेशते

etasya cocchrayo bhāgaiḥ pañcabhiḥ parikīrtitaḥ| pārśvasthe siṃhakarṇastharathike ye niveśate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोरुपरि षड्भागं विस्तृतं शिखरं भवेत्। विधेयमुच्छ्रयेणैतत्त्रिभागान् सप्ताथवाधिकान्

tayorupari ṣaḍbhāgaṃ vistṛtaṃ śikharaṃ bhavet| vidheyamucchrayeṇaitattribhāgān saptāthavādhikān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्षयोरुभयोस्तस्य रथिके तदूर्ध्वतः। सिंहं निवेशयेद्दिक्षु निखिलास्वप्ययं विधिः

pakṣayorubhayostasya rathike tadūrdhvataḥ| siṃhaṃ niveśayeddikṣu nikhilāsvapyayaṃ vidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलकर्णे ततश्चार्धं शिखरं दशविस्तृतम्। एकादशोच्छ्रितं कार्यं क्रमवृत्त्या मनोरमम्

mūlakarṇe tataścārdhaṃ śikharaṃ daśavistṛtam| ekādaśocchritaṃ kāryaṃ kramavṛttyā manoramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्गुणेन सूत्रेण वेणुकोशं ततो लिखेत्। पूर्वोक्ता सातरंभागेरमुष्या विभजेत्त्रिभिः

caturguṇena sūtreṇa veṇukośaṃ tato likhet| pūrvoktā sātaraṃbhāgeramuṣyā vibhajettribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवार्धभागमुत्सेधादण्डकं भागमुच्छ्रितम्। पद्मशीर्षं तथार्धेन कलशश्चांशकोदयः

grīvārdhabhāgamutsedhādaṇḍakaṃ bhāgamucchritam| padmaśīrṣaṃ tathārdhena kalaśaścāṃśakodayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवानामालयः स स्यादिन्द्र नीलोऽयमीरितः। इन्द्र नीलः। एतस्यैव यदोर्ध्वस्थं शिखरं क्रियतेऽन्यथा

devānāmālayaḥ sa syādindra nīlo'yamīritaḥ| indra nīlaḥ| etasyaiva yadordhvasthaṃ śikharaṃ kriyate'nyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थी रथिका चास्य दीयतेऽतिमनोरमा। पूर्वोक्तेन विधानेन पादं वि---वर्जिता

caturthī rathikā cāsya dīyate'timanoramā| pūrvoktena vidhānena pādaṃ vi---varjitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिखरस्याष्टविस्तारो नव भागास्तथोच्छ्रयः। इन्द्र नीलस्य सदृशं शेषमन्यद्विधीयते

śikharasyāṣṭavistāro nava bhāgāstathocchrayaḥ| indra nīlasya sadṛśaṃ śeṣamanyadvidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महानीलोऽयमाख्यातः प्रासादस्त्रिदशालयः। महानीलः ।। इन्द्र नीलस्य संस्थाने दिक्सूत्रेषु समन्ततः

mahānīlo'yamākhyātaḥ prāsādastridaśālayaḥ| mahānīlaḥ || indra nīlasya saṃsthāne diksūtreṣu samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतोभद्र शिखरं हित्वानिवेशयेत्। विधिरेष समस्तासु ककुप्सु प्रविधीयते

sarvatobhadra śikharaṃ hitvāniveśayet| vidhireṣa samastāsu kakupsu pravidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्रे षु वर्धमानस्य विन्यासं परिवर्जयेत्। व्यासोच्छ्रितैः सिंहकर्णैर्भद्र मस्य विभूषयेत्

bhadre ṣu vardhamānasya vinyāsaṃ parivarjayet| vyāsocchritaiḥ siṃhakarṇairbhadra masya vibhūṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महानीलस्य सदृशं सर्वमस्य प्रकल्पयेत्। इन्द्र गोपनिभाकारः प्रासादो भूधरः स्मृतः

mahānīlasya sadṛśaṃ sarvamasya prakalpayet| indra gopanibhākāraḥ prāsādo bhūdharaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरेश्वरस्य कर्तव्यो नान्येषां कथमप्यसौ। भूधरः। भूधरस्य तु संस्थाने तद्रू पे समवस्थिते

sureśvarasya kartavyo nānyeṣāṃ kathamapyasau| bhūdharaḥ| bhūdharasya tu saṃsthāne tadrū pe samavasthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्रे भद्रे पुनः प्राज्ञो वर्धमानं निवेशयेत्। चतुर्भागमितव्यासं सार्धचतुःसमुच्छ्रितम्

