इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे शक्तियशोलम्बके दशमस् तरङ्गः । समाप्तश् चायं शक्तियशोलम्बको दशमः । ॥ श्रीः ॥ महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचितः कथासरित्सागरः । वेला नामैकादशो लम्बकः । इदं गुरुगिरीन्द्रजाप्रणयमन्दरान्दोलनात् पुरा किल कथामृतं हरमुखाम्बुधेर् उद्गतम् । प्रसह्य रसयन्ति ये विगतविघ्नलब्धर्द्धयो धुरं दधति वैबुधीं भुवि भवप्रसादेन ते
iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare śaktiyaśolambake daśamas taraṅgaḥ / samāptaś cāyaṃ śaktiyaśolambako daśamaḥ / // śrīḥ // mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracitaḥ kathāsaritsāgaraḥ / velā nāmaikādaśo lambakaḥ / idaṃ gurugirīndrajāpraṇayamandarāndolanāt purā kila kathāmṛtaṃ haramukhāmbudher udgatam / prasahya rasayanti ