Skanda Purāṇa (part) 18

सनत्कुमार उवाच ततः स राजा स्वं राज्यम् उत्सृज्य सह भार्यया । वनं विवेश तत्राभूत् पुरुषादो महाबलः

sanatkumāra uvāca tataḥ sa rājā svaṃ rājyam utsṛjya saha bhāryayā / vanaṃ viveśa tatrābhūt puruṣādo mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽभक्षयत तत्राग्रे शक्तिमेव महामुनिम् । ततो भ्रातृशतं तस्य वसिष्ठस्यैव पश्यतः

so 'bhakṣayata tatrāgre śaktimeva mahāmunim / tato bhrātṛśataṃ tasya vasiṣṭhasyaiva paśyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पुत्रवधं घोरं दृष्ट्वा ब्रह्मसुतः प्रभुः । नोत्ससर्ज तदा क्रोधं वसिष्ठः कौशिकं प्रति । पुत्रशोकेन महता भृशमेवान्वकीर्यत

tataḥ putravadhaṃ ghoraṃ dṛṣṭvā brahmasutaḥ prabhuḥ / notsasarja tadā krodhaṃ vasiṣṭhaḥ kauśikaṃ prati / putraśokena mahatā bhṛśamevānvakīryata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स बद्ध्वा महतीं कण्ठे शिलां ब्रह्मसुतः प्रभुः । नद्यामात्मानमुत्सृज्य शतधा साद्रवद्भयात् । शतद्रूरिति तां प्राहुर् मुनयः संशितव्रताः

sa baddhvā mahatīṃ kaṇṭhe śilāṃ brahmasutaḥ prabhuḥ / nadyāmātmānamutsṛjya śatadhā sādravadbhayāt / śatadrūriti tāṃ prāhur munayaḥ saṃśitavratāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः पाशैर्दृढैर्बद्ध्वा अन्यस्यामसृजद्वशी । तस्यां विपाशः संवृत्तो विपाशा साभवत्ततः

punaḥ pāśairdṛḍhairbaddhvā anyasyāmasṛjadvaśī / tasyāṃ vipāśaḥ saṃvṛtto vipāśā sābhavattataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽटवीं समासाद्य निराहारो जितेन्द्रियः । वायुभक्षस्तदा तस्थौ स्वं देहं परितापयन्

tato 'ṭavīṃ samāsādya nirāhāro jitendriyaḥ / vāyubhakṣastadā tasthau svaṃ dehaṃ paritāpayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ शुश्राव वेदानां ध्वनिमेकस्य सुस्वरम् । अधीयानस्य तत्राशु ध्यानमेवान्वपद्यत

atha śuśrāva vedānāṃ dhvanimekasya susvaram / adhīyānasya tatrāśu dhyānamevānvapadyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनं चारुसर्वाङ्गी पीनोन्नतपयोधरा । उपतस्थे ऽग्रतः पत्नी शक्तेर्दीनाननेक्षणा

athainaṃ cārusarvāṅgī pīnonnatapayodharā / upatasthe 'grataḥ patnī śakterdīnānanekṣaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामुवाच कुतस्त्वं वै कस्यैष श्रूयते ध्वनिः । सोवाच दीनया वाचा रुदती श्वशुरं तदा

tāmuvāca kutastvaṃ vai kasyaiṣa śrūyate dhvaniḥ / sovāca dīnayā vācā rudatī śvaśuraṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदृश्यन्त्युवाच यदैव सुतदुःखेन निर्गतो ऽस्याश्रमाद्गुरो । तदाप्रभृत्येवादृश्या भगवन्तमनुव्रता

adṛśyantyuvāca yadaiva sutaduḥkhena nirgato 'syāśramādguro / tadāprabhṛtyevādṛśyā bhagavantamanuvratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधीयानस्य चैवायं ध्वनिः पुत्रस्य ते विभो । उदरस्थस्य ते सूनोर् मा दुःखे त्वं मनः कृथाः

adhīyānasya caivāyaṃ dhvaniḥ putrasya te vibho / udarasthasya te sūnor mā duḥkhe tvaṃ manaḥ kṛthāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनत्कुमार उवाच इदानीमस्ति मे वत्से जीविताशेति सो ऽब्रवीत् । क्षान्तिं धृतिं च संस्थित्य प्रययावाश्रमं मुनिः

sanatkumāra uvāca idānīmasti me vatse jīvitāśeti so 'bravīt / kṣāntiṃ dhṛtiṃ ca saṃsthitya prayayāvāśramaṃ muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाश्रमपदं गच्छन् पथि राजानमैक्षत । वसारुधिरदिग्धाङ्गं सौदासं रक्तलोचनम्

tadāśramapadaṃ gacchan pathi rājānamaikṣata / vasārudhiradigdhāṅgaṃ saudāsaṃ raktalocanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिद्रवन्तं वेगेन मन्त्रैरस्तम्भयन्मुनिः । ततो ऽस्य निर्गतः कायाद् रक्षः परमदारुणः

abhidravantaṃ vegena mantrairastambhayanmuniḥ / tato 'sya nirgataḥ kāyād rakṣaḥ paramadāruṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच चैनं दुष्टात्मन् दहेयं त्वां सबान्धवम् । दग्धेन च त्वया किं मे गच्छ मुक्तो ऽसि दुर्मते

uvāca cainaṃ duṣṭātman daheyaṃ tvāṃ sabāndhavam / dagdhena ca tvayā kiṃ me gaccha mukto 'si durmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स मुक्तो दीनात्मा राक्षसः क्रूरकर्मकृत् । प्रणम्य शिरसा भीतो जगाम कुशिकान्तिकम्

tataḥ sa mukto dīnātmā rākṣasaḥ krūrakarmakṛt / praṇamya śirasā bhīto jagāma kuśikāntikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गते निशाचरे राजा प्रणम्य शिरसा मुनिम् । प्रसादयामास तदा स चोवाचेदमर्थवत्

gate niśācare rājā praṇamya śirasā munim / prasādayāmāsa tadā sa covācedamarthavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दोषस्तव राजेन्द्र रक्षसाधिष्ठितस्य वै । कृतान्तेन हताः पुत्रा निमित्तं तत्र राक्षसः

na doṣastava rājendra rakṣasādhiṣṭhitasya vai / kṛtāntena hatāḥ putrā nimittaṃ tatra rākṣasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रशाधि राज्यं राजेन्द्र पितृपैतामहं विभो । ब्रूहि किं वा प्रियं ते ऽद्य करोमि नरपुंगव

praśādhi rājyaṃ rājendra pitṛpaitāmahaṃ vibho / brūhi kiṃ vā priyaṃ te 'dya karomi narapuṃgava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजोवाच इच्छामि भगवन्पुत्रं त्वयोत्पादितमच्युत । देव्यामस्यां महासत्त्वं तत्कुरुष्व मम प्रियम्

rājovāca icchāmi bhagavanputraṃ tvayotpāditamacyuta / devyāmasyāṃ mahāsattvaṃ tatkuruṣva mama priyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनत्कुमार उवाच एवमस्त्वित्यथोक्त्वासौ तस्यां पत्न्यां महाव्रतः । पुत्रं च शोणकं नाम जनयामास निर्वृतः

sanatkumāra uvāca evamastvityathoktvāsau tasyāṃ patnyāṃ mahāvrataḥ / putraṃ ca śoṇakaṃ nāma janayāmāsa nirvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं शोणकं ततो राज्ये स्वं पुत्रमभिषिच्य सः । जगाम वनमेवाशु सभार्यस्तपसि स्थितः

taṃ śoṇakaṃ tato rājye svaṃ putramabhiṣicya saḥ / jagāma vanamevāśu sabhāryastapasi sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठस्यापि कालेन शक्तेः पुत्रः प्रतापवान् । अदृश्यन्त्यां समभवत् पुत्रो नाम्ना पराशरः

vasiṣṭhasyāpi kālena śakteḥ putraḥ pratāpavān / adṛśyantyāṃ samabhavat putro nāmnā parāśaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठं तु तदा धीमांस् तातमेवाभ्यमन्यत । तात तातेति च मुहुर् व्याजहार पितुर्गुरुम्

vasiṣṭhaṃ tu tadā dhīmāṃs tātamevābhyamanyata / tāta tāteti ca muhur vyājahāra piturgurum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कदाचिद्विज्ञाय भक्षितं रक्षसा शुचिम् । पितरं तपसा मन्त्रैर् ईजे रक्षःक्रतौ तदा

tataḥ kadācidvijñāya bhakṣitaṃ rakṣasā śucim / pitaraṃ tapasā mantrair īje rakṣaḥkratau tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र कोटीः स पञ्चाशद् रक्षसां क्रूरकर्मणाम् । जुहावाग्नौ महातेजास् ततो ब्रह्माभ्यगाद्द्रुतम्

tatra koṭīḥ sa pañcāśad rakṣasāṃ krūrakarmaṇām / juhāvāgnau mahātejās tato brahmābhyagāddrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुतमभ्येत्य सम्पूज्य वसिष्ठसहितः प्रभुः । ऋषिभिर्दैवतैश्चैव इदमाह पराशरम्

sutamabhyetya sampūjya vasiṣṭhasahitaḥ prabhuḥ / ṛṣibhirdaivataiścaiva idamāha parāśaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोवाच देवतास्ते पतन्ति स्म यज्ञैर्मन्त्रपुरस्कृतैः । अष्टमं स्थानमेतद्धि देवानामाद्यमीदृशम्

