Skanda Purāṇa (part) 30

इति स्कन्दपुराणे ऊनत्रिंशो ऽध्यायः व्यास उवाच भगवन्पिङ्गलः केन गणत्वं समुपागतः । अन्नदत्वं च सम्प्राप्तो वाराणस्यां महाद्युतिः

iti skandapurāṇe ūnatriṃśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca bhagavanpiṅgalaḥ kena gaṇatvaṃ samupāgataḥ / annadatvaṃ ca samprāpto vārāṇasyāṃ mahādyutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेत्रपालः कथं जातः प्रियत्वं च कथं गतः । एतदिच्छामि कथितं श्रोतुं ब्रह्मसुत त्वया

kṣetrapālaḥ kathaṃ jātaḥ priyatvaṃ ca kathaṃ gataḥ / etadicchāmi kathitaṃ śrotuṃ brahmasuta tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनत्कुमार उवाच शृणु व्यास यथा लेभे गणेशत्वं स पिङ्गलः । अन्नदत्वं च लोकानां स्थानं वाराणसीं च हि

sanatkumāra uvāca śṛṇu vyāsa yathā lebhe gaṇeśatvaṃ sa piṅgalaḥ / annadatvaṃ ca lokānāṃ sthānaṃ vārāṇasīṃ ca hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्णभद्रसुतः श्रीमान् आसीद्यक्षः प्रतापवान् । हरिकेश इति ख्यातो ब्रह्मण्यो धार्मिकश्च ह

pūrṇabhadrasutaḥ śrīmān āsīdyakṣaḥ pratāpavān / harikeśa iti khyāto brahmaṇyo dhārmikaśca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य जन्मप्रभृत्येव शर्वे भक्तिरनुत्तमा । तदाशीस्तन्नमस्कारस् तन्निष्ठस्तत्परायणः

tasya janmaprabhṛtyeva śarve bhaktiranuttamā / tadāśīstannamaskāras tanniṣṭhastatparāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसीनश्च शयानश्च गच्छंस्तिष्ठन्ननुव्रजन् । भुञ्जानो ऽथ पिबन्वापि रुद्रमेवानुचिन्तयत्

āsīnaśca śayānaśca gacchaṃstiṣṭhannanuvrajan / bhuñjāno 'tha pibanvāpi rudramevānucintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमेवं युक्तमनसं पूर्णभद्रः पिताब्रवीत् । न त्वा पुत्रमहं मन्ये दुर्जातो यस्त्वमन्यथा

tamevaṃ yuktamanasaṃ pūrṇabhadraḥ pitābravīt / na tvā putramahaṃ manye durjāto yastvamanyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हि यक्षकुलीनानाम् एतद्वृत्तं भवत्युत । गुह्यका वत यूयं वै स्वभावात्क्रूरचेतसः । क्रव्यादाश्चैव किंभक्षा हिंसाशीलाश्च पुत्रक

na hi yakṣakulīnānām etadvṛttaṃ bhavatyuta / guhyakā vata yūyaṃ vai svabhāvātkrūracetasaḥ / kravyādāścaiva kiṃbhakṣā hiṃsāśīlāśca putraka

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मैवं कार्षीर्न नो वृत्तिर् एवं दृष्टा महात्मनाम् । स्वयम्भुवा यथा सृष्टा सैव वृत्तिः प्रशस्यते

maivaṃ kārṣīrna no vṛttir evaṃ dṛṣṭā mahātmanām / svayambhuvā yathā sṛṣṭā saiva vṛttiḥ praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिकेश उवाच दुष्टा चैवाप्रशस्ता च गर्हिता साधुभिः सदा । वृत्तिः स्वयम्भुवा सृष्टा त्यक्तव्या यदि नो भवेत् । आश्रमान्तरजं कर्म न कुर्युर्गृहिणस्ततः

harikeśa uvāca duṣṭā caivāpraśastā ca garhitā sādhubhiḥ sadā / vṛttiḥ svayambhuvā sṛṣṭā tyaktavyā yadi no bhavet / āśramāntarajaṃ karma na kuryurgṛhiṇastataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हित्वा मनुष्यभावं च कर्मभिर्विविधैश्च ह । देवत्वं नो विमार्गेयुर् मानुष्यां जातिमेव च

