सत्त्वेनाभिभूते यदा रजस्तमसी अहंकारे भवतस्तदा सो ऽहंकारः सात्त्विकस्तस्य च पूर्वाचार्यैः संज्ञा कृता वैकृत इति तस्माद्विकृतादहंकारादेकादशक इन्द्रियगण उत्पद्यते । तस्मात् सात्त्विकानि विशुद्धानीन्द्रियाणि स्वविषयसमर्थानि तस्मादुच्यते सात्त्विक एकादशक इति । किंचान्यद्भूतादेस्तन्मात्रः स तामसः तमसाभिभूते सत्त्वरजसी अहंकारे यदा भवतः सो ऽहंकारस्तामस उच्यते तस्य पूर्वाचार्यकृता संज्ञा भूतादिस्तस्माद्भूतादेरहंकारात्तन्मात्रः पञ्चको गण उत्पद्यते भूतानामादिभूतस्तमोबहुलस्तेनोक्तः स तामस इति । तस्माद्भूतादेः पञ्चतन्मात्रको गणः किंच तैजसादुभयं यदारजसाभिभूते सत्त्वतमसी भवतस्तदा तस्मात् सो ऽहंकारस्तैजस इति संज्ञां लभते तस्मात्तैजसादुभयमुत्पद्यते । उभयमिति एकादशो गणस्तन्मात्रः पञ्चकः । यो ऽयं सात्त्विको ऽहंकारो वैकृतिको वैकृतो भूत्वा एकादशेन्द्रियाण्युत्पादयति स तैजसमहंकारं सहायं गृह्णाति सात्त्विको निष्क्रियः स तैजसयुक्त इन्द्रियोत्पत्तौ समर्थः तथा तामसो ऽहंकारो भूतादिः संज्ञितो निष्क्रियत्वात्तैजसेनाहंकारेण क्रियावता युक्तस्तन्मात्राण्युत्पादयति तेनोक्तं तैजसादुभयमिति एवं तैजसेनाहंकारेणैन्द्रियाण्येकादश पञ्चतन्मात्राणि कृतानि भवन्ति
sattvenābhibhūte yadā rajastamasī ahaṃkāre bhavatastadā so 'haṃkāraḥ sāttvikastasya ca pūrvācāryaiḥ saṃjñā kṛtā vaikṛta iti tasmādvikṛtādahaṃkārādekādaśaka indriyagaṇa utpadyate / tasmāt sāttvikāni viśuddhānīndriyāṇi svaviṣayasamarthāni tasmāducyate sāttvika ekādaśaka iti / kiṃcānyadbhūtādestanmātraḥ sa tāmasaḥ tamasābhibhūte sattvarajasī ahaṃkāre yadā bhavataḥ so 'haṃkārastāmasa ucyate tasya pūrvācāryakṛtā saṃjñā bhūtādistasmādbhūtāderahaṃkārāttanmātraḥ pañcako gaṇa utpadyate bhūtānāmādibhūtastamobahulastenoktaḥ sa tāmasa iti / tasmādbhūtādeḥ pañcatanmātrako gaṇaḥ kiṃca taijasādubhayaṃ yadārajasābhibhūte sattvatamasī bhavatastadā tasmāt so 'haṃkārastaijasa iti saṃjñāṃ labhate tasmāttaijasādubhayamutpadyate / ubhayamiti ekādaśo gaṇastanmātraḥ pañcakaḥ / yo 'yaṃ sāttviko 'haṃkāro vaikṛtiko vaikṛto bhūtvā ekādaśendriyāṇyutpādayati sa taijasamahaṃkāraṃ sahāyaṃ gṛhṇāti sāttviko niṣkriyaḥ sa taijasayukta indriyotpattau samarthaḥ tathā tāmaso 'haṃkāro bhūtādiḥ saṃjñito niṣkriyatvāttaijasenāhaṃkāreṇa kriyāvatā yuktastanmātrāṇyutpādayati tenoktaṃ taijasādubhayamiti evaṃ taijasenāhaṃkāreṇaindriyāṇyekādaśa pañcatanmātrāṇi kṛtāni bhavanti
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.