Bhoja: Samarāṅgaṇa-sūtradhāra 57

अथान्यान् कथयिष्यामः समासात्सूक्ष्मलक्षणान्। पञ्चाशतमिहोत्कृष्टान् प्रासादाञ्श्रीधरादिकान्

athānyān kathayiṣyāmaḥ samāsātsūkṣmalakṣaṇān| pañcāśatamihotkṛṣṭān prāsādāñśrīdharādikān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीधरो हेमकूटश्च सुभद्रो रिपुकेसरी। पुष्पो विजयभद्र श्च श्रीनिवासः सुदर्शनः

śrīdharo hemakūṭaśca subhadro ripukesarī| puṣpo vijayabhadra śca śrīnivāsaḥ sudarśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवत्याः प्रिया ह्येते तथा कुसुमशेखरः। देवस्य शम्भोर्दयितः प्रासादः सुरसुन्दरः

bhagavatyāḥ priyā hyete tathā kusumaśekharaḥ| devasya śambhordayitaḥ prāsādaḥ surasundaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्द्यावर्तश्च पूर्णश्च सिद्धार्थः सिरववर्धनः। त्रैलोक्यभूषणश्चेति पद्मसु ब्रह्मणः प्रियः

nandyāvartaśca pūrṇaśca siddhārthaḥ siravavardhanaḥ| trailokyabhūṣaṇaśceti padmasu brahmaṇaḥ priyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्षबाहुर्विशालश्च तथान्यः कमलोद्भवः। हंसध्वज इति ख्याताः प्रासादा ब्रह्मणः प्रियाः

pakṣabāhurviśālaśca tathānyaḥ kamalodbhavaḥ| haṃsadhvaja iti khyātāḥ prāsādā brahmaṇaḥ priyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्मीधराक्षः प्रासादो वस्ततौ मधुवद्विषः। महावज्रो रतितनुः सिद्धकामस्तथापरः

lakṣmīdharākṣaḥ prāsādo vastatau madhuvadviṣaḥ| mahāvajro ratitanuḥ siddhakāmastathāparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चचामरसंज्ञश्च नन्दिघोषाख्य एव च। अनुकीर्णः सुप्रभश्च सुरानन्दोऽथ हर्षणः

pañcacāmarasaṃjñaśca nandighoṣākhya eva ca| anukīrṇaḥ suprabhaśca surānando'tha harṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्धरो दुर्जयश्चैव त्रिकूटो नवशेखरः। पुण्डरीकः सुनाभश्च महेन्द्रः शिखिशेखरः

durdharo durjayaścaiva trikūṭo navaśekharaḥ| puṇḍarīkaḥ sunābhaśca mahendraḥ śikhiśekharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वराठः सुमुखः शुद्धश्चत्वारिंशादितीरिताः। मिश्रकास्तु दश प्रोक्ता मिथः कर्मप्रभेदतः

varāṭhaḥ sumukhaḥ śuddhaścatvāriṃśāditīritāḥ| miśrakāstu daśa proktā mithaḥ karmaprabhedataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञेयो नन्दसंज्ञश्च महाघोषस्तथापरः। वृद्धिरामाभिधानश्च प्रासादोऽन्यो वसुन्धरः

vijñeyo nandasaṃjñaśca mahāghoṣastathāparaḥ| vṛddhirāmābhidhānaśca prāsādo'nyo vasundharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुद्गकोऽथ बृहच्छालस्तथैव च सुधाधरः। संवराख्यः शुकनिभस्तथा सर्वाङ्गसुन्दरः

mudgako'tha bṛhacchālastathaiva ca sudhādharaḥ| saṃvarākhyaḥ śukanibhastathā sarvāṅgasundaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चाशदेवं कथिता प्रासादानां यथाक्रमम्। इदानीं लक्ष्मतो ब्रूमः श्रीधरं सर्वकामिकम्

pañcāśadevaṃ kathitā prāsādānāṃ yathākramam| idānīṃ lakṣmato brūmaḥ śrīdharaṃ sarvakāmikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्लभं सर्वदेवानां पुण्यानां कारणं परम्। चतुरश्रीकृते क्षेत्रे चतुर्विंशतिभाजिते

vallabhaṃ sarvadevānāṃ puṇyānāṃ kāraṇaṃ param| caturaśrīkṛte kṣetre caturviṃśatibhājite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वादशाखिलकोणेषु कर्णशृङ्गाणि योजयेत्। विस्तारं च चतुर्भागमेकैकस्य विनिर्दिशेत्

dvādaśākhilakoṇeṣu karṇaśṛṅgāṇi yojayet| vistāraṃ ca caturbhāgamekaikasya vinirdiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्परं च निष्कोऽसा द्विपदोऽत्र विधीयते। द्व्यंशानि कर्णिभद्रा णि निर्गमश्चार्धभागिकः

parasparaṃ ca niṣko'sā dvipado'tra vidhīyate| dvyaṃśāni karṇibhadrā ṇi nirgamaścārdhabhāgikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णकर्णपदेन्यस्यात्पदार्धाधेत विस्तृतः। वारिमग्नो विधातव्यो मध्यगः दशभागिकम्। निर्गमश्च त्रिभिर्भागैः समसूत्रसमाहितः

karṇakarṇapadenyasyātpadārdhādheta vistṛtaḥ| vārimagno vidhātavyo madhyagaḥ daśabhāgikam| nirgamaśca tribhirbhāgaiḥ samasūtrasamāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विपादा बाह्यभित्तिस्तु द्विपादा चान्धकारिका। भवेच्छतपदः कन्दो गर्भः षड्विंशदंशकः

dvipādā bāhyabhittistu dvipādā cāndhakārikā| bhavecchatapadaḥ kando garbhaḥ ṣaḍviṃśadaṃśakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विपदः कर्णकन्दश्च प्रत्यङ्गं पदिकं स्मृतम्। निर्गतं चार्धभागेन चतुर्दिक्षु व्यवस्थितम्

dvipadaḥ karṇakandaśca pratyaṅgaṃ padikaṃ smṛtam| nirgataṃ cārdhabhāgena caturdikṣu vyavasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागेन निर्गता कार्या शाला चास्य चतुष्पदा। अभ्यन्तरं बाह्यभित्तेः कन्दस्य च तथा बहिः

bhāgena nirgatā kāryā śālā cāsya catuṣpadā| abhyantaraṃ bāhyabhitteḥ kandasya ca tathā bahiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयोरन्तरं कार्यं विस्तारात्पञ्चभागिकम्। अन्तरालं च कुर्वीत शृङ्गं तच्च चतुष्पदम्

ubhayorantaraṃ kāryaṃ vistārātpañcabhāgikam| antarālaṃ ca kurvīta śṛṅgaṃ tacca catuṣpadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभागस्तादृशोऽस्य स्याद्बाह्यशृङ्गस्य यादृशः। भित्तिकन्दान्तराले च कार्यं षड्दारुकं बुधैः

vibhāgastādṛśo'sya syādbāhyaśṛṅgasya yādṛśaḥ| bhittikandāntarāle ca kāryaṃ ṣaḍdārukaṃ budhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतिकातोरणयुतं चतुर्दिक्षु मनोरमम्। पुरतो मण्डपं कुर्यात्सर्वलक्षणसंयुतम्

itikātoraṇayutaṃ caturdikṣu manoramam| purato maṇḍapaṃ kuryātsarvalakṣaṇasaṃyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागैः पञ्चाशता कुर्यादस्य मानमिहोर्ध्वगम्। एषां मध्ये सविंशत्या प्रविधेयास्तुलोदयाः

bhāgaiḥ pañcāśatā kuryādasya mānamihordhvagam| eṣāṃ madhye saviṃśatyā pravidheyāstulodayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां मध्येंऽशकैः षड्भिर्वेदीबन्धो विधीयते। नवधा भाजिते तत्र वेदीबन्धे समैः पदैः

teṣāṃ madhyeṃ'śakaiḥ ṣaḍbhirvedībandho vidhīyate| navadhā bhājite tatra vedībandhe samaiḥ padaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भश्चतुष्पदस्तत्र द्विपदस्तु मसूरकः। भागेनान्तरपत्रं स्यान्मेखला द्विपदाः स्मृताः

kumbhaścatuṣpadastatra dvipadastu masūrakaḥ| bhāgenāntarapatraṃ syānmekhalā dvipadāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलभागास्तु ये तैः स्याज्जङ्घा दशभिरुच्छ्रिताः। द्विपदा मेखला प्रोक्ता द्व्यंशे चान्तरपत्रके

mūlabhāgāstu ye taiḥ syājjaṅghā daśabhirucchritāḥ| dvipadā mekhalā proktā dvyaṃśe cāntarapatrake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधस्तादूर्ध्वपक्षस्य तलपट्टस्य चोपरि। षोडशांशा विधातव्यास्तत्रैतत् कर्म वार्चयेत्

adhastādūrdhvapakṣasya talapaṭṭasya copari| ṣoḍaśāṃśā vidhātavyāstatraitat karma vārcayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागेन रूपधारा स्यात्सार्धा सार्धा च सेनकम्। वेदी भागत्रयोत्सेधा द्वेनासनपट्टकः

bhāgena rūpadhārā syātsārdhā sārdhā ca senakam| vedī bhāgatrayotsedhā dvenāsanapaṭṭakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोर्ध्वभागेन कर्तव्यमूर्ध्वचन्द्रा वलोकनम्। आसनस्योर्ध्वतः स्तम्भाः सार्धपञ्चपदाः स्मृताः

sordhvabhāgena kartavyamūrdhvacandrā valokanam| āsanasyordhvataḥ stambhāḥ sārdhapañcapadāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागेनोच्छालकं कार्यं शीर्षं सार्धपदोन्नतम्। पट्टः स्याद्द्विपदोत्सेधस्त्रिपदश्छाद्यविस्तरः

bhāgenocchālakaṃ kāryaṃ śīrṣaṃ sārdhapadonnatam| paṭṭaḥ syāddvipadotsedhastripadaśchādyavistaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लम्बनं तु तदर्धेन यथाशोभमथापि वा। ऊर्ध्वनानतरः पत्रस्य कक्प्यतेऽप्ययथाक्रमम्। कोणेषु कूटः कर्तव्यो विविधैः कर्मसम्भ्रमैः। विस्तारः स्याच्चतुर्भागस्तेषां षड्भाग उच्छ्रयः

lambanaṃ tu tadardhena yathāśobhamathāpi vā| ūrdhvanānataraḥ patrasya kakpyate'pyayathākramam| koṇeṣu kūṭaḥ kartavyo vividhaiḥ karmasambhramaiḥ| vistāraḥ syāccaturbhāgasteṣāṃ ṣaḍbhāga ucchrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णा घण्टासमायुक्ताः कूटमानं विधीयते। तत्र मृत्युक्रमात् कुर्यादेकैकं तदूर्ध्वतः

karṇā ghaṇṭāsamāyuktāḥ kūṭamānaṃ vidhīyate| tatra mṛtyukramāt kuryādekaikaṃ tadūrdhvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां च तुल्यता कार्या विस्तारादुच्छ्रयादपि। चत्वार एककर्णे स्युरेवं सर्वेषु षोडश

teṣāṃ ca tulyatā kāryā vistārāducchrayādapi| catvāra ekakarṇe syurevaṃ sarveṣu ṣoḍaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंहकर्णस्य विस्तारामानं स्यादष्टभागिकम्। षड्भागस्तु तथोत्सेधो रथिकैश्च विभूषणम्

siṃhakarṇasya vistārāmānaṃ syādaṣṭabhāgikam| ṣaḍbhāgastu tathotsedho rathikaiśca vibhūṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणद्वारसमायुक्तः शूरसेनाभिधानकः। सिंहकर्णो विधातव्यः सर्वकर्मसमाकुलः

guṇadvārasamāyuktaḥ śūrasenābhidhānakaḥ| siṃhakarṇo vidhātavyaḥ sarvakarmasamākulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंहकर्णोदयादूर्ध्वमुरोमञ्जरिका भवेत्। विस्तारादष्टभागासावुच्छ्रायान्नवभागिका

siṃhakarṇodayādūrdhvamuromañjarikā bhavet| vistārādaṣṭabhāgāsāvucchrāyānnavabhāgikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लतापञ्चकसंयुक्ता मञ्जरी स्यात्सुशोभिता। ग्रीवा पादोनभागा स्यादण्डकं भागमुच्छ्रितम्

latāpañcakasaṃyuktā mañjarī syātsuśobhitā| grīvā pādonabhāgā syādaṇḍakaṃ bhāgamucchritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रि का चार्धभागेन कलशश्चैव भागिकः। कूटमूर्ध्वे द्वितीया स्यादुरोमञ्जरिका तथा

candri kā cārdhabhāgena kalaśaścaiva bhāgikaḥ| kūṭamūrdhve dvitīyā syāduromañjarikā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागात्तद्वादशविस्तीर्णा तु सार्धा न त्रिदशावाच्छ्रिता। भागमेकं भवेद्ग्रीवा सार्धभागेन चाण्डकम्

bhāgāttadvādaśavistīrṇā tu sārdhā na tridaśāvācchritā| bhāgamekaṃ bhavedgrīvā sārdhabhāgena cāṇḍakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपरिं चार्धभागेन कलशश्च द्विभागिकः। उरःशिखरकान्यष्टौ भवन्त्येवं चतुर्दशम्

kapariṃ cārdhabhāgena kalaśaśca dvibhāgikaḥ| uraḥśikharakānyaṣṭau bhavantyevaṃ caturdaśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयकूटकस्योर्ध्वे कर्तव्या मूलमञ्जरी। भागषोडशविस्तारा पदाष्टादशकोदयः

dvitīyakūṭakasyordhve kartavyā mūlamañjarī| bhāgaṣoḍaśavistārā padāṣṭādaśakodayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्कन्धमानं हि सर्वेषां यथोक्तं शतवास्तुनि। ग्रीवा सार्धपदांशा स्यादण्डकं द्विपदान्वितम्

skandhamānaṃ hi sarveṣāṃ yathoktaṃ śatavāstuni| grīvā sārdhapadāṃśā syādaṇḍakaṃ dvipadānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कङ्कतीफलतुल्यानि कुर्यात् सर्वाण्डकानि च। द्विपदं चण्डिकायुग्मं कार्यं सामलसारकम्

kaṅkatīphalatulyāni kuryāt sarvāṇḍakāni ca| dvipadaṃ caṇḍikāyugmaṃ kāryaṃ sāmalasārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्योपरि स्यात्कलशो वर्तुलस्त्रिपदोच्छ्रितः। तोरणैर्मकरैः पत्रैः साग्रैश्च सवरालकैः

tasyopari syātkalaśo vartulastripadocchritaḥ| toraṇairmakaraiḥ patraiḥ sāgraiśca savarālakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तिमुण्डैः समाकीर्णमधरोगणभूषितम्। ईदृशं श्रीधरं कुर्यात्सर्वालङ्कारभूषितम्

hastimuṇḍaiḥ samākīrṇamadharogaṇabhūṣitam| īdṛśaṃ śrīdharaṃ kuryātsarvālaṅkārabhūṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीधरं कारयेद्यस्तु किर्त्त्यर्थमपि मानवः। इहैव लभते सौख्यममुत्रेन्द्र त्वमाप्नुयात्

