Śārṅgadhara-saṃhitā 1.7

तमसो दर्शनं पीतमण्डलानां च दर्शनम् निःसहत्वं च पित्तस्य चत्वारिंशद्रुजः स्मृताः

tamaso darśanaṃ pītamaṇḍalānāṃ ca darśanam niḥsahatvaṃ ca pittasya catvāriṃśadrujaḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कफस्य विंशतिः प्रोक्ता रोगास्तन्द्रा ऽतिनिद्र ता गौरवं मुखमाधुर्यं मुखलेपः प्रसेकता

kaphasya viṃśatiḥ proktā rogāstandrā 'tinidra tā gauravaṃ mukhamādhuryaṃ mukhalepaḥ prasekatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतावलोकनं श्वेतविट्कत्वं श्वेतमूत्रता श्वेताङ्गवर्णता शैत्यमुष्णेच्छा तिक्तकामिता

śvetāvalokanaṃ śvetaviṭkatvaṃ śvetamūtratā śvetāṅgavarṇatā śaityamuṣṇecchā tiktakāmitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मलाधिक्यं च शुक्रस्य बाहुल्यं बहुमूत्रता आलस्यं मन्दबुद्धित्वं तृप्तिर्घर्घरवाक्यता अचैतन्यं च गदिता विंशतिः श्लेष्मजा गदाः

malādhikyaṃ ca śukrasya bāhulyaṃ bahumūtratā ālasyaṃ mandabuddhitvaṃ tṛptirghargharavākyatā acaitanyaṃ ca gaditā viṃśatiḥ śleṣmajā gadāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तस्य च दश प्रोक्ता व्याधयस्तेषु गौरवम्

raktasya ca daśa proktā vyādhayasteṣu gauravam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तमण्डलता रक्तनेत्रत्वं रक्तमूत्रता रक्तनिष्ठीवनं रक्तपिटिकानां च दर्शनम् औष्ण्यं च पूतिगन्धित्वं पीडा पाकश्च जायते

raktamaṇḍalatā raktanetratvaṃ raktamūtratā raktaniṣṭhīvanaṃ raktapiṭikānāṃ ca darśanam auṣṇyaṃ ca pūtigandhitvaṃ pīḍā pākaśca jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुःसप्ततिसंख्याका मुखरोगास्तथोदिताः

catuḥsaptatisaṃkhyākā mukharogāstathoditāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेष्वोष्ठरोगा गणिता एकादशमिता बुधैः वातपित्तकफैस्त्रेधा त्रिदोषैरसृजा तथा

teṣvoṣṭharogā gaṇitā ekādaśamitā budhaiḥ vātapittakaphaistredhā tridoṣairasṛjā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षतान्मांसार्बुदं चैव खण्डोष्ठं च जलार्बुदम् मेदोऽबुदं चार्बुदं च रोगा एकादशौष्ठजाः

kṣatānmāṃsārbudaṃ caiva khaṇḍoṣṭhaṃ ca jalārbudam medo'budaṃ cārbudaṃ ca rogā ekādaśauṣṭhajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दन्तरोगा दशाख्याता दालनः कृमिदन्तकः दन्तहर्षः करालश्च दन्तचालश्च शर्करा अधिदन्तः श्यावदन्तो दन्तभेदः कपालिका

dantarogā daśākhyātā dālanaḥ kṛmidantakaḥ dantaharṣaḥ karālaśca dantacālaśca śarkarā adhidantaḥ śyāvadanto dantabhedaḥ kapālikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा त्रयोदशमिता दन्तमूलामयाः स्मृताः

tathā trayodaśamitā dantamūlāmayāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीतादोपकुशौ द्वौ तु दन्तविद्र धिपुप्पुटौ अधिमांसो विदर्भश्च महासौषिरसौषिरौ

