Bhoja: Samarāṅgaṇa-sūtradhāra 81

पञ्चानां हंसमुख्यानां देहबन्धाति खन्नृणाम्। दण्डिनीप्रमुखानां च स्त्रीणां ता ब्रूमहे पृथक्

pañcānāṃ haṃsamukhyānāṃ dehabandhāti khannṛṇām| daṇḍinīpramukhānāṃ ca strīṇāṃ tā brūmahe pṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसः शशोऽथ रुचको भद्रो मालव्य एव च। पञ्चैते पुरुषास्तेषु मानं हंसस्य कथ्यते

haṃsaḥ śaśo'tha rucako bhadro mālavya eva ca| pañcaite puruṣāsteṣu mānaṃ haṃsasya kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टाशीत्यङ्गुलो हंसस्यायामः परिकीर्तितः। विज्ञेया वृद्धिरन्येषां चतुर्णां द्व्यङ्गुलक्रमात्

aṣṭāśītyaṅgulo haṃsasyāyāmaḥ parikīrtitaḥ| vijñeyā vṛddhiranyeṣāṃ caturṇāṃ dvyaṅgulakramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यङ्गुलद्वयं सार्धं शाटालं नासिका मुखम्। ग्रीवा च वक्तश्चयमोद् भवेदेकादशाङ्गुलम्

tasyaṅguladvayaṃ sārdhaṃ śāṭālaṃ nāsikā mukham| grīvā ca vaktaścayamod bhavedekādaśāṅgulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमेवोदरं नाभिमेढ्रयोरन्तरं दश। विंशतिश्चाङ्गुलान्यूरू जङ्खे च त्रीणि जानुनी

evamevodaraṃ nābhimeḍhrayorantaraṃ daśa| viṃśatiścāṅgulānyūrū jaṅkhe ca trīṇi jānunī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रीण्यङ्गुलान्यङ्गुले च केशभूरङ्गुलद्वयम्। केशान्तमानं सर्वेषामधिकं स्यात्स्वमानतः

trīṇyaṅgulānyaṅgule ca keśabhūraṅguladvayam| keśāntamānaṃ sarveṣāmadhikaṃ syātsvamānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्तारेण भवेद् वक्षस्तस्यैवाङ्गुलविंशतिः। द्वादशाङ्गुलविस्तारो बाहुसंसस्य निर्दिशेत्

vistāreṇa bhaved vakṣastasyaivāṅgulaviṃśatiḥ| dvādaśāṅgulavistāro bāhusaṃsasya nirdiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशाङ्गुलौ प्रकोष्ठौ च हस्ततथे ---। तथा पृथक् पृथक् च्छ्रोणिः पीनाङ्गुलि ततो भवेत्

daśāṅgulau prakoṣṭhau ca hastatathe ---| tathā pṛthak pṛthak cchroṇiḥ pīnāṅguli tato bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसस्वभावेन पृथग् --- म्भारनासिकः। शेसस्य त्र्यङ्गुलं --- नासिका वक्त्रमेव च

haṃsasvabhāvena pṛthag --- mbhāranāsikaḥ| śesasya tryaṅgulaṃ --- nāsikā vaktrameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवापि तत्प्रमाणैव वक्षस्त्वेकादशाङ्गुलम्। तथोदरं तथा नाभिमेढ्रयोरन्तरं दश

grīvāpi tatpramāṇaiva vakṣastvekādaśāṅgulam| tathodaraṃ tathā nābhimeḍhrayorantaraṃ daśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊरू विंशतिमात्रौ च शशस्य परिकीर्तितौ। त्र्यङ्गुले जानुनी जङ्घे मात्राविंशतिमायते

ūrū viṃśatimātrau ca śaśasya parikīrtitau| tryaṅgule jānunī jaṅghe mātrāviṃśatimāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुल्फौ च त्र्यङ्गुलायामौ तावन्मात्रं शिरो भवेत्। आयामोऽयं शशस्यैवं स्यान्नवत्यङ्गुलोन्मितः

gulphau ca tryaṅgulāyāmau tāvanmātraṃ śiro bhavet| āyāmo'yaṃ śaśasyaivaṃ syānnavatyaṅgulonmitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वाविंशत्यङ्गुलं वक्ष्यां विस्तारेणास्य कीर्तितम्। बाहुप्रबाहू पाणी च शशकस्यापि हंसवत्

