Library·Śārṅgadhara-saṃhitā·3·3.11
अथ मूर्धतैलविधिः तत्र मूर्धतैलभेदाः अभ्यङ्गः परिषेकश्च पिचुर्बस्तिरिति क्रमात् मूर्धतैलं चतुर्धा स्याद्बलवच्च यथोत्तरम्
atha mūrdhatailavidhiḥ tatra mūrdhatailabhedāḥ abhyaṅgaḥ pariṣekaśca picurbastiriti kramāt mūrdhatailaṃ caturdhā syādbalavacca yathottaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केवलशिरोबस्तिविधिकथने हेतुनिर्देशः त्रयोऽभ्यङ्गादयः पूर्वे प्रसिद्धाःसर्वतःस्मृताः शिरोबस्तिविधिश्चात्र प्रोच्यतेसुज्ञसंमतः
kevalaśirobastividhikathane hetunirdeśaḥ trayo'bhyaṅgādayaḥ pūrve prasiddhāḥsarvataḥsmṛtāḥ śirobastividhiścātra procyatesujñasaṃmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरोबस्तिश्चर्मणःस्याद् द्विमुखो द्वादशाङ्गुलः शिरः प्रमाणं तं बद्ध्वा मस्तके माषपिष्टकैः सन्धिरोधं विधायादौ स्नेहैः कोष्णैः प्रपूरयेत्
śirobastiścarmaṇaḥsyād dvimukho dvādaśāṅgulaḥ śiraḥ pramāṇaṃ taṃ baddhvā mastake māṣapiṣṭakaiḥ sandhirodhaṃ vidhāyādau snehaiḥ koṣṇaiḥ prapūrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र शिरोबस्तिधारणकालविधिनिर्देशः तावद्धार्यस्तु यावत्स्यान्नासानेत्रमुखस्रुतिः वेदनोपशमोवाऽपि मात्राणां वा सहस्रकम्
tatra śirobastidhāraṇakālavidhinirdeśaḥ tāvaddhāryastu yāvatsyānnāsānetramukhasrutiḥ vedanopaśamovā'pi mātrāṇāṃ vā sahasrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरोबस्तिप्रयोगकालविधिनिर्देशः विना भोजनमेवात्र शिरोबस्तिः प्रशस्यते प्रयोज्यस्तु शिरोबस्तिः पञ्चसप्ताहमेव वा
śirobastiprayogakālavidhinirdeśaḥ vinā bhojanamevātra śirobastiḥ praśasyate prayojyastu śirobastiḥ pañcasaptāhameva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमोच्य शिरसोबस्तिं गृह्णीयाच्च समन्ततः उर्ध्वकायं ततः कोष्णनीरैः स्नानं च कारयेत्
vimocya śirasobastiṃ gṛhṇīyācca samantataḥ urdhvakāyaṃ tataḥ koṣṇanīraiḥ snānaṃ ca kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन दुर्जया रोगा वातजा यान्ति सङ्क्षयम् शिरः कम्पादयस्तेन सर्वकालेषु युज्यते
anena durjayā rogā vātajā yānti saṅkṣayam śiraḥ kampādayastena sarvakāleṣu yujyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेदयेत्कर्णदेशं तु किञ्चिन्नुः पार्श्वशायिनः मूत्रैः स्नेहै रसैः कोष्णैस्ततः श्रोत्रं प्रपूरयेत्
svedayetkarṇadeśaṃ tu kiñcinnuḥ pārśvaśāyinaḥ mūtraiḥ snehai rasaiḥ koṣṇaistataḥ śrotraṃ prapūrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णं च पूरितं रक्षेच्छतं पञ्चशतानि वा सहस्रं वाऽपि मात्राणां श्रोत्रकण्ठशिरोगदे
karṇaṃ ca pūritaṃ rakṣecchataṃ pañcaśatāni vā sahasraṃ vā'pi mātrāṇāṃ śrotrakaṇṭhaśirogade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वजानुनः करावर्त्तं कुर्याच्छोटिकया युतम् एषा मात्रा भवेदेका सर्वत्रैवैष निश्चयः
svajānunaḥ karāvarttaṃ kuryācchoṭikayā yutam eṣā mātrā bhavedekā sarvatraivaiṣa niścayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसाद्यनुसारेण कर्णपूरणसमयभेदः रसाद्यैः पूरणं कर्णे भोजनात्प्राक्प्रशस्यते तैलाद्यैः पूरणं कर्णे भास्करेऽस्तमुपागते
rasādyanusāreṇa karṇapūraṇasamayabhedaḥ rasādyaiḥ pūraṇaṃ karṇe bhojanātprākpraśasyate tailādyaiḥ pūraṇaṃ karṇe bhāskare'stamupāgate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतार्कपत्रमाज्येन लिप्तं वह्नौ प्रतापयेत् तद्र सः श्रवणे क्षिप्तः कर्णशूलहरः परः
pītārkapatramājyena liptaṃ vahnau pratāpayet tadra saḥ śravaṇe kṣiptaḥ karṇaśūlaharaḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णशूलातुरे कोष्णं बस्तमूत्रं ससैन्धवम् निःक्षिपेत्तेन शाम्यन्ति शूलपाकादिका रुजः
karṇaśūlāture koṣṇaṃ bastamūtraṃ sasaindhavam niḥkṣipettena śāmyanti śūlapākādikā rujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृङ्गबेरं च मधुकं मधु सैन्धवमामलम्
śṛṅgaberaṃ ca madhukaṃ madhu saindhavamāmalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिलपर्णीरसस्तैलं टङ्कणं निम्बुकद्र वम् कदुष्णं कर्णयोर्देयमेतद्वा वेदनाऽपहम्
tilaparṇīrasastailaṃ ṭaṅkaṇaṃ nimbukadra vam kaduṣṇaṃ karṇayordeyametadvā vedanā'paham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपित्थमातुलुङ्गाम्लशृबेररसैः शुभैः सुखोष्णैः पूरयेत्कर्णं कर्णशूलोपशान्तये
kapitthamātuluṅgāmlaśṛberarasaiḥ śubhaiḥ sukhoṣṇaiḥ pūrayetkarṇaṃ karṇaśūlopaśāntaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्काङ्कुरानम्लपिष्टांस्तैलाक्तांल्लवणान्वितान् सन्निदध्यात्स्नुहीकाण्डे कोरितेतच्छदावृते
arkāṅkurānamlapiṣṭāṃstailāktāṃllavaṇānvitān sannidadhyātsnuhīkāṇḍe koritetacchadāvṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुटपाकक्रमं कृत्वा रसैस्तच्च प्रपूरयेत् सुखोष्णैस्तेन शाम्यन्ति कर्णपीडाः सुदारुणाः
puṭapākakramaṃ kṛtvā rasaistacca prapūrayet sukhoṣṇaistena śāmyanti karṇapīḍāḥ sudāruṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महतः पञ्चमूलस्य काण्डान्यष्टाङ्गुलानि च क्षौमेणावेष्ट्य संसिच्य तैलेनादीपयेत्ततः
mahataḥ pañcamūlasya kāṇḍānyaṣṭāṅgulāni ca kṣaumeṇāveṣṭya saṃsicya tailenādīpayettataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्तैलं च्यवते तेभ्यः सुखोष्णं तेन पूरयेत् ज्ञेयं तद्दीपिकातैलंसद्यो गृह्णातिवेदनाम् एवं स्याद्दीपिकातैलं कुष्ठे देवतरौ तथा
yattailaṃ cyavate tebhyaḥ sukhoṣṇaṃ tena pūrayet jñeyaṃ taddīpikātailaṃsadyo gṛhṇātivedanām evaṃ syāddīpikātailaṃ kuṣṭhe devatarau tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैलं स्योनाकमूलेन मन्देऽग्नौ परिपाचितम् हरेदाशु त्रिदोषोत्थं कर्णशूलं प्रपूरणात्