śītādopakuśau dvau tu dantavidra dhipuppuṭau adhimāṃso vidarbhaśca mahāsauṣirasauṣirau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेष्वेव गतयः पञ्च वातात्पित्तात्कफादपि सन्निपाताद् गतिश्चान्या रक्तनाडी च पञ्चमी

teṣveva gatayaḥ pañca vātātpittātkaphādapi sannipātād gatiścānyā raktanāḍī ca pañcamī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा जिह्वाऽमयाः षट् स्युर्वातपित्तकफैस्त्रिधा अलासश्च चतुर्थः स्यादधिजिह्वश्च पञ्चमः

tathā jihvā'mayāḥ ṣaṭ syurvātapittakaphaistridhā alāsaśca caturthaḥ syādadhijihvaśca pañcamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठश्चैवोजपजिह्वः स्यात् तालुरोगभेदाः तथाऽष्टौ तालुजा गदाः

ṣaṣṭhaścaivojapajihvaḥ syāt tālurogabhedāḥ tathā'ṣṭau tālujā gadāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्बुदं तालुपिटिका कच्छपी तालुसंहतिः गलशुण्डी तालुशोषस्तालुपाकश्च पुप्पुटः

arbudaṃ tālupiṭikā kacchapī tālusaṃhatiḥ galaśuṇḍī tāluśoṣastālupākaśca puppuṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गलरोगास्तथा ख्याता अष्टादशमिता बुधैः वातरोहिणिका पूर्वं द्वितीया पित्तरोहिणी कफरोहिणिका प्रोक्ता त्रिदोषैरपि रोहिणी

galarogāstathā khyātā aṣṭādaśamitā budhaiḥ vātarohiṇikā pūrvaṃ dvitīyā pittarohiṇī kapharohiṇikā proktā tridoṣairapi rohiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेदोरोहिणिका वृन्दो गलौघो गलविद्र धिः स्वरहा तुण्डिकेरी च शतघ्नी शालुकोऽबुदम्

medorohiṇikā vṛndo galaugho galavidra dhiḥ svarahā tuṇḍikerī ca śataghnī śāluko'budam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गलायुर्वलयश्चापि वाताद् गण्डः कफात्तथा मेदोगण्डस्तथैव स्यादित्यष्टादश कण्ठजाः

galāyurvalayaścāpi vātād gaṇḍaḥ kaphāttathā medogaṇḍastathaiva syādityaṣṭādaśa kaṇṭhajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुखान्तःसम्भवा रोगा अष्टौ ख्याता महर्षिभिः मुखपाको भवेद्वातात्पित्तात्तद्वत्कफादपि

mukhāntaḥsambhavā rogā aṣṭau khyātā maharṣibhiḥ mukhapāko bhavedvātātpittāttadvatkaphādapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्ताच्च सन्निपाताच्च पूत्यास्योर्ध्वगुदावपि अर्बुदं चेति मुखजाश्चतुः सप्ततिरामयाः

raktācca sannipātācca pūtyāsyordhvagudāvapi arbudaṃ ceti mukhajāścatuḥ saptatirāmayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णरोगाः समाख्याता अष्टादशमिता बुधैः वातात्पित्तात्कफाद्र क्तात्सन्निपाताच्च विद्र धिः

karṇarogāḥ samākhyātā aṣṭādaśamitā budhaiḥ vātātpittātkaphādra ktātsannipātācca vidra dhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोथोऽबुदं पूतिकर्णः कर्णार्शः कर्णहल्लिका बाधिर्यं तन्त्रिका कण्डूः शष्कुली कृमिकर्णकः कर्णनादः प्रतीनाह इत्यष्टादश कर्णजाः

śotho'budaṃ pūtikarṇaḥ karṇārśaḥ karṇahallikā bādhiryaṃ tantrikā kaṇḍūḥ śaṣkulī kṛmikarṇakaḥ karṇanādaḥ pratīnāha ityaṣṭādaśa karṇajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णपालीसमुद्भूता रोगाः सप्त इहोदिताः

karṇapālīsamudbhūtā rogāḥ sapta ihoditāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पातः पालिशोषश्च विदारी दुःखवर्द्धनः परिपोटश्च लेही च पिप्पली चेति संस्मृतः

