Isvarakrsna: Samkhyakarika, with Gaudapada's Bhasya [Samk] 6

इति अद्वैतभक्तिः । अथ विवेकज्ञाननिर्णयः । अक्रोधवैराग्यजितेन्द्रियत्वं क्षमादयाशान्तिजनप्रियत्वम् । निर्लोभदाता भवमुक्तिहेतुर्ज्ञानस्य चिह्नं दशलक्षणानि

iti advaitabhaktiḥ / atha vivekajñānanirṇayaḥ / akrodhavairāgyajitendriyatvaṃ kṣamādayāśāntijanapriyatvam / nirlobhadātā bhavamuktiheturjñānasya cihnaṃ daśalakṣaṇāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्म अध्यात्मतत्त्वं च ब्रह्मज्ञानमतः परम् । इन्द्रं चत्वारि वाच्यार्थमात्मलक्षं सुखावहम्

karma adhyātmatattvaṃ ca brahmajñānamataḥ param / indraṃ catvāri vācyārthamātmalakṣaṃ sukhāvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मज्ञानी भवेज्जीवः पुरुषो ऽध्यात्मसंज्ञकः । ईश्वरस्तत्त्ववेत्ता च सर्वं ब्रह्मेति ब्रह्मता

karmajñānī bhavejjīvaḥ puruṣo 'dhyātmasaṃjñakaḥ / īśvarastattvavettā ca sarvaṃ brahmeti brahmatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्णाश्रमं च धर्मं च होत्रादिकर्मतत्पराः । भजनं सर्वभूतेषु ज्ञानं च कर्मसज्ञितम्

varṇāśramaṃ ca dharmaṃ ca hotrādikarmatatparāḥ / bhajanaṃ sarvabhūteṣu jñānaṃ ca karmasajñitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैराग्याध्यात्मशास्त्रं च यस्य माया विनिर्गता । जिज्ञासा मननाध्यासं ज्ञानमध्यात्मसंज्ञितम्

vairāgyādhyātmaśāstraṃ ca yasya māyā vinirgatā / jijñāsā mananādhyāsaṃ jñānamadhyātmasaṃjñitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलोक्य धर्मसांख्यादिधर्मकर्मक्रियाविधीः । तदर्थव्यतिरेकेण तत्त्वज्ञानं तदोच्यते

ālokya dharmasāṃkhyādidharmakarmakriyāvidhīḥ / tadarthavyatirekeṇa tattvajñānaṃ tadocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाधिशब्दवाक्यार्थं ब्रह्माकारतया वृतिः । एकाकी निस्पृहः शान्तो ब्रह्मज्ञानं तदोच्यते

samādhiśabdavākyārthaṃ brahmākāratayā vṛtiḥ / ekākī nispṛhaḥ śānto brahmajñānaṃ tadocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाचो यस्मिन्निवर्तन्ते लिङ्गं गलितसर्वधीः । स्वयमेव स्वरूपस्थं स्वमिव स्वं विराजते

vāco yasminnivartante liṅgaṃ galitasarvadhīḥ / svayameva svarūpasthaṃ svamiva svaṃ virājate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्ताचारविहीनस्य स्वबुद्धिर्वर्तते ऽखिलम् । द्रव्यादिविषयस्वार्थान्स जीवो नीचशब्दितः

uktācāravihīnasya svabuddhirvartate 'khilam / dravyādiviṣayasvārthānsa jīvo nīcaśabditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदाचाररतो नित्यं द्वन्द्वातीतश्च निस्पृहः । शुष्कञ्चाप्यशनं चैव पुरुषस्तस्य उच्यते

sadācārarato nityaṃ dvandvātītaśca nispṛhaḥ / śuṣkañcāpyaśanaṃ caiva puruṣastasya ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्डकाशायमात्रं च कामक्रोधविवर्जितः । भ्रमरीभुक्तसन्तोषमीश्वरस्तस्य उच्यते

daṇḍakāśāyamātraṃ ca kāmakrodhavivarjitaḥ / bhramarībhuktasantoṣamīśvarastasya ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिग्वासं च स्वसंवेद्यमानन्दं स्वपरं न हि । पाणिपात्रे च यद्भुंक्ते स ब्रह्म राजते महीम्

