Śārṅgadhara-saṃhitā 3.9

धूमस्तु षड्विधः प्रोक्तः शमनो बृंहणस्तथा रेचनः कासहा चैव वामनो व्रणधूपनः

dhūmastu ṣaḍvidhaḥ proktaḥ śamano bṛṃhaṇastathā recanaḥ kāsahā caiva vāmano vraṇadhūpanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शमनबृंहणरेचनधूमानां पर्यायाः शमनस्य तु पर्यायौ मध्यः प्रायोगिकस्तथा बृंहणस्यापि पर्यायौ स्नेहनो मृदुरेव च रेचनस्यापि पर्यायौ शोधनस्तीक्ष्ण एव च

śamanabṛṃhaṇarecanadhūmānāṃ paryāyāḥ śamanasya tu paryāyau madhyaḥ prāyogikastathā bṛṃhaṇasyāpi paryāyau snehano mṛdureva ca recanasyāpi paryāyau śodhanastīkṣṇa eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधूमार्हाश्च खल्वेते श्रान्तो भीतश्च दुःखितः

adhūmārhāśca khalvete śrānto bhītaśca duḥkhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्तबस्तिर्विरिक्तश्च रात्रौ जागरितस्तथा पिपासितश्च दाहार्तस्तालुशोषी तथोदरी

dattabastirviriktaśca rātrau jāgaritastathā pipāsitaśca dāhārtastāluśoṣī tathodarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरोऽभितापी तिमिरी छर्द्याध्मानप्रपीडितः क्षतोरस्कः प्रमेहार्तः पाण्डुरोगी च गर्भिणी

śiro'bhitāpī timirī chardyādhmānaprapīḍitaḥ kṣatoraskaḥ pramehārtaḥ pāṇḍurogī ca garbhiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूक्षः क्षीणोऽभ्यवहृतक्षीरक्षौद्र घृतासवः भुक्तान्नदधिमत्स्यश्च बालो वृद्धः कृशस्तथा

rūkṣaḥ kṣīṇo'bhyavahṛtakṣīrakṣaudra ghṛtāsavaḥ bhuktānnadadhimatsyaśca bālo vṛddhaḥ kṛśastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकाले धूमपाने दोषस्तत्प्रतीकारश्च अकाले चातिपीतश्च धूमः कुर्यादुपद्र वान् तत्रेष्टं सर्पिषः पानं नावनाञ्जनतर्पणम्

akāle dhūmapāne doṣastatpratīkāraśca akāle cātipītaśca dhūmaḥ kuryādupadra vān tatreṣṭaṃ sarpiṣaḥ pānaṃ nāvanāñjanatarpaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्पिरिक्षुरसं द्रा क्षां पयो वा शर्कराम्बु वा मधुराम्लौ रसौ वाऽपि शमनाय प्रदापयेत्

sarpirikṣurasaṃ drā kṣāṃ payo vā śarkarāmbu vā madhurāmlau rasau vā'pi śamanāya pradāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूमस्तु द्वादशाद्वर्षाद् गृह्यतेऽशीतिकान्न च कासश्वासप्रतिश्यायान्मन्याहनुशिरोरुजः

dhūmastu dvādaśādvarṣād gṛhyate'śītikānna ca kāsaśvāsapratiśyāyānmanyāhanuśirorujaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातश्लेष्मविकारांश्च हन्याद् धूमः सुयोजितः धूमप्रयोगात्पुरुषः प्रसन्नेन्द्रि यवाङ्मनाः दृढकेशद्विजश्मश्रुः सुगन्धिवदनो भवेत्

vātaśleṣmavikārāṃśca hanyād dhūmaḥ suyojitaḥ dhūmaprayogātpuruṣaḥ prasannendri yavāṅmanāḥ dṛḍhakeśadvijaśmaśruḥ sugandhivadano bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूमनाडी भवेत्तत्र त्रिखण्डा च त्रिपर्विका

dhūmanāḍī bhavettatra trikhaṇḍā ca triparvikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कनिष्ठिकापरीणाहा राजमाषागमान्तरा धूमनाडी भवेद्दीर्घा शमने रोगिणोऽङ्गुलैः

kaniṣṭhikāparīṇāhā rājamāṣāgamāntarā dhūmanāḍī bhaveddīrghā śamane rogiṇo'ṅgulaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वारिंशन्मितैस्तद्वद् द्वात्रिंशद्भिर्मृदौ मता तीक्ष्णे चतुर्विंशतिभिः कासघ्नी षोडशोन्मितैः

