Bhoja: Samarāṅgaṇa-sūtradhāra 80

अथान्यान्यभिधीयन्ते चेष्टास्थानान्यनेकशः। यानि ज्ञात्वा न मुह्यन्ति --- चित्रविचक्षणाः

athānyānyabhidhīyante ceṣṭāsthānānyanekaśaḥ| yāni jñātvā na muhyanti --- citravicakṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैष्णवं समपादं च वैशाखं मण्डलं तथा। प्रत्यालीढमथालीढं स्थानान्येतानि लक्षणम्

vaiṣṇavaṃ samapādaṃ ca vaiśākhaṃ maṇḍalaṃ tathā| pratyālīḍhamathālīḍhaṃ sthānānyetāni lakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वक्रामत्तमथायामविहितनाकत्रयं स्त्रीणाम्। द्वौ तालावर्धतालश्च पादयोरन्तरं भवेत्

aśvakrāmattamathāyāmavihitanākatrayaṃ strīṇām| dvau tālāvardhatālaśca pādayorantaraṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोः समन्वितस्त्वैकस्त्र्यश्रः पक्षस्थितोऽपरः। किञ्चिदञ्चितजङ्घं च शगात्रभोज्यचसंयुतम्

tayoḥ samanvitastvaikastryaśraḥ pakṣasthito'paraḥ| kiñcidañcitajaṅghaṃ ca śagātrabhojyacasaṃyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैष्णवस्थानमेतद्धि विष्णुरत्राधिदैवतम्। समपादे समौ पादौ तालमात्रान्तरस्थितौ

vaiṣṇavasthānametaddhi viṣṇuratrādhidaivatam| samapāde samau pādau tālamātrāntarasthitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभावसौष्ठवोपेतौ ब्रह्मा चात्राधिदैवतम्। तालास्त्रयोऽर्धतालश्च पादयोरन्तरं भवेत्

svabhāvasauṣṭhavopetau brahmā cātrādhidaivatam| tālāstrayo'rdhatālaśca pādayorantaraṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्रमेकं द्वितीयं च पादं पक्षस्थितं लिखेत्। नैपमोरु भवत्येवं स्थानं वैशाखसंज्ञितम्

aśramekaṃ dvitīyaṃ ca pādaṃ pakṣasthitaṃ likhet| naipamoru bhavatyevaṃ sthānaṃ vaiśākhasaṃjñitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशाखो भगवानस्य स्थानकस्याधिदैवतम्। ऐन्द्रं स्यान्मण्डलं पादौ चतुर्मूलान्तरस्थितौ

viśākho bhagavānasya sthānakasyādhidaivatam| aindraṃ syānmaṇḍalaṃ pādau caturmūlāntarasthitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्र्यश्रपक्षस्थितिश्चैव कटिर्जानुसमा तथा। प्रसार्य दक्षिणं पादं पञ्चतालान्तरस्थितम्

tryaśrapakṣasthitiścaiva kaṭirjānusamā tathā| prasārya dakṣiṇaṃ pādaṃ pañcatālāntarasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलीढं स्थानकं कुर्याद् रुद्र श्चात्राधिदैवतम्। कुञ्चितं दक्षिणं कृत्वा वामपादं प्रसारयेत्

ālīḍhaṃ sthānakaṃ kuryād rudra ścātrādhidaivatam| kuñcitaṃ dakṣiṇaṃ kṛtvā vāmapādaṃ prasārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलीढं परिवर्तेन प्रत्यालीढमिति स्मृतम्। दक्षिणस्तत्र समः पादस्त्र्यश्रः पक्षस्थितोऽपरः

ālīḍhaṃ parivartena pratyālīḍhamiti smṛtam| dakṣiṇastatra samaḥ pādastryaśraḥ pakṣasthito'paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुन्नतकटिर्वामश्चावहित्थं तदुच्यते। एकः समस्थितः पादो द्वितीयोऽग्रतलान्वितः

samunnatakaṭirvāmaścāvahitthaṃ taducyate| ekaḥ samasthitaḥ pādo dvitīyo'gratalānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्वमविद्धं वातश्चक्रान्त उच्यते। स्थानत्रयमिदं स्त्रीणां नृणामपि भवेत्क्वचित्