brahmovāca devatāste patanti sma yajñairmantrapuraskṛtaiḥ / aṣṭamaṃ sthānametaddhi devānāmādyamīdṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पराशर उवाच सह देवैरहं सर्वांल् लोकान्धक्ष्यामि पावकैः । दग्ध्वान्यान्प्रथयिष्यामि तत्र लोकान्न संशयः

parāśara uvāca saha devairahaṃ sarvāṃl lokāndhakṣyāmi pāvakaiḥ / dagdhvānyānprathayiṣyāmi tatra lokānna saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनत्कुमार उवाच तस्यैवं गर्वितं वाक्यं श्रुत्वा देवः पितामहः । उवाच श्लक्ष्णया वाचा सान्त्वयंस्तमिदं वचः

sanatkumāra uvāca tasyaivaṃ garvitaṃ vākyaṃ śrutvā devaḥ pitāmahaḥ / uvāca ślakṣṇayā vācā sāntvayaṃstamidaṃ vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितामह उवाच कृतमेतन्न संदेहो यथा ब्रूषे महामते । क्षन्तव्यं सर्वमेतत्तु अस्मत्प्रियचिकीर्षया

pitāmaha uvāca kṛtametanna saṃdeho yathā brūṣe mahāmate / kṣantavyaṃ sarvametattu asmatpriyacikīrṣayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यैस्ते पिता महाभाग भक्षितः सह सोदरैः । त एवाग्नौ च होतव्या विश्वामित्रस्य पश्यतः । अन्येषां स्वस्ति सर्वत्र देवानां सह राक्षसैः

yaiste pitā mahābhāga bhakṣitaḥ saha sodaraiḥ / ta evāgnau ca hotavyā viśvāmitrasya paśyataḥ / anyeṣāṃ svasti sarvatra devānāṃ saha rākṣasaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य संकल्पसंतप्तो मन्युमूलमुदाहरत् । वसिष्ठस्य महाभाग त्वं निवारय पुत्रक

tasya saṃkalpasaṃtapto manyumūlamudāharat / vasiṣṭhasya mahābhāga tvaṃ nivāraya putraka

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवाः प्राञ्जलयः सर्वे प्रणेमुस्ते महामुनिम् । ऋषयश्चैव ते सर्वे वाग्भिस्तुष्टुविरे तदा

devāḥ prāñjalayaḥ sarve praṇemuste mahāmunim / ṛṣayaścaiva te sarve vāgbhistuṣṭuvire tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तेषां महातेजा वचांसि प्रत्यपूजयत् । विश्वामित्रस्य मिषत इदं प्रोवाच सुस्वरम्

tatasteṣāṃ mahātejā vacāṃsi pratyapūjayat / viśvāmitrasya miṣata idaṃ provāca susvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

य एषां ब्राह्मणो वापि क्षत्रियो वा दुरात्मवान् । रक्षसां पक्षमास्थाय प्रतीकारं करिष्यति

ya eṣāṃ brāhmaṇo vāpi kṣatriyo vā durātmavān / rakṣasāṃ pakṣamāsthāya pratīkāraṃ kariṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमप्यत्रापि संक्रुद्धस् तपोयोगबलान्वितः । विहत्य तपसो योगाद् धोष्ये दीप्ते विभावसौ

tamapyatrāpi saṃkruddhas tapoyogabalānvitaḥ / vihatya tapaso yogād dhoṣye dīpte vibhāvasau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनत्कुमार उवाच ततो देवाः सगन्धर्वाः पितामहपुरःसराः । प्रभावं तस्य तं ज्ञात्वा पराशरमपूजयन्

sanatkumāra uvāca tato devāḥ sagandharvāḥ pitāmahapuraḥsarāḥ / prabhāvaṃ tasya taṃ jñātvā parāśaramapūjayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हुतेषु च ततस्तेषु राक्षसेषु दुरात्मसु । संजहार ततः सत्त्रं ब्रह्मणो ऽनुमते तदा

huteṣu ca tatasteṣu rākṣaseṣu durātmasu / saṃjahāra tataḥ sattraṃ brahmaṇo 'numate tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनत्कुमार उवाच य इमं श्राद्धकाले वा दैवे कर्मणि वा द्विजान् । श्रावयीत शुचिर्भूत्वा न तं हिंसन्ति राक्षसाः

sanatkumāra uvāca ya imaṃ śrāddhakāle vā daive karmaṇi vā dvijān / śrāvayīta śucirbhūtvā na taṃ hiṃsanti rākṣasāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पराशरस्येदमदीनसम्भवं विशुद्धवाक्कर्मविधानसम्भवम् । निशाम्य विप्रः कुलसिद्धिसम्भवं न राक्षसं गच्छति योनिसम्भवम्

parāśarasyedamadīnasambhavaṃ viśuddhavākkarmavidhānasambhavam / niśāmya vipraḥ kulasiddhisambhavaṃ na rākṣasaṃ gacchati yonisambhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.