Library·Sarvatathagatatattvasamgraha·5·5.1

Sarvatathagatatattvasamgraha 5.1

Sarv 5.1

अत्र महामण्डलप्रवेशे पात्रापात्रपरीक्षा न कार्या । तत्कस्माद्धेतोः । सन्ति भगवन्तस्तथागताः केचित् सत्त्वा महापापकारिणस्ते इदं वज्रधातुमहामण्डलं दृष्ट्वा प्रविष्टा च सर्वापायविगता भविष्यन्ति । सन्ति च भगवन्तः सत्त्वाः सर्वार्थभोजनपानकामगुणगृद्धाः समयद्विष्टाः पुरश्चरणादिष्वशक्ताः । तेषामप्यत्रयथाकामकरणीयतया प्रविष्टानां सर्वाशापरिपूरिर्भविष्यति । सन्ति भगवन्तः सत्त्वा नृत्यगीतहास्यलास्याहारविहारप्रियतया सर्वतथागतमहायानाभिसमयधर्मतानवबोधत्वादन्यदेवकुलमण्डलानि प्रविशन्ति, सर्वाशापरिपूरिसंपदभूतेषु निरुत्तररतिप्रीतिहर्षसंभवकरेषु सर्वतथागतकुलमण्डलेषु शिक्षापदभयभीता न प्रविशन्ति । तेषामपायमण्डलप्रवेश [पथाभिमुखविहाराणामप्येव] वज्रधातुमहामण्डलप्रवेशो युज्यत सर्वरतिप्रीत्युत्तमसिद्धिसुखसौमनस्यानुभवनार्थं सर्वापायगतिप्रवेशाभिमुखपथविनिवर्तनाय च । सन्ति च पुनर्भगवन्तो धार्मिकाः सत्त्वाः सर्वतथागतशीलसमाधिप्रज्ञोत्तमसिद्ध्युपायैर्बुद्धबोधिं प्रार्थयन्तो ध्यानविमोक्षादिभिर्भूमिभिर्यन्तः क्लिश्यन्ते । तेषामत्रैव वज्रधातुमहामण्डलप्रवेशमात्रेणैव सर्वतथागतत्वमपि न दुर्लभम्, किमङ्गा पुनरन्या सिद्धिरिति ॥ तत्रादित एव तावत् सर्वतथागतप्रणामचतुष्टयं कारयेत् । तद्यथा । सर्वशरीरेण वज्राञ्जलिप्रसारितेन प्रणमेदनेन मन्त्रेण । ॐ सर्वतथागतपूजोपस्थानायात्मानन्निर्यातयामि सर्वतथागतवज्रसत्त्वाधितिष्ठस्व मां ॥ तथैव स्थितो वज्राञ्जलिं हृदि कृत्वा ललाटेन प्रणमेदनेन मन्त्रेण ॐ सर्वतथागतपूजाभिषेकायात्मानन्निर्यातयामि सवतथागतवज्ररत्नाभिषिञ्च माम् ॥ ततस्तथैवोत्थाय वज्रांजलिबन्धेन शिरसा मुखेन प्रणमेदनेन मन्त्रेण ॐ सर्वतथागतपूजाप्रवर्तनायात्मानं निर्यातयामि सर्वतथागतवज्रधर्म प्रवर्तय माम् ॥ ततस्तथैव स्थितो वज्रांजलिं शिरसो ऽवतार्य हृदि कृत्वा मुर्ध्ना प्रणमेदनेन मन्त्रेण ॐ सर्वतथागतपूजाकर्मणे आत्मानन्निर्यातयामि सर्वतथातवज्रकर्म कुरु माम् ॥ ततो रक्तवस्त्रोत्तरीयो रक्तपट्टकावच्छादितमुखः सत्त्ववज्रिमुद्रां बन्धयेदनेन हृदयेन समयस्त्वम् ॥ ततो मध्याङ्गुलिद्वयेन मालां ग्रन्थ्या प्रवेशयेदनेन हृदयेन समय हूं ॥ ततः प्रवेश्यैवं वदेत् । "अद्य त्वं सर्वतथागतकुले प्रविष्टः । तदहं ते वज्रज्ञानमुत्पादयिष्यामि, येन ज्ञानेन त्व सर्वतथागतसिद्धिरपि प्राप्स्यसि, किमुतान्याः सिद्धीः । न च त्वयादृष्टमहामण्डलस्य वक्तव्यं, मा ते समयो व्यथेद्" इति । ततः स्वयं वज्राचार्यः सत्त्ववज्रमुद्रामेव मूर्ध्वामुखीं बध्वा वज्रशिष्यस्य मूर्ध्नि स्थास्यैवं वदेत् । "अयं ते समयवज्रो मूर्धानं स्फलयेद्, यदि त्वं कस्यचिद् ब्रूयात् ।" ततस्तयैव समयमुद्रया उदकं शपथहृदयेन सकृत् परिज्ञाप्य, तस्य शिष्याय पाययेदिति ॥ तत्रेदं शपथहृदयं भवति । वज्रसत्त्वः स्वयन्ते ऽद्य हृदये समवस्थितः । निर्भिद्य तत्क्षणं यायाद् यदि ब्रूयादिमं नयम् ॥ वज्रोदक ठः ॥ ततः शिष्याय ब्रूयात् । "अद्य प्रभृत्यहन्ते वज्रपाणिर्यत्ते ऽहं ब्रूयामिदं कुरु तत्कर्तव्यं, न च त्वयाहमवमन्तव्यो, मा ते विषमापरिहारेण कालक्रियां कृत्वा नरपतनं स्याद्" इति उक्त्वा, वक्तव्यं ब्रूहि, "सर्वतथागता अधितिष्ठन्तो वज्रसत्त्वो मे आविशतु" । ततस्त्वरमाणेन वज्राचार्येण सत्त्ववज्रिमुद्रां बध्वा इदमुच्चारयितव्यम् । अयं तत्समयो वज्रं वज्रसत्त्वमिति स्मृतम् । आवेशयतु ते ऽद्यैव वज्रज्ञानमनुत्तरम् । वज्रावेश अः । ततः क्रोधमुष्टिं बध्वा सत्त्ववज्रिमुद्रां स्फोटयेत्, महायानाभिसमयं च वज्रवाचा रुचितोच्चारयेदिति । ततः समाविशत्याविष्टमात्रस्य दिव्यं ज्ञानमुत्पद्यते । तेन ज्ञानेन परचित्ताभ्यवबुध्यति । सर्वकार्याणि चातीतानागतवर्तमानानि जानाति । हृदयं चास्य दृढीभवति सर्वतथागतशासने । सर्वदुःखानि च [संप्र]णश्यन्ति । सर्वभयविगतश्च भवति । अवध्यः सर्वसत्त्वेषु । सर्वतथागताश्चाधितिष्ठन्ति । सर्वसिद्धयश्चास्याभिमुखीभवन्ति । अपूर्वाणि चास्याकारणहर्षरतिप्रीतिकराणि सुखान्युत्पद्यन्ते । तैः सुखैः केषाञ्चित्समाधयो निष्पद्यन्ते, केषाञ्चिद धारण्यः, केषाञ्चित सर्वाशापरिपूरयो, यावत्, केषाञ्चित्सर्वतथागतत्वमपि निष्पद्यत इति । ततस्तां मुद्रां बध्वा स्वहृदि मोक्षयेदनेन हृदयेन तिष्ठ वज्र दृढो मे भव, शाश्वतो मे भव, हृदयं मे ऽधितिष्ठ, सर्वसिद्धिञ्च मे प्रयच्छ, हूं ह ह ह ह होः ॥ ततस्तां मालां महामण्डले क्षेपयेदनेन हृदयेन प्रतीच्छ वज्र होः ॥ ततो यत्र पतति सो ऽस्य सिध्यति । ततस्तां मालां गृह्य तस्यैध शिरसि बन्धयेदनेन हदयेन ॐ प्रतिगृण्हत्वमिमं सत्वं महाबलः ॥ तया बन्धया तेन महासत्त्वेन प्रतीच्छितो भवति, शीघ्रं चास्य सिध्यति । ततस्तथाविष्टस्यैव मुखबन्धं मुंचेदनेन हृदयेन ॐ वज्रसत्त्वः स्वयन्ते ऽद्य चक्षूद्धाटनतत्परः उद्धाटयति सर्वाक्षो वज्रचक्षु रनुत्तरम् ॥ हे वज्र पश्य ॥ ततो महामण्डलं यथानुपूर्वतो दर्शयेत् । महामण्डले च दृष्टमात्रे सर्वतथागतैरधिष्ठ्यते, वज्रसत्त्वश्चास्य हृदये तिष्ठति । नानाद्यतीवरश्मिमण्डलदर्शनादीनि प्रातीहार्यविकुर्वितानि पश्यति । सर्वतथागताधिष्ठितत्वात् । कदाचित् भगवान् महावज्रधरः स्वरूपेण दर्शनं ददाति, तथागतो वति । ततः प्रभृति सर्वार्थाः सर्वमनो ऽभिरुचितकार्याणि सर्वसिद्धिर, यावद्, वज्रधरत्वमपि तथागतत्वं वेति । ततो महामण्डलं दर्शयित्वा वज्राधिष्ठितकलशाद् गन्धोदकेनाभिषिंचेदनेन हृदयेन वज्राभिषिञ्च ॥ ततस्त्वेकतमां मुद्रां मालां वध्वा स्वचिन्हं पाणौ प्रतिष्ठाप्यैवं वदेत् । अद्याभिषिक्तस्त्वमसि बुद्धैर्वज्राभिषेकतः । इदन्ते सर्वबुद्धत्वं गृह्ण वज्रं सुसिद्धये ॥ ॐ वज्राधिपति त्वामभिषिंचामि तिष्ठ वज्र समयस्त्वम् ॥ ततो वज्रनामाभिषेकेण अभिषिंचेदनेन हृदयेन । ॐ वज्रसत्त्व त्वामभिषिंचामि वज्रनामाभिषेकतः हे वज्र नाम ॥ यस्य यन्नाम कुर्यात्तस्य हे- शब्दः प्रयोक्तव्य इति ॥ सर्वमण्डलप्रवेशविधिविस्तरः ॥ ततो ब्रूयात्, "किन्ते ऽभिरुचिरर्थोत्पत्तिसिद्धिज्ञानं वा, ऋद्धिसिद्धिनिष्पत्तिज्ञानं वा, विद्याधरसिद्धिनिष्पत्तिज्ञानं वा, यावत्, सर्वतथागतोत्तमसिद्धिनिष्पत्तिज्ञानं वे" ति । ततो यस्य यदभिरुचितं तत तस्योच्चेयम् ॥ ततो ऽर्थसिद्धिनिष्पत्तिमुद्राज्ञानं शिक्षयेत् । वज्रबिम्बन्निधिस्थं तु हृदये परिभावयेत् ॥ भावयन् भूमिसंस्थानि निधानानि स पश्यति

atra mahāmaṇḍalapraveśe pātrāpātraparīkṣā na kāryā / tatkasmāddhetoḥ / santi bhagavantastathāgatāḥ kecit sattvā mahāpāpakāriṇaste idaṃ vajradhātumahāmaṇḍalaṃ dṛṣṭvā praviṣṭā ca sarvāpāyavigatā bhaviṣyanti / santi ca bhagavantaḥ sattvāḥ sarvārthabhojanapānakāmaguṇagṛddhāḥ samayadviṣṭāḥ puraścaraṇādiṣvaśaktāḥ / teṣāmapyatrayathākāmakaraṇīyatayā praviṣṭānāṃ sarvāśāparipūrirbhaviṣyati / santi bhagavantaḥ sattvā nṛtyagītahāsyalāsyāhāravihārapriyatayā sarvatathāgatamahāyānābhisamayadharmatānavabodhatvādanyadevakulamaṇḍalāni praviśanti, sarvāśāparipūrisaṃpadabhūteṣu niruttararatiprītiharṣasaṃbhavakareṣu sarvatathāgatakulamaṇḍaleṣu śikṣāpadabhayabhītā na praviśanti / teṣāmapāyamaṇḍalapraveśa [pathābhimukhavihārāṇāmapyeva] vajradhātumahāmaṇḍalapraveśo yujyata sarvaratiprītyuttamasiddhisukhasaumanasyānubhavanārthaṃ sarvāpāyagatipraveśābhimukhapathavinivartanāya ca / santi ca punarbhagavanto dhārmikāḥ sattvāḥ sarvatathāgataśīlasamādhiprajñottamasiddhyupāyairbuddhabodhiṃ prārthayanto dhyānavimokṣādibhirbhūmibhiryantaḥ kliśyante / teṣāmatraiva vajradhātumahāmaṇḍalapraveśamātreṇaiva sarvatathāgatatvamapi na durlabham, kimaṅgā punaranyā siddhiriti // tatrādita eva tāvat sarvatathāgatapraṇāmacatuṣṭayaṃ kārayet / tadyathā / sarvaśarīreṇa vajrāñjaliprasāritena praṇamedanena mantreṇa / oṃ sarvatathāgatapūjopasthānāyātmānanniryātayāmi sarvatathāgatavajrasattvādhitiṣṭhasva māṃ // tathaiva sthito vajrāñjaliṃ hṛdi kṛtvā lalāṭena praṇamedanena mantreṇa oṃ sarvatathāgatapūjābhiṣekāyātmānanniryātayāmi savatathāgatavajraratnābhiṣiñca mām // tatastathaivotthāya vajrāṃjalibandhena śirasā mukhena praṇamedanena mantreṇa oṃ sarvatathāgatapūjāpravartanāyātmānaṃ niryātayāmi sarvatathāgatavajradharma pravartaya mām // tatastathaiva sthito vajrāṃjaliṃ śiraso 'vatārya hṛdi kṛtvā murdhnā praṇamedanena mantreṇa oṃ sarvatathāgatapūjākarmaṇe ātmānanniryātayāmi sarvatathātavajrakarma