hitvā manuṣyabhāvaṃ ca karmabhirvividhaiśca ha / devatvaṃ no vimārgeyur mānuṣyāṃ jātimeva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ चेद्विहितं तेषां कर्म तत्प्राप्तिसंश्रितम् । ममापि विहितं पश्य कर्मैतन्नात्र संशयः

atha cedvihitaṃ teṣāṃ karma tatprāptisaṃśritam / mamāpi vihitaṃ paśya karmaitannātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सनत्कुमार उवाच स एवमुक्तः पुत्रेण पूर्णभद्रः प्रतापवान् । उवाच निष्क्रम क्षिप्रं गच्छ त्वं यत्र रोचते

sanatkumāra uvāca sa evamuktaḥ putreṇa pūrṇabhadraḥ pratāpavān / uvāca niṣkrama kṣipraṃ gaccha tvaṃ yatra rocate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स निर्गतस्त्यक्त्वा गृहसम्बन्धिबान्धवान् । वाराणसीं समासाद्य तपस्तेपे सुदुश्चरम्

tataḥ sa nirgatastyaktvā gṛhasambandhibāndhavān / vārāṇasīṃ samāsādya tapastepe suduścaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थाणुभूतो ह्यनिमिषः शुष्ककाष्ठोपलोपमः । संनियम्येन्द्रियग्रामम् अवातिष्ठत निश्चलः

sthāṇubhūto hyanimiṣaḥ śuṣkakāṣṭhopalopamaḥ / saṃniyamyendriyagrāmam avātiṣṭhata niścalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तस्यैवमनिशं तत्परस्य तदाशिषः । सहस्रमेकं वर्षाणां दिव्यमभ्यतिवर्तत

atha tasyaivamaniśaṃ tatparasya tadāśiṣaḥ / sahasramekaṃ varṣāṇāṃ divyamabhyativartata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्मीकेन समाक्रान्तो भक्ष्यमाणः पिपीलिकैः । वज्रसूचीमुखैर्व्यास विध्यमानस्तथैव च

valmīkena samākrānto bhakṣyamāṇaḥ pipīlikaiḥ / vajrasūcīmukhairvyāsa vidhyamānastathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्मांसरुधिरत्वक्च कुन्दशङ्खेन्दुसप्रभः । अस्थिशेषो ऽभवत्सर्वो देवश्चैनममन्यत

nirmāṃsarudhiratvakca kundaśaṅkhendusaprabhaḥ / asthiśeṣo 'bhavatsarvo devaścainamamanyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मिन्नन्तरे देवी व्यज्ञापयत शंकरम् । उद्यानं पुनरेवेदं द्रष्टुमिच्छामि सर्वद

etasminnantare devī vyajñāpayata śaṃkaram / udyānaṃ punarevedaṃ draṣṭumicchāmi sarvada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेत्रस्य चैव माहात्म्यं श्रोतुं कौतूहलं हि मे । यतश्च प्रियमेतत्ते यच्चास्य फलमुत्तमम्

kṣetrasya caiva māhātmyaṃ śrotuṃ kautūhalaṃ hi me / yataśca priyametatte yaccāsya phalamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति विज्ञापितो देवः पार्वत्या भुवनेश्वरः । सर्वं पृष्टं यथान्यायम् आख्यातुमुपचक्रमे

iti vijñāpito devaḥ pārvatyā bhuvaneśvaraḥ / sarvaṃ pṛṣṭaṃ yathānyāyam ākhyātumupacakrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्जगाम च देवेशः पार्वत्या सह शंकरः । उद्यानं दर्शयामास देव्या देवः पिनाकधृक्

nirjagāma ca deveśaḥ pārvatyā saha śaṃkaraḥ / udyānaṃ darśayāmāsa devyā devaḥ pinākadhṛk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रफुल्लनानाविधगुल्मशोभितं लताप्रतानावनतं मनोहरम् । विरूढपुष्पैः परितः प्रियङ्गुभिः सुपुष्पितैः कण्टकितैश्च केतकैः

praphullanānāvidhagulmaśobhitaṃ latāpratānāvanataṃ manoharam / virūḍhapuṣpaiḥ paritaḥ priyaṅgubhiḥ supuṣpitaiḥ kaṇṭakitaiśca ketakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमालगुल्मैर्निचितं सुगन्धिभिर् निकामपुष्पैर्बकुलैश्च सर्वशः । अशोकपुंनागवनैः सुपुष्पितैर् द्विरेफमालाकुलपुष्पसंचयैः

