Somadeva: Kathasaritsagara 10.3

तामथोक्तसखीवार्तां पर्णशय्यामकारयत् । सोमप्रभस्य तद्वाहस्यापि घासमदापयत्

tāmathoktasakhīvārtāṃ parṇaśayyāmakārayat / somaprabhasya tadvāhasyāpi ghāsamadāpayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो नीत्वा निशां सर्वे तत्र ते प्रातर् उत्थिताः । व्योम्नो ऽवतीर्णं ददृशुर्विद्याधरम् उपागतम्

tato nītvā niśāṃ sarve tatra te prātar utthitāḥ / vyomno 'vatīrṇaṃ dadṛśurvidyādharam upāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च विद्याधरो देवजयो नाम कृतानतिः । मनोरथप्रभामेवम् उपविश्य जगाद ताम्

sa ca vidyādharo devajayo nāma kṛtānatiḥ / manorathaprabhāmevam upaviśya jagāda tām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोरथप्रभे राजा वक्ति त्वां सिंहविक्रमः । यावत्तव न निष्पन्नो वरस्तावन्न मत्सुता

manorathaprabhe rājā vakti tvāṃ siṃhavikramaḥ / yāvattava na niṣpanno varastāvanna matsutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवाहमिच्छति स्नेहात्त्वत्सखी मकरन्दिका । तदेतां बोधयागत्य येनोद्वाहे प्रवर्तते

vivāhamicchati snehāttvatsakhī makarandikā / tadetāṃ bodhayāgatya yenodvāhe pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच् छ्रुत्वा सखिस्नेहात्तां विद्याधरकन्यकाम् । गन्तुं प्रवृत्तां वक्ति स्म राजा सोमप्रभो ऽथ सः

etac chrutvā sakhisnehāttāṃ vidyādharakanyakām / gantuṃ pravṛttāṃ vakti sma rājā somaprabho 'tha saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टुं वैद्याधरं लोकमनघे कौतुकं मम । तत्तत्र नय मामश्वो दत्तघासो ऽत्र तिष्ठतु

draṣṭuṃ vaidyādharaṃ lokamanaghe kautukaṃ mama / tattatra naya māmaśvo dattaghāso 'tra tiṣṭhatu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा सा तथेत्य् उक्त्वा व्योम्ना सद्यः सखीयुता । तेन देवजयोत्सङ्गारोपितेन समं ययौ

tac chrutvā sā tathety uktvā vyomnā sadyaḥ sakhīyutā / tena devajayotsaṅgāropitena samaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्ता तत्र कृतातिथ्या मकरन्दिकया तया । दृष्ट्वा सोमप्रभं को ऽयमिति स्वैर् अमपृच्छ्यत

prāptā tatra kṛtātithyā makarandikayā tayā / dṛṣṭvā somaprabhaṃ ko 'yamiti svair amapṛcchyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोक्ततदुदन्ता च ततः सा मकरन्तिका । सोमप्रभेण तेनाभूत्सद्यो ऽपहृतमानसा

tayoktatadudantā ca tataḥ sā makarantikā / somaprabheṇa tenābhūtsadyo 'pahṛtamānasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि तां मनसा प्राप्य लक्ष्मीं रूपवतीमिव । स तु कः सुकृती यो ऽस्या वरः स्यादित्यचिन्तयत्

so 'pi tāṃ manasā prāpya lakṣmīṃ rūpavatīmiva / sa tu kaḥ sukṛtī yo 'syā varaḥ syādityacintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्वैर् अं कथालापे तामाह मकरन्दिकाम् । मनोरथप्रभा चण्डि कस्मान्नोद्वाहमिच्छसि

tataḥ svair aṃ kathālāpe tāmāha makarandikām / manorathaprabhā caṇḍi kasmānnodvāhamicchasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा साप्य् अवोचत्तां त्वयानङ्गीकृते वरे । कथं विवाहमिच्छेयं त्वं शरीराधिका हि मे

tac chrutvā sāpy avocattāṃ tvayānaṅgīkṛte vare / kathaṃ vivāhamiccheyaṃ tvaṃ śarīrādhikā hi me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं तया सप्रणयं मकरन्दिकयोदिते । मनोरथप्रभावादीद्वृतो मुग्धे मया वरः

evaṃ tayā sapraṇayaṃ makarandikayodite / manorathaprabhāvādīdvṛto mugdhe mayā varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्संगमप्रतीक्षा हि तिष्ठामीत्युदिते तया । करोमि तर्हि त्वद्वाक्यमित्याह मकरन्दिका

tatsaṃgamapratīkṣā hi tiṣṭhāmītyudite tayā / karomi tarhi tvadvākyamityāha makarandikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोरथप्रभा साथ ज्ञातचित्ता जगाद ताम् । सखि सोमप्रभः पृथ्वीं भ्रान्त्वा प्राप्तो ऽतिथिस्तव

manorathaprabhā sātha jñātacittā jagāda tām / sakhi somaprabhaḥ pṛthvīṃ bhrāntvā prāpto 'tithistava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदस्यातिथिसत्कारः कर्तव्यः सुन्दरि त्वया । इत्याकर्ण्यैव जगदे मकरन्दिकया तया

tadasyātithisatkāraḥ kartavyaḥ sundari tvayā / ityākarṇyaiva jagade makarandikayā tayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ शरीरान्मया सर्वम् इदमेतस्य सांप्रतम् । अर्घपात्रीकृतं कामं स्वीकरोतु यदीच्छति

ā śarīrānmayā sarvam idametasya sāṃpratam / arghapātrīkṛtaṃ kāmaṃ svīkarotu yadīcchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं तयोक्ते तत्प्रीतिं क्रमादावेद्य तत्पितुः । मनोरथप्रभा चक्रे तयोर् उद्वाहनिश्चयम्

evaṃ tayokte tatprītiṃ kramādāvedya tatpituḥ / manorathaprabhā cakre tayor udvāhaniścayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सोमप्रभो लब्धधृतिस्तुष्टो जगाद ताम् । त्वदाश्रममहं यामि सांप्रतं तत्र जातु मे

tataḥ somaprabho labdhadhṛtistuṣṭo jagāda tām / tvadāśramamahaṃ yāmi sāṃprataṃ tatra jātu me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिन्वानं पदवीं सैन्यमागच्छेन्मन्त्र्यधिष्ठितम् । मामप्राप्याहिताशङ्कि तच् च गच्छेत्पराङ्मुखम्

cinvānaṃ padavīṃ sainyamāgacchenmantryadhiṣṭhitam / māmaprāpyāhitāśaṅki tac ca gacchetparāṅmukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्गत्वा सैन्यवृत्तान्तं बुद्ध्वागत्य ततः पुनः । निश्चित्य परिणेष्यामि शुभे ऽह्नि मकरन्दिकाम्

tadgatvā sainyavṛttāntaṃ buddhvāgatya tataḥ punaḥ / niścitya pariṇeṣyāmi śubhe 'hni makarandikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा सा तथेत्य् उक्त्वा तमनैषीन्निजाश्रमम् । मनोरथप्रभा देवजयाङ्कारोपितं पुनः

tac chrutvā sā tathety uktvā tamanaiṣīnnijāśramam / manorathaprabhā devajayāṅkāropitaṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावत् प्रियंकरो मन्त्री तस्य सोमप्रभस्य सः । विचिन्वानश् च पदवीं तत्रैवागात्ससैनिकः

tāvat priyaṃkaro mantrī tasya somaprabhasya saḥ / vicinvānaś ca padavīṃ tatraivāgātsasainikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिलिताय ततस् तस्मै प्रहृष्टो निजमन्त्रिणे । सोमप्रभः स्ववृत्तान्तं यावत् सर्वं स शंसति

militāya tatas tasmai prahṛṣṭo nijamantriṇe / somaprabhaḥ svavṛttāntaṃ yāvat sarvaṃ sa śaṃsati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावत् तस्याययौ दूतः शीघ्रम् आगम्यताम् इति । लेखे लिखित्वा संदेशम् आदाय पितुर् अन्तिकात्

tāvat tasyāyayau dūtaḥ śīghram āgamyatām iti / lekhe likhitvā saṃdeśam ādāya pitur antikāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन सैन्यं समादाय सचिवानुमतेन सः । पित्राज्ञामनतिक्रामञ्जगाम नगरं निजम्

tena sainyaṃ samādāya sacivānumatena saḥ / pitrājñāmanatikrāmañjagāma nagaraṃ nijam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तातं दृष्ट्वाहमेष्यामि नचिरादित्य् उवाच च । मनोरथप्रभां तां च तं च देवजयं व्रजन्

tātaṃ dṛṣṭvāhameṣyāmi nacirādity uvāca ca / manorathaprabhāṃ tāṃ ca taṃ ca devajayaṃ vrajan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽथ देवजयो गत्वा तत्सर्वं मकरन्दिकाम् । तथैवाबोधयत्तेन जज्ञे सा विरहातुरा

so 'tha devajayo gatvā tatsarvaṃ makarandikām / tathaivābodhayattena jajñe sā virahāturā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नोद्याने सा रतिं लेभे न गीते न सखीजने । शुकानाम् अपिशुश्राव न विनोदवतीर्गिरः

nodyāne sā ratiṃ lebhe na gīte na sakhījane / śukānām apiśuśrāva na vinodavatīrgiraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाहारम् अपिसा भेजे का कथा मण्डनादिके । प्रयत्नैर् बोध्यमानापि पितृभ्यां नाग्रहीद्धृतिम्

nāhāram apisā bheje kā kathā maṇḍanādike / prayatnair bodhyamānāpi pitṛbhyāṃ nāgrahīddhṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्सृज्य बिसिनीपत्रशयनं चाचिरेण सा । उन्मादिनीव बभ्राम पित्रोर् उद्वेगदायिनी

utsṛjya bisinīpatraśayanaṃ cācireṇa sā / unmādinīva babhrāma pitror udvegadāyinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा न प्रतिपेदे सा समाश्वासयतोस्तयोः । वचस्तदा तौ कुपितौ पितरौ शपतः स्म ताम्

yadā na pratipede sā samāśvāsayatostayoḥ / vacastadā tau kupitau pitarau śapataḥ sma tām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषादमध्ये निःश्रीके कंचित्कालं पतिष्यसि । अनेनैव शरीरेण स्वजातिस्मृतिवर्जिता

niṣādamadhye niḥśrīke kaṃcitkālaṃ patiṣyasi / anenaiva śarīreṇa svajātismṛtivarjitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति शप्ता पितृभ्यां सा निषादभवनं गता । निषादकन्या संपन्ना तदैव मकरन्दिका

iti śaptā pitṛbhyāṃ sā niṣādabhavanaṃ gatā / niṣādakanyā saṃpannā tadaiva makarandikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चानुतप्य तच्छोकात्तत्पिता सिंहविक्रमः । विद्याधरेश्वरः पत्न्या सह पञ्चत्वमाययौ

sa cānutapya tacchokāttatpitā siṃhavikramaḥ / vidyādhareśvaraḥ patnyā saha pañcatvamāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च विद्याधरेन्द्रो ऽभूत्प्रागृषिः सर्वशास्त्रवित् । केनापि प्राक्तनापुण्यशेषेण शुकतां गतः

sa ca vidyādharendro 'bhūtprāgṛṣiḥ sarvaśāstravit / kenāpi prāktanāpuṇyaśeṣeṇa śukatāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव तस्य भार्या च सा जातारण्यसूकरी । सो ऽयं शुकः पुराधीतं वेत्ति चैव तपोबलात्

tathaiva tasya bhāryā ca sā jātāraṇyasūkarī / so 'yaṃ śukaḥ purādhītaṃ vetti caiva tapobalāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कर्मगतिं चित्रां दृष्ट्वास्य हसितं मया । एतां राजसदस्त्य् उक्त्वा कथां चैष विमोक्ष्यते