utpātaḥ pāliśoṣaśca vidārī duḥkhavarddhanaḥ paripoṭaśca lehī ca pippalī ceti saṃsmṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्णमूलरोगभेदाः कर्णमूलामयाः पञ्च वातात्पित्तात्कफादपि सन्निपाताच्च रक्ताच्च नासारोगभेदाः तथा नासाभवा गदाः

karṇamūlarogabhedāḥ karṇamūlāmayāḥ pañca vātātpittātkaphādapi sannipātācca raktācca nāsārogabhedāḥ tathā nāsābhavā gadāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टादशैव संख्याताः प्रतिश्यायस्तु तेष्वपि वातात्पित्तात्कफाद्र क्तात्सन्निपातेन पञ्चमः

aṣṭādaśaiva saṃkhyātāḥ pratiśyāyastu teṣvapi vātātpittātkaphādra ktātsannipātena pañcamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपीनसः पूतिनासो नासाऽशो भ्रंशथुः क्षवः नासाऽनाहः पूतिरक्तमर्बुदं दुष्टपीनसम् नासाशोषो घ्राणपाकः पूयस्रावश्च दीप्तकः

apīnasaḥ pūtināso nāsā'śo bhraṃśathuḥ kṣavaḥ nāsā'nāhaḥ pūtiraktamarbudaṃ duṣṭapīnasam nāsāśoṣo ghrāṇapākaḥ pūyasrāvaśca dīptakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा दश शिरोरोगा वातेनार्द्धावभेदकः शिरस्तापश्च वातेन पित्तपीडा तृतीयका

tathā daśa śirorogā vātenārddhāvabhedakaḥ śirastāpaśca vātena pittapīḍā tṛtīyakā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्थी कफजा पीडा रक्तजा सन्निपातजा सूर्यावर्त्ताच्छिरः कम्पात्क्रिमिभिः शङ्खकेन च

caturthī kaphajā pīḍā raktajā sannipātajā sūryāvarttācchiraḥ kampātkrimibhiḥ śaṅkhakena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा कपालरोगाः स्युर्नव तेषूपशीर्षकम् अरुंषिका विद्र धिश्च दारुणं पिटिकाऽबुदम् इन्द्र लुप्तं च खलितं पलितं चेति ते नव

tathā kapālarogāḥ syurnava teṣūpaśīrṣakam aruṃṣikā vidra dhiśca dāruṇaṃ piṭikā'budam indra luptaṃ ca khalitaṃ palitaṃ ceti te nava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेत्ररोगभेदास्तत्रादौ वर्त्मरोगभेदाः तथा नेत्रभवाः ख्याताश्चतुर्नवतिरामयाः तेषु वर्त्मगदाः प्रोक्ताश्चतुर्विंशतिसंज्ञकाः

netrarogabhedāstatrādau vartmarogabhedāḥ tathā netrabhavāḥ khyātāścaturnavatirāmayāḥ teṣu vartmagadāḥ proktāścaturviṃśatisaṃjñakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृच्छ्रोन्मीलः पक्ष्मपातः कफोत्क्लिष्टश्च लोहितः अरुङ्निमेषः कथितो रक्तोत्क्लिष्टः कुकूणकः

kṛcchronmīlaḥ pakṣmapātaḥ kaphotkliṣṭaśca lohitaḥ aruṅnimeṣaḥ kathito raktotkliṣṭaḥ kukūṇakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्ष्मार्शः पक्ष्मरोधश्च पित्तोत्क्लिष्टश्च पोथकी क्लिष्टवर्त्मा च बहलः पक्ष्मोत्सङ्गस्तथाऽबुदम्

pakṣmārśaḥ pakṣmarodhaśca pittotkliṣṭaśca pothakī kliṣṭavartmā ca bahalaḥ pakṣmotsaṅgastathā'budam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भिका सिकतावर्त्म लगणोऽञ्जननामिका कर्दमः श्याववर्त्मा च बिसवर्त्मा तथाऽलजी उत्क्लिष्टवर्त्मेति गदाः प्रोक्ता वर्त्मसमुद्भवाः