kuru mām // tato raktavastrottarīyo raktapaṭṭakāvacchāditamukhaḥ sattvavajrimudrāṃ bandhayedanena hṛdayena samayastvam // tato madhyāṅgulidvayena mālāṃ granthyā praveśayedanena hṛdayena samaya hūṃ // tataḥ praveśyaivaṃ vadet / "adya tvaṃ sarvatathāgatakule praviṣṭaḥ / tadahaṃ te vajrajñānamutpādayiṣyāmi, yena jñānena tva sarvatathāgatasiddhirapi prāpsyasi, kimutānyāḥ siddhīḥ / na ca tvayādṛṣṭamahāmaṇḍalasya vaktavyaṃ, mā te samayo vyathed" iti / tataḥ svayaṃ vajrācāryaḥ sattvavajramudrāmeva mūrdhvāmukhīṃ badhvā vajraśiṣyasya mūrdhni sthāsyaivaṃ vadet / "ayaṃ te samayavajro mūrdhānaṃ sphalayed, yadi tvaṃ kasyacid brūyāt /" tatastayaiva samayamudrayā udakaṃ śapathahṛdayena sakṛt parijñāpya, tasya śiṣyāya pāyayediti // tatredaṃ śapathahṛdayaṃ bhavati / vajrasattvaḥ svayante 'dya hṛdaye samavasthitaḥ / nirbhidya tatkṣaṇaṃ yāyād yadi brūyādimaṃ nayam // vajrodaka ṭhaḥ // tataḥ śiṣyāya brūyāt / "adya prabhṛtyahante vajrapāṇiryatte 'haṃ brūyāmidaṃ kuru tatkartavyaṃ, na ca tvayāhamavamantavyo, mā te viṣamāparihāreṇa kālakriyāṃ kṛtvā narapatanaṃ syād" iti uktvā, vaktavyaṃ brūhi, "sarvatathāgatā adhitiṣṭhanto vajrasattvo me āviśatu" / tatastvaramāṇena vajrācāryeṇa sattvavajrimudrāṃ badhvā idamuccārayitavyam / ayaṃ tatsamayo vajraṃ vajrasattvamiti smṛtam / āveśayatu te 'dyaiva vajrajñānamanuttaram / vajrāveśa aḥ / tataḥ krodhamuṣṭiṃ badhvā sattvavajrimudrāṃ sphoṭayet, mahāyānābhisamayaṃ ca vajravācā rucitoccārayediti / tataḥ samāviśatyāviṣṭamātrasya divyaṃ jñānamutpadyate / tena jñānena paracittābhyavabudhyati / sarvakāryāṇi cātītānāgatavartamānāni jānāti / hṛdayaṃ cāsya dṛḍhībhavati sarvatathāgataśāsane / sarvaduḥkhāni ca [saṃpra]ṇaśyanti / sarvabhayavigataśca bhavati / avadhyaḥ sarvasattveṣu / sarvatathāgatāścādhitiṣṭhanti / sarvasiddhayaścāsyābhimukhībhavanti / apūrvāṇi cāsyākāraṇaharṣaratiprītikarāṇi sukhānyutpadyante / taiḥ sukhaiḥ keṣāñcitsamādhayo niṣpadyante, keṣāñcida dhāraṇyaḥ, keṣāñcita sarvāśāparipūrayo, yāvat, keṣāñcitsarvatathāgatatvamapi niṣpadyata iti / tatastāṃ mudrāṃ badhvā svahṛdi mokṣayedanena hṛdayena tiṣṭha vajra dṛḍho me bhava, śāśvato me bhava, hṛdayaṃ me 'dhitiṣṭha, sarvasiddhiñca me prayaccha, hūṃ ha ha ha ha hoḥ // tatastāṃ mālāṃ mahāmaṇḍale kṣepayedanena hṛdayena pratīccha vajra hoḥ // tato yatra patati so 'sya sidhyati / tatastāṃ mālāṃ gṛhya tasyaidha śirasi bandhayedanena hadayena oṃ pratigṛṇhatvamimaṃ satvaṃ mahābalaḥ // tayā bandhayā tena mahāsattvena pratīcchito bhavati, śīghraṃ cāsya sidhyati / tatastathāviṣṭasyaiva mukhabandhaṃ muṃcedanena hṛdayena oṃ vajrasattvaḥ svayante 'dya cakṣūddhāṭanatatparaḥ uddhāṭayati sarvākṣo vajracakṣu ranuttaram // he vajra paśya // tato mahāmaṇḍalaṃ yathānupūrvato darśayet / mahāmaṇḍale ca dṛṣṭamātre sarvatathāgatairadhiṣṭhyate, vajrasattvaścāsya hṛdaye tiṣṭhati / nānādyatīvaraśmimaṇḍaladarśanādīni prātīhāryavikurvitāni paśyati / sarvatathāgatādhiṣṭhitatvāt / kadācit bhagavān mahāvajradharaḥ svarūpeṇa darśanaṃ dadāti, tathāgato vati / tataḥ prabhṛti sarvārthāḥ sarvamano 'bhirucitakāryāṇi sarvasiddhira, yāvad, vajradharatvamapi tathāgatatvaṃ veti / tato mahāmaṇḍalaṃ darśayitvā vajrādhiṣṭhitakalaśād gandhodakenābhiṣiṃcedanena hṛdayena vajrābhiṣiñca // tatastvekatamāṃ mudrāṃ mālāṃ vadhvā svacinhaṃ pāṇau pratiṣṭhāpyaivaṃ vadet / adyābhiṣiktastvamasi buddhairvajrābhiṣekataḥ / idante sarvabuddhatvaṃ gṛhṇa vajraṃ susiddhaye // oṃ vajrādhipati tvāmabhiṣiṃcāmi tiṣṭha vajra samayastvam // tato vajranāmābhiṣekeṇa abhiṣiṃcedanena hṛdayena / oṃ vajrasattva tvāmabhiṣiṃcāmi vajranāmābhiṣekataḥ he vajra nāma // yasya yannāma kuryāttasya he- śabdaḥ prayoktavya iti // sarvamaṇḍalapraveśavidhivistaraḥ // tato brūyāt, "kinte 'bhirucirarthotpattisiddhijñānaṃ vā, ṛddhisiddhiniṣpattijñānaṃ vā, vidyādharasiddhiniṣpattijñānaṃ vā, yāvat, sarvatathāgatottamasiddhiniṣpattijñānaṃ ve" ti / tato yasya yadabhirucitaṃ tata tasyocceyam // tato 'rthasiddhiniṣpattimudrājñānaṃ śikṣayet / vajrabimbannidhisthaṃ tu hṛdaye paribhāvayet // bhāvayan bhūmisaṃsthāni nidhānāni sa paśyati

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Sarv/5.1

Cite as: Sarvatathagatatattvasamgraha 5.1, in HREEM (hreem.cc/library/Sarv/5.1), after GRETIL, Sarvatathagatatattvasamgraha Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 4_rellit/buddh/sarvttsu.htm — Sarvatathagatatattvasamgraha Based on the ed. by Lokesh Chandra: Sarva Tathāgata Tattva Saṅgraha. Delhi : Motilal Banarsidas, 1987. Input by Udip Shakya and Anula Shakya (2008), proof-read by Milan Shakya With kind permission of the Digital Sanskrit Buddhist C | NOTE: the file numbers verses only within chapters; chapter numbers were inferred from each restart at 1 — verify against a printed edition before citing formally.

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text