Bhoja: Samarāṅgaṇa-sūtradhāra 66

इदानीं मण्डपानष्टौ ब्रूमः प्रासादसंस्थितान्। प्रासादं कल्पयेद्पूर्वं भागशुद्धं सुलक्षणम्

idānīṃ maṇḍapānaṣṭau brūmaḥ prāsādasaṃsthitān| prāsādaṃ kalpayedpūrvaṃ bhāgaśuddhaṃ sulakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवृतो वा भवेदेष व्यतिरिक्तोऽथवा क्वचित्। चतुरश्रो विभागैश्च घटंतेः य समंवृतः

saṃvṛto vā bhavedeṣa vyatirikto'thavā kvacit| caturaśro vibhāgaiśca ghaṭaṃteḥ ya samaṃvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पशुभागैर्विघटते व्यतिरिक्तः स कीर्तितः। गर्भो गर्भसमः शस्तः सोन्यघटोषमावहेत्

paśubhāgairvighaṭate vyatiriktaḥ sa kīrtitaḥ| garbho garbhasamaḥ śastaḥ sonyaghaṭoṣamāvahet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं निवेशयेदग्रे मण्डपान्येव सद्मतः। भजेच्छतपदाख्येन ज्येष्ठमध्यदनीयसः

evaṃ niveśayedagre maṇḍapānyeva sadmataḥ| bhajecchatapadākhyena jyeṣṭhamadhyadanīyasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मण्डपांस्तेषु भद्रः स्यान्नन्दनाख्यस्तथापरः। महेन्द्रो वर्धमानश्च स्वस्तिकः सर्वभद्र कः

maṇḍapāṃsteṣu bhadraḥ syānnandanākhyastathāparaḥ| mahendro vardhamānaśca svastikaḥ sarvabhadra kaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महापद्मोऽष्टमश्चैषां गृहराजः प्रकीर्तितः। एते यथार्थनामानो लक्ष्मैतेषां प्रचक्ष्महे

mahāpadmo'ṣṭamaścaiṣāṃ gṛharājaḥ prakīrtitaḥ| ete yathārthanāmāno lakṣmaiteṣāṃ pracakṣmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादद्विगुणायामः पादोनद्विगुणायतः। कार्यो यस्तथा व्यर्थमग्रतः सुरमन्दिरात्

prāsādadviguṇāyāmaḥ pādonadviguṇāyataḥ| kāryo yastathā vyarthamagrataḥ suramandirāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादोच्छ्रायतुल्यं वा कार्या मण्डपविस्तृतिः। शुकनासान्विताः कार्यास्ते चालिन्दसमन्विताः

prāsādocchrāyatulyaṃ vā kāryā maṇḍapavistṛtiḥ| śukanāsānvitāḥ kāryāste cālindasamanvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलिन्दः सर्वतोभागनिर्गता लावविस्तृताः। कदाचित्सार्धभागेन निष्क्रान्ता भागविस्तृता

alindaḥ sarvatobhāganirgatā lāvavistṛtāḥ| kadācitsārdhabhāgena niṣkrāntā bhāgavistṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

--- भिर्भाजयेद्भागैर्भद्रं प्राज्ञः समन्ततः। शृङ्गाणि स्युर्द्विभागानि सहितान्युदकान्तरैः

--- bhirbhājayedbhāgairbhadraṃ prājñaḥ samantataḥ| śṛṅgāṇi syurdvibhāgāni sahitānyudakāntaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागं प्रमा --- रादामूलतलमस्तकम्। शृङ्गेषु रथिका कार्या भागपादेन निर्गता

bhāgaṃ pramā --- rādāmūlatalamastakam| śṛṅgeṣu rathikā kāryā bhāgapādena nirgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागेनैकेन निष्क्रान्तं विस्तृतं चतुश्वतान्। मध्यभद्रं विधातव्यमाशासु चतसृष्वपि

bhāgenaikena niṣkrāntaṃ vistṛtaṃ catuśvatān| madhyabhadraṃ vidhātavyamāśāsu catasṛṣvapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीठं प्रासादपीठस्य नात्र कुर्वीत मण्डपे। तलपट्टे भवेच्छोकनाशोयाक्षितिरङ्गिका