śrīdharaṃ kārayedyastu kirttyarthamapi mānavaḥ| ihaiva labhate saukhyamamutrendra tvamāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोगान् भुक्त्वा पुमान् स्वर्गं नीयते च परे पदे। सर्वपापविनिर्मुक्तः शान्तश्च स्यान्न संशयः

bhogān bhuktvā pumān svargaṃ nīyate ca pare pade| sarvapāpavinirmuktaḥ śāntaśca syānna saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीधरः ।। हेमकूटमथ ब्रूमः शुभलक्षणसंयुतम्। सर्वविद्याधरस्थानमाश्रयः स पिनाकिनः

śrīdharaḥ || hemakūṭamatha brūmaḥ śubhalakṣaṇasaṃyutam| sarvavidyādharasthānamāśrayaḥ sa pinākinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरश्रकृते क्षेत्रे षड्विंशत्यंशभाजिते। तत्र स्युः षड्पदाः कर्णाः शाला द्वादशभागिकाः

caturaśrakṛte kṣetre ṣaḍviṃśatyaṃśabhājite| tatra syuḥ ṣaḍpadāḥ karṇāḥ śālā dvādaśabhāgikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्गताश्च त्रिभिर्भागैर्भवन्त्येताश्चतुर्दिशम्। अष्टभागायता भूयो निर्गमश्च त्रिभिः पदैः

nirgatāśca tribhirbhāgairbhavantyetāścaturdiśam| aṣṭabhāgāyatā bhūyo nirgamaśca tribhiḥ padaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुःस्तम्भाश्चतुष्पार्श्वा दिक्षु सर्वास्वयं विधिः। कर्णशालान्तरं कार्यं पदेनैकेन विस्तृतम्

catuḥstambhāścatuṣpārśvā dikṣu sarvāsvayaṃ vidhiḥ| karṇaśālāntaraṃ kāryaṃ padenaikena vistṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविष्टं तत्पदेनैकं तदेवात्र जलान्तरम्। पदेन कर्णे कोणः स्यात्प्रत्यङ्गे पदविस्तृते

praviṣṭaṃ tatpadenaikaṃ tadevātra jalāntaram| padena karṇe koṇaḥ syātpratyaṅge padavistṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्गते चार्धभागेन सममाने मनोरमे। द्विपदा रथिका भद्रे निर्गतार्धपदेन सा

nirgate cārdhabhāgena samamāne manorame| dvipadā rathikā bhadre nirgatārdhapadena sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुकर्णेषु कर्तव्यं मानषेमेवंधुनु धीमता। बाह्यभित्तेस्तु विस्तारस्त्रिपदः परिकीर्तितः

catukarṇeṣu kartavyaṃ mānaṣemevaṃdhunu dhīmatā| bāhyabhittestu vistārastripadaḥ parikīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुःषष्टिपदो गर्भस्तद्भित्तिस्त्रिपदा भवेत्। त्रिपदं कर्णमानं स्याद्वारिमार्गेण सम्युतम्

catuḥṣaṣṭipado garbhastadbhittistripadā bhavet| tripadaṃ karṇamānaṃ syādvārimārgeṇa samyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदार्धं वारिमार्गः स्यात्पदमस्य प्रवेशकः। शालाष्टपदविस्तीर्णा भागार्धेन विनिर्गता

padārdhaṃ vārimārgaḥ syātpadamasya praveśakaḥ| śālāṣṭapadavistīrṇā bhāgārdhena vinirgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्भागायता भद्रं पुनर्भागार्धनिर्गतम्। तलन्यासौ हेमकूटे विभक्तपदनिश्चयात्

caturbhāgāyatā bhadraṃ punarbhāgārdhanirgatam| talanyāsau hemakūṭe vibhaktapadaniścayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्याग्रे मण्डपं कुर्यान्महान्तं गुणपूजितम्। ऊर्ध्वं हेमकूटस्य द्विगुणं स्यात्कलाधिकम्

asyāgre maṇḍapaṃ kuryānmahāntaṃ guṇapūjitam| ūrdhvaṃ hemakūṭasya dviguṇaṃ syātkalādhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधस्तादासनं तस्य सप्तभागसमुच्छ्रितम्। भागेनैकेन खुरके न मध्ये पूर्वमानयोः

adhastādāsanaṃ tasya saptabhāgasamucchritam| bhāgenaikena khurake na madhye pūrvamānayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत ऊर्ध्वं पुनर्ब्रूमः पादमानमनुक्रमात्। सप्तभागोन्नतं कुर्याद्वेदीबन्धे सुशोभनम्