atha karmagatiṃ citrāṃ dṛṣṭvāsya hasitaṃ mayā / etāṃ rājasadasty uktvā kathāṃ caiṣa vimokṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमप्रभश् च तामस्य सुतां द्युचरजन्मनि । प्राप्स्यत्येव निषादीत्वमागतां मकरन्दिकाम्

somaprabhaś ca tāmasya sutāṃ dyucarajanmani / prāpsyatyeva niṣādītvamāgatāṃ makarandikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनोरथप्रभा तं च जातं संप्रति भूमिपम् । रश्मिमन्तं मुनिसुतं तदैव पतिमाप्स्यति

manorathaprabhā taṃ ca jātaṃ saṃprati bhūmipam / raśmimantaṃ munisutaṃ tadaiva patimāpsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमप्रभो ऽपि पितरं दृष्ट्वा गत्वा तदाश्रमे । सांप्रतं स प्रियाप्राप्त्यै शर्वमाराधयन्स्थितः

somaprabho 'pi pitaraṃ dṛṣṭvā gatvā tadāśrame / sāṃprataṃ sa priyāprāptyai śarvamārādhayansthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्याख्याय कथां तत्र पुलस्त्यो व्यरमन्मुनिः । अहं च जातिमस्मार्षं हर्षशोकपरिप्लुतः

ityākhyāya kathāṃ tatra pulastyo vyaramanmuniḥ / ahaṃ ca jātimasmārṣaṃ harṣaśokapariplutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो येनाहमभवं नीतस्तत्कृपयाश्रमम् । स मरीचिमुनिस् तत्र गृहीत्वा मामवर्धयत्

tato yenāhamabhavaṃ nītastatkṛpayāśramam / sa marīcimunis tatra gṛhītvā māmavardhayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातपक्षश् च पक्षित्वसुलभाच्चापलादहम् । इतस् ततः परिभ्राम्यन्विद्याश्चर्यं प्रदर्शयन्

jātapakṣaś ca pakṣitvasulabhāccāpalādaham / itas tataḥ paribhrāmyanvidyāścaryaṃ pradarśayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषादहस् ते पतितः क्रमात्प्राप्तस्त्वदन्तिकम् । इदानीं च मम क्षीणं दुष्कृतं पक्षियोनिजम्

niṣādahas te patitaḥ kramātprāptastvadantikam / idānīṃ ca mama kṣīṇaṃ duṣkṛtaṃ pakṣiyonijam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सदसि कथाम् उदीर्य तस्मिन् विदुषि शुके विरते विचित्रवाचि । सपदि स सुमनोमहीभृदासीत् प्रमदतरङ्गितविस्मृतान्तरात्मा

iti sadasi kathām udīrya tasmin viduṣi śuke virate vicitravāci / sapadi sa sumanomahībhṛdāsīt pramadataraṅgitavismṛtāntarātmā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे तं परितुष्य शंभुः स्वप्ने च सोमप्रभमादिदेश । उत्तिष्ठ राजन्सुमनोनृपस्य पार्श्वं व्रज प्राप्स्यसि तत्र कान्ताम्

atrāntare taṃ parituṣya śaṃbhuḥ svapne ca somaprabhamādideśa / uttiṣṭha rājansumanonṛpasya pārśvaṃ vraja prāpsyasi tatra kāntām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तालताख्या पितृशापतो हि भूत्वा निषादी मकरन्दिकाख्या । आदाय तं स्वं पितरं गतास्य राज्ञो ऽन्तिकं सा शुकतामवाप्तम्

muktālatākhyā pitṛśāpato hi bhūtvā niṣādī makarandikākhyā / ādāya taṃ svaṃ pitaraṃ gatāsya rājño 'ntikaṃ sā śukatāmavāptam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मरिष्यति त्वां तु विलोक्य जातिं विद्याधरी सा विनिवृत्तशापा । अन्योन्यविज्ञानविवृद्धहर्षशोभी भविष्यत्य् अथ संगमो वाम्

smariṣyati tvāṃ tu vilokya jātiṃ vidyādharī sā vinivṛttaśāpā / anyonyavijñānavivṛddhaharṣaśobhī bhaviṣyaty atha saṃgamo vām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति भूमिपतिं निगद्य तं गिरिशः स्वाश्रमगां तथैव ताम् । अपरां स मनोरथप्रभां भगवान् भक्तकृपालुर् अब्रवीत्

iti bhūmipatiṃ nigadya taṃ giriśaḥ svāśramagāṃ tathaiva tām / aparāṃ sa manorathaprabhāṃ bhagavān bhaktakṛpālur abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो रश्मिमान् मुनिसुतो ऽभिमतो वरस् ते जातः स संप्रति पुनः सुमनोभिधानः । तत् तत्र गच्छ तम् अवाप्नुहि स स्वजातिं सद्यः स्मरिष्यति शुभे तव दर्शनेन

yo raśmimān munisuto 'bhimato varas te jātaḥ sa saṃprati punaḥ sumanobhidhānaḥ / tat tatra gaccha tam avāpnuhi sa svajātiṃ sadyaḥ smariṣyati śubhe tava darśanena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं ते सोमप्रभविद्याधरकन्यके पृथग्विभुना । स्वप्नादिष्टे नृपतेस् तस्य सदः सुमनसस्तदा ययतुः

evaṃ te somaprabhavidyādharakanyake pṛthagvibhunā / svapnādiṣṭe nṛpates tasya sadaḥ sumanasastadā yayatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमप्रभं तत्र च तं विलोक्य संस्मृत्य जातिं मकरन्दिका स्वाम् । दिव्यं प्रपद्यैव निजं वपुस् तज् जग्राह कण्ठे चिरशापमुक्ता

somaprabhaṃ tatra ca taṃ vilokya saṃsmṛtya jātiṃ makarandikā svām / divyaṃ prapadyaiva nijaṃ vapus taj jagrāha kaṇṭhe ciraśāpamuktā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि प्रसादाद्गिरिजापतेस्तां संप्राप्य विद्याधरराजपुत्रीम् । सोमप्रभः साकृतिदिव्यभोगलक्ष्मीम् इवाश्लिष्य कृती बभूव

so 'pi prasādādgirijāpatestāṃ saṃprāpya vidyādhararājaputrīm / somaprabhaḥ sākṛtidivyabhogalakṣmīm ivāśliṣya kṛtī babhūva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चापि दृष्ट्वैव मनोरथप्रभां स्मृतस्वजातिः सुमनोमहीपतिः । प्रविश्य पूर्वां नभसश्च्युतां तनुं मुनीन्द्रपुत्रश् च बभूव रश्मिमान्

sa cāpi dṛṣṭvaiva manorathaprabhāṃ smṛtasvajātiḥ sumanomahīpatiḥ / praviśya pūrvāṃ nabhasaścyutāṃ tanuṃ munīndraputraś ca babhūva raśmimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया च संगम्य पुनः स्वकान्तया चिरोत्सुकः स प्रययौ स्वमाश्रमम् । ययौ स सोमप्रभभूपतिश् च तां प्रियां समादाय निजां निजं पुरम्

tayā ca saṃgamya punaḥ svakāntayā cirotsukaḥ sa prayayau svamāśramam / yayau sa somaprabhabhūpatiś ca tāṃ priyāṃ samādāya nijāṃ nijaṃ puram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुको ऽपि मुक्त्वैव स वैहगीं तनुं जगाम धाम स्वतपोभिर् अर्जितम् । इतीह दूरान्तरितो ऽपि देहिनां भवत्य् अवश्यं विहितः समागमः

śuko 'pi muktvaiva sa vaihagīṃ tanuṃ jagāma dhāma svatapobhir arjitam / itīha dūrāntarito 'pi dehināṃ bhavaty avaśyaṃ vihitaḥ samāgamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति नरवाहनदत्तो निजसचिवाद्गोमुखात्कथां श्रुत्वा । अद्भुतविचित्ररुचिरां शक्तियशः सोत्सुकस्तुतोष तदा

iti naravāhanadatto nijasacivādgomukhātkathāṃ śrutvā / adbhutavicitrarucirāṃ śaktiyaśaḥ sotsukastutoṣa tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.