catvāriṃśanmitaistadvad dvātriṃśadbhirmṛdau matā tīkṣṇe caturviṃśatibhiḥ kāsaghnī ṣoḍaśonmitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशाङ्गुलैर्वामनीये तथा स्याद् व्रणनाडिका कलायमण्डलस्थूला कुलत्थागमरन्ध्रिका

daśāṅgulairvāmanīye tathā syād vraṇanāḍikā kalāyamaṇḍalasthūlā kulatthāgamarandhrikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथेषिकां प्रलिम्पेच्च सुश्लक्ष्णां द्वादशाङ्गुलाम् धूमद्र व्यस्य कल्केन लेपश्चाष्टाङ्गुलः स्मृतः

atheṣikāṃ pralimpecca suślakṣṇāṃ dvādaśāṅgulām dhūmadra vyasya kalkena lepaścāṣṭāṅgulaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्कं कर्षमितं लिप्त्वा छायाशुष्कं च कारयेत् ईषिकामपनीयाथ स्नेहाक्तां वर्त्तिमादरात्

kalkaṃ karṣamitaṃ liptvā chāyāśuṣkaṃ ca kārayet īṣikāmapanīyātha snehāktāṃ varttimādarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गारैर्दीपितां कृत्वा धृत्वा नेत्रस्य रन्ध्रके वदनेन पिबेद् धूमं वदनेनैव सन्त्यजेत्

aṅgārairdīpitāṃ kṛtvā dhṛtvā netrasya randhrake vadanena pibed dhūmaṃ vadanenaiva santyajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नासिकाभ्यां ततः पीत्वा मुखेनैव वमेत्सुधीः शरावसम्पुटे क्षिप्त्वा कल्कमङ्गारदीपितम् छिद्रे नेत्रं निवेश्याथ व्रणं तेनैव धूपयेत्

nāsikābhyāṃ tataḥ pītvā mukhenaiva vametsudhīḥ śarāvasampuṭe kṣiptvā kalkamaṅgāradīpitam chidre netraṃ niveśyātha vraṇaṃ tenaiva dhūpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एलादिकल्कं शमने स्निग्धं सर्जरसं मृदौ रेचने तीक्ष्णकल्कं च कासघ्नं क्षुद्रि कोषणम्

elādikalkaṃ śamane snigdhaṃ sarjarasaṃ mṛdau recane tīkṣṇakalkaṃ ca kāsaghnaṃ kṣudri koṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वामने स्नायुचर्माद्यं दद्याद् धूमस्य पानकम् व्रणे निम्बवचाद्यं च धूपनं सम्प्रशस्यते

vāmane snāyucarmādyaṃ dadyād dhūmasya pānakam vraṇe nimbavacādyaṃ ca dhūpanaṃ sampraśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येऽपि धूमा गेहेषु कर्तव्या रोगशान्तये

anye'pi dhūmā geheṣu kartavyā rogaśāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मयूरपिच्छं निम्बस्य पत्राणि बृहतीफलम् मरिचं हिङ्गु मांसी च बीजं कार्पाससम्भवम्

mayūrapicchaṃ nimbasya patrāṇi bṛhatīphalam maricaṃ hiṅgu māṃsī ca bījaṃ kārpāsasambhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छागरोमाहिनिर्मोकं विष्ठा वैडालिकी तथा गजदन्तश्च तच्चूर्णं किच्चिद्घृतविमिश्रितम्

chāgaromāhinirmokaṃ viṣṭhā vaiḍālikī tathā gajadantaśca taccūrṇaṃ kiccidghṛtavimiśritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गेहेषु धूपनं दत्तं सर्वान्बालग्रहाञ्जयेत् पिशाचान्राक्षसाञ्जित्वा सर्वज्वरहरं भवेत्

geheṣu dhūpanaṃ dattaṃ sarvānbālagrahāñjayet piśācānrākṣasāñjitvā sarvajvaraharaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिहारस्तु धूमेषु कार्यो रेचननस्यवत् नेत्राणि धातुजान्याहुर्नलवंशादिजान्यपि

parihārastu dhūmeṣu kāryo recananasyavat netrāṇi dhātujānyāhurnalavaṃśādijānyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.