tamālagulmairnicitaṃ sugandhibhir nikāmapuṣpairbakulaiśca sarvaśaḥ / aśokapuṃnāgavanaiḥ supuṣpitair dvirephamālākulapuṣpasaṃcayaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचित्प्रफुल्लाम्बुजरेणुरूषितैर् विहंगमैश्चारुकलप्रणादिभिः । विनादितं सारसहंसनादिभिः प्रमत्तदात्यूहरुतैश्च वल्गुभिः

kvacitpraphullāmbujareṇurūṣitair vihaṃgamaiścārukalapraṇādibhiḥ / vināditaṃ sārasahaṃsanādibhiḥ pramattadātyūharutaiśca valgubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिच्च चक्राह्वरुतोपनादितं क्वचिच्च कादम्बकदम्बकायुतम् । क्वचिच्च कारण्डवनादनादितं क्वचिच्च मत्तालिकुलाकुलीकृतम्

kvacicca cakrāhvarutopanāditaṃ kvacicca kādambakadambakāyutam / kvacicca kāraṇḍavanādanāditaṃ kvacicca mattālikulākulīkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदाकुलाभिर्भ्रमराङ्गनाभिर् निषेवितं चारुसुगन्धिपुष्पम् । क्वचित्सुपुष्पैः सहकारवृक्षैर् लतोपगूढैस्तिलकैश्च गूढम्

madākulābhirbhramarāṅganābhir niṣevitaṃ cārusugandhipuṣpam / kvacitsupuṣpaiḥ sahakāravṛkṣair latopagūḍhaistilakaiśca gūḍham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रगीतविद्याधरसिद्धचारणं प्रनृत्तनित्यानुगताप्सरोगणम् । प्रहृष्टनानाविधपक्षिसेवितं प्रमत्तहारीतकुलोपनादितम्

pragītavidyādharasiddhacāraṇaṃ pranṛttanityānugatāpsarogaṇam / prahṛṣṭanānāvidhapakṣisevitaṃ pramattahārītakulopanāditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगेन्द्रनादाकुलसन्नमानसैः क्वचित्क्वचिद्बद्धकदम्बकं मृगैः । प्रफुल्लनानाविधचारुपङ्कजैः सरस्तडागैरुपशोभितं क्वचित्

mṛgendranādākulasannamānasaiḥ kvacitkvacidbaddhakadambakaṃ mṛgaiḥ / praphullanānāvidhacārupaṅkajaiḥ sarastaḍāgairupaśobhitaṃ kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निविडनिचुलनीलं नीलकण्ठाभिरामं मदमुदितविहंगव्रातनादाभिरामम् । कुसुमिततरुशाखालीनमत्तद्विरेफं नवकिसलयशोभाशोभितप्रान्तशाखम्

niviḍaniculanīlaṃ nīlakaṇṭhābhirāmaṃ madamuditavihaṃgavrātanādābhirāmam / kusumitataruśākhālīnamattadvirephaṃ navakisalayaśobhāśobhitaprāntaśākham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिच्च दन्तिक्षतचारुवीरुत्- क्वचिल्लतालिङ्गितचारुवृक्षम् । क्वचिद्विलासालसगामिनीभिर् निषेवितं किंपुरुषाङ्गनाभिः

kvacicca dantikṣatacāruvīrut- kvacillatāliṅgitacāruvṛkṣam / kvacidvilāsālasagāminībhir niṣevitaṃ kiṃpuruṣāṅganābhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पारावतध्वनिनिकूजितचारुशृङ्गैर् अभ्रंकषैः सितमनोहरचारुरूपैः । आकीर्णपुष्पनिकरप्रविविक्तहासैर् विभ्राजितं त्रिदशदेवकुलैरनेकैः

pārāvatadhvaninikūjitacāruśṛṅgair abhraṃkaṣaiḥ sitamanoharacārurūpaiḥ / ākīrṇapuṣpanikarapraviviktahāsair vibhrājitaṃ tridaśadevakulairanekaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फुल्लोत्पलागरुसहस्रवितानयुक्तैस् तोयाशयैः समनुशोभितदेवमार्गम् । मार्गान्तरागलितपुष्पविचित्रभक्ति सम्बद्धगुल्मविटपैर्विहगैरुपेतम्

