अ[हो ह्यग्रार्थ आत्मनः स]त्वार्थः सत्वशासिनां । यद् विनेयवशाद्धीरास्तीर्थदृष्ट्या विहन्ति हि ॥ अविनेयस्य लोकस्य दुर्दृष्ट्यान्धस्य सर्वतः । ज्ञा[नाभया शोधनार्थं बुद्धबो]धिमवाप्नुयाद् ॥ इति ॥ अथ कामावचरा देवा भगवतस्तत्वमजानन्तो ब्रूवन् । "किं भो श्रमण एवं तीव्राण्येवं रौद्राणि बो[ध्यार्थाय] दुःखान्युत्सहसी-" ति । अथ भगवांस्तानि तृणान्यास्तर्योपविष्ट्वा तां देवानेवमाह । "प्रतिपद्यत मार्षा मम बोधिं [प्राप्तुम्" इति । अथ कामाव]चरा देवा भगवतो भाषितस्यार्थमजानन्तो येन शक्रो देवानामिन्द्रः तेनोपजगामोपेत्य, शक्रं देवानामिन्द्रमि[दं वृत्तान्तमारोचया]मास । अथ शक्रो देवानामिन्द्रः सर्वकामावचरदेवसङ्घपरिवारो रूपावचराधिपतिं महाब्रह्माणमिदं [वृत्तान्तमारोचया]मास । अथ महाब्रह्मा सर्वकामावचररूपावचरदेवसहितस्त्रिलोकाधिपतिमीश्वरं तं वृत्तान्तमारोच[यामास ॥ अथ महे]श्वरस्त्रिलोकाधिपतिर्नारायणादीन् सर्वदेवाधिपतीनेवमाह । "प्रतिपद्यत मार्षास्तथागतो ऽर्हं सम्यक्संबुद्धो [लोकानुवर्तनतया पु]नरनुत्तरां सम्यक्संबोधिं दर्शयिष्यति । मामन्त्र्या एवं विद्येन् न तथागतो मानुषो भवति, देवा एव [तथागता भवन्ति], मनुषे घटयेयुः, न तथागतत्व इति । तत्साधु प्रतिपद्यत तत्र पूजनाय गन्तु" मिति । अथ महेश्व[रादिदेवाधिपतयः स्थित्वा] बोधिमण्डे, येन च भगवान् बोधिमण्डनिषण्णः तेनोपजगामोपेत्य च भगवतः पादौ शिरसाभिवन्द्य, भगवन्तमेवमाहुः । ["प्रतिपद्य भ]गवन्नस्माकमनुकम्पामुपादाय, अस्मात् तृणसंस्तरादुत्थाय, दिव्येष्वासनेषु निषद्यानुत्तरां समयक्संबोधिमभिसंबोद्धु" ॥ अथ [भगवान् दे]वाधिपतीनेवमाह । "प्रतिपद्यत मार्षा ममानुत्तरां समयक्संबोधि दातु" मिति । अथ ते एवमाहुर् । "न वयं भगवं समर्था बोधिं द[आतुं] । यदि वयं समर्था भवेमस्तदात्मनैवाभिसंबोधिमभिसंबुध्येमही-" ति ॥ अथ भगवानिदमेवार्थमुद्दीपयं भूयस्या मात्रया इ[मां गाथा]मभाषत् । न सा रूपि न चारूपि न सत्यं न मृषाशुचि । बुद्धबोधिरिदं ज्ञानमवबुध्य जिनो भवेद् ॥ इति ॥ अथ ते देवाधिप[तियो मु]हूर्तं तूष्णीम्भावेन तस्थुः ॥ अथ भगवांस्ततस्तृणासनादुत्थाय, तां देवानेवमाह । "प्रतिपद्यत मार्षा ईदृशं ज्ञानमवबोद्धुं ।" [त ए]वमाहुर् । "न शक्तमो भगवन्" ॥ अथ भगवांस्तस्मिन्नेवासने निषद्येमां गाथामभाषत् । मनसः प्रतिवेद्येन बोधिचित्तं दृढीकुरु । वज्रं सत्वे दृढीकृत्वा बुद्धमात्मानुभावय ॥ अथ त एवमाहुर् । "एवमस्त्व्" इति कृत्वा सर्वे प्रक्रान्ताः ॥ अथ भगवान् रात्रौ प्रभातायां [लोकानु]वर्तनतया मारां जित्वानुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्य, अशेषानवशेष[सत्वधातुषु सर्वसत्वहितार्थाय, स्वहृद]यावस्थितमार्यवज्रपाणिनमनेन नामाष्टशतेनाभिस्तौति । वज्रसत्व महासत्व [महायान महात्मक । महाप्रभ महाशु]द्ध महानाथ नमो ऽस्तु ते
a[ho hyagrārtha ātmanaḥ sa]tvārthaḥ satvaśāsināṃ / yad vineyavaśāddhīrāstīrthadṛṣṭyā vihanti hi // avineyasya lokasya durdṛṣṭyāndhasya sarvataḥ / jñā[nābhayā śodhanārthaṃ buddhabo]dhimavāpnuyād // iti // atha kāmāvacarā devā bhagavatastatvamajānanto brūvan / "kiṃ bho śramaṇa evaṃ tīvrāṇyevaṃ raudrāṇi bo[dhyārthāya] duḥkhānyutsahasī-" ti / atha bhagavāṃstāni tṛṇānyāstaryopaviṣṭvā tāṃ devānevamāha / "pratipadyata mārṣā mama bodhiṃ [prāptum" iti / atha kāmāva]carā devā bhagavato bhāṣitasyārthamajānanto yena śakro devānāmindraḥ tenopajagāmopetya, śakraṃ devānāmindrami[daṃ vṛttāntamārocayā]māsa / atha śakro devānāmindraḥ sarvakāmāvacaradevasaṅghaparivāro rūpāvacarādhipatiṃ mahābrahmāṇamidaṃ [vṛttāntamārocayā]māsa / atha mahābrahmā sarvakāmāvacararūpāvacaradevasahitastrilokādhipatimīśvaraṃ taṃ vṛttāntamāroca[yāmāsa // atha mahe]śvarastrilokādhipatirnārāyaṇādīn sarvadevādhipatīnevamāha / "pratipadyata mārṣāstathāgato 'rhaṃ samyaksaṃbuddho [lokānuvartanatayā pu]naranuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ darśayiṣyati / māmantryā evaṃ vidyen na tathāgato mānuṣo bhavati, devā eva [tathāgatā bhavanti], manuṣe ghaṭayeyuḥ, na tathāgatatva iti / tatsādhu pratipadyata tatra pūjanāya gantu" miti / atha maheśva[rādidevādhipatayaḥ sthitvā] bodhimaṇḍe, yena ca bhagavān bodhimaṇḍaniṣaṇṇaḥ tenopajagāmopetya ca bhagavataḥ pādau śirasābhivandya, bhagavantamevamāhuḥ / ["pratipadya bha]gavannasmākamanukampāmupādāya, asmāt tṛṇasaṃstarādutthāya, divyeṣvāsaneṣu niṣadyānuttarāṃ samayaksaṃbodhimabhisaṃboddhu" // atha [bhagavān de]vādhipatīnevamāha / "pratipadyata mārṣā mamānuttarāṃ samayaksaṃbodhi dātu" miti / atha te evamāhur / "na vayaṃ bhagavaṃ samarthā bodhiṃ da[ātuṃ] / yadi vayaṃ samarthā bhavemastadātmanaivābhisaṃbodhimabhisaṃbudhyemahī-" ti // atha bhagavānidamevārthamuddīpayaṃ bhūyasyā mātrayā i[māṃ gāthā]mabhāṣat / na sā rūpi na cārūpi na satyaṃ na mṛṣāśuci / buddhabodhiridaṃ jñānamavabudhya jino bhaved // iti // atha te devādhipa[tiyo mu]hūrtaṃ tūṣṇīmbhāvena tasthuḥ // atha bhagavāṃstatastṛṇāsanādutthāya, tāṃ devānevamāha / "pratipadyata mārṣā īdṛśaṃ jñānamavaboddhuṃ /" [ta e]vamāhur / "na śaktamo bhagavan" // atha bhagavāṃstasminnevāsane niṣadyemāṃ gāthāmabhāṣat / manasaḥ prativedyena bodhicittaṃ dṛḍhīkuru / vajraṃ satve dṛḍhīkṛtvā buddhamātmānubhāvaya // atha ta evamāhur / "evamastv" iti kṛtvā sarve prakrāntāḥ // atha bhagavān rātrau prabhātāyāṃ [lokānu]vartanatayā mārāṃ jitvānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhya, aśeṣānavaśeṣa[satvadhātuṣu sarvasatvahitārthāya, svahṛda]yāvasthitamāryavajrapāṇinamanena nāmāṣṭaśatenābhistauti / vajrasatva mahāsatva [mahāyāna mahātmaka / mahāprabha mahāśu]ddha mahānātha namo 'stu te
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.