अथ भूमिका । विक्षेप्ता विषयपदार्थे रतिः । गतायाता संशयात्मिका । सुलीनता प्रीतिरूपा तुरीया । अथ बुद्धयः । गुरुः शास्त्रादियुक्त्या बोधयति तथापि शून्यं कम्बलपेशीवत् । सा अधिकप्रकाशो न भवति खर्परच्छिद्रवत् । अनेकयुक्त्या विस्तारयति भग्नवेणुवत् जले तैलवत् । तत्रादौ वैराग्यम् । तत्र प्रमाणं श्रुतिः- न वा ऽरे सर्वस्य कामाय सर्वं प्रियं भवत्यात्मनस्तु कामाय सर्वं प्रियं भवति इति । बृहदारण्यके ऽत्यागेनैकेन अमृतत्वमानशुःऽ; । तत्रादौ शबलत्यागः ॥ विष्ठामूत्रं च दुर्गन्धि कृम्यगारं च नश्वरम् । तत्सौख्यमानिनो मूढा अहंममेतिगर्विताः
atha bhūmikā / vikṣeptā viṣayapadārthe ratiḥ / gatāyātā saṃśayātmikā / sulīnatā prītirūpā turīyā / atha buddhayaḥ / guruḥ śāstrādiyuktyā bodhayati tathāpi śūnyaṃ kambalapeśīvat / sā adhikaprakāśo na bhavati kharparacchidravat / anekayuktyā vistārayati bhagnaveṇuvat jale tailavat / tatrādau vairāgyam / tatra pramāṇaṃ śrutiḥ- na vā 're sarvasya kāmāya sarvaṃ priyaṃ bhavatyātmanastu kāmāya sarvaṃ priyaṃ bhavati iti / bṛhadāraṇyake 'tyāgenaikena amṛtatvamānaśuḥ'; / tatrādau śabalatyāgaḥ // viṣṭhāmūtraṃ ca durgandhi kṛmyagāraṃ ca naśvaram / tatsaukhyamānino mūḍhā ahaṃmametigarvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्य माता पिता कस्य कस्य भ्राता सहोदरः । कस्य स्त्री कस्य पुत्रस्तु नराणां कर्मबन्धनम्
kasya mātā pitā kasya kasya bhrātā sahodaraḥ / kasya strī kasya putrastu narāṇāṃ karmabandhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जायापत्यगृजक्षेत्रस्वजनद्रविणादिषु । उदासीनसमं पश्येत्सर्वं व्यर्थमिवात्मनि
jāyāpatyagṛjakṣetrasvajanadraviṇādiṣu / udāsīnasamaṃ paśyetsarvaṃ vyarthamivātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीणां स्त्रीसङ्गिनां सङ्गं त्यक्त्वा दूरत आत्मवान् । क्षमी विविक्त आसीनश्चिन्तयेन्मामतन्द्रितः
strīṇāṃ strīsaṅgināṃ saṅgaṃ tyaktvā dūrata ātmavān / kṣamī vivikta āsīnaścintayenmāmatandritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कायारण्यसमाविष्टो मनव्याघ्रो महाबली । भक्षते सकलांल्लोकान्देवानुरगमानवान्
kāyāraṇyasamāviṣṭo manavyāghro mahābalī / bhakṣate sakalāṃllokāndevānuragamānavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानखड्गं दृढं कृत्वा वैराग्यं भूमिशोधनम् । दुर्लभो यस्य संग्रामो को ऽसौ शूरश्च आत्मवान्
jñānakhaḍgaṃ dṛḍhaṃ kṛtvā vairāgyaṃ bhūmiśodhanam / durlabho yasya saṃgrāmo ko 'sau śūraśca ātmavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ शुद्धत्यागः । ग्रन्थमभ्यस्य मेधावी ज्ञानविज्ञानतत्परः । पलालमिव धान्यार्थी त्यजेद्ग्रन्थमशेषतः
atha śuddhatyāgaḥ / granthamabhyasya medhāvī jñānavijñānatatparaḥ / palālamiva dhānyārthī tyajedgranthamaśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पदमिच्छसि ब्रह्मत्वं तदा विज्ञानतः शृणु । सर्वार्थेषु च वैराग्यं सर्वभूतेषु चात्मता
padamicchasi brahmatvaṃ tadā vijñānataḥ śṛṇu / sarvārtheṣu ca vairāgyaṃ sarvabhūteṣu cātmatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्तिमिच्छसि चेत्त्वन्तु विषयान्विषवत्त्यज । क्षमार्जवदयातोषसत्यं पीयूषवद्भज
muktimicchasi cettvantu viṣayānviṣavattyaja / kṣamārjavadayātoṣasatyaṃ pīyūṣavadbhaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसा ध्यायते योगी कृपणस्तु धनं यथा । मनसा येन पीत्वा च तेन जित्वा जगत्त्रयम्