kumbhikā sikatāvartma lagaṇo'ñjananāmikā kardamaḥ śyāvavartmā ca bisavartmā tathā'lajī utkliṣṭavartmeti gadāḥ proktā vartmasamudbhavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेत्रसन्धिसमुद्भूता नव रोगाः प्रकीर्त्तिताः जलस्रावः कफस्रावो रक्तस्रावश्च पर्वणी

netrasandhisamudbhūtā nava rogāḥ prakīrttitāḥ jalasrāvaḥ kaphasrāvo raktasrāvaśca parvaṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूयस्रावः क्रिमिग्रन्थिरुपनाहस्तथाऽलजी पूयालस इति प्रोक्ता रोगा नयनसन्धिजाः

pūyasrāvaḥ krimigranthirupanāhastathā'lajī pūyālasa iti proktā rogā nayanasandhijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा शुक्लगता रोगा बुधैः प्रोक्तास्त्रयोदश

tathā śuklagatā rogā budhaiḥ proktāstrayodaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरोत्पातः शिराहर्षः शिराजालं च शुक्तिका शुक्लार्म चाधिमांसार्म प्रस्तार्यर्म च पिष्टकः

śirotpātaḥ śirāharṣaḥ śirājālaṃ ca śuktikā śuklārma cādhimāṃsārma prastāryarma ca piṣṭakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिराजपिटिका चैव कफग्रथितकोऽजुनः स्नाय्वर्म शोणितार्म स्यादिति शुक्लगता गदाः

śirājapiṭikā caiva kaphagrathitako'junaḥ snāyvarma śoṇitārma syāditi śuklagatā gadāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा कृष्णसमुद्भूताः पञ्च रोगाः प्रकीर्तिताः शुद्धशुक्रं शिराशुक्रं क्षतशुक्रं तथाऽजका शिरासङ्गश्च सर्वेऽपि प्रोक्ताः कृष्णगता गदाः

tathā kṛṣṇasamudbhūtāḥ pañca rogāḥ prakīrtitāḥ śuddhaśukraṃ śirāśukraṃ kṣataśukraṃ tathā'jakā śirāsaṅgaśca sarve'pi proktāḥ kṛṣṇagatā gadāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचं तु षड्विधं ज्ञेयं वातात्पित्तात्कफादपि सन्निपाताच्च रक्ताच्च षष्ठं संसर्गसम्भवम्

kācaṃ tu ṣaḍvidhaṃ jñeyaṃ vātātpittātkaphādapi sannipātācca raktācca ṣaṣṭhaṃ saṃsargasambhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिमिराणि षडेव स्युर्वातपित्तकफैस्त्रिधा संसर्गेण च रक्तेन षष्ठं स्यात्सन्निपाततः

timirāṇi ṣaḍeva syurvātapittakaphaistridhā saṃsargeṇa ca raktena ṣaṣṭhaṃ syātsannipātataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिङ्गनाशः सप्तधा स्याद्वातात्पित्तात्कफेन च त्रिदोषैरुपसर्गेण संसर्गेणासृजा तथा

liṅganāśaḥ saptadhā syādvātātpittātkaphena ca tridoṣairupasargeṇa saṃsargeṇāsṛjā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टधा दृष्टिरोगाः स्युस्तेषु पित्तविदग्धकम् अम्लपित्तविदग्धं च तथैवोष्णविदग्धकम्

aṣṭadhā dṛṣṭirogāḥ syusteṣu pittavidagdhakam amlapittavidagdhaṃ ca tathaivoṣṇavidagdhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नकुलान्ध्यं धूसरान्ध्यं रात्र्यान्ध्यं ह्र्रस्वदृष्टिकः गम्भीरदृष्टिरित्येते रोगा दृष्टिगता मताः

nakulāndhyaṃ dhūsarāndhyaṃ rātryāndhyaṃ hrrasvadṛṣṭikaḥ gambhīradṛṣṭirityete rogā dṛṣṭigatā matāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिष्यन्दाश्च चत्वारो रक्ताद्दोषैस्त्रिभिस्तथा

abhiṣyandāśca catvāro raktāddoṣaistribhistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वारश्चाधिमन्थाः स्युर्वातपित्तकफास्रतः