pīṭhaṃ prāsādapīṭhasya nātra kurvīta maṇḍape| talapaṭṭe bhavecchokanāśoyākṣitiraṅgikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तलपट्टमधस्तस्या मण्डपस्य निवेशयेत्। कर्तव्यमेवमग्रेऽग्रे निम्नं निम्नतरं ततः

talapaṭṭamadhastasyā maṇḍapasya niveśayet| kartavyamevamagre'gre nimnaṃ nimnataraṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा तत्समं दद्यात्स्थपतिः शास्त्रवित्तमः। चतुभागायतद्वारं षड्द्वारुकसमन्वितम्

athavā tatsamaṃ dadyātsthapatiḥ śāstravittamaḥ| catubhāgāyatadvāraṃ ṣaḍdvārukasamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्रभद्रं विधातव्यं चतुस्तम्भविभूषितम्। पृष्ठतश्च भवेदेवं संसृतिश्चैत्रमण्डपे

agrabhadraṃ vidhātavyaṃ catustambhavibhūṣitam| pṛṣṭhataśca bhavedevaṃ saṃsṛtiścaitramaṇḍape

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसृतेः शुकनासा स्याद्भूमिताः पृष्ठभद्र कम्। शेषं तथैव कर्तव्यं विधानं मण्डपस्य तु

saṃsṛteḥ śukanāsā syādbhūmitāḥ pṛṣṭhabhadra kam| śeṣaṃ tathaiva kartavyaṃ vidhānaṃ maṇḍapasya tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स भित्तिभिः परिक्षिप्तः कर्तव्यः पार्श्वयोर्द्वयोः। भागेन कल्पयेद्भित्तिं गवाक्षैरुपशोभिताम्

sa bhittibhiḥ parikṣiptaḥ kartavyaḥ pārśvayordvayoḥ| bhāgena kalpayedbhittiṃ gavākṣairupaśobhitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातायनाश्च कर्तव्याः सह चन्द्रा वलोकनैः। प्रासादद्वारवद्द्वारविस्तारो मण्डपे भवेत्

vātāyanāśca kartavyāḥ saha candrā valokanaiḥ| prāsādadvāravaddvāravistāro maṇḍape bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपादः सत्रिभागो वा सार्धः सौम्याथवा भवेत्। ऊर्ध्वद्वारविधिः कार्यो मूलद्वारानतिक्रमात्

sapādaḥ satribhāgo vā sārdhaḥ saumyāthavā bhavet| ūrdhvadvāravidhiḥ kāryo mūladvārānatikramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जालव्यालकपोतालीमत्तवारणकैर्युताः। भ्रमनिर्मापितैः स्तम्भैः कर्तव्याश्च गवाक्षकाः

jālavyālakapotālīmattavāraṇakairyutāḥ| bhramanirmāpitaiḥ stambhaiḥ kartavyāśca gavākṣakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातायनं तदर्धेन पादोनं द्वावलोकनम्। क्षणमध्ये प्रकुर्वीत चतुष्कीं विधिवच्छुभाम्

vātāyanaṃ tadardhena pādonaṃ dvāvalokanam| kṣaṇamadhye prakurvīta catuṣkīṃ vidhivacchubhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षोभायां बाह्यतो रेखा क्षात्या द्र मं च विवर्जयेत्। दारुकर्मविधेर्मध्ये यथा स्यात्कथ्यते तथा

kṣobhāyāṃ bāhyato rekhā kṣātyā dra maṃ ca vivarjayet| dārukarmavidhermadhye yathā syātkathyate tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समैः क्षणैः समैः स्तम्भैः समैश्चालिन्दकैर्युतः। समैः कर्णैश्च --- समद्र व्यविधानवान्

samaiḥ kṣaṇaiḥ samaiḥ stambhaiḥ samaiścālindakairyutaḥ| samaiḥ karṇaiśca --- samadra vyavidhānavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्दारुकैस्तिरश्चीनैः कार्याः कैश्चिन्मुखायतैः। तुला समतला यद्वा प्रोत्क्षिप्रा मध्यदेशगा