tailaṃ syonākamūlena mande'gnau paripācitam haredāśu tridoṣotthaṃ karṇaśūlaṃ prapūraṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्कक्वाथेन यष्ट्याह्वकाकोलीमाषधान्यकैः सूकरस्य वसां पक्त्वा कर्णनादार्त्तिनाशिनी
kalkakvāthena yaṣṭyāhvakākolīmāṣadhānyakaiḥ sūkarasya vasāṃ paktvā karṇanādārttināśinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्जिका मूलकं शुष्कं हिङ्गु कृष्णासमन्वितम्
svarjikā mūlakaṃ śuṣkaṃ hiṅgu kṛṣṇāsamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतपुष्पा च तैस्तैलं पक्वं शुक्तचतुर्गुणम् प्रणादं शूलबाधिर्यं स्रावं कर्णस्य नाशयेत्
śatapuṣpā ca taistailaṃ pakvaṃ śuktacaturguṇam praṇādaṃ śūlabādhiryaṃ srāvaṃ karṇasya nāśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपामार्गक्षारजले तत्क्षारं कल्कितं क्षिपेत् तेन पक्वं जयेत्तैलं बाधिर्यं कर्णनादकम्
apāmārgakṣārajale tatkṣāraṃ kalkitaṃ kṣipet tena pakvaṃ jayettailaṃ bādhiryaṃ karṇanādakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शम्बूकस्य तु मांसेन पचेत्तैलं तु सार्षपम् तस्य पूरणमात्रेण कर्णनाडी प्रशाम्यति
śambūkasya tu māṃsena pacettailaṃ tu sārṣapam tasya pūraṇamātreṇa karṇanāḍī praśāmyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चूर्णं पञ्चकषायाणां कपित्थरसमेव च कर्णस्रावे प्रशंसन्ति पूरणं मधुना सह
cūrṇaṃ pañcakaṣāyāṇāṃ kapittharasameva ca karṇasrāve praśaṃsanti pūraṇaṃ madhunā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिन्दुकान्यभया लोध्रः समङ्गा चामलक्यपि ज्ञेयाः पञ्च कषायास्तु कर्मण्यस्मिन्भिषग्वरैः
tindukānyabhayā lodhraḥ samaṅgā cāmalakyapi jñeyāḥ pañca kaṣāyāstu karmaṇyasminbhiṣagvaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्जिकाचूर्णसंयुक्तं बीजपूररसं क्षिपेत् कर्णस्रावरुजा दाहाः प्रणश्यन्ति न संशयः
svarjikācūrṇasaṃyuktaṃ bījapūrarasaṃ kṣipet karṇasrāvarujā dāhāḥ praṇaśyanti na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आम्रजम्बूप्रवालानि मधूकस्य वटस्य च एभिः संसाधितं तैलं पूतिकर्णोपशान्तिकृत्
āmrajambūpravālāni madhūkasya vaṭasya ca ebhiḥ saṃsādhitaṃ tailaṃ pūtikarṇopaśāntikṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूरणं हरितालेन गवां मूत्रयुतेन च अथवा सार्षपं तैलं कर्णकीटहरं परम्
pūraṇaṃ haritālena gavāṃ mūtrayutena ca athavā sārṣapaṃ tailaṃ karṇakīṭaharaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वरसं शिग्रुमूलस्य सूर्यावर्त्तरसं तथा त्र्यूषणं चूर्णितं चैव कपिकच्छूजटारसम् कृत्वैकत्र क्षिपेत्कर्णे कर्णकीटहरं परम्
svarasaṃ śigrumūlasya sūryāvarttarasaṃ tathā tryūṣaṇaṃ cūrṇitaṃ caiva kapikacchūjaṭārasam kṛtvaikatra kṣipetkarṇe karṇakīṭaharaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.