dvāviṃśatyaṅgulaṃ vakṣyāṃ vistāreṇāsya kīrtitam| bāhuprabāhū pāṇī ca śaśakasyāpi haṃsavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समयाच्च स कर्तव्यः स्वभावाच्च कृशोदरः। तथोयवेत् केशोरुजङ्घो द्विद्वान् विचक्षणैः

samayācca sa kartavyaḥ svabhāvācca kṛśodaraḥ| tathoyavet keśorujaṅgho dvidvān vicakṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुचकस्य तुखायामद्याम प्रोक्तः सार्धदशाङ्गुलः। ग्रीवाङ्गुलत्रयं सार्धमायामेनास्य कीर्तिता

rucakasya tukhāyāmadyāma proktaḥ sārdhadaśāṅgulaḥ| grīvāṅgulatrayaṃ sārdhamāyāmenāsya kīrtitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकादशाङ्गुलो व्यापूर्वकृस्तस्य प्रमाणतः। तावन्त्येवोदरं तस्य नाभिमेढ्रान्तरं दश

ekādaśāṅgulo vyāpūrvakṛstasya pramāṇataḥ| tāvantyevodaraṃ tasya nābhimeḍhrāntaraṃ daśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विंशतिश्चाङ्गुलान्यूरू जानुनी चाङ्गुलत्रयम्। विंशत्यङ्गुलमायामं जङ्घयोस्तस्य निर्दिशेत्

viṃśatiścāṅgulānyūrū jānunī cāṅgulatrayam| viṃśatyaṅgulamāyāmaṃ jaṅghayostasya nirdiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गुलत्रितयं गुल्फौ कुर्यात्तस्य शिरोऽपि च। द्विनवत्यङ्गुलायामो रुचकः परिकीर्तितः

aṅgulatritayaṃ gulphau kuryāttasya śiro'pi ca| dvinavatyaṅgulāyāmo rucakaḥ parikīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यायामोऽस्य विस्तारो वक्षसोऽङ्गुलविंशतिः। भुजौ दशाङ्गुलायामौ प्रकोष्ठौ तद्वदेव च

ityāyāmo'sya vistāro vakṣaso'ṅgulaviṃśatiḥ| bhujau daśāṅgulāyāmau prakoṣṭhau tadvadeva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकाडशाङ्गुलौ हस्तौ विस्तारेणास्य कीर्तितौ। पीनांसः पीनबाहुश्च सलीलगतिचेष्टितः

ekāḍaśāṅgulau hastau vistāreṇāsya kīrtitau| pīnāṃsaḥ pīnabāhuśca salīlagaticeṣṭitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलवान् वृत्तबाहुः स्याद्रुचको रुचकाकृतिः। भद्र स्य प्राहुरायामं मस्तकस्याङ्गुलत्रयम्

balavān vṛttabāhuḥ syādrucako rucakākṛtiḥ| bhadra sya prāhurāyāmaṃ mastakasyāṅgulatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकाडशाङ्गुला --- ग्रीवा सार्धाङ्गुलत्रया। वक्षो जठरमप्यस्य सपादैकादशाङ्गुलम्

ekāḍaśāṅgulā --- grīvā sārdhāṅgulatrayā| vakṣo jaṭharamapyasya sapādaikādaśāṅgulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाभिमेढ्रान्तरं चास्य विद्यात्सार्धदशाङ्गुलम्। आयाममूर्वोर्जानीयात् सपादाङ्गुलविंशतिम्

nābhimeḍhrāntaraṃ cāsya vidyātsārdhadaśāṅgulam| āyāmamūrvorjānīyāt sapādāṅgulaviṃśatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जङ्घे च तावदायामे जानुगुल्फं त्रिमात्रकम्। चतुर्तवर्तिसरामो चन्द्र स्यैष प्रकीर्तितः

jaṅghe ca tāvadāyāme jānugulphaṃ trimātrakam| caturtavartisarāmo candra syaiṣa prakīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयाम एष विस्तारो वक्षसस्त्वेकविंशतिः। एकादशाङ्गुलौ बाहू तस्य ---

āyāma eṣa vistāro vakṣasastvekaviṃśatiḥ| ekādaśāṅgulau bāhū tasya ---

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसादिपुंसामिदमेवमुक्तं। यद्वा यथालक्षणमानमत्र। स्त्रीणां च सम्यग्गदिता सुखानाद्। यो वेत्ति मान्यः स भवेन्नृपाणाम्

haṃsādipuṃsāmidamevamuktaṃ| yadvā yathālakṣaṇamānamatra| strīṇāṃ ca samyaggaditā sukhānād| yo vetti mānyaḥ sa bhavennṛpāṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.