ata ūrdhvaṃ punarbrūmaḥ pādamānamanukramāt| saptabhāgonnataṃ kuryādvedībandhe suśobhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यार्धं कुम्मकस्यार्धं भागेन कलशोन्नतिः। पदाधेनान्तरं पत्रं यथाशोभं विधीयते

tasyārdhaṃ kummakasyārdhaṃ bhāgena kalaśonnatiḥ| padādhenāntaraṃ patraṃ yathāśobhaṃ vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्धं पदं पुनः प्रोक्ता कपोताली सुशोभना। दशभागोच्छ्रिता जङ्घा कर्तव्यातिसुलक्षणा

sārdhaṃ padaṃ punaḥ proktā kapotālī suśobhanā| daśabhāgocchritā jaṅghā kartavyātisulakṣaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्योपरि विधातव्यं भरणै द्विपदोच्छ्रितम्। मेखलान्तरपत्रे तु विधीयेते पदत्रये

asyopari vidhātavyaṃ bharaṇai dvipadocchritam| mekhalāntarapatre tu vidhīyete padatraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधस्तान्मेखलायास्तु खुरकस्य तथोपरि। एकोनविंशतिं भागानन्तरं संप्रचक्षते

adhastānmekhalāyāstu khurakasya tathopari| ekonaviṃśatiṃ bhāgānantaraṃ saṃpracakṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मप्रमाणमेतस्य पृथङ्मध्येऽभिधीयते। द्विपदं राजासेनं स्याद्वेदा---चतुष्पदा

karmapramāṇametasya pṛthaṅmadhye'bhidhīyate| dvipadaṃ rājāsenaṃ syādvedā---catuṣpadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवत्यासनपट्टस्य कल्पना भागमानतः। सार्धं भागद्वयं कार्यमूर्ध्वं चन्द्रा वलोकनम्

bhavatyāsanapaṭṭasya kalpanā bhāgamānataḥ| sārdhaṃ bhāgadvayaṃ kāryamūrdhvaṃ candrā valokanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तम्भानासनपट्टार्धेन युञ्ज्यादष्टभागिकान्। भरणस्तम्भशीर्षे च प्रत्येकं पदके स्मृते

stambhānāsanapaṭṭārdhena yuñjyādaṣṭabhāgikān| bharaṇastambhaśīrṣe ca pratyekaṃ padake smṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विपदश्चार्धपट्टः स्याच्छाद्यकेन सुशोभितः। त्रिपदं छाद्यकं तत्र विस्तारेण प्रकीर्तितम्

dvipadaścārdhapaṭṭaḥ syācchādyakena suśobhitaḥ| tripadaṃ chādyakaṃ tatra vistāreṇa prakīrtitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतन्मानं समाख्यातमलिन्देषु चतुर्दिशम्। ऊर्ध्वमन्तरपत्रस्य कथयामो यथाक्रमम्

etanmānaṃ samākhyātamalindeṣu caturdiśam| ūrdhvamantarapatrasya kathayāmo yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्पदे कर्णविस्तारा सप्तांशा कर्णमञ्जरी। ग्रीवामर्धपदं कुर्यात्पदमेकं तथाण्डकम्

ṣaṭpade karṇavistārā saptāṃśā karṇamañjarī| grīvāmardhapadaṃ kuryātpadamekaṃ tathāṇḍakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धांशा चन्द्रि का च स्यादेकांशः कलशोच्छ्रयः। अस्योरोमञ्जरी कार्या विस्तारेण चतुष्पदा

ardhāṃśā candri kā ca syādekāṃśaḥ kalaśocchrayaḥ| asyoromañjarī kāryā vistāreṇa catuṣpadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवाण्डके विधातव्यं भागेनार्धेन कुम्भकः। सिंहकर्णस्तु कर्तव्यो द्विपदोऽस्यैव मध्यतः

grīvāṇḍake vidhātavyaṃ bhāgenārdhena kumbhakaḥ| siṃhakarṇastu kartavyo dvipado'syaiva madhyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं पञ्चाण्डकाः कर्णे हेमकूटेषु कीरिताः। अष्टांशविस्तृतं कुर्यादुदयेन च षट्पदम्

itthaṃ pañcāṇḍakāḥ karṇe hemakūṭeṣu kīritāḥ| aṣṭāṃśavistṛtaṃ kuryādudayena ca ṣaṭpadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलिन्दस्योर्ध्वभागस्तं सिंहकर्णं मनोरमम्। सिंहकर्णे द्विभाग्स्थो द्वादशांशकविस्तृताम्

alindasyordhvabhāgastaṃ siṃhakarṇaṃ manoramam| siṃhakarṇe dvibhāgstho dvādaśāṃśakavistṛtām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उरोमञ्जरिकां कुर्यात् त्रयोदशपदोच्छ्रिताम्। सप्तांशविस्तृतः स्कन्धो ग्रीवा च पदमुच्छ्रिता