bhadre bhadre punaḥ prājño vardhamānaṃ niveśayet| caturbhāgamitavyāsaṃ sārdhacatuḥsamucchritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नकूटः समाख्यातः प्रासादः श्रीपतेरयम्। रत्नकूटः। चतुरश्रीकृते क्षेत्रे विंशत्या भाजितेंऽशकैः

ratnakūṭaḥ samākhyātaḥ prāsādaḥ śrīpaterayam| ratnakūṭaḥ| caturaśrīkṛte kṣetre viṃśatyā bhājiteṃ'śakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्याद्विभागविस्तारा रथिकाः पञ्च कर्णगाः। पञ्चोपरि पुनः पञ्च दद्यादेकां तदूर्ध्वतः

kuryādvibhāgavistārā rathikāḥ pañca karṇagāḥ| pañcopari punaḥ pañca dadyādekāṃ tadūrdhvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमा भूमिका चास्य कार्या भागत्रयोच्छ्रिता। पादपादविहीनास्तु क्रमेणापरभूमयः

prathamā bhūmikā cāsya kāryā bhāgatrayocchritā| pādapādavihīnāstu krameṇāparabhūmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्र कर्णान्तरस्थे द्वे रथिके ये तदूर्ध्वतः। शिखरं दशविस्तारं कुर्यात्सार्धदशोच्छ्रितम्

bhadra karṇāntarasthe dve rathike ye tadūrdhvataḥ| śikharaṃ daśavistāraṃ kuryātsārdhadaśocchritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलकर्णानुसारेण शिखरं तत्र यद्भवेत्। तस्य द्वादशविस्तारं त्रयोदशसमुच्छ्रितम्

mūlakarṇānusāreṇa śikharaṃ tatra yadbhavet| tasya dvādaśavistāraṃ trayodaśasamucchritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्रं विभूषयेत्पत्रैः सिंहकर्णैर्मनोरमैः। पञ्चव्यासेन सूत्रेण वेत्रकोशं समालिखेत्

bhadraṃ vibhūṣayetpatraiḥ siṃhakarṇairmanoramaiḥ| pañcavyāsena sūtreṇa vetrakośaṃ samālikhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्कन्धकोशान्तरं चास्य त्रिभिर्भागैर्विभाजयेत्। पद्मशीर्षं तथा ग्रीवां सार्धभागेन कारयेत्

skandhakośāntaraṃ cāsya tribhirbhāgairvibhājayet| padmaśīrṣaṃ tathā grīvāṃ sārdhabhāgena kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्याद्भागेन भागेन कुम्भं चामलसारकम्। नवभागोच्छ्रितां जङ्घां तदर्धखरपिण्डकाम्

kuryādbhāgena bhāgena kumbhaṃ cāmalasārakam| navabhāgocchritāṃ jaṅghāṃ tadardhakharapiṇḍakām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरण्ड्यन्तरपत्रं च कुर्याद्भागद्वयेन च। वैदूर्योऽयं समाख्यातः प्रासादो दानवद्विषः

varaṇḍyantarapatraṃ ca kuryādbhāgadvayena ca| vaidūryo'yaṃ samākhyātaḥ prāsādo dānavadviṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैडूर्यः। एतस्यैव यदा भद्रे भद्रे स्याद्वर्धमानकः। पद्मरागस्तथैव स्याद्कार्योऽयं पद्मरागतः

vaiḍūryaḥ| etasyaiva yadā bhadre bhadre syādvardhamānakaḥ| padmarāgastathaiva syādkāryo'yaṃ padmarāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मरागः ।। पद्मरागस्य भद्रे षु वर्धमानं विवर्जयेत्। भद्र स्य पार्श्वद्वितये प्रदद्याद्र थिकाद्वयम्

padmarāgaḥ || padmarāgasya bhadre ṣu vardhamānaṃ vivarjayet| bhadra sya pārśvadvitaye pradadyādra thikādvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यासोच्छ्रायैश्च भद्रा णि सिंहकर्णैर्विभूषयेत्। यदन्यदस्य तत्सर्वं पद्मरागसमं भवेत्

vyāsocchrāyaiśca bhadrā ṇi siṃhakarṇairvibhūṣayet| yadanyadasya tatsarvaṃ padmarāgasamaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्रकोऽयं समाखातो विधेयस्त्रिपुरद्विषः। वज्रकः ।। वज्रकस्यैव भद्रे षु पूर्ववद्र थिकास्थितौ

vajrako'yaṃ samākhāto vidheyastripuradviṣaḥ| vajrakaḥ || vajrakasyaiva bhadre ṣu pūrvavadra thikāsthitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्भागविस्तृतं तत्र शिखरं विनिवेशयेत्। सप्तभागसमुत्सेधं दिक्षु सर्वास्वयं विधिः