ṣaḍdārukaistiraścīnaiḥ kāryāḥ kaiścinmukhāyataiḥ| tulā samatalā yadvā protkṣiprā madhyadeśagā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलाषड्दारुकाधीनांस्तदधीनानि तानि वा। केचिन्मन्थानसंस्थानालीगतिर्युताप

tulāṣaḍdārukādhīnāṃstadadhīnāni tāni vā| kecinmanthānasaṃsthānālīgatiryutāpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा मध्यतः कार्या --- स्तम्भालिन्दवेष्टिताः। महाधरयुता कार्या चतुष्क्युभयतः समा

athavā madhyataḥ kāryā --- stambhālindaveṣṭitāḥ| mahādharayutā kāryā catuṣkyubhayataḥ samā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजतालुलुमाकर्म द्र व्यैः स्यादुत्तरोत्तरैः। एते नानाविधाः कार्या द्र व्यैरविकलैस्तथा

gajatālulumākarma dra vyaiḥ syāduttarottaraiḥ| ete nānāvidhāḥ kāryā dra vyairavikalaistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या काचिद्रो चते प्राज्ञस्तामेकां कारयेत्क्रियाम्। क्षणान्तराण्यलङ्कुर्यादिल्लीतोरणकैस्तथा

yā kācidro cate prājñastāmekāṃ kārayetkriyām| kṣaṇāntarāṇyalaṅkuryādillītoraṇakaistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्रबन्धसमायुक्ता घण्टिकापल्लवैर्युताः। हारपद्मदलाकीर्णाः शालभञ्जीविराजिताः

vajrabandhasamāyuktā ghaṇṭikāpallavairyutāḥ| hārapadmadalākīrṇāḥ śālabhañjīvirājitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तम्भकाश्च विधातव्याः पञ्चाभरणभूषिताः। कण्ठकैरतिचित्रैश्च रथकैस्तोरणैः सह

stambhakāśca vidhātavyāḥ pañcābharaṇabhūṣitāḥ| kaṇṭhakairaticitraiśca rathakaistoraṇaiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधानैर्विचिधाकारै रूपकर्मोपशोभितैः। एवंविधा विधातव्या सीमातुल्यास्तुलोदयाः

vidhānairvicidhākārai rūpakarmopaśobhitaiḥ| evaṃvidhā vidhātavyā sīmātulyāstulodayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्ग्रीवकेष्वलिन्देषु मध्ये भागे च पार्श्वयोः। न तलानि विधीयन्ते यथाकामं क्रिया भवेत्

prāggrīvakeṣvalindeṣu madhye bhāge ca pārśvayoḥ| na talāni vidhīyante yathākāmaṃ kriyā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सीमाद्वारे यथा वायोः प्रवेशं नैव पीडयेत्। तथाद्ध्वरिका कार्या पट्टस्योपर्यवस्थिता

sīmādvāre yathā vāyoḥ praveśaṃ naiva pīḍayet| tathāddhvarikā kāryā paṭṭasyoparyavasthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदिव्यालकपोताली मत्तवारणतुलोदयः। षड्द्वारुकं --- भद्रे तत्र कुर्वीत बुद्धिमान्

vedivyālakapotālī mattavāraṇatulodayaḥ| ṣaḍdvārukaṃ --- bhadre tatra kurvīta buddhimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाह्यतो मण्डपेऽप्येवं मानतः कर्मतोऽपि च। कपोतालीवरण्डीभिस्तथाचान्तरपत्रकैः

bāhyato maṇḍape'pyevaṃ mānataḥ karmato'pi ca| kapotālīvaraṇḍībhistathācāntarapatrakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णप्रासादकैश्चित्रैः कर्म स्याद्भद्र मण्डपे। उच्छ्रायस्य विवेचीयादशस्त्त्वन्यतमो बुधैः

karṇaprāsādakaiścitraiḥ karma syādbhadra maṇḍape| ucchrāyasya vivecīyādaśasttvanyatamo budhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिखरस्य त्रिभागेन पादोनैकेन वा भवेत्। उच्छ्रायो मण्डपस्यामः शुकनाससमुच्छ्रिते

śikharasya tribhāgena pādonaikena vā bhavet| ucchrāyo maṇḍapasyāmaḥ śukanāsasamucchrite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हर्म्यं वा तत्र कुर्वीत चारुकर्णोपशोभितम्। भद्र मण्डपलक्षणम् ।। चतुरश्रीकृते क्षेत्रे नन्दनं प्रविभाजयेत्

harmyaṃ vā tatra kurvīta cārukarṇopaśobhitam| bhadra maṇḍapalakṣaṇam || caturaśrīkṛte kṣetre nandanaṃ pravibhājayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भद्रं षड्भागमायामाश्चतुर्भागं तथा पव। भागभागं निष्क्रान्ते स्तम्भैः प्राग्ग्रीवकल्पितैः

bhadraṃ ṣaḍbhāgamāyāmāścaturbhāgaṃ tathā pava| bhāgabhāgaṃ niṣkrānte stambhaiḥ prāggrīvakalpitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चभागायता ज्ञेया कर्णे भद्रा न्तरस्थिता। भित्तिः स्याद्भागविस्तारा सलिलान्तरसंयुता

pañcabhāgāyatā jñeyā karṇe bhadrā ntarasthitā| bhittiḥ syādbhāgavistārā salilāntarasaṃyutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं चतुर्दिशं कार्यो नन्दनो मण्डपः सदा। नन्दनः ।। महेन्द्र स्य तलच्छन्दः कर्णौ लाङ्गलसंयुतौ

evaṃ caturdiśaṃ kāryo nandano maṇḍapaḥ sadā| nandanaḥ || mahendra sya talacchandaḥ karṇau lāṅgalasaṃyutau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्भागायतो दिक्षु दारुकर्मविभूषितः। द्विभागिकानि शृङ्गाणि क्षोभयेदुदकान्तरैः

caturbhāgāyato dikṣu dārukarmavibhūṣitaḥ| dvibhāgikāni śṛṅgāṇi kṣobhayedudakāntaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्भागायतं भाग --- मेकं तु निस्सृतम्। एकतश्च मुखं दद्याद्दारुकर्मपरिच्युतम्

caturbhāgāyataṃ bhāga --- mekaṃ tu nissṛtam| ekataśca mukhaṃ dadyāddārukarmaparicyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महेन्द्रः ।। नन्दनश्चेद्बहिभद्रै र्जलमार्गैर्विवर्जितः। भागद्वितयविस्तारो भागमेकं विनिगतौ

mahendraḥ || nandanaścedbahibhadrai rjalamārgairvivarjitaḥ| bhāgadvitayavistāro bhāgamekaṃ vinigatau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राग्ग्रीवपार्श्वयोअर्दद्यादुच्छ्रायोर्ध्वपदस्थितौ। वोतयेनौ वा कुर्वीत वर्धमानस्तथा भवेत्

prāggrīvapārśvayoardadyāducchrāyordhvapadasthitau| votayenau vā kurvīta vardhamānastathā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्धमानः ।। पक्षद्वये नन्दनस्य भद्रे भित्त्याभिवेष्टयेत्। गवाक्षकैरलङ्कुर्यान्न कुर्यादुदकान्तरम्

vardhamānaḥ || pakṣadvaye nandanasya bhadre bhittyābhiveṣṭayet| gavākṣakairalaṅkuryānna kuryādudakāntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वस्तिकोऽयं समाख्यातः सर्वलक्षणलक्षितः। स्वस्तिकः ।। अथाभिधीयते सम्यक्सर्वतोभद्र लक्षणम्

svastiko'yaṃ samākhyātaḥ sarvalakṣaṇalakṣitaḥ| svastikaḥ || athābhidhīyate samyaksarvatobhadra lakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णे कर्णे लाङ्गले चेत्सार्धभागद्वयायतम्। कार्या परस्परं तेषु दारुकर्मविकल्पना

karṇe karṇe lāṅgale cetsārdhabhāgadvayāyatam| kāryā parasparaṃ teṣu dārukarmavikalpanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भागेनैकेन निर्यातं भागषट्केन चायतम्। षड्दारुकद्वयं भद्रं कारयेद् बाह्यवस्थितम्

bhāgenaikena niryātaṃ bhāgaṣaṭkena cāyatam| ṣaḍdārukadvayaṃ bhadraṃ kārayed bāhyavasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतोभद्रः ।। चतुरश्रीकृते क्षेत्रे --- प्राग्भागैर्विभाजयेत्। त्यक्त्वा तेस मध्ये कर्णेष्वादध्याल्लाङ्गलानि च