śūdvamaviddhaṃ vātaścakrānta ucyate| sthānatrayamidaṃ strīṇāṃ nṛṇāmapi bhavetkvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटीपार्श्वे करौ वक्त्रमुरो ग्रीवा शिरस्तथा। स्थानकेषु समस्तेषु कार्यमेतत् क्रियानुगम्

kaṭīpārśve karau vaktramuro grīvā śirastathā| sthānakeṣu samasteṣu kāryametat kriyānugam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रियाणां पुनरानन्त्यात् समस्तेन न शक्यते। वक्त्रं तथापि दिङ्मात्रमस्माभिः संप्रदर्श्यते

kriyāṇāṃ punarānantyāt samastena na śakyate| vaktraṃ tathāpi diṅmātramasmābhiḥ saṃpradarśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृष्टायाः प्रियनार्याः पुरुषस्य वा प्रियाभ्यर्णे। भवति स्थितसंस्थानं त्रिभिरिति तच्च कथयामः

hṛṣṭāyāḥ priyanāryāḥ puruṣasya vā priyābhyarṇe| bhavati sthitasaṃsthānaṃ tribhiriti tacca kathayāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्ब्रह्मसूत्रमृज्वागते भवेत् तन्मतृभागेऽपि। अवयवविभागतस्तत्कथयामः साम्प्रतं क्रमशः

yadbrahmasūtramṛjvāgate bhavet tanmatṛbhāge'pi| avayavavibhāgatastatkathayāmaḥ sāmprataṃ kramaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीनं तत्रय विनासिकाधरपुटेषु सृक्वणि च। कंगंते परचूचुकपूर्वेण कलान्तरे नाभौ

śīnaṃ tatraya vināsikādharapuṭeṣu sṛkvaṇi ca| kaṃgaṃte paracūcukapūrveṇa kalāntare nābhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चादूरोर्मध्ये पश्चिमगुल्फस्य तद्वदन्ते च। स्थाने त्रिभगा भामिनि सूत्रस्य गतिर्विनिर्दिष्टा

paścādūrormadhye paścimagulphasya tadvadante ca| sthāne tribhagā bhāmini sūtrasya gatirvinirdiṣṭā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादौ तालान्तरितौ कर्तव्यौ स्थानके त्रिभङ्गाख्ये। षोडशविंशत्यङ्गुलमध्येऽन्तरितो पितुदडिदाक्षे

pādau tālāntaritau kartavyau sthānake tribhaṅgākhye| ṣoḍaśaviṃśatyaṅgulamadhye'ntarito pitudaḍidākṣe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गमनं त्रिविधं प्राहुद्रुतमध्यविलम्बितप्रभेदेन। स्थानेष्वर्धनेत्राख्यभित्तिषु त्रयगमध्ये

gamanaṃ trividhaṃ prāhudrutamadhyavilambitaprabhedena| sthāneṣvardhanetrākhyabhittiṣu trayagamadhye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रान्ते करवीरस्याथ --- सृक्वपर्यन्ते। कण्ठान्ते परभागा स्तनतोगुलदुम्मपर्यन्ते

prānte karavīrasyātha --- sṛkvaparyante| kaṇṭhānte parabhāgā stanatoguladummaparyante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाभ्यासन्ने मध्ये मेढ्रस्य तथा परस्य नलकस्य। प्रान्ते वज्जायाते गमने स्याद् ब्रह्मसूत्रगतिः

nābhyāsanne madhye meḍhrasya tathā parasya nalakasya| prānte vajjāyāte gamane syād brahmasūtragatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोधेगमने तु पूर्वे लोचनखीरके पुटे तद्धि। तविबुकरान्ते स्तनचूकस्य मध्ये तथा नाभौ

sodhegamane tu pūrve locanakhīrake puṭe taddhi| tavibukarānte stanacūkasya madhye tathā nābhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्ये मेढ्रस्यान्ते --- परजानुनः क्रमेणैव। अपराङ्गुष्ठकमूले विज्ञेयं ब्रह्मसूत्रमिति

madhye meḍhrasyānte --- parajānunaḥ krameṇaiva| aparāṅguṣṭhakamūle vijñeyaṃ brahmasūtramiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परपादद्वाद्वक्षि स्थित्या क्रियते तथाच पूर्वाह्णे। कुर्यात् तलमिह भूतलसूत्रार्धं --- गुलोत्क्षिप्तम्

parapādadvādvakṣi sthityā kriyate tathāca pūrvāhṇe| kuryāt talamiha bhūtalasūtrārdhaṃ --- gulotkṣiptam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूपर्यन्तेऽपाङ्गे चिबुकांशो गोलकान्तरे नाभेः। सूत्रपरत्वतः पूर्वेण परावसार्धाक्षे

bhūparyante'pāṅge cibukāṃśo golakāntare nābheḥ| sūtraparatvataḥ pūrveṇa parāvasārdhākṣe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्श्वगते संस्थाने पश्चिमपादोऽत्र सप्तगोलः स्यात्। द्व्यर्धाक्षगमनमुक्तं ब्रूमः पार्श्वागतेर्गमनम्

pārśvagate saṃsthāne paścimapādo'tra saptagolaḥ syāt| dvyardhākṣagamanamuktaṃ brūmaḥ pārśvāgatergamanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवर्ते --- कूटे गण्डप्रान्ते च सृक्वभागस्य। गलवर्त्तौ स्तनमध्ये गोलत्रितयान्तरे नाभेः