catvāraścādhimanthāḥ syurvātapittakaphāsrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाक्षिरोगाश्चाष्टौ स्युस्तेषु वातविपर्ययः अल्पशोफोऽन्यतोवातस्तथा पाकात्ययः स्मृतः शुष्काक्षिपाकश्च तथा शोफोऽध्युषित एव च हताधिमन्थ इत्येते रोगाः सर्वाक्षिसम्भवाः

sarvākṣirogāścāṣṭau syusteṣu vātaviparyayaḥ alpaśopho'nyatovātastathā pākātyayaḥ smṛtaḥ śuṣkākṣipākaśca tathā śopho'dhyuṣita eva ca hatādhimantha ityete rogāḥ sarvākṣisambhavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुंस्त्वदोषास्तु पञ्चैव प्रोक्तास्तत्रेर्ष्यकः स्मृतः आसेक्यश्चैव कुम्भीकः सुगन्धिः षण्ढसंज्ञकः

puṃstvadoṣāstu pañcaiva proktāstatrerṣyakaḥ smṛtaḥ āsekyaścaiva kumbhīkaḥ sugandhiḥ ṣaṇḍhasaṃjñakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्रदोषास्तथाऽष्टौ स्युर्वातात्पित्तात्कफेन च कुणपं श्लेष्मवाताभ्यां पूयाभं श्लेष्मपित्ततः

śukradoṣāstathā'ṣṭau syurvātātpittātkaphena ca kuṇapaṃ śleṣmavātābhyāṃ pūyābhaṃ śleṣmapittataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीणं च वातपित्ताभ्यां ग्रन्थिलं श्लेष्मवाततः मलाभं सन्निपाताच्च शुक्रदोषा इतीरिताः

kṣīṇaṃ ca vātapittābhyāṃ granthilaṃ śleṣmavātataḥ malābhaṃ sannipātācca śukradoṣā itīritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स्त्रीरोगनामानि तत्रार्त्तवदोषभेदाः अथ स्त्रीरोगनामानि प्रोच्यन्ते पूर्वशास्त्रतः

atha strīroganāmāni tatrārttavadoṣabhedāḥ atha strīroganāmāni procyante pūrvaśāstrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टावार्त्तवदोषाः स्युर्वातपित्तकफैस्त्रिधा पूयाभं कुणपं ग्रन्थिं क्षीणं मलसमं तथा

aṣṭāvārttavadoṣāḥ syurvātapittakaphaistridhā pūyābhaṃ kuṇapaṃ granthiṃ kṣīṇaṃ malasamaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा च रक्तप्रदरं चतुर्विधमुदाहृतम् वातपित्तकफैस्त्रेधा चतुर्थं सन्निपाततः

tathā ca raktapradaraṃ caturvidhamudāhṛtam vātapittakaphaistredhā caturthaṃ sannipātataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विंशतिर्योनिरोगाः स्युर्वातात्पित्तात्कफादपि सन्निपाताच्च रक्ताच्च लोहितक्षयतस्तथा

viṃśatiryonirogāḥ syurvātātpittātkaphādapi sannipātācca raktācca lohitakṣayatastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुष्का च वामिनी चैव खण्डिताऽन्तर्मुखी तथा सूचीमुखी विप्लुता च जातघ्नी च परिप्लुता

śuṣkā ca vāminī caiva khaṇḍitā'ntarmukhī tathā sūcīmukhī viplutā ca jātaghnī ca pariplutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपप्लुता प्राक्चरणा महायोनिश्च कर्णिनी स्यान्नन्दा चातिचरणा योनिरोगा इतीरिताः

upaplutā prākcaraṇā mahāyoniśca karṇinī syānnandā cāticaraṇā yonirogā itīritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योनिकन्दभेदाः चतुर्विधं योनिकन्दं वातपित्तकफैस्त्रिधा चतुर्थं सन्निपातेन गर्भरोगभेदाः तथाष्टौ गर्भजा गदाः