phullotpalāgarusahasravitānayuktais toyāśayaiḥ samanuśobhitadevamārgam / mārgāntarāgalitapuṣpavicitrabhakti sambaddhagulmaviṭapairvihagairupetam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुङ्गाग्रैर्नीलपुष्पस्तबकभरनतप्रान्तशाखैरशोकैर् मत्तालिव्रातगीतश्रुतिसुखजननैर्भासितान्तं मनोज्ञैः । रात्रौ चन्द्रस्य भासा कुसुमिततिलकैरेकतां सम्प्रयातं छायासुप्तप्रबुद्धस्थितहरिणकुलालुप्तदर्भाङ्कुराग्रम्

tuṅgāgrairnīlapuṣpastabakabharanataprāntaśākhairaśokair mattālivrātagītaśrutisukhajananairbhāsitāntaṃ manojñaiḥ / rātrau candrasya bhāsā kusumitatilakairekatāṃ samprayātaṃ chāyāsuptaprabuddhasthitahariṇakulāluptadarbhāṅkurāgram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसानां पक्षवातप्रचलितकमलस्वच्छविस्तीर्णतोयं तोयानां तीरजातप्रविकचकदलीवाटनृत्यन्मयूरम् । मायूरैः पक्षचन्द्रैः क्वचिदपि पतितै रञ्जितक्ष्माप्रदेशं देशे देशे निलीनप्रमुदितविलसन्मत्तहारीतवृन्दम्

haṃsānāṃ pakṣavātapracalitakamalasvacchavistīrṇatoyaṃ toyānāṃ tīrajātapravikacakadalīvāṭanṛtyanmayūram / māyūraiḥ pakṣacandraiḥ kvacidapi patitai rañjitakṣmāpradeśaṃ deśe deśe nilīnapramuditavilasanmattahārītavṛndam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सारङ्गैः क्वचिदुपसेवितप्रदेशं संछन्नं कुसुमचयैः क्वचिद्विचित्रैः । हृष्टाभिः क्वचिदपि किंनराङ्गनाभिः क्षीवाभिः सुमधुरगीतवृक्षषण्डम्

sāraṅgaiḥ kvacidupasevitapradeśaṃ saṃchannaṃ kusumacayaiḥ kvacidvicitraiḥ / hṛṣṭābhiḥ kvacidapi kiṃnarāṅganābhiḥ kṣīvābhiḥ sumadhuragītavṛkṣaṣaṇḍam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसृष्टैः क्वचिदुपलिप्तकीर्णपुष्पैर् आवासैः परिवृतपादपं मुनीनाम् । आ मूलात्फलनिचितैः क्वचिद्विशालैर् उत्तुङ्गैः पनसमहीरुहैरुपेतम्

saṃsṛṣṭaiḥ kvacidupaliptakīrṇapuṣpair āvāsaiḥ parivṛtapādapaṃ munīnām / ā mūlātphalanicitaiḥ kvacidviśālair uttuṅgaiḥ panasamahīruhairupetam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फुल्लातिमुक्तकलतागृहलीनसिद्धं सिद्धाङ्गनाकनकनूपुररावरम्यम् । रम्यप्रियङ्गुतरुमञ्जरिसक्तभृङ्गं भृङ्गावलीशबलिताम्रकदम्बपुष्पम्

phullātimuktakalatāgṛhalīnasiddhaṃ siddhāṅganākanakanūpurarāvaramyam / ramyapriyaṅgutarumañjarisaktabhṛṅgaṃ bhṛṅgāvalīśabalitāmrakadambapuṣpam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पोत्करानिलविघूर्णितपादपाग्रम् अग्रे सुरेभविनिपातितवंशगुल्मम् । गुल्मान्तरप्रसृतभीतमृगीसमूहम् ऊहावतां तनुभृतामपवर्गदातृ

puṣpotkarānilavighūrṇitapādapāgram agre surebhavinipātitavaṃśagulmam / gulmāntaraprasṛtabhītamṛgīsamūham ūhāvatāṃ tanubhṛtāmapavargadātṛ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रांशुजालधवलैस्तिलकैर्मनोज्ञैः सिन्दूरकुङ्कुमकुसुम्भनिभैरशोकैः । चामीकरप्रतिसमैरथ कर्णिकारैः पुष्पोत्करैरुपचितं सुविशालशाखैः

candrāṃśujāladhavalaistilakairmanojñaiḥ sindūrakuṅkumakusumbhanibhairaśokaiḥ / cāmīkarapratisamairatha karṇikāraiḥ puṣpotkarairupacitaṃ suviśālaśākhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिदञ्जनचूर्णाभैः क्वचिद्विद्रुमसंनिभैः । क्वचित्काञ्चनसंकाशैः पुष्पैराचितभूतलम्