sarvatobhadraḥ || caturaśrīkṛte kṣetre --- prāgbhāgairvibhājayet| tyaktvā tesa madhye karṇeṣvādadhyāllāṅgalāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्भागान्तरस्थानि षड्दारुयुतानि च। कर्तव्यं भागनिष्क्रान्तं दिक्षु भद्र चतुष्टयम्

caturbhāgāntarasthāni ṣaḍdāruyutāni ca| kartavyaṃ bhāganiṣkrāntaṃ dikṣu bhadra catuṣṭayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुष्पदस्तदायामात्सर्वतोऽलिन्दको बहिः। प्रतिभद्रा णि कुर्वीत चतुर्भागायतानि च

catuṣpadastadāyāmātsarvato'lindako bahiḥ| pratibhadrā ṇi kurvīta caturbhāgāyatāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्गतानिरभागेन दिक्षु स्तम्भान्वितानि च। इत्येतैर्लक्षणैर्युक्तो महापद्मः प्रकीर्तितः

nirgatānirabhāgena dikṣu stambhānvitāni ca| ityetairlakṣaṇairyukto mahāpadmaḥ prakīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महापद्मः ।। चतुरश्रीकृते क्षेत्रे चतुष्कोणविभूषिते। अलिन्दावेष्टितं कुर्यात्प्राग्ग्रीवं मुखसंश्रितम्

mahāpadmaḥ || caturaśrīkṛte kṣetre catuṣkoṇavibhūṣite| alindāveṣṭitaṃ kuryātprāggrīvaṃ mukhasaṃśritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गवाक्षकाश्च कर्तव्यास्तथा चन्द्रा वलोकनाः। वातायनास्तथोद्द्योताः समन्ताद्रू पशोभिताः

gavākṣakāśca kartavyāstathā candrā valokanāḥ| vātāyanāstathoddyotāḥ samantādrū paśobhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहराजक्रिया ह्येवं सर्वशोभासमन्विता। एवं लक्षणसंयुक्तमतृगोमपि मन्दिरम्

gṛharājakriyā hyevaṃ sarvaśobhāsamanvitā| evaṃ lakṣaṇasaṃyuktamatṛgomapi mandiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहराजः ।। वृद्वरा शुकनासस्य शुकनासस्य मूलतः। कनीयसं मण्डपानां कर्तुरिच्छावशाद्भवेत्

gṛharājaḥ || vṛdvarā śukanāsasya śukanāsasya mūlataḥ| kanīyasaṃ maṇḍapānāṃ karturicchāvaśādbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्श्वयोरुभयोस्तुल्यं विदध्यात्तिर्यगायतम्। व्यापिचक्षु रघनद्यापि वा ---

pārśvayorubhayostulyaṃ vidadhyāttiryagāyatam| vyāpicakṣu raghanadyāpi vā ---

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादमसमं स्थानं विदध्यान्मण्डपं बहिः। यथापूर्व द्वारविस्तारविस्तीर्णास्तेषु कार्या गवाक्षकाः

prāsādamasamaṃ sthānaṃ vidadhyānmaṇḍapaṃ bahiḥ| yathāpūrva dvāravistāravistīrṇāsteṣu kāryā gavākṣakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समा सपादपादोना सार्धा चोच्छ्रितिरायता। अष्टाङ्गुलब्रूमोपेता दशांशे द्वारविस्तृते

samā sapādapādonā sārdhā cocchritirāyatā| aṣṭāṅgulabrūmopetā daśāṃśe dvāravistṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्तारो मण्डपस्तम्भद्वारोच्छ्रायसमोच्छ्रितिः। गर्भव्यासो मण्डपस्य साष्टांशः सांश एव च

vistāro maṇḍapastambhadvārocchrāyasamocchritiḥ| garbhavyāso maṇḍapasya sāṣṭāṃśaḥ sāṃśa eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सार्धो वा मण्डपस्यायं गर्भे ---

sārdho vā maṇḍapasyāyaṃ garbhe ---

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

------। --- कार्यति शक्त्या। यां देवसंयति स सद्मनि देवताना- मास्तेऽप्सरोगणवृतः शरदां शतानि

------| --- kāryati śaktyā| yāṃ devasaṃyati sa sadmani devatānā- māste'psarogaṇavṛtaḥ śaradāṃ śatāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.