Somadeva: Kathasaritsagara 1.8

इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे कथापीठलम्बके सप्तमस् तरङ्गः । अष्टमस् तरङ्गः । एवं गुणाढ्यवचसा साथ सप्तकथामयि । स्वभाषया कथा दिव्या कथिता काणभूतिना

iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare kathāpīṭhalambake saptamas taraṅgaḥ / aṣṭamas taraṅgaḥ / evaṃ guṇāḍhyavacasā sātha saptakathāmayi / svabhāṣayā kathā divyā kathitā kāṇabhūtinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव च गुणाढ्येन पैशाच्या भाषया तया । निबद्धा सप्तभिर् वर्षैर् ग्रन्थलक्षाणि सप्त सा

tathaiva ca guṇāḍhyena paiśācyā bhāṣayā tayā / nibaddhā saptabhir varṣair granthalakṣāṇi sapta sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मैतां विद्याधरा हार्षुरिति तामात्मशोणितैः । अटव्यां मष्यभावाच्च लिलेख स महाकविः

maitāṃ vidyādharā hārṣuriti tāmātmaśoṇitaiḥ / aṭavyāṃ maṣyabhāvācca lilekha sa mahākaviḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा च श्रोतुमायातैः सिद्धविद्याधरादिभिः । निरन्तरमभूत्तत्र सवितानमिवाम्बरम्

tathā ca śrotumāyātaiḥ siddhavidyādharādibhiḥ / nirantaramabhūttatra savitānamivāmbaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणाढ्येन निबद्धां च तां दृष्ट्वैव महाकथाम् । जगाम मुक्तशापः सन् काणभूतिर् निजां गतिम्

guṇāḍhyena nibaddhāṃ ca tāṃ dṛṣṭvaiva mahākathām / jagāma muktaśāpaḥ san kāṇabhūtir nijāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिशाचा ये ऽपि तत्रासन्नन्ये तत्सहचारिणः । ते ऽपि प्रापुर्दिवं सर्वे दिव्यमाकर्ण्य तां कथाम्

piśācā ye 'pi tatrāsannanye tatsahacāriṇaḥ / te 'pi prāpurdivaṃ sarve divyamākarṇya tāṃ kathām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिष्ठां प्रापणीयैषा पृथिव्यां मे बृहत्कथा । अयमर्थो ऽपि मे देव्या शापान्तोक्तावुदीरितः

pratiṣṭhāṃ prāpaṇīyaiṣā pṛthivyāṃ me bṛhatkathā / ayamartho 'pi me devyā śāpāntoktāvudīritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कथं प्रापयाम्येनां कस्मै तावत्समर्पये । इति चाचिन्तयत्तत्र स गुणाढ्यो महाकविः

tatkathaṃ prāpayāmyenāṃ kasmai tāvatsamarpaye / iti cācintayattatra sa guṇāḍhyo mahākaviḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैको गुणदेवाख्यो नन्दिदेवाभिधः परः । तमूचतुरुपाध्यायं शिष्यावनुगतावुभौ

athaiko guṇadevākhyo nandidevābhidhaḥ paraḥ / tamūcaturupādhyāyaṃ śiṣyāvanugatāvubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्काव्यस्यार्पणस्थानमेकः श्रीसातवाहनः । रसिको हि वहेत्काव्यं पुष्पामोदमिवानिलः

tatkāvyasyārpaṇasthānamekaḥ śrīsātavāhanaḥ / rasiko hi vahetkāvyaṃ puṣpāmodamivānilaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमस्त्विति तौ शिष्यावन्तिकं तस्य भूपतेः । प्राहिणोत्पुस्तकं दत्त्वा गुणाढ्यो गुणशालिनौ

evamastviti tau śiṣyāvantikaṃ tasya bhūpateḥ / prāhiṇotpustakaṃ dattvā guṇāḍhyo guṇaśālinau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं च गत्वा तत्रैव प्रतिष्ठानपुराद्बहिः । कृतसंकेत उद्याने तस्थौ देवीविनिर्मिते

svayaṃ ca gatvā tatraiva pratiṣṭhānapurādbahiḥ / kṛtasaṃketa udyāne tasthau devīvinirmite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छिष्याभ्यां च गत्वा तत्सातवाहनभूपतेः । गुणाढ्यकृतिरेषेति दर्शितं काव्यपुस्तकम्