manasā dhyāyate yogī kṛpaṇastu dhanaṃ yathā / manasā yena pītvā ca tena jitvā jagattrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहाय कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निस्पृहः । निर्ममो निरहङ्कारः स शान्तिमधिगच्छति
vihāya kāmānyaḥ sarvānpumāṃścarati nispṛhaḥ / nirmamo nirahaṅkāraḥ sa śāntimadhigacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकिञ्चनश्च दान्तश्च शान्तश्च सममानसः । स लिङ्गानाश्रमं त्यक्त्वा चरेदविधिगोचरः
akiñcanaśca dāntaśca śāntaśca samamānasaḥ / sa liṅgānāśramaṃ tyaktvā caredavidhigocaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहे च शृणु तं तात गुप्तप्रकटलक्षणम् । दशगुप्तकरं मोक्षद्वादशं सहजस्थितिः
dehe ca śṛṇu taṃ tāta guptaprakaṭalakṣaṇam / daśaguptakaraṃ mokṣadvādaśaṃ sahajasthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरपेक्षं मुनिं शान्तं निर्वैरं समदर्शनम् । अनुव्रज्यामहं नित्यं पूययेदङ्घ्रिरेणुभिः
nirapekṣaṃ muniṃ śāntaṃ nirvairaṃ samadarśanam / anuvrajyāmahaṃ nityaṃ pūyayedaṅghrireṇubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदा शम्भो भविष्यामि कर्मनिर्मूलनक्षमः । एकाकी निस्पृहः शान्तो पाणिपात्रो दिगम्बरः
kadā śambho bhaviṣyāmi karmanirmūlanakṣamaḥ / ekākī nispṛhaḥ śānto pāṇipātro digambaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज । अहं त्वां सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः
sarvadharmānparityajya māmekaṃ śaraṇaṃ vraja / ahaṃ tvāṃ sarvapāpebhyo mokṣayiṣyāmi mā śucaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरालम्बपदं प्राप्य चित्ते तत्र लयं गते । निवर्तन्ते क्रियाः सर्वाः स योगी निर्गुणः परः
nirālambapadaṃ prāpya citte tatra layaṃ gate / nivartante kriyāḥ sarvāḥ sa yogī nirguṇaḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषयेन्द्रियकारणमाकर्षचित्तविभ्रमः । यथा बहुसपत्नीनां लुठन्ति पतिमेकतः
viṣayendriyakāraṇamākarṣacittavibhramaḥ / yathā bahusapatnīnāṃ luṭhanti patimekataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु साधु शृणु स्वार्थमस्थियन्त्राच्च दूरतः । अस्य भागकृता लोके ममत्वं श्वानवत्कृतम्
sādhu sādhu śṛṇu svārthamasthiyantrācca dūrataḥ / asya bhāgakṛtā loke mamatvaṃ śvānavatkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु तात द्वयं त्याज्यमाशा भेदस्तथैव च । आशया दीनतां कृत्वा भेदश्च भेदवर्धनम्
śṛṇu tāta dvayaṃ tyājyamāśā bhedastathaiva ca / āśayā dīnatāṃ kṛtvā bhedaśca bhedavardhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोदनहास्यका ऽ; ऽनेन पिशाचस्थितिमाश्रयेत् । अस्य सङ्गं सदा त्यज्य भव चिन्मात्र सर्वदा
rodanahāsyakā '; 'nena piśācasthitimāśrayet / asya saṅgaṃ sadā tyajya bhava cinmātra sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छायाकार्यं यथा नास्ति तथैवायं हि देहकः । तत्त्वं गृहरसं त्यज्य परमां स्थितिमाश्रय
chāyākāryaṃ yathā nāsti tathaivāyaṃ hi dehakaḥ / tattvaṃ gṛharasaṃ tyajya paramāṃ sthitimāśraya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोष्पदं पृथिवी मेरुः स्थाणुराकाशमुद्रिका । तृणं त्रिभुवनं राम वैराग्यालंकृता कृतिः । मनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये
goṣpadaṃ pṛthivī meruḥ sthāṇurākāśamudrikā / tṛṇaṃ tribhuvanaṃ rāma vairāgyālaṃkṛtā kṛtiḥ / manuṣyāṇāṃ sahasreṣu kaścidyatati siddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.