श्रीसूत उवाच । य एको बहुधा कृष्णः सृष्ट्यादौ बहुधेयते । तम् अहं शरणं यामि परमानन्दविग्रहम्
śrīsūta uvāca / ya eko bahudhā kṛṣṇaḥ sṛṣṭyādau bahudheyate / tam ahaṃ śaraṇaṃ yāmi paramānandavigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कैलासशिखरासीनं शिवं शिवकरं परम् । नारदः परिपप्रच्छ सर्वभूतहिते रतः
kailāsaśikharāsīnaṃ śivaṃ śivakaraṃ param / nāradaḥ paripapraccha sarvabhūtahite rataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन् श्रोतुम् इच्छामि हरेर् अद्भुतकर्मणः । श्रीकृष्णस्याप्रमेयस्य नाना लीलातनूर् विभोः
bhagavan śrotum icchāmi harer adbhutakarmaṇaḥ / śrīkṛṣṇasyāprameyasya nānā līlātanūr vibhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदर्थं यत्स्वरूपं च यद्यत् काले यथा रतः । गृह्णाति भगवान् स्वस्थस् तन् ममाख्यातुम् अर्हसि
yadarthaṃ yatsvarūpaṃ ca yadyat kāle yathā rataḥ / gṛhṇāti bhagavān svasthas tan mamākhyātum arhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवतारनिमित्तं यच् चिराद् विग्रहसम्भवम् । प्रथमं तत्त्वतो ब्रूहि त्वं परापरवित्तमः
avatāranimittaṃ yac cirād vigrahasambhavam / prathamaṃ tattvato brūhi tvaṃ parāparavittamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीशिव उवाच । पृष्टं महाभाग त्वया भागवतोत्तम । यद् अहं नोदितः सम्यग्भगवद्वीर्यवर्णने
śrīśiva uvāca / pṛṣṭaṃ mahābhāga tvayā bhāgavatottama / yad ahaṃ noditaḥ samyagbhagavadvīryavarṇane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीविष्णोर् अवताराणां विराजश् च महामते । कथने नैव पश्यामि पारं वर्षशतैर् अपि । तथापि सारम् उद्धृत्य तन्त्ररूपेण नारद
śrīviṣṇor avatārāṇāṃ virājaś ca mahāmate / kathane naiva paśyāmi pāraṃ varṣaśatair api / tathāpi sāram uddhṛtya tantrarūpeṇa nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्णयामि यथैवोक्तम् ईश्वरेण दयालुना । जयपूर्वं नमस्कृत्य गोपरूपिणम् ईश्वरम्
varṇayāmi yathaivoktam īśvareṇa dayālunā / jayapūrvaṃ namaskṛtya goparūpiṇam īśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्ष्ये सात्वततन्त्राख्यं भगवद्भक्तिवर्धनम् । यदासीद् एकम् अव्यक्तं नित्यं चिद्रूपम् अव्ययम्
vakṣye sātvatatantrākhyaṃ bhagavadbhaktivardhanam / yadāsīd ekam avyaktaṃ nityaṃ cidrūpam avyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मेति यद् विदुर् विज्ञा भगवान् इति सात्वताः । तदासन्तम् इवात्मानं मत्वा दृश्य विना विभुः
brahmeti yad vidur vijñā bhagavān iti sātvatāḥ / tadāsantam ivātmānaṃ matvā dṛśya vinā vibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विप्रकारम् अभूत् सत्यं सत्ताभूत्वा स्वयं स्वयम् । तच् चिच्छक्तिस्वरूपेण प्रकृतिः पुरुषो महान्
dviprakāram abhūt satyaṃ sattābhūtvā svayaṃ svayam / tac cicchaktisvarūpeṇa prakṛtiḥ puruṣo mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वलोकैकनिलयो भगवान् इति शब्द्यते । तस्यैव शक्तिः प्रकृतिः कार्यकारणरूपिणी
sarvalokaikanilayo bhagavān iti śabdyate / tasyaiva śaktiḥ prakṛtiḥ kāryakāraṇarūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुणत्रयस्वरूपेण या स्वयं भिद्यते पुनः । यः कालस् तं वदन्त्य् एके हरेश् चेष्टां दुरन्वयाम्