uromañjarikāṃ kuryāt trayodaśapadocchritām| saptāṃśavistṛtaḥ skandho grīvā ca padamucchritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अण्डकं सार्धभागेन चन्द्रि काधपदा स्मृता। आकाशलिङ्गं कुर्वीत द्विपदं सुमनोरमम्

aṇḍakaṃ sārdhabhāgena candri kādhapadā smṛtā| ākāśaliṅgaṃ kurvīta dvipadaṃ sumanoramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्तारो मूलमञ्जर्या भागविंशतिसंमितः। उच्छायोऽस्यैकविंशत्या स्कन्धो द्वादशभागिकः

vistāro mūlamañjaryā bhāgaviṃśatisaṃmitaḥ| ucchāyo'syaikaviṃśatyā skandho dvādaśabhāgikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चभौमस्तु कर्तव्यो यथा चारुः स जायते। प्रथमा भूमिका तत्र पञ्चभागा विधीयते

pañcabhaumastu kartavyo yathā cāruḥ sa jāyate| prathamā bhūmikā tatra pañcabhāgā vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परा परार्धभागेन न्यूना न्यूना विधीयते। स्कन्धमानं विधातव्यं पदेनैकेन चोन्नतम्

parā parārdhabhāgena nyūnā nyūnā vidhīyate| skandhamānaṃ vidhātavyaṃ padenaikena connatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभज्य दशधा कुर्याल्लताः पञ्चातिसुन्दरीः। हेमकूटस्य कर्णेषु प्रत्यङ्गे नरकिन्नराः

vibhajya daśadhā kuryāllatāḥ pañcātisundarīḥ| hemakūṭasya karṇeṣu pratyaṅge narakinnarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्ये तिलककूटाश्च कर्तव्यास्तु निरन्तराः। ईदृशी मञ्जरीहेमे विधेया कूटनिर्गता

manye tilakakūṭāśca kartavyāstu nirantarāḥ| īdṛśī mañjarīheme vidheyā kūṭanirgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवा सार्धपदा प्रोक्तो विस्तारादष्टभागिका। अण्डकं द्विपदोत्सेधमेकादशपदायतम्

grīvā sārdhapadā prokto vistārādaṣṭabhāgikā| aṇḍakaṃ dvipadotsedhamekādaśapadāyatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्डिका साधभागो च्चाविस्तारा नवभागिका। त्रिपदः कलशः कार्यो विस्तारेणोच्छ्रयेण च

daṇḍikā sādhabhāgo ccāvistārā navabhāgikā| tripadaḥ kalaśaḥ kāryo vistāreṇocchrayeṇa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंविधं विधत्ते यो हेमकूटं मनोरमम्। स क्रीडति पुमान्स्वर्गे यावत्क्रीडा पिनाकिनः

evaṃvidhaṃ vidhatte yo hemakūṭaṃ manoramam| sa krīḍati pumānsvarge yāvatkrīḍā pinākinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेमकूटः। सुभद्रा ख्यमथ ब्रूमः प्रासादं भद्र भद्र कम्। सुभद्रो ऽयमतः प्रोक्तो भद्रे भद्रे यतोऽन्वितः

hemakūṭaḥ| subhadrā khyamatha brūmaḥ prāsādaṃ bhadra bhadra kam| subhadro 'yamataḥ prokto bhadre bhadre yato'nvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरश्रीकृते क्षेत्रे चतुर्दशविभाजिते। गर्भः षोडशभिर्भागैः स्कन्दः षट्पदविस्तृतः

caturaśrīkṛte kṣetre caturdaśavibhājite| garbhaḥ ṣoḍaśabhirbhāgaiḥ skandaḥ ṣaṭpadavistṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भित्तिः स्यात्पदविंशत्या तत्र कन्दसमाः सृताः। कर्णाः प्रत्यङ्गकोन्येषां प्रत्येकं पदविस्तरात्

bhittiḥ syātpadaviṃśatyā tatra kandasamāḥ sṛtāḥ| karṇāḥ pratyaṅgakonyeṣāṃ pratyekaṃ padavistarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्व्यंशो मध्यगविस्तार उभयोर्निर्गतः पदम्। द्व्यंशः सरसि विस्तार आक्रान्तपदनिर्गमैः

dvyaṃśo madhyagavistāra ubhayornirgataḥ padam| dvyaṃśaḥ sarasi vistāra ākrāntapadanirgamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विपदा बाह्यभित्तिः स्याद्विस्तारेण सुशोभिता। चतुष्पदायतः कर्णो भद्रं तस्य द्विभागिकम्

dvipadā bāhyabhittiḥ syādvistāreṇa suśobhitā| catuṣpadāyataḥ karṇo bhadraṃ tasya dvibhāgikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्गमोऽस्यार्धभागेन स्यादेवं सुन्दरं कृम्। कर्णे कोणासु पदिका दिक्षु सर्वासु शोभनाः

nirgamo'syārdhabhāgena syādevaṃ sundaraṃ kṛm| karṇe koṇāsu padikā dikṣu sarvāsu śobhanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निगूढविस्तरः कार्यः सार्धं पञ्चपदोन्मितः। द्विपदो निर्गमस्तत्र सर्वदिक्षु विधीयते

nigūḍhavistaraḥ kāryaḥ sārdhaṃ pañcapadonmitaḥ| dvipado nirgamastatra sarvadikṣu vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सलिलान्तरकं कुर्यादन्तरे कर्णभद्र योः। प्रविष्टं पदमानेन पदपादेन विस्तृतम्

salilāntarakaṃ kuryādantare karṇabhadra yoḥ| praviṣṭaṃ padamānena padapādena vistṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वमानमथैतस्य यथावदभिधीयते। राजपीठं विधातव्यं भागार्धेनातिसुन्दरम्