yonikandabhedāḥ caturvidhaṃ yonikandaṃ vātapittakaphaistridhā caturthaṃ sannipātena garbharogabhedāḥ tathāṣṭau garbhajā gadāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपविष्टकगर्भः स्यात्तथा नागोदरः स्मृतः मक्कल्लो मूढगर्भश्च विष्कम्भो गूढगर्भकः जरायुदोषो गर्भस्य पातश्चाष्टमकः स्मृतः

upaviṣṭakagarbhaḥ syāttathā nāgodaraḥ smṛtaḥ makkallo mūḍhagarbhaśca viṣkambho gūḍhagarbhakaḥ jarāyudoṣo garbhasya pātaścāṣṭamakaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तनरोगभेदाः पञ्चैव स्तनरोगाः स्युर्वातात्पित्तात्कफादपि सन्निपातात्क्षताच्चैव स्तन्यरोगभेदाः तथा स्तन्योद्भवा गदाः

stanarogabhedāḥ pañcaiva stanarogāḥ syurvātātpittātkaphādapi sannipātātkṣatāccaiva stanyarogabhedāḥ tathā stanyodbhavā gadāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालरोगेषु कथिताः स्त्रीदोषभेदाः स्त्रीदोषाश्चत्रयः स्मृताः

bālarogeṣu kathitāḥ strīdoṣabhedāḥ strīdoṣāścatrayaḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैवाज्जातस्तृतीयस्तु सूतिकारोगभेदाः तथा ये सूतिकागदाः

daivājjātastṛtīyastu sūtikārogabhedāḥ tathā ye sūtikāgadāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्वरादयश्चिकित्स्यास्ते यथादोषं यथाबलम्

jvarādayaścikitsyāste yathādoṣaṃ yathābalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वाविंशतिर्बालरोगास्तेषु क्षीरभवास्त्रयः वातात्पित्तात्कफाच्चैव दन्तोद्भेदश्चतुर्थकः दन्तघातो दन्तशब्दोऽकालदन्ताऽहिपूतनम्

dvāviṃśatirbālarogāsteṣu kṣīrabhavāstrayaḥ vātātpittātkaphāccaiva dantodbhedaścaturthakaḥ dantaghāto dantaśabdo'kāladantā'hipūtanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुखपाको मुखस्रावो गुदपाकोपशीर्षके पद्मारुणस्तालुकण्टो विच्छिन्नं पारिगर्भिकः

mukhapāko mukhasrāvo gudapākopaśīrṣake padmāruṇastālukaṇṭo vicchinnaṃ pārigarbhikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दौर्बल्यं गात्रशोषश्च शय्यामूत्रं कुकूणकः रोदनं चाजगल्ली स्यादिति द्वाविंशतिः स्मृताः

daurbalyaṃ gātraśoṣaśca śayyāmūtraṃ kukūṇakaḥ rodanaṃ cājagallī syāditi dvāviṃśatiḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा बालग्रहाः ख्याता द्वादशैव मुनीश्वरैः स्कन्दग्रहो विशाखः स्याच्छ्वग्रहश्च पितृग्रहः

tathā bālagrahāḥ khyātā dvādaśaiva munīśvaraiḥ skandagraho viśākhaḥ syācchvagrahaśca pitṛgrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैगमेयग्रहस्तद्वच्छकुनिः शीतपूतना मुखमण्डनिका तद्वत्पूतना चान्धपूतना रेवती चैव सङ्ख्याता तथा स्याच्छुष्करेवती

naigameyagrahastadvacchakuniḥ śītapūtanā mukhamaṇḍanikā tadvatpūtanā cāndhapūtanā revatī caiva saṅkhyātā tathā syācchuṣkarevatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरणभेदरोगभेदाः तथा चरणभेदास्तु वातरक्तादिकाश्च ये द्विचत्वारिंशदुक्तास्ते रोगेष्वेव मुनीश्वरैः वातादिदोषभेदाः द्विषष्टिर्दोषभेदाः स्युः सन्निपातादिकाश्च ये तेऽपि रोगेषु गणिताः पृथक्प्रोक्ता न ते क्वचित्