āvarte --- kūṭe gaṇḍaprānte ca sṛkvabhāgasya| galavarttau stanamadhye golatritayāntare nābheḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फिक्पार्श्वपश्चिमजानुनश्चा पूर्वार्तमामृतं सूत्रम्। स्यादपरपार्ष्णिपूर्वस्थितं चभिवेत्थोने

sphikpārśvapaścimajānunaścā pūrvārtamāmṛtaṃ sūtram| syādaparapārṣṇipūrvasthitaṃ cabhivetthone

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षपयेत् परभागाह्नि स्वस्मान्मानाद्यथोदितादत्र। पूर्वाह्नेरङ्गुष्ठः कर्तव्यो भूमिसूत्रस्थः

kṣapayet parabhāgāhni svasmānmānādyathoditādatra| pūrvāhneraṅguṣṭhaḥ kartavyo bhūmisūtrasthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चादङ्गुष्ठाग्रं सुश्लिष्टं स्याद् विलम्बिते गमने। अङ्गुष्ठाङ्गुले ब्रह्मसूत्रतस्तालिके मध्ये

paścādaṅguṣṭhāgraṃ suśliṣṭaṃ syād vilambite gamane| aṅguṣṭhāṅgule brahmasūtratastālike madhye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रुतगमनेऽङ्गुष्ठाग्रं कर्तव्यं षोडशाङ्गुले तस्मात्। परपादाभूमेसः प्रोत्क्षिप्तो भवति पूर्वपादश्च

drutagamane'ṅguṣṭhāgraṃ kartavyaṃ ṣoḍaśāṅgule tasmāt| parapādābhūmesaḥ protkṣipto bhavati pūrvapādaśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोत्राणां मध्येषां विदधीत बुधः स्थितिं यथायोगम्

gotrāṇāṃ madhyeṣāṃ vidadhīta budhaḥ sthitiṃ yathāyogam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विन्यासयोषणक्षिप्तण दृष्टिहस्तादिविनिवेशैः। अथ स्थानचतुष्कस्य प्रविच्छन्दककीर्तनात्

vinyāsayoṣaṇakṣiptaṇa dṛṣṭihastādiviniveśaiḥ| atha sthānacatuṣkasya pravicchandakakīrtanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्या अपि क्रिया लेख्याः सम्भवन्तीह या नृणाम्। शिष्याणां प्रतिपत्त्यर्थं सूत्राणि त्रीणि पातयेत्

anyā api kriyā lekhyāḥ sambhavantīha yā nṛṇām| śiṣyāṇāṃ pratipattyarthaṃ sūtrāṇi trīṇi pātayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मसूत्रगते सूत्रे ये च पार्श्वसमाश्रये। ऊर्ध्वानि त्रीणि सूत्राणि स्थानकेष्वभिष्वपि

brahmasūtragate sūtre ye ca pārśvasamāśraye| ūrdhvāni trīṇi sūtrāṇi sthānakeṣvabhiṣvapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वीत तेषु मध्ये यद्ब्रह्मसूत्रं तदुच्यते। भित्तिके पुनरन्यस्य भागस्यापेक्षया मतम्

kurvīta teṣu madhye yadbrahmasūtraṃ taducyate| bhittike punaranyasya bhāgasyāpekṣayā matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पार्श्वस्थं ब्रह्मसूत्रं स्यात्कार्यतो मध्यगं हि तत्। ये द्वयोः पार्श्वयोः सूत्रे --- हि ते स्मृते

pārśvasthaṃ brahmasūtraṃ syātkāryato madhyagaṃ hi tat| ye dvayoḥ pārśvayoḥ sūtre --- hi te smṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदेशावयवस्यात्र निष्पत्त्यै यद्यदीप्सितम्। तत्र सूत्रं विधातव्यं तिर्यगूर्ध्वानुसारतः

pradeśāvayavasyātra niṣpattyai yadyadīpsitam| tatra sūtraṃ vidhātavyaṃ tiryagūrdhvānusārataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपेक्षेतानि यावन्ति प्रत्यङ्गव्यक्तिसिद्धये। तावन्त्यवयवव्यक्तिसिद्ध्यै तिर्यङ्नियोजयेत्। ऊर्ध्वानि त्रीणि सूत्राणि तिर्यङ्ना नुसारतः

apekṣetāni yāvanti pratyaṅgavyaktisiddhaye| tāvantyavayavavyaktisiddhyai tiryaṅniyojayet| ūrdhvāni trīṇi sūtrāṇi tiryaṅnā nusārataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानानि वैष्णवमुखान्युदितानि सम्यक्। त्रिमंगितडिते गमनैरुपेते। सूत्रस्य पातनविधिश्च यथावदुक्तो। ज्ञाते न भवेत् तदिह सूत्रभृतां वरिष्ठः

sthānāni vaiṣṇavamukhānyuditāni samyak| trimaṃgitaḍite gamanairupete| sūtrasya pātanavidhiśca yathāvadukto| jñāte na bhavet tadiha sūtrabhṛtāṃ variṣṭhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.