ūrdhvamānamathaitasya yathāvadabhidhīyate| rājapīṭhaṃ vidhātavyaṃ bhāgārdhenātisundaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वभागेन खुरकपीठं स्याच्चतुरंशकम्। द्विपदः कुम्भकोत्सेधः पादोनं सोमसूरकम्

ūrdhvabhāgena khurakapīṭhaṃ syāccaturaṃśakam| dvipadaḥ kumbhakotsedhaḥ pādonaṃ somasūrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागार्धेनान्तरं पत्रं पादोनांशेन मेखलाः। षड्भागमुच्छ्रिता जङ्घा भागेन ग्रासपट्टिकाः

bhāgārdhenāntaraṃ patraṃ pādonāṃśena mekhalāḥ| ṣaḍbhāgamucchritā jaṅghā bhāgena grāsapaṭṭikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेखलान्तरपत्रे च प्रत्येकं पदके स्मृते। पट्टादधरखुरादूर्ध्वं भागा सैकां दशान्तरम्

mekhalāntarapatre ca pratyekaṃ padake smṛte| paṭṭādadharakhurādūrdhvaṃ bhāgā saikāṃ daśāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजासनं पदं प्रोक्तमुत्सेधं नातिशोभनम्। अर्धेनात्यधिके कार्ये द्वे पदे वेदिकोच्छ्रयः

rājāsanaṃ padaṃ proktamutsedhaṃ nātiśobhanam| ardhenātyadhike kārye dve pade vedikocchrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदार्धमासनं कार्यं द्व्यंशं चन्द्रा वलोकनम्। ऊर्ध्वमासनपट्टस्य स्तम्भः पञ्चपदान्वितः

padārdhamāsanaṃ kāryaṃ dvyaṃśaṃ candrā valokanam| ūrdhvamāsanapaṭṭasya stambhaḥ pañcapadānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चपदान्वितः ।। भरणं स्तम्भशीर्षं च पदेन स्यात्समुच्छ्रितम्। छाद्यकेनावृतं कुर्यात्पदेनैकेन पट्टकम्

pañcapadānvitaḥ || bharaṇaṃ stambhaśīrṣaṃ ca padena syātsamucchritam| chādyakenāvṛtaṃ kuryātpadenaikena paṭṭakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विपदस्थः प्रश्छाद्य विस्तारः पदेनैकेन लम्बनम्। ऊर्ध्वमन्तरपत्रस्य कथायामो यथास्थितम्

dvipadasthaḥ praśchādya vistāraḥ padenaikena lambanam| ūrdhvamantarapatrasya kathāyāmo yathāsthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुष्पदेषु कर्णेषु ये कर्णाः पदिकाः स्थिताः। तेषु षिखरकाः कार्या विस्तारोच्छ्रायतः पदम्

catuṣpadeṣu karṇeṣu ye karṇāḥ padikāḥ sthitāḥ| teṣu ṣikharakāḥ kāryā vistārocchrāyataḥ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलशोनं तथा ग्रीवा पदार्धेन समुच्छ्रिता। द्विपदः सिंहकर्णस्तु विस्तारोच्छ्रायतः समः

kalaśonaṃ tathā grīvā padārdhena samucchritā| dvipadaḥ siṃhakarṇastu vistārocchrāyataḥ samaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिखिरोऽध विधातव्या त्रिपदी कर्णमञ्जरी। ऊर्ध्वं च त्रिपदा स स्याद्द्विपदा स्कन्धविस्तृतिः

śikhiro'dha vidhātavyā tripadī karṇamañjarī| ūrdhvaṃ ca tripadā sa syāddvipadā skandhavistṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्छभागेन कर्तव्यं सग्रीवं कलशाण्डकम्। सिंहप्रासादवत्कर्णा विधेयाः शुभलक्षणाः

sārchabhāgena kartavyaṃ sagrīvaṃ kalaśāṇḍakam| siṃhaprāsādavatkarṇā vidheyāḥ śubhalakṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूलमानेन विस्तीर्णा निर्गूढस्योपरि स्थिताः। द्वितीयश्च तृतीयश्च तदूर्ध्वं च समुच्छ्रितः

mūlamānena vistīrṇā nirgūḍhasyopari sthitāḥ| dvitīyaśca tṛtīyaśca tadūrdhvaṃ ca samucchritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णस्थकलशादूर्ध्वं कर्तव्या मूलमञ्जरी। विस्तारो दशभागांशानुच्छ्रायो द्वादशांशकः

