Skanda Purāṇa (part) 11

सनत्कुमार उवाच कदाचित्स्वगृहं प्राप्तं कश्यपं द्विपदां वरम् । अपृच्छद्धिमवान्प्रश्नं लोके ख्यातिकरं नु किम्

sanatkumāra uvāca kadācitsvagṛhaṃ prāptaṃ kaśyapaṃ dvipadāṃ varam / apṛcchaddhimavānpraśnaṃ loke khyātikaraṃ nu kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केनाक्षयाश्च लोकाः स्युः ख्यातिश्च परमा मुने । तथैव चार्चनीयत्वं सत्सु तं कथयस्व मे

kenākṣayāśca lokāḥ syuḥ khyātiśca paramā mune / tathaiva cārcanīyatvaṃ satsu taṃ kathayasva me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्यप उवाच अपत्येन महाबाहो सर्वमेतदवाप्यते । मम ख्यातिरपत्येन ब्रह्मणो ऋषिभिश्च ह

kaśyapa uvāca apatyena mahābāho sarvametadavāpyate / mama khyātirapatyena brahmaṇo ṛṣibhiśca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं न पश्यसि शैलेन्द्र यतो मां परिपृच्छसि । वर्तयिष्यामि तच्चापि यन्मे दृष्टं पुराचल

kiṃ na paśyasi śailendra yato māṃ paripṛcchasi / vartayiṣyāmi taccāpi yanme dṛṣṭaṃ purācala

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाराणसीमहं गच्छन्न् अपश्यं संस्थितं दिवि । विमानं स्वनवद्दिव्यम् अनौपम्यमनिन्दितम्

vārāṇasīmahaṃ gacchann apaśyaṃ saṃsthitaṃ divi / vimānaṃ svanavaddivyam anaupamyamaninditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याधस्तादार्तनादं गर्तास्थाने शृणोम्यहम् । तानहं तपसा ज्ञात्वा तत्रैवान्तर्हितः स्थितः

tasyādhastādārtanādaṃ gartāsthāne śṛṇomyaham / tānahaṃ tapasā jñātvā tatraivāntarhitaḥ sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथागात्तत्र शैलेन्द्र विप्रो नियमवाञ्छुचिः । तीर्थाभिषेकपूतात्मा परे तपसि संस्थितः

athāgāttatra śailendra vipro niyamavāñchuciḥ / tīrthābhiṣekapūtātmā pare tapasi saṃsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स व्रजमानस्तु व्याघ्रेणाभीषितो द्विजः । विवेश तं तदा देशं सा गर्ता यत्र भूधर

atha sa vrajamānastu vyāghreṇābhīṣito dvijaḥ / viveśa taṃ tadā deśaṃ sā gartā yatra bhūdhara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्तायां वीरणस्तम्बे लम्बमानांस्तदा मुनीन् । अपश्यदार्तो दुःखार्तान् अपृच्छत्तांश्च स द्विजः

gartāyāṃ vīraṇastambe lambamānāṃstadā munīn / apaśyadārto duḥkhārtān apṛcchattāṃśca sa dvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

के यूयं वीरणस्तम्बे लम्बमाना ह्यधोमुखाः । दुःखिताः केन मोक्षश्च युष्माकं भवितानघाः

ke yūyaṃ vīraṇastambe lambamānā hyadhomukhāḥ / duḥkhitāḥ kena mokṣaśca yuṣmākaṃ bhavitānaghāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितर ऊचुः वयं ते ऽकृतपुण्यस्य पितरः सपितामहाः । प्रपितामहाश्च क्लिश्यामस् तव दुष्टेन कर्मणा

pitara ūcuḥ vayaṃ te 'kṛtapuṇyasya pitaraḥ sapitāmahāḥ / prapitāmahāśca kliśyāmas tava duṣṭena karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरको ऽयं महाभाग गर्तारूपं समास्थितः । त्वं चापि वीरणस्तम्बस् त्वयि लम्बामहे वयम्

narako 'yaṃ mahābhāga gartārūpaṃ samāsthitaḥ / tvaṃ cāpi vīraṇastambas tvayi lambāmahe vayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावत्त्वं जीवसे विप्र तावदेव वयं स्थिताः । मृते त्वयि गमिष्यामो नरकं पापचेतसः

yāvattvaṃ jīvase vipra tāvadeva vayaṃ sthitāḥ / mṛte tvayi gamiṣyāmo narakaṃ pāpacetasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि त्वं दारसंयोगं कृत्वापत्यं गुणोत्तरम् । उत्पादयसि तेनास्मान् मुच्येम वयमेकशः

yadi tvaṃ dārasaṃyogaṃ kṛtvāpatyaṃ guṇottaram / utpādayasi tenāsmān mucyema vayamekaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नान्येन तपसा पुत्र न तीर्थानां फलेन च । तत्कुरुष्व महाबुद्धे तारयस्व पितॄन्भयात्

nānyena tapasā putra na tīrthānāṃ phalena ca / tatkuruṣva mahābuddhe tārayasva pitṝnbhayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तथेति प्रतिज्ञाय आराध्य च वृषध्वजम् । पितॄन्गर्तात्समुद्धृत्य गणपान्प्रचकार ह

sa tatheti pratijñāya ārādhya ca vṛṣadhvajam / pitṝngartātsamuddhṛtya gaṇapānpracakāra ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं च रुद्रदयितः सुकेशो नाम नामतः । संमतो बलवांश्चैव रुद्रस्य गणपो ऽभवत्

svayaṃ ca rudradayitaḥ sukeśo nāma nāmataḥ / saṃmato balavāṃścaiva rudrasya gaṇapo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात्कृत्वा तपो घोरम् अपत्यं गुणवत्तरम् । उत्पादयस्व शैलेन्द्र ततः कीर्तिमवाप्स्यसि

tasmātkṛtvā tapo ghoram apatyaṃ guṇavattaram / utpādayasva śailendra tataḥ kīrtimavāpsyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनत्कुमार उवाच स एवमुक्तो ऋषिणा शैलेन्द्रो नियमे स्थितः । तपश्चकार विपुलं येन ब्रह्मा तुतोष ह

sanatkumāra uvāca sa evamukto ṛṣiṇā śailendro niyame sthitaḥ / tapaścakāra vipulaṃ yena brahmā tutoṣa ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमागत्य तदा ब्रह्मा वरदो ऽस्मीत्यभाषत । ब्रूहि तुष्टो ऽस्मि ते शैल तपसानेन सुव्रत

tamāgatya tadā brahmā varado 'smītyabhāṣata / brūhi tuṣṭo 'smi te śaila tapasānena suvrata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिमवानुवाच भगवन्पुत्रमिच्छामि गुणैः सर्वैरलंकृतम् । एतद्वरं प्रयच्छस्व यदि तुष्टो ऽसि नः प्रभो

himavānuvāca bhagavanputramicchāmi guṇaiḥ sarvairalaṃkṛtam / etadvaraṃ prayacchasva yadi tuṣṭo 'si naḥ prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच कन्या भवित्री शैलेन्द्र सुता ते वरवर्णिनी । यस्याः प्रभावात्सर्वत्र कीर्तिमाप्स्यसि पुष्कलाम्

brahmovāca kanyā bhavitrī śailendra sutā te varavarṇinī / yasyāḥ prabhāvātsarvatra kīrtimāpsyasi puṣkalām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्चितः सर्वदेवानां तीर्थकोटीसमावृतः । पावनश्चैव पुण्यश्च देवानामपि सर्वतः । ज्येष्ठा च सा भवित्री ते अन्ये चानु ततः शुभे

arcitaḥ sarvadevānāṃ tīrthakoṭīsamāvṛtaḥ / pāvanaścaiva puṇyaśca devānāmapi sarvataḥ / jyeṣṭhā ca sā bhavitrī te anye cānu tataḥ śubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनत्कुमार उवाच एवमुक्त्वा ततो ब्रह्मा तत्रैवान्तरधीयत । सो ऽपि कालेन शैलेन्द्रो मेनायामुपपादयत् । अपर्णामेकपर्णां च तथा चाप्येकपाटलाम्

sanatkumāra uvāca evamuktvā tato brahmā tatraivāntaradhīyata / so 'pi kālena śailendro menāyāmupapādayat / aparṇāmekaparṇāṃ ca tathā cāpyekapāṭalām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यग्रोधमेकपर्णा तु पाटलं चैकपाटला । आश्रिते द्वे अपर्णा तु अनिकेता तपो ऽचरत् । शतं वर्षसहस्राणां दुश्चरं देवदानवैः

nyagrodhamekaparṇā tu pāṭalaṃ caikapāṭalā / āśrite dve aparṇā tu aniketā tapo 'carat / śataṃ varṣasahasrāṇāṃ duścaraṃ devadānavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहारमेकपर्णेन सैकपर्णा समाचरत् । पाटलेन तथैकेन विदधात्येकपाटला

āhāramekaparṇena saikaparṇā samācarat / pāṭalena tathaikena vidadhātyekapāṭalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णे पूर्णे सहस्रे तु आहारं तेन चक्रतुः । अपर्णा तु निराहारा तां माता प्रत्यभाषत । निषेधयन्ती ह्यु मेति मातृस्नेहेन दुःखिता

pūrṇe pūrṇe sahasre tu āhāraṃ tena cakratuḥ / aparṇā tu nirāhārā tāṃ mātā pratyabhāṣata / niṣedhayantī hyu meti mātṛsnehena duḥkhitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा तथोक्ता तदा मात्रा देवी दुश्चरचारिणी । तेनैव नाम्ना लोकेषु विख्याता सुरपूजिता

sā tathoktā tadā mātrā devī duścaracāriṇī / tenaiva nāmnā lokeṣu vikhyātā surapūjitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्तत्त्रिकुमारीणां जगत्स्थावरजङ्गमम् । एतासां तपसा लब्धं यावद्भूमिर्धरिष्यति

etattattrikumārīṇāṃ jagatsthāvarajaṅgamam / etāsāṃ tapasā labdhaṃ yāvadbhūmirdhariṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपःशरीरास्ताः सर्वास् तिस्रो योगबलान्विताः । सर्वाश्चैव महाभागाः सर्वाश्च स्थिरयौवनाः

tapaḥśarīrāstāḥ sarvās tisro yogabalānvitāḥ / sarvāścaiva mahābhāgāḥ sarvāśca sthirayauvanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता लोकमातरश्चैव ब्रह्मचारिण्य एव च । अनुगृह्णन्ति लोकांश्च तपसा स्वेन सर्वदा

tā lokamātaraścaiva brahmacāriṇya eva ca / anugṛhṇanti lokāṃśca tapasā svena sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उमा तासां वरिष्ठा च श्रेष्ठा च वरवर्णिनी । महायोगबलोपेता महादेवमुपस्थिता

umā tāsāṃ variṣṭhā ca śreṣṭhā ca varavarṇinī / mahāyogabalopetā mahādevamupasthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्तकश्चोशना तस्याः पुत्रः स भृगुनन्दनः । असितस्यैकपर्णा तु देवलं सुषुवे सुतम्

dattakaścośanā tasyāḥ putraḥ sa bhṛgunandanaḥ / asitasyaikaparṇā tu devalaṃ suṣuve sutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या तु तासां कुमारीणां तृतीया ह्येकपाटला । पुत्रं शतशलाकस्य जैगीषव्यमुपस्थिता । तस्यापि शङ्खलिखितौ स्मृतौ पुत्रावयोनिजौ

yā tu tāsāṃ kumārīṇāṃ tṛtīyā hyekapāṭalā / putraṃ śataśalākasya jaigīṣavyamupasthitā / tasyāpi śaṅkhalikhitau smṛtau putrāvayonijau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उमा तु या मया तुभ्यं कीर्तिता वरवर्णिनी । अथ तस्यास्तपोयोगात् त्रैलोक्यमखिलं तदा । प्रधूपितं समालक्ष्य ब्रह्मा वचनमब्रवीत्

umā tu yā mayā tubhyaṃ kīrtitā varavarṇinī / atha tasyāstapoyogāt trailokyamakhilaṃ tadā / pradhūpitaṃ samālakṣya brahmā vacanamabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच देवि किं तपसा लोकांस् तापयस्यतिशोभने । त्वया सृष्टमिदं विश्वं मा कृत्वा तद्विनाशय

brahmovāca devi kiṃ tapasā lokāṃs tāpayasyatiśobhane / tvayā sṛṣṭamidaṃ viśvaṃ mā kṛtvā tadvināśaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं हि धारयसे लोकान् इमान्सर्वान्स्वतेजसा । ब्रूहि किं ते जगन्मातः प्रार्थितं सम्प्रसीद नः

tvaṃ hi dhārayase lokān imānsarvānsvatejasā / brūhi kiṃ te jaganmātaḥ prārthitaṃ samprasīda naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव्युवाच यदर्थं तपसो ह्यस्य चरणं मे पितामह । जानीषे तत्त्वमेतन्मे ततः पृच्छसि किं पुनः

devyuvāca yadarthaṃ tapaso hyasya caraṇaṃ me pitāmaha / jānīṣe tattvametanme tataḥ pṛcchasi kiṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच यदर्थं देवि तपसा श्राम्यसे लोकभावनि । स त्वां स्वयं समागम्य इहैव वरयिष्यति

brahmovāca yadarthaṃ devi tapasā śrāmyase lokabhāvani / sa tvāṃ svayaṃ samāgamya ihaiva varayiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वदेवपतिः श्रेष्ठः सर्वलोकेश्वरेश्वरः । वयं सदेवा यस्येशे वश्याः किंकरवादिनः

sarvadevapatiḥ śreṣṭhaḥ sarvalokeśvareśvaraḥ / vayaṃ sadevā yasyeśe vaśyāḥ kiṃkaravādinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स देवदेवः परमेश्वरेश्वरः स्वयं तवायास्यति लोकपो ऽन्तिकम् । उदाररूपो विकृताभिरूपवान् समानरूपो न हि यस्य कस्यचित्

sa devadevaḥ parameśvareśvaraḥ svayaṃ tavāyāsyati lokapo 'ntikam / udārarūpo vikṛtābhirūpavān samānarūpo na hi yasya kasyacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महेश्वरः पर्वतलोकवासी चराचरेशः प्रथमो ऽप्रमेयः । विनेन्दुना इन्दुसमानवक्त्रो विभीषणं रूपमिहास्थितो ऽग्रम्

maheśvaraḥ parvatalokavāsī carācareśaḥ prathamo 'prameyaḥ / vinendunā indusamānavaktro vibhīṣaṇaṃ rūpamihāsthito 'gram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.