kvacidañjanacūrṇābhaiḥ kvacidvidrumasaṃnibhaiḥ / kvacitkāñcanasaṃkāśaiḥ puṣpairācitabhūtalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुंनागेषु द्विजशतविरुतं रक्ताशोकस्तबकभरनतम् । रम्योपान्तं क्लमहरपवनं फुल्लाब्जेषु भ्रमरविलसितम्

puṃnāgeṣu dvijaśatavirutaṃ raktāśokastabakabharanatam / ramyopāntaṃ klamaharapavanaṃ phullābjeṣu bhramaravilasitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकलभुवनभर्ता लोकनाथस्तदानीं तुहिनशिखरिपुत्र्या सार्धमिष्टैर्गणेशैः । विविधतरुविशालं मत्तहृष्टान्यपुष्टम् उपवनमतिरम्यं दर्शयामास देव्याः

sakalabhuvanabhartā lokanāthastadānīṃ tuhinaśikhariputryā sārdhamiṣṭairgaṇeśaiḥ / vividhataruviśālaṃ mattahṛṣṭānyapuṣṭam upavanamatiramyaṃ darśayāmāsa devyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव्युवाच उद्यानं दर्शितं देव शोभया परया युतम् । क्षेत्रस्य तु गुणान्सर्वान् पुनर्वक्तुमिहार्हसि

devyuvāca udyānaṃ darśitaṃ deva śobhayā parayā yutam / kṣetrasya tu guṇānsarvān punarvaktumihārhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यम् अविमुक्तस्य तत्तदा । श्रुत्वापि न हि मे तृप्तिर् अतो भूयो वदस्व मे

asya kṣetrasya māhātmyam avimuktasya tattadā / śrutvāpi na hi me tṛptir ato bhūyo vadasva me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव उवाच इदं गुह्यतमं क्षेत्रं सदा वाराणसी मम । सर्वेषामेव जन्तूनां हेतुर्मोक्षस्य सर्वदा

deva uvāca idaṃ guhyatamaṃ kṣetraṃ sadā vārāṇasī mama / sarveṣāmeva jantūnāṃ heturmokṣasya sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन्सिद्धाः सदा देवि मदीयं व्रतमाश्रिताः । नानालिङ्गधरा नित्यं मम लोकाभिकाङ्क्षिणः । अभ्यस्यन्ति परं योगं युक्तात्मानो जितेन्द्रियाः

asminsiddhāḥ sadā devi madīyaṃ vratamāśritāḥ / nānāliṅgadharā nityaṃ mama lokābhikāṅkṣiṇaḥ / abhyasyanti paraṃ yogaṃ yuktātmāno jitendriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानावृक्षसमाकीर्णे नानाविहगसेविते । कमलोत्पलपुष्पाढ्यैः सरोभिः समलंकृते

nānāvṛkṣasamākīrṇe nānāvihagasevite / kamalotpalapuṣpāḍhyaiḥ sarobhiḥ samalaṃkṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्सरोगणगन्धर्वैः सदा संसेविते शुभे । रोचते मे सदावासो येन कार्येण तच्छृणु

apsarogaṇagandharvaiḥ sadā saṃsevite śubhe / rocate me sadāvāso yena kāryeṇa tacchṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्मना मम भक्तश्च मयि सर्वार्पितक्रियः । यथा मोक्षमिहाप्नोति अन्यत्र न तथा क्वचित्

manmanā mama bhaktaśca mayi sarvārpitakriyaḥ / yathā mokṣamihāpnoti anyatra na tathā kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतन्मम पुरं दिव्यं गुह्याद्गुह्यतरं महत् । ब्रह्मादयो विजानन्ति ये च सिद्धा मुमुक्षवः । अतः प्रियमिदं क्षेत्रम् अस्माच्चेह रतिर्मम

etanmama puraṃ divyaṃ guhyādguhyataraṃ mahat / brahmādayo vijānanti ye ca siddhā mumukṣavaḥ / ataḥ priyamidaṃ kṣetram asmācceha ratirmama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमुक्तं न मया यस्मान् मोक्ष्यते वा कदाचन । मम क्षेत्रमिदं तस्माद् अविमुक्तमिति स्मृतम्

vimuktaṃ na mayā yasmān mokṣyate vā kadācana / mama kṣetramidaṃ tasmād avimuktamiti smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैमिशे ऽथ कुरुक्षेत्रे गङ्गाद्वारे ऽथ पुष्करे । स्नानात्संसेवनाद्वापि न मोक्षः प्राप्यते यतः । इह सम्प्राप्यते येन तत एतद्विशिष्यते

naimiśe 'tha kurukṣetre gaṅgādvāre 'tha puṣkare / snānātsaṃsevanādvāpi na mokṣaḥ prāpyate yataḥ / iha samprāpyate yena tata etadviśiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयागे वा भवेन्मोक्ष इह वा मत्परिग्रहात् । प्रयागादपि तीर्थाग्र्याद् इदमेव महत्स्मृतम्

prayāge vā bhavenmokṣa iha vā matparigrahāt / prayāgādapi tīrthāgryād idameva mahatsmṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जैगीषव्यः परां सिद्धिं यो गतः स महातपाः । अस्य क्षेत्रस्य माहात्म्याद् भक्त्या च मम भावतः

jaigīṣavyaḥ parāṃ siddhiṃ yo gataḥ sa mahātapāḥ / asya kṣetrasya māhātmyād bhaktyā ca mama bhāvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जैगीषव्यगुहा श्रेष्ठा योगिनां स्थानमिष्यते । ध्यायतस्तत्र मां नित्यं योगाग्निर्दीप्यते भृशम् । कैवल्यं परमं याति देवानामपि दुर्लभम्

jaigīṣavyaguhā śreṣṭhā yogināṃ sthānamiṣyate / dhyāyatastatra māṃ nityaṃ yogāgnirdīpyate bhṛśam / kaivalyaṃ paramaṃ yāti devānāmapi durlabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्यक्तलिङ्गैर्मुनिभिः सर्वसिद्धान्तवेदिभिः । इह सम्प्राप्यते मोक्षो दुर्लभो ऽन्यत्र कर्हिचित्

avyaktaliṅgairmunibhiḥ sarvasiddhāntavedibhiḥ / iha samprāpyate mokṣo durlabho 'nyatra karhicit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेभ्यश्चाहं प्रयच्छामि योगैश्वर्यमनुत्तमम् । आत्मनश्चैव सायुज्यम् ईप्सितं स्थानमेव च

tebhyaścāhaṃ prayacchāmi yogaiśvaryamanuttamam / ātmanaścaiva sāyujyam īpsitaṃ sthānameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुबेरः स महायक्षस् तथा सर्वार्पितक्रियः । क्षेत्रसंसेवनाद्देवि गणेशत्वमवाप ह

kuberaḥ sa mahāyakṣas tathā sarvārpitakriyaḥ / kṣetrasaṃsevanāddevi gaṇeśatvamavāpa ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवर्तो भविता यश्च सो ऽपि भक्त्या ममैव तु । इहैवाराध्य मां देवि सिद्धिं यास्यत्यनुत्तमाम्

saṃvarto bhavitā yaśca so 'pi bhaktyā mamaiva tu / ihaivārādhya māṃ devi siddhiṃ yāsyatyanuttamām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पराशरसुतो योगी ऋषिर्व्यासो महातपाः । धर्मवक्ता भविष्यश्च वेदसंस्थाप्रवर्तकः । रंस्यते सो ऽपि पद्माक्षि क्षेत्रे ऽस्मिन्मुनिपुंगवः

parāśarasuto yogī ṛṣirvyāso mahātapāḥ / dharmavaktā bhaviṣyaśca vedasaṃsthāpravartakaḥ / raṃsyate so 'pi padmākṣi kṣetre 'sminmunipuṃgavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मा देवर्षिभिः सार्धं विष्णुर्वायुर्दिवाकरः । देवराजस्तथा शक्रो ये ऽपि चान्ये दिवौकसः । उपासते महात्मानः सर्वे मामिह सुव्रते

brahmā devarṣibhiḥ sārdhaṃ viṣṇurvāyurdivākaraḥ / devarājastathā śakro ye 'pi cānye divaukasaḥ / upāsate mahātmānaḥ sarve māmiha suvrate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्ये च योगिनः सिद्धाश् छन्नरूपा महाव्रते । अनन्यमनसो भूत्वा मामिहोपासते सदा

anye ca yoginaḥ siddhāś channarūpā mahāvrate / ananyamanaso bhūtvā māmihopāsate sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलर्कश्च पुरीमेतां मत्प्रसादादवाप्स्यति । स चैनां पूर्ववत्कृत्वा चतुर्वर्णसमाकुलाम्

alarkaśca purīmetāṃ matprasādādavāpsyati / sa caināṃ pūrvavatkṛtvā caturvarṇasamākulām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फीतां जनपदाकीर्णां भुक्त्वा च सुचिरं नृपः । मयि सर्वार्पितप्राणो मामेव प्रतिपत्स्यते

sphītāṃ janapadākīrṇāṃ bhuktvā ca suciraṃ nṛpaḥ / mayi sarvārpitaprāṇo māmeva pratipatsyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रभृति चार्वङ्गि ये ऽपि क्षेत्रनिवासिनः । गृहिणो लिङ्गिनो वापि मद्भक्ता मत्परायणाः । मत्प्रसादाद्गमिष्यन्ति मोक्षं परमदुर्गमम्

tataḥ prabhṛti cārvaṅgi ye 'pi kṣetranivāsinaḥ / gṛhiṇo liṅgino vāpi madbhaktā matparāyaṇāḥ / matprasādādgamiṣyanti mokṣaṃ paramadurgamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषयासक्तचित्तो ऽपि त्यक्तधर्मरतिर्नरः । इह क्षेत्रे मृतः सो ऽपि संसारं न पुनर्विशेत्

viṣayāsaktacitto 'pi tyaktadharmaratirnaraḥ / iha kṣetre mṛtaḥ so 'pi saṃsāraṃ na punarviśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये पुनर्निर्ममा धीराः सत्त्वस्था विजितेन्द्रियाः । व्रतिनश्च निरारम्भाः सर्वतो मयि भाविताः

ye punarnirmamā dhīrāḥ sattvasthā vijitendriyāḥ / vratinaśca nirārambhāḥ sarvato mayi bhāvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहभेदं समासाद्य धीमन्तः सङ्गवर्जिताः । गता एव परं मोक्षं प्रसादान्मम सुव्रते

dehabhedaṃ samāsādya dhīmantaḥ saṅgavarjitāḥ / gatā eva paraṃ mokṣaṃ prasādānmama suvrate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्मान्तरसहस्रेषु युञ्जन्योगी यमाप्नुयात् । तमिहैव परं मोक्षं मरणादधिगच्छति

janmāntarasahasreṣu yuñjanyogī yamāpnuyāt / tamihaiva paraṃ mokṣaṃ maraṇādadhigacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्संक्षेपतो देवि क्षेत्रस्यास्य महत्फलम् । अविमुक्तस्य कथितं मया ते गुह्यमुत्तमम्

etatsaṃkṣepato devi kṣetrasyāsya mahatphalam / avimuktasya kathitaṃ mayā te guhyamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतः परतरं नास्ति क्षेत्रं गुह्यमितीश्वरि । एतद्बुध्यन्ति योगज्ञा ये च योगीश्वरा भुवि

ataḥ parataraṃ nāsti kṣetraṃ guhyamitīśvari / etadbudhyanti yogajñā ye ca yogīśvarā bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदेव परं ज्ञानम् एतदेव परं शिवम् । एतदेव परं ब्रह्म एतदेव परं पदम्

etadeva paraṃ jñānam etadeva paraṃ śivam / etadeva paraṃ brahma etadeva paraṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाराणसीति भुवनत्रयसारभूता रम्या पुरी मम सदा गिरिराजपुत्रि । अत्रागता विविधदुष्कृतकारिणो ऽपि पापक्षयाद्विरजसः प्रतिभान्ति मर्त्याः

vārāṇasīti bhuvanatrayasārabhūtā ramyā purī mama sadā girirājaputri / atrāgatā vividhaduṣkṛtakāriṇo 'pi pāpakṣayādvirajasaḥ pratibhānti martyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्स्मृतं प्रियतमं मम देवि नित्यं क्षेत्रं विचित्रतरुगुल्मनिकामपुष्पम् । अस्मिन्मृतास्तनुभृतः पदमाप्नुवन्ति मोक्षाख्यमेनसि रतापि न संशयो ऽत्र

etatsmṛtaṃ priyatamaṃ mama devi nityaṃ kṣetraṃ vicitratarugulmanikāmapuṣpam / asminmṛtāstanubhṛtaḥ padamāpnuvanti mokṣākhyamenasi ratāpi na saṃśayo 'tra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.