karṇasthakalaśādūrdhvaṃ kartavyā mūlamañjarī| vistāro daśabhāgāṃśānucchrāyo dvādaśāṃśakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लताभिः पञ्चभिर्युक्ता विचित्रैश्चापि कर्मभिः। षट्पदोऽस्य स्मृतः स्कन्धो ग्रीवा चास्य चतुष्पदा

latābhiḥ pañcabhiryuktā vicitraiścāpi karmabhiḥ| ṣaṭpado'sya smṛtaḥ skandho grīvā cāsya catuṣpadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्तारेण समाख्याता पादोनं पदमुच्छ्रिता। अण्डकां साङ्घ्रिभागेन षड्भागविस्तृतम्

vistāreṇa samākhyātā pādonaṃ padamucchritā| aṇḍakāṃ sāṅghribhāgena ṣaḍbhāgavistṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादोनं चन्द्रि काभागं कलशश्च द्विभागिकः। प्रासादं ये सुभद्रा ख्यं कारयन्ति सुलक्षणम्

pādonaṃ candri kābhāgaṃ kalaśaśca dvibhāgikaḥ| prāsādaṃ ye subhadrā khyaṃ kārayanti sulakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पकोटिसहस्राणि भद्रं तेषां शिवाग्रतः। सुभद्रः ।। सर्वपापक्षयकरस्त्रिषु लोकेषु कीर्तितः

kalpakoṭisahasrāṇi bhadraṃ teṣāṃ śivāgrataḥ| subhadraḥ || sarvapāpakṣayakarastriṣu lokeṣu kīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रिपुकेसरिसंज्ञोऽयं प्रासादः परिकीर्त्यते। चतुरश्रीकृते क्षेत्रे भागविंशतिभाजिते

ripukesarisaṃjño'yaṃ prāsādaḥ parikīrtyate| caturaśrīkṛte kṣetre bhāgaviṃśatibhājite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विपदा बाह्यभित्तिः स्यान्मध्यभित्तिश्च तावता। भ्रमणी द्विपदा कार्या विस्तारात्सर्वदिग्रताः

dvipadā bāhyabhittiḥ syānmadhyabhittiśca tāvatā| bhramaṇī dvipadā kāryā vistārātsarvadigratāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भोऽष्टविस्तृतः कर्णः कन्दसार्धभागिकः। चतुर्भागायतं भद्रं कुर्याद्भागेन निर्गतम्

garbho'ṣṭavistṛtaḥ karṇaḥ kandasārdhabhāgikaḥ| caturbhāgāyataṃ bhadraṃ kuryādbhāgena nirgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथकोऽसौ समुद्दिष्टो विधातव्यश्चतुर्दिशम्। पार्श्वयोश्च प्रतिरथौ कार्यौ सार्धपदायतौ

rathako'sau samuddiṣṭo vidhātavyaścaturdiśam| pārśvayośca pratirathau kāryau sārdhapadāyatau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदार्धेन विनिष्क्रान्तौ --- विविधेष्वपि। कर्णायामश्चतुर्भागो द्विपदं कर्णभद्र कम्

padārdhena viniṣkrāntau --- vividheṣvapi| karṇāyāmaścaturbhāgo dvipadaṃ karṇabhadra kam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदार्धेन विनिष्क्रान्तं बाह्यकर्णे व्यवस्थितम्। पद पादेन विस्तीर्णं प्रविष्टं पदमात्रकम्

padārdhena viniṣkrāntaṃ bāhyakarṇe vyavasthitam| pada pādena vistīrṇaṃ praviṣṭaṃ padamātrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यं जलान्तरं मध्ये कर्णस्य तिलकस्य च। द्व्यंशस्तिलकविस्तारः पदेनैकेन निर्गमः

kāryaṃ jalāntaraṃ madhye karṇasya tilakasya ca| dvyaṃśastilakavistāraḥ padenaikena nirgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णिताः स्युस्तिलका भद्र कोणव्यवस्थिताः। अष्टभागं भवेद्भद्रं पदत्रयविनिर्गतम्

suvarṇitāḥ syustilakā bhadra koṇavyavasthitāḥ| aṣṭabhāgaṃ bhavedbhadraṃ padatrayavinirgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतसृष्वपि तद्दिक्षु कर्तव्यं स्तम्भभूषितम्। ऊर्ध्वमानमथ ब्रूमः प्रतिपत्रं सुखावहम्

catasṛṣvapi taddikṣu kartavyaṃ stambhabhūṣitam| ūrdhvamānamatha brūmaḥ pratipatraṃ sukhāvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वप्रमाणं द्विगुणं कर्तव्यं द्विकलाधिकम्। भागैरेकोनविंशत्या मध्ये कार्यस्तलोदयः

ūrdhvapramāṇaṃ dviguṇaṃ kartavyaṃ dvikalādhikam| bhāgairekonaviṃśatyā madhye kāryastalodayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.