ṣaḍbhāgavistṛtaṃ tatra śikharaṃ viniveśayet| saptabhāgasamutsedhaṃ dikṣu sarvāsvayaṃ vidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुकुटोज्ज्वल इत्युक्तः प्रासादोऽयं सुरालयः। मुकुटोज्ज्वलः ।। अस्यैव तु यदा स्थाने भद्रे भद्रे चतुर्दिशम्

mukuṭojjvala ityuktaḥ prāsādo'yaṃ surālayaḥ| mukuṭojjvalaḥ || asyaiva tu yadā sthāne bhadre bhadre caturdiśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंहकर्णं परित्यज्य वर्धमानो विधीयते। ऊर्ध्वाभवतृतीयायाः सप्तोच्छ्रायषडायताः

siṃhakarṇaṃ parityajya vardhamāno vidhīyate| ūrdhvābhavatṛtīyāyāḥ saptocchrāyaṣaḍāyatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐरावतोऽयं कर्तव्यः प्रासादस्त्रिदशेसतिः। ऐरावतः ।। ऐरावतस्य संस्थाने प्रासादे पूर्ववत्स्थिते

airāvato'yaṃ kartavyaḥ prāsādastridaśesatiḥ| airāvataḥ || airāvatasya saṃsthāne prāsāde pūrvavatsthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्धमानं विहायोर्ध्वे यदा सिंहो निवेश्यते। शिखराणि च चत्वारि दिक्षु सर्वासु वर्जयेत्

vardhamānaṃ vihāyordhve yadā siṃho niveśyate| śikharāṇi ca catvāri dikṣu sarvāsu varjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेत्रायार्विस्तारं गर्भवेश्म निवेशयेत्। चतुर्भागायतं भद्रं निर्गमेण विभाजितम्

kṣetrāyārvistāraṃ garbhaveśma niveśayet| caturbhāgāyataṃ bhadraṃ nirgameṇa vibhājitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्र त्रयं प्रयुञ्जीत भित्तिभागेन वेष्टितम्। द्वारोच्छ्रयं सविस्ताराद्वरार्धेन समुच्छ्रयः

bhadra trayaṃ prayuñjīta bhittibhāgena veṣṭitam| dvārocchrayaṃ savistārādvarārdhena samucchrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गवाक्षास्तत्र कर्तव्यो यथा द्वारं लङ्घ्यते। मध्ये चतुष्किका कार्या द्विभागायामविस्तृता

gavākṣāstatra kartavyo yathā dvāraṃ laṅghyate| madhye catuṣkikā kāryā dvibhāgāyāmavistṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादो राजसंसोऽयं ब्रह्मादीनां प्रशस्यते । राजहंसः ।। राजहंसस्य संस्थाने तृतीये रथिकोपरि

prāsādo rājasaṃso'yaṃ brahmādīnāṃ praśasyate | rājahaṃsaḥ || rājahaṃsasya saṃsthāne tṛtīye rathikopari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदारशिखरं सप्तसमुच्छ्रायं षडायतम्। स्यात्तदा गरुडो नाम गरुडध्वजवल्लभः

yadāraśikharaṃ saptasamucchrāyaṃ ṣaḍāyatam| syāttadā garuḍo nāma garuḍadhvajavallabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादः सर्व --- कारयितुस्तथा। गरुडः ।। अस्यैव मूलशिखरं त्यक्त्वा भागद्वयोन्मितम्

prāsādaḥ sarva --- kārayitustathā| garuḍaḥ || asyaiva mūlaśikharaṃ tyaktvā bhāgadvayonmitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रियन्ते रथिकाः पूर्णे तदूर्ध्वं मूलमञ्जरी। क्रियते द्वादशोच्छ्राये दशभागायता यदा

kriyante rathikāḥ pūrṇe tadūrdhvaṃ mūlamañjarī| kriyate dvādaśocchrāye daśabhāgāyatā yadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.