gacchiṣyābhyāṃ ca gatvā tatsātavāhanabhūpateḥ / guṇāḍhyakṛtireṣeti darśitaṃ kāvyapustakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिशाचभाषां तां श्रुत्वा तौ च दृष्ट्वा तदाकृती । विद्यामदेन सासूयं स राजैवम् अभाषत

piśācabhāṣāṃ tāṃ śrutvā tau ca dṛṣṭvā tadākṛtī / vidyāmadena sāsūyaṃ sa rājaivam abhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमाणं सप्तलक्षाणि पैशाचं नीरसं वचः । शोणितेनाक्षरन्यासो धिक्पिशाचकथामिमाम्

pramāṇaṃ saptalakṣāṇi paiśācaṃ nīrasaṃ vacaḥ / śoṇitenākṣaranyāso dhikpiśācakathāmimām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पुस्तकमादाय गत्वा ताभ्यां यथागतम् । शिष्याभ्यां तद्गुणाढ्याय यथावृत्तमकथ्यत

tataḥ pustakamādāya gatvā tābhyāṃ yathāgatam / śiṣyābhyāṃ tadguṇāḍhyāya yathāvṛttamakathyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणाढ्यो ऽपि तदाकण्य सद्यः खेदवशो ऽभवत् । तत्त्वज्ञेन कृतावज्ञः को नामान्तर्न तप्यते

guṇāḍhyo 'pi tadākaṇya sadyaḥ khedavaśo 'bhavat / tattvajñena kṛtāvajñaḥ ko nāmāntarna tapyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सशिष्यश्च ततो गत्वा नातिदूरं शिलोच्चयम् । विविक्तरम्यभूभागमग्निकुण्डं व्यधात्पुरः

saśiṣyaśca tato gatvā nātidūraṃ śiloccayam / viviktaramyabhūbhāgamagnikuṇḍaṃ vyadhātpuraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राग्नौ पत्त्रमेकैकं शिष्याभ्यां साश्रु वीक्षितः । वाचयित्वा स चिक्षेप श्रावयन्मृगपक्षिणः

tatrāgnau pattramekaikaṃ śiṣyābhyāṃ sāśru vīkṣitaḥ / vācayitvā sa cikṣepa śrāvayanmṛgapakṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरवाहनदत्तस्य चरितं शिष्ययोः कृते । ग्रन्थलक्षं कथामेकां वर्जयित्वा तदीप्सिताम्

naravāhanadattasya caritaṃ śiṣyayoḥ kṛte / granthalakṣaṃ kathāmekāṃ varjayitvā tadīpsitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिंश्च तां कथां दिव्यां पठत्यपि दहत्यपि । परित्यक्ततृणाहाराः शृण्वन्तः साश्रुलोचनाः

tasmiṃśca tāṃ kathāṃ divyāṃ paṭhatyapi dahatyapi / parityaktatṛṇāhārāḥ śṛṇvantaḥ sāśrulocanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसन्नभ्येत्य तत्रैव निश्चला बद्धमण्डलाः । निखिलाः खलु सारङ्गवराहमहिषादयः

āsannabhyetya tatraiva niścalā baddhamaṇḍalāḥ / nikhilāḥ khalu sāraṅgavarāhamahiṣādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे च राजाभूदस्वस्थः सातवाहनः । दोषं चास्यावदन्वैद्याः शुष्कमांसोपभोगजम्

atrāntare ca rājābhūdasvasthaḥ sātavāhanaḥ / doṣaṃ cāsyāvadanvaidyāḥ śuṣkamāṃsopabhogajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आक्षिप्तास्तन्निमित्तं च सूपकारा बभाषिरे । अस्माकमीदृशं मांसं ददते लुब्धका इति

ākṣiptāstannimittaṃ ca sūpakārā babhāṣire / asmākamīdṛśaṃ māṃsaṃ dadate lubdhakā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृष्टाश्च लुब्धका ऊचुर्नातिदूरे गिरावितः । पठित्वा पत्रमेकैकं को ऽप्यग्नौ क्षिपति द्विजः

pṛṣṭāśca lubdhakā ūcurnātidūre girāvitaḥ / paṭhitvā patramekaikaṃ ko 'pyagnau kṣipati dvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्समेत्य निराहाराः शृण्वन्ति प्राणिनो ऽखिलाः । नान्यतो यान्ति तेनैषां शुष्कं मांसमिदं क्षुधा