digvāsaṃ ca svasaṃvedyamānandaṃ svaparaṃ na hi / pāṇipātre ca yadbhuṃkte sa brahma rājate mahīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहान्तितं सदाकालं वर्णाश्रमविवर्जितम् । यत्कृतं तत्सदाचारमात्मारामो विराजते

dehāntitaṃ sadākālaṃ varṇāśramavivarjitam / yatkṛtaṃ tatsadācāramātmārāmo virājate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति अथ धर्मशास्त्रे- अनिष्टमिष्टमिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् ॥ पशुमिश्रस्तथा ज्ञानी सिद्धज्ञेयं च पञ्चकम् । एतैर्लक्षणसंयुक्तं वृत्तिभेदेन कथ्यते

iti atha dharmaśāstre- aniṣṭamiṣṭamiśraṃ ca trividhaṃ karmaṇaḥ phalam // paśumiśrastathā jñānī siddhajñeyaṃ ca pañcakam / etairlakṣaṇasaṃyuktaṃ vṛttibhedena kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्त्वा उक्त्वा च कार्येण द्रव्यं च साधयेत्ततः । शिश्नोदररताः स्वार्थं सत्पशोर्लक्षणं स्मृतम्

uktvā uktvā ca kāryeṇa dravyaṃ ca sādhayettataḥ / śiśnodararatāḥ svārthaṃ satpaśorlakṣaṇaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युगाचारेण वर्तन्ते संमतं वर्णमाश्रमम् । आत्मस्वार्थं न जानाति स मिश्रं लक्षणं स्मृतम्

yugācāreṇa vartante saṃmataṃ varṇamāśramam / ātmasvārthaṃ na jānāti sa miśraṃ lakṣaṇaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदशास्त्रार्थसर्वज्ञो उक्ताचारश्च तत्परः । यथोक्त्वा च वदेद्वाक्यं स ज्ञानी लक्षणोच्यते

vedaśāstrārthasarvajño uktācāraśca tatparaḥ / yathoktvā ca vadedvākyaṃ sa jñānī lakṣaṇocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यं च अन्यथाकर्तुं यद्वक्तुं तत्तु साधयेत् । सञ्चितार्थान्वदेत्प्राज्ञः स सिद्धिर्लक्षणोच्यते

kāryaṃ ca anyathākartuṃ yadvaktuṃ tattu sādhayet / sañcitārthānvadetprājñaḥ sa siddhirlakṣaṇocyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यकारणकर्तृत्वं विहाय विचरेन्महीम् । स्तुनादपी निकामी च आनन्दं ज्ञेयलक्षणम्

kāryakāraṇakartṛtvaṃ vihāya vicarenmahīm / stunādapī nikāmī ca ānandaṃ jñeyalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति निर्वेदज्ञाननिर्णयः । देहवर्णाश्रया धर्मा कल्पनावेदनिर्मिताः । ता हि निर्मोकवत्त्याज्याः सो ऽहमेको निरञ्जनः

iti nirvedajñānanirṇayaḥ / dehavarṇāśrayā dharmā kalpanāvedanirmitāḥ / tā hi nirmokavattyājyāḥ so 'hameko nirañjanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माज्ज्ञानात्तु कैवल्यमित्यादिश्रुतेः ज्ञानाग्निदग्धकर्माणीति गीता । परोक्षं शास्त्रियज्ञानमपरोक्षं च शाश्वतम् । प्रथमं जन्मकर्माणि द्वितीयं सच्चिदात्मकम्

tasmājjñānāttu kaivalyamityādiśruteḥ jñānāgnidagdhakarmāṇīti gītā / parokṣaṃ śāstriyajñānamaparokṣaṃ ca śāśvatam / prathamaṃ janmakarmāṇi dvitīyaṃ saccidātmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पत्तिस्थितिसंहारभूतं भूतेषु युज्यते । आत्मा च तत्र साक्षी च जगद्द्रष्टा च सूर्यवत्

utpattisthitisaṃhārabhūtaṃ bhūteṣu yujyate / ātmā ca tatra sākṣī ca jagaddraṣṭā ca sūryavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतादिव्यक्तिरूपं च अचरं चरमेव च । तदिन्द्रजालवत्पश्येद्यथा नु वीचिवज्जगत्

bhūtādivyaktirūpaṃ ca acaraṃ carameva ca / tadindrajālavatpaśyedyathā nu vīcivajjagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पनाबद्धजन्तुश्च सदा जल्पति दोषवत् । वपुर्नृत्यति रथ्यायां यावत्पतति भूतले

kalpanābaddhajantuśca sadā jalpati doṣavat / vapurnṛtyati rathyāyāṃ yāvatpatati bhūtale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनो बालपिशाचत्वं किं लज्जायोगिवृन्दिनाम् । जल्पन्ति विविधा वाचो किमर्थं सुखदुःखयोः

jano bālapiśācatvaṃ kiṃ lajjāyogivṛndinām / jalpanti vividhā vāco kimarthaṃ sukhaduḥkhayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्ति भाति प्रियं स्थिरमस्थिरं नाम रूपकम् । चत्वार ईषणा त्याज्याः सोहमेको निरञ्जनः

asti bhāti priyaṃ sthiramasthiraṃ nāma rūpakam / catvāra īṣaṇā tyājyāḥ sohameko nirañjanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातृकाध्वनिरूपा च वर्तते विश्वमायया । जानीहि तत्र तन्नादं व्यर्थो ऽर्थः प्रतिपद्यते

mātṛkādhvanirūpā ca vartate viśvamāyayā / jānīhi tatra tannādaṃ vyartho 'rthaḥ pratipadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमनस्तु सदा देहो यथा ग्रामो विना जनात् । ब्रह्माद्योपि न कर्त्तव्यः स पशुश्चात्मघातकः

amanastu sadā deho yathā grāmo vinā janāt / brahmādyopi na karttavyaḥ sa paśuścātmaghātakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तमा च लये लीना ध्यानधारणमध्यमाः । अधमा प्रतिमापूजा गीतनृत्यं धमोधमः

uttamā ca laye līnā dhyānadhāraṇamadhyamāḥ / adhamā pratimāpūjā gītanṛtyaṃ dhamodhamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानं मनो मलत्यागः शौचमिन्द्रियनिग्रहः । अभेददर्शनं ज्ञानं ध्यानं निर्विषयं मनः

snānaṃ mano malatyāgaḥ śaucamindriyanigrahaḥ / abhedadarśanaṃ jñānaṃ dhyānaṃ nirviṣayaṃ manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थूलपेशिवत् प्रत्यक्षं लिङ्गं वन्ध्यं यथा स्त्रियः । मनसात्मैकरूपेण स्वयं ब्रह्म सनातनम्

sthūlapeśivat pratyakṣaṃ liṅgaṃ vandhyaṃ yathā striyaḥ / manasātmaikarūpeṇa svayaṃ brahma sanātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतिस्मृत्यर्थपूर्णं च समाधेश्चित्तसौरभम् । यावद्देहाभिमानं च तावत्यो निष्फला क्रियाः

śrutismṛtyarthapūrṇaṃ ca samādheścittasaurabham / yāvaddehābhimānaṃ ca tāvatyo niṣphalā kriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारकर्म आसक्तो ब्रह्माहमिति मन्यते । कर्मब्रह्मोभयभ्रष्टस्तं त्यजेदन्त्यजं यथा

saṃsārakarma āsakto brahmāhamiti manyate / karmabrahmobhayabhraṣṭastaṃ tyajedantyajaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाधेर्विक्षेपो यस्य नानायुक्तिप्रकारकः । यावद्देहलयं नैतावन्तो मोहकारकाः

samādhervikṣepo yasya nānāyuktiprakārakaḥ / yāvaddehalayaṃ naitāvanto mohakārakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकोसौ योगवासी च द्वयं ग्रामस्तथैव च । तृतीयं नगरं चैव मन्ये यद्वनवासिनाम्

ekosau yogavāsī ca dvayaṃ grāmastathaiva ca / tṛtīyaṃ nagaraṃ caiva manye yadvanavāsinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदशास्त्रपुराणानि नानायुक्तिं च वल्गुना । व्यवसयात्मिका बुद्धिर्न तु साधनरूपका

vedaśāstrapurāṇāni nānāyuktiṃ ca valgunā / vyavasayātmikā buddhirna tu sādhanarūpakā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलोड्य चतुरो वेदान् सर्वशास्त्राणि सर्वदा । यो वै तत्त्वं न जानाति दर्वीपाकरसं यथा

āloḍya caturo vedān sarvaśāstrāṇi sarvadā / yo vai tattvaṃ na jānāti darvīpākarasaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्दब्रह्मणि निष्णातो स्नायात्स परमे यदि । श्रमस्तस्य श्रमफलं ह्यधेनुरिव रक्षकः

śabdabrahmaṇi niṣṇāto snāyātsa parame yadi / śramastasya śramaphalaṃ hyadhenuriva rakṣakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाशदर्पणे यस्मिन्यज्जगद्भासते ऽखिलम् । तत्सर्वं ब्रह्मरूपं च मायामयविचेष्टितम्

ākāśadarpaṇe yasminyajjagadbhāsate 'khilam / tatsarvaṃ brahmarūpaṃ ca māyāmayaviceṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी । यस्यां जागर्ति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः

yā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgarti saṃyamī / yasyāṃ jāgarti bhūtāni sā niśā paśyato muneḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाहं देहो न च प्राणो नेन्द्रियाणि तथैव च । न मनो हन्त बुद्धिश्च नैव चित्तमहङ्कृतिः

nāhaṃ deho na ca prāṇo nendriyāṇi tathaiva ca / na mano hanta buddhiśca naiva cittamahaṅkṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाहं मनुष्यो न च देव यक्षो न ब्राह्मणः क्षत्रियवैश्यशूद्रः । न ब्रह्मचारी न गृही वनस्थो भिक्षुर्न चाहं निजबोधरूपः

nāhaṃ manuṣyo na ca deva yakṣo na brāhmaṇaḥ kṣatriyavaiśyaśūdraḥ / na brahmacārī na gṛhī vanastho bhikṣurna cāhaṃ nijabodharūpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यकारणचेष्टा च त्रिविधं कल्पनाकृतम् । मनोहङ्कारसंयुक्तं व्यर्थं च शब्दमालिका

kāryakāraṇaceṣṭā ca trividhaṃ kalpanākṛtam / manohaṅkārasaṃyuktaṃ vyarthaṃ ca śabdamālikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्दे शब्दस्य ज्ञानार्थं योगी वदति निस्पृहः । यथा वाद्येषु नादश्च पारतन्त्र्येण वर्तते

śabde śabdasya jñānārthaṃ yogī vadati nispṛhaḥ / yathā vādyeṣu nādaśca pāratantryeṇa vartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगी च सर्वकार्याणि वर्तते देहकर्मणि । कौमारं क्रीडनं चैव सर्वं मिथ्यैव कारणम्

yogī ca sarvakāryāṇi vartate dehakarmaṇi / kaumāraṃ krīḍanaṃ caiva sarvaṃ mithyaiva kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यावत्क्रियते जन्तुः स्वगृहे राजते पुमान् । यो यो यस्य यथा भावस्तत्ततेषां च सौख्यता

yadyāvatkriyate jantuḥ svagṛhe rājate pumān / yo yo yasya yathā bhāvastattateṣāṃ ca saukhyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कामोपचेष्टितम् सर्वं वृथा भवति आयतौ । न चास्य क्रिया काचिन्नेह नानास्ति कर्हिचित्

tatkāmopaceṣṭitam sarvaṃ vṛthā bhavati āyatau / na cāsya kriyā kācinneha nānāsti karhicit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं चेष्ट इतो देहे सर्वकर्मसु चेष्टते । इति ज्ञानं विजानीयाद्यज्ज्ञानं स्मरणेन हि

ahaṃ ceṣṭa ito dehe sarvakarmasu ceṣṭate / iti jñānaṃ vijānīyādyajjñānaṃ smaraṇena hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तडागः पूर्णतो येन यद्दातुं बलं राजते । किंचिच्छिद्रेण आद्यं च मनसात्मोदकक्रियाः

taḍāgaḥ pūrṇato yena yaddātuṃ balaṃ rājate / kiṃcicchidreṇa ādyaṃ ca manasātmodakakriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धं विहाय पूर्णानि कुर्वन्तु स्वस्थमानसम् । ये हि युक्तिं सदाभ्यासात्स वै ज्ञानोत्तमोत्तमः

bandhaṃ vihāya pūrṇāni kurvantu svasthamānasam / ye hi yuktiṃ sadābhyāsātsa vai jñānottamottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहादिसर्वकर्माणि ज्ञानाज्ञानेषु ज्ञायसे । सो ऽहं चिन्मात्ररूपेण जानीहि ब्रह्मलक्षणम्

dehādisarvakarmāṇi jñānājñāneṣu jñāyase / so 'haṃ cinmātrarūpeṇa jānīhi brahmalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं मूर्खमहं ज्ञाता यो धर्मः प्रतिपाद्यते । सो ऽहं चिन्मात्ररूपेण जानीहि ब्रह्मलक्षणम्

ahaṃ mūrkhamahaṃ jñātā yo dharmaḥ pratipādyate / so 'haṃ cinmātrarūpeṇa jānīhi brahmalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिद्यते हृदयग्रन्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः । क्षीयन्ते चास्य कर्माणि यस्मिन् दृष्टे परावरे

bhidyate hṛdayagranthiśchidyante sarvasaṃśayāḥ / kṣīyante cāsya karmāṇi yasmin dṛṣṭe parāvare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगद्विलक्षणं ब्रह्म ब्रह्मणो ऽन्यन्न किञ्चन । ब्रह्मण्याभाति चिन्मिथ्या यथा मरुमरीचिका

jagadvilakṣaṇaṃ brahma brahmaṇo 'nyanna kiñcana / brahmaṇyābhāti cinmithyā yathā marumarīcikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानामृतेन तृप्तस्य कृतकृत्यस्य योगिनः । न चास्ति किञ्चित्कर्तव्यमस्ति चेन्न स सत्त्ववित्

jñānāmṛtena tṛptasya kṛtakṛtyasya yoginaḥ / na cāsti kiñcitkartavyamasti cenna sa sattvavit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न त्वं विप्रादिको वर्णो नाश्रमी नाक्षगोचरः । असङ्गो ऽसि निराकारो विश्वसाक्षी सुखी भव

na tvaṃ viprādiko varṇo nāśramī nākṣagocaraḥ / asaṅgo 'si nirākāro viśvasākṣī sukhī bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहाभिमानगलिते विदिते च चिदात्मनि । यत्र यत्र मनो याति तत्र तत्र समाधयः

dehābhimānagalite vidite ca cidātmani / yatra yatra mano yāti tatra tatra samādhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मैकभावनिष्ठस्य या या चेष्टास्तदर्चनम् । यो यो जल्पः स संमन्त्रस्तद्ध्यानं च निरीक्षणम्

ātmaikabhāvaniṣṭhasya yā yā ceṣṭāstadarcanam / yo yo jalpaḥ sa saṃmantrastaddhyānaṃ ca nirīkṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न संकल्पविकल्पस्य न लीनोपाधिवासनाः । निजस्वरूपे निर्मग्नः स योगी परतत्त्ववित्

na saṃkalpavikalpasya na līnopādhivāsanāḥ / nijasvarūpe nirmagnaḥ sa yogī paratattvavit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहादिसर्वेन्द्रियाणि सत्तामात्रेण चेष्टते । यथा दीपे प्रपंचस्य चुंबकं लोहमेव च

dehādisarvendriyāṇi sattāmātreṇa ceṣṭate / yathā dīpe prapaṃcasya cuṃbakaṃ lohameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहद्वयं तथा नाम वर्णाश्रमा च व्यर्थता । महीआकाशब्रह्माहमलमेतत्समाधिना

dehadvayaṃ tathā nāma varṇāśramā ca vyarthatā / mahīākāśabrahmāhamalametatsamādhinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्यक्तस्य कथं ध्यानं व्यापकस्य विसर्जनम् । अमूर्तस्य कथं पूजा स्वयं ब्रह्म सनातनम्

avyaktasya kathaṃ dhyānaṃ vyāpakasya visarjanam / amūrtasya kathaṃ pūjā svayaṃ brahma sanātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलस्य कारणं पुष्पं फले पुष्पं विनश्यति । ज्ञानस्य कारणं कर्म ज्ञाने कर्म विनश्यति

phalasya kāraṇaṃ puṣpaṃ phale puṣpaṃ vinaśyati / jñānasya kāraṇaṃ karma jñāne karma vinaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं करोमि क्व गच्छामि किं गृह्णामि त्यजामि किम् । आत्मना पूरितं सर्व महाकल्पांबुना यथा

kiṃ karomi kva gacchāmi kiṃ gṛhṇāmi tyajāmi kim / ātmanā pūritaṃ sarva mahākalpāṃbunā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतादिव्यक्तिरूपं च अचरं चरमेव च । तदिन्द्रजालवत्पश्येद्यथाम्बुवीचिवज्जगत्

bhūtādivyaktirūpaṃ ca acaraṃ carameva ca / tadindrajālavatpaśyedyathāmbuvīcivajjagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शब्दभागद्वयं कृत्वा व्यर्थो ज्ञानार्थयोगिनम् । कदाचिद्वक्तुं ज्ञानार्थं व्यर्थो वक्तुं न शक्यते

śabdabhāgadvayaṃ kṛtvā vyartho jñānārthayoginam / kadācidvaktuṃ jñānārthaṃ vyartho vaktuṃ na śakyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्वं नो वहते न निन्दन्ति परान्नो भाषते निष्ठुरं प्रोक्तं केनचिदप्रियं च हसते क्रोधं च नालम्बते । श्रुत्वा काव्यमलक्षणं परकृतं सन्तिष्ठते मूकव- द्दोषान्नाददते स्वयं न कुरुते चैतत्सतां लक्षणम्

garvaṃ no vahate na nindanti parānno bhāṣate niṣṭhuraṃ proktaṃ kenacidapriyaṃ ca hasate krodhaṃ ca nālambate / śrutvā kāvyamalakṣaṇaṃ parakṛtaṃ santiṣṭhate mūkava- ddoṣānnādadate svayaṃ na kurute caitatsatāṃ lakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बीजमध्ये यथा वृक्षं वृक्षमध्ये च बीजता । व्याप्यव्यापकसर्वात्मा स पृथक् नैव दृश्यते

bījamadhye yathā vṛkṣaṃ vṛkṣamadhye ca bījatā / vyāpyavyāpakasarvātmā sa pṛthak naiva dṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकात्मा सर्वभूतेषु बन्धमोक्षः कथं द्विधा । जन्मसंस्कारयोगेन भिन्नत्वं वर्त्तते सदा

ekātmā sarvabhūteṣu bandhamokṣaḥ kathaṃ dvidhā / janmasaṃskārayogena bhinnatvaṃ varttate sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिबिम्बयथोपाधिं दीर्घन्तिर्यक् च वर्त्तुलम् । तस्माद्विलक्षणो जीवः कथमेकं भविष्यति

pratibimbayathopādhiṃ dīrghantiryak ca varttulam / tasmādvilakṣaṇo jīvaḥ kathamekaṃ bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा योनिस्तथाचारपूर्वकर्म्मानुसारतः । तत्तज्ज्ञानाधिकारेण द्विविधा बन्धमोक्षयोः

yathā yonistathācārapūrvakarmmānusārataḥ / tattajjñānādhikāreṇa dvividhā bandhamokṣayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथायमलमुत्पत्तिं प्रारब्धं विविधाकृतम् । तथैव सुखदुःखानि कथं भवति एकता

yathāyamalamutpattiṃ prārabdhaṃ vividhākṛtam / tathaiva sukhaduḥkhāni kathaṃ bhavati ekatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रव्यं न भक्षयेत्प्राज्ञः स्वद्रव्यं नैव पोषयेत् । सन्तुष्टः सर्वदा नित्यं स नरो ज्ञानवान्भवेत्

dravyaṃ na bhakṣayetprājñaḥ svadravyaṃ naiva poṣayet / santuṣṭaḥ sarvadā nityaṃ sa naro jñānavānbhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरं नश्वरं सर्वं सम्बन्धः किन्तु शाश्वतः । वयसा सूत्रमार्गेण यथा स्थानेषु गच्छति

śarīraṃ naśvaraṃ sarvaṃ sambandhaḥ kintu śāśvataḥ / vayasā sūtramārgeṇa yathā sthāneṣu gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा परगृहे वासो मार्गस्थं कुरुते सदा । तथैव सुखदुःखेन न स्पृशेत् ज्ञानिनो नरः

yathā paragṛhe vāso mārgasthaṃ kurute sadā / tathaiva sukhaduḥkhena na spṛśet jñānino naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नटी च नटनाट्यं च नानाक्रीडा च रञ्जनम् । अहं प्रत्ययजानाति तथैव ज्ञो सदा नरः

naṭī ca naṭanāṭyaṃ ca nānākrīḍā ca rañjanam / ahaṃ pratyayajānāti tathaiva jño sadā naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.