caraṇabhedarogabhedāḥ tathā caraṇabhedāstu vātaraktādikāśca ye dvicatvāriṃśaduktāste rogeṣveva munīśvaraiḥ vātādidoṣabhedāḥ dviṣaṣṭirdoṣabhedāḥ syuḥ sannipātādikāśca ye te'pi rogeṣu gaṇitāḥ pṛthakproktā na te kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हीनमिथ्याऽतियोगानां भेदैः पञ्चदशोदिताः पञ्चकर्मभवा रोगा रोगेष्वेव प्रकीर्त्तिताः

hīnamithyā'tiyogānāṃ bhedaiḥ pañcadaśoditāḥ pañcakarmabhavā rogā rogeṣveva prakīrttitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नेहादीनां हीनादियोगजरोगभेदाः स्नेहस्वेदौ तथा धूमो गण्डूषोऽञ्जनतर्पणे षोढा अष्टादशैतज्जास्ताश्च रोगेषु लक्षिताः

snehādīnāṃ hīnādiyogajarogabhedāḥ snehasvedau tathā dhūmo gaṇḍūṣo'ñjanatarpaṇe ṣoḍhā aṣṭādaśaitajjāstāśca rogeṣu lakṣitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीतोपद्र व एकः स्यादेकश्चोष्णोद्भवो मतः शल्योपद्र व एकश्च क्षाराच्चैकः स्मृतस्तथा

śītopadra va ekaḥ syādekaścoṣṇodbhavo mataḥ śalyopadra va ekaśca kṣārāccaikaḥ smṛtastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थावरं जङ्गमं चैव कृत्रिमं च त्रिधा विषम्

sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva kṛtrimaṃ ca tridhā viṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां च कालकूटाद्यैर्नवधा स्थावरं विषम् जङ्गमं बहुधा प्रोक्तं तत्र लूता भुजङ्गमाः

teṣāṃ ca kālakūṭādyairnavadhā sthāvaraṃ viṣam jaṅgamaṃ bahudhā proktaṃ tatra lūtā bhujaṅgamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृश्चिका मूषिकाः कीटाः प्रत्येकं ते चतुर्विधाः दंष्ट्राविषं नखविषं बालशृङ्गास्थिभिस्तथा

vṛścikā mūṣikāḥ kīṭāḥ pratyekaṃ te caturvidhāḥ daṃṣṭrāviṣaṃ nakhaviṣaṃ bālaśṛṅgāsthibhistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूत्रात्पुरीषाच्छुक्राच्च दृष्टेर्निश्वासतस्तथा लालायाः स्पर्शतस्तद्वत्तथा शङ्काविषं मतम्

mūtrātpurīṣācchukrācca dṛṣṭerniśvāsatastathā lālāyāḥ sparśatastadvattathā śaṅkāviṣaṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्रिमं द्विविधं प्रोक्तं गरदूषीविभेदतः सप्तधातुविषं ज्ञेयं तथा सप्तोपधातुजम्

kṛtrimaṃ dvividhaṃ proktaṃ garadūṣīvibhedataḥ saptadhātuviṣaṃ jñeyaṃ tathā saptopadhātujam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैवोपविषेभ्यश्च जातं सप्तविधं मतम् दुष्टनीरविषं चैकं तथैकं दिग्धजं विषम्

tathaivopaviṣebhyaśca jātaṃ saptavidhaṃ matam duṣṭanīraviṣaṃ caikaṃ tathaikaṃ digdhajaṃ viṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिकच्छुभवा कण्डूर्दुष्टनीरभवा तथा तथा सूरणकण्डूश्च शोथो भल्लातजस्तथा

kapikacchubhavā kaṇḍūrduṣṭanīrabhavā tathā tathā sūraṇakaṇḍūśca śotho bhallātajastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदश्चतुर्विधश्चान्यः पूगभङ्गाऽक्षकोद्र वैः चतुर्विधोऽन्यो द्र व्याणां फलत्वङ्मूलपत्रजः

madaścaturvidhaścānyaḥ pūgabhaṅgā'kṣakodra vaiḥ caturvidho'nyo dra vyāṇāṃ phalatvaṅmūlapatrajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.