tatsametya nirāhārāḥ śṛṇvanti prāṇino 'khilāḥ / nānyato yānti tenaiṣāṃ śuṣkaṃ māṃsamidaṃ kṣudhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति व्याधवचः श्रुत्वा कृत्वा तानेव चाग्रतः । स्वयं स कौतुकाद्राजा गुणाढ्यस्यान्तिकं ययौ

iti vyādhavacaḥ śrutvā kṛtvā tāneva cāgrataḥ / svayaṃ sa kautukādrājā guṇāḍhyasyāntikaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्श तं समाकीर्णं जटाभिर्वनवासतः । प्रशान्तशेषशापाग्निधूमिकाबिरिवाभितः

dadarśa taṃ samākīrṇaṃ jaṭābhirvanavāsataḥ / praśāntaśeṣaśāpāgnidhūmikābirivābhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैनं प्रत्यभिज्ञाय सबाष्पमृगमध्यगम् । नमस्कृत्य च पप्रच्छ तं वृत्तान्तं महीपतिः

athainaṃ pratyabhijñāya sabāṣpamṛgamadhyagam / namaskṛtya ca papraccha taṃ vṛttāntaṃ mahīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि स्वं पुष्पदन्तस्य राज्ञे शापादिचेष्टितम् । ज्ञानी कथावतारं तमाचख्यौ भूतभाषया

so 'pi svaṃ puṣpadantasya rājñe śāpādiceṣṭitam / jñānī kathāvatāraṃ tamācakhyau bhūtabhāṣayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गणावतारं तं मत्वा पादानतो नृपः । ययाचे तां कथां तस्माद्दिव्यां हरमुखोद्गताम्

tato gaṇāvatāraṃ taṃ matvā pādānato nṛpaḥ / yayāce tāṃ kathāṃ tasmāddivyāṃ haramukhodgatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोवाच स तं भूपं गुणाढ्यः सातवाहनम् । राजन् षड्ग्रन्थलक्षाणि मया दग्धानि षट्कथाः

athovāca sa taṃ bhūpaṃ guṇāḍhyaḥ sātavāhanam / rājan ṣaḍgranthalakṣāṇi mayā dagdhāni ṣaṭkathāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्षमेकमिदं त्वस्ति कथैका सैव गृह्यताम् । मच्छिष्यौ तव चात्रैतौ व्याख्यातारौ भविष्यतः

lakṣamekamidaṃ tvasti kathaikā saiva gṛhyatām / macchiṣyau tava cātraitau vyākhyātārau bhaviṣyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा नृपमामन्त्र्य त्यक्त्वा योगेन तां तनुम् । गुणाढ्यः शापनिर्मुक्तः प्राप दिव्यं निजं पदम्

ityuktvā nṛpamāmantrya tyaktvā yogena tāṃ tanum / guṇāḍhyaḥ śāpanirmuktaḥ prāpa divyaṃ nijaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तां गुणाढ्यदत्तामादाय कथां बृहत्कथां नाम्ना । नृपतिरगान्निजनगरं नरवाहनदत्तचरितमयीम्

atha tāṃ guṇāḍhyadattāmādāya kathāṃ bṛhatkathāṃ nāmnā / nṛpatiragānnijanagaraṃ naravāhanadattacaritamayīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणदेवनन्दिदेवौ तत्र च तौ तत्कथाकवेः शिष्यौ । क्षितिकनकवस्त्रवाहनभवनधनैः संविभेजे सः

guṇadevanandidevau tatra ca tau tatkathākaveḥ śiṣyau / kṣitikanakavastravāhanabhavanadhanaiḥ saṃvibheje saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्यां सह च कथां तामाश्वास्य स सातवाहनस्तस्याः । तद्भाषयावतारं वक्तुं चक्रे कथापीठम्

tābhyāṃ saha ca kathāṃ tāmāśvāsya sa sātavāhanastasyāḥ / tadbhāṣayāvatāraṃ vaktuṃ cakre kathāpīṭham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा च चित्ररसनिर्भरा कथा विस्मृतामरकथा कुतूहलात् । तद्विधाय नगरे निरन्तरां ख्यातिमत्र भुवनत्रये गता

sā ca citrarasanirbharā kathā vismṛtāmarakathā kutūhalāt / tadvidhāya nagare nirantarāṃ khyātimatra bhuvanatraye gatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.