guṇatrayasvarūpeṇa yā svayaṃ bhidyate punaḥ / yaḥ kālas taṃ vadanty eke hareś ceṣṭāṃ duranvayām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्माद् गुणत्रयक्षोभात् पृथग्भूतो ऽभवत् पुरा । जीवस्य यस्माद् भवति शुभाशुभफलग्रहः
yasmād guṇatrayakṣobhāt pṛthagbhūto 'bhavat purā / jīvasya yasmād bhavati śubhāśubhaphalagrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् कर्म महतो जन्महेतुर् अव्यक्तमूर्तिमत् । भावानां परिणामो हि यतो भवति सर्वदा
tat karma mahato janmahetur avyaktamūrtimat / bhāvānāṃ pariṇāmo hi yato bhavati sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् एवाहुर् वेदविदः सूक्ष्मरूपं स्वभावकम् । उक्तो ऽयं पुरुषः साक्षाद् ईश्वरो भगवत्तनुः
tam evāhur vedavidaḥ sūkṣmarūpaṃ svabhāvakam / ukto 'yaṃ puruṣaḥ sākṣād īśvaro bhagavattanuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालकर्मस्वभावस्थः प्रकृतिं प्रति नोदितः । पुरुषाधिष्ठिता देवी प्रकृतिर् गुणसंग्रहा
kālakarmasvabhāvasthaḥ prakṛtiṃ prati noditaḥ / puruṣādhiṣṭhitā devī prakṛtir guṇasaṃgrahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महत्तत्त्वम् अभूत् तत्तत्परिज्ञानक्रियात्मकम् । तस्माज् जातो ह्य् अहंकारस् त्रिविधो दैवनोदितात्
mahattattvam abhūt tattatparijñānakriyātmakam / tasmāj jāto hy ahaṃkāras trividho daivanoditāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैकारिकस् तैजसश् च तामसश् चेति यं विदुः । वैकारिकान् मनोदेवा जाता ज्ञानक्रियाधिपाः
vaikārikas taijasaś ca tāmasaś ceti yaṃ viduḥ / vaikārikān manodevā jātā jñānakriyādhipāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरुत्केशौ दिशः सूर्यो नासत्यो ज्ञाननोदकाः । वह्नीन्द्रमित्रकोपेता एते कर्मापनोदकाः
marutkeśau diśaḥ sūryo nāsatyo jñānanodakāḥ / vahnīndramitrakopetā ete karmāpanodakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजसाद् विषयग्राहज्ञानकर्मस्वरूपिणः । त्वग्रसज्ञा श्रुतिश् चक्षुर् घ्राणं बुद्धिश् च तन्मयाः
rājasād viṣayagrāhajñānakarmasvarūpiṇaḥ / tvagrasajñā śrutiś cakṣur ghrāṇaṃ buddhiś ca tanmayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाक्पाणिपायूपस्थाश् च गतिश् चेति क्रियात्मकाः । तामसात् पञ्चभूतानि तन्मात्राणि च भागशः
vākpāṇipāyūpasthāś ca gatiś ceti kriyātmakāḥ / tāmasāt pañcabhūtāni tanmātrāṇi ca bhāgaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमं तामसाज् जज्ञे शब्दस् तस्माद् अभून् नभः । शब्दरूपात् तु नभसः स्पर्शस् तस्माद् अभून् मरुत्
prathamaṃ tāmasāj jajñe śabdas tasmād abhūn nabhaḥ / śabdarūpāt tu nabhasaḥ sparśas tasmād abhūn marut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरुतो ऽभूत् ततस् तेजस् तेजसो रूपम् उत्तमम् । रूपमात्राद् रसो जज्ञे तस्माद् आपो ऽभवन् शुचीः
maruto 'bhūt tatas tejas tejaso rūpam uttamam / rūpamātrād raso jajñe tasmād āpo 'bhavan śucīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्भ्यो जातो गन्धगुणो गन्धाद् भूमिर् अजायत । महत्तत्त्वम् अहंकारः सशब्दस्पर्शतेजसः
adbhyo jāto gandhaguṇo gandhād bhūmir ajāyata / mahattattvam ahaṃkāraḥ saśabdasparśatejasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसगन्धाव् इमे सर्वे स्मृता प्रकृतिविक्रियाः । शब्दस्य प्रकृतेर् एव संदृश्यन्ते यतो बुधैः
rasagandhāv ime sarve smṛtā prakṛtivikriyāḥ / śabdasya prakṛter eva saṃdṛśyante yato budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो ऽभवन् प्रकृतयो विकारान् विकृतीर् विदुः । आकाशे शब्दमात्रं स्याद् वायौ स्पर्शः सशब्दकः
ato 'bhavan prakṛtayo vikārān vikṛtīr viduḥ / ākāśe śabdamātraṃ syād vāyau sparśaḥ saśabdakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपं तेजसि शब्दश् च स्पर्शश् चैव जले तथा । रसशब्दस्पर्शरूपं पृथिव्यां सर्वम् एव हि
rūpaṃ tejasi śabdaś ca sparśaś caiva jale tathā / rasaśabdasparśarūpaṃ pṛthivyāṃ sarvam eva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारणानां यतः कार्ये समन्वयविधिस् ततः । दृश्यते त्व् अधिकस् तत्र गुणो यावति कश् च ह
kāraṇānāṃ yataḥ kārye samanvayavidhis tataḥ / dṛśyate tv adhikas tatra guṇo yāvati kaś ca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महदादीनि तत्त्वानि पुरुषस्य महात्मनः । कार्यावताररूपाणि जानीहि द्विजसत्तम
mahadādīni tattvāni puruṣasya mahātmanaḥ / kāryāvatārarūpāṇi jānīhi dvijasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाण्य् एतानि संगृह्य पुरुषस्येच्छया या । अंशैर् उत्पादयामासुर् विराजं भुवनात्मकम्
sarvāṇy etāni saṃgṛhya puruṣasyecchayā yā / aṃśair utpādayāmāsur virājaṃ bhuvanātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य चान्तर्गतं छिद्रं पञ्चाशत्कोटिविस्तृतम् । दशोत्तराधिकैर् एतैः सप्तभिर् बहिर् आवृतम्
tasya cāntargataṃ chidraṃ pañcāśatkoṭivistṛtam / daśottarādhikair etaiḥ saptabhir bahir āvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आहुः पुरुषस्यैव गेहं यत्राविशत् स्वयम् । यतो ऽचेतनम् एवासीत् केवलं सर्वविस्तरम्
tam āhuḥ puruṣasyaiva gehaṃ yatrāviśat svayam / yato 'cetanam evāsīt kevalaṃ sarvavistaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नराद् उत्पन्नतत्त्वानां संग्रहे नारसंज्ञके । अयनं तस्य यद् अभूत् तस्मान् नारायणः स्मृतः
narād utpannatattvānāṃ saṃgrahe nārasaṃjñake / ayanaṃ tasya yad abhūt tasmān nārāyaṇaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विराड्देहे यद् अवसद् भगवान् पुरसंज्ञके । अतः पुरुषनामानम् अवाप पुरुषः परः
virāḍdehe yad avasad bhagavān purasaṃjñake / ataḥ puruṣanāmānam avāpa puruṣaḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा स भगवान् देवो मूलप्रकृतिविस्तरः । नारायणेन रूपेण विरजम् अविशत् स्वयम्
yadā sa bhagavān devo mūlaprakṛtivistaraḥ / nārāyaṇena rūpeṇa virajam aviśat svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा चेतनम् आपाद्य चिराद् विग्रह उत्थितः । समष्टिशब्दतावाच्यो द्विसप्तभुवनाश्रयः
tadā cetanam āpādya cirād vigraha utthitaḥ / samaṣṭiśabdatāvācyo dvisaptabhuvanāśrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन् चराचरं भूतं स्रष्टा ब्रह्माहरेस् तनूः । तत्र लोकमयं यावत् तं विराजं विदो विदुः
yasmin carācaraṃ bhūtaṃ sraṣṭā brahmāhares tanūḥ / tatra lokamayaṃ yāvat taṃ virājaṃ vido viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याभिमानिनं जीवं वैराजं पुरुषाभिधम् । तदन्तर्यामिणं देवं नारायणम् अनामयम्
tasyābhimāninaṃ jīvaṃ vairājaṃ puruṣābhidham / tadantaryāmiṇaṃ devaṃ nārāyaṇam anāmayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वजीवैकनिलयं भगवन्तं प्रचक्षते । अवतारसहस्राणां निधानं बीजम् अव्ययम्
sarvajīvaikanilayaṃ bhagavantaṃ pracakṣate / avatārasahasrāṇāṃ nidhānaṃ bījam avyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्यांशेन रजोयुक्तः सृष्टौ ब्रह्मा व्यजायत । विष्णुः सत्त्वगुणाधीशः स्थितौ स्थापयितुं जगत्
yasyāṃśena rajoyuktaḥ sṛṣṭau brahmā vyajāyata / viṣṇuḥ sattvaguṇādhīśaḥ sthitau sthāpayituṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमसा रुद्ररूपो ऽभूत् प्रतिसंचरणो विभुः । एते विष्णोर् गुणमया अवताराः क्रियाकृताः
tamasā rudrarūpo 'bhūt pratisaṃcaraṇo vibhuḥ / ete viṣṇor guṇamayā avatārāḥ kriyākṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषाम् अंशावतारान् मे निबोध गदतो मम । ब्रह्मणो ऽंशेन समभून् मरीचिर् अत्रिर् अङ्गिराः
eṣām aṃśāvatārān me nibodha gadato mama / brahmaṇo 'ṃśena samabhūn marīcir atrir aṅgirāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुलस्त्यः पुलहश् चैव क्रतुर् दक्षो द्विजोत्तम । भृगुर् वसिष्ठो ऽथर्वा च कर्दमाद्याः प्रजेश्वराः
pulastyaḥ pulahaś caiva kratur dakṣo dvijottama / bhṛgur vasiṣṭho 'tharvā ca kardamādyāḥ prajeśvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषां पुत्राश् च पौत्राश् च प्रपौत्राश् च महौजसः । सृष्ट्यर्थम् उद्गताः सर्वे भगवद्वीर्यसंयुताः
eṣāṃ putrāś ca pautrāś ca prapautrāś ca mahaujasaḥ / sṛṣṭyartham udgatāḥ sarve bhagavadvīryasaṃyutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोर् अंशेन समभूद् धर्मो यज्ञो बृहत्त्रिवृत् । स्वायम्भुवाद्या मनवो द्विसप्ता लोकविश्रुताः
viṣṇor aṃśena samabhūd dharmo yajño bṛhattrivṛt / svāyambhuvādyā manavo dvisaptā lokaviśrutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषां पुत्राश् च पौत्राश् च तथेन्द्राद्याश् च देवताः । विष्ण्वंशयुक्ता लोकानां पालकाः कथिता मया
eṣāṃ putrāś ca pautrāś ca tathendrādyāś ca devatāḥ / viṣṇvaṃśayuktā lokānāṃ pālakāḥ kathitā mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्रस्यांशेन शतशो जाता रुद्रगणाः पृथक् । सर्पाश् च शतशो जाता ये च हिंस्राः स्वभावतः
rudrasyāṃśena śataśo jātā rudragaṇāḥ pṛthak / sarpāś ca śataśo jātā ye ca hiṃsrāḥ svabhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते संक्षेपतः प्रोक्ता रुद्रस्यांशास् तमोजुषः । संहारिणो ऽस्य जगतो घोररूपा विलक्षणाः
ete saṃkṣepataḥ proktā rudrasyāṃśās tamojuṣaḥ / saṃhāriṇo 'sya jagato ghorarūpā vilakṣaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ ते सम्प्रवक्ष्यामि लीलादेहान् हरेः पृथक् । शुद्धसत्त्वमयान् शान्तान् लोकप्रेमास्पदान् शृणु
atha te sampravakṣyāmi līlādehān hareḥ pṛthak / śuddhasattvamayān śāntān lokapremāspadān śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य ईश एको भगवान् अनन्तो ब्रह्मस्वरूपी पुरुषो ऽधियज्ञः । पातुं पुनर् विश्वम् असौ स्वकार्यं भेजे तनूस् तं प्रणमामि कृष्णम्
ya īśa eko bhagavān ananto brahmasvarūpī puruṣo 'dhiyajñaḥ / pātuṃ punar viśvam asau svakāryaṃ bheje tanūs taṃ praṇamāmi kṛṣṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीसात्वततन्त्रे शिवनारदसंवादे प्रथमः पटलः
iti śrīsātvatatantre śivanāradasaṃvāde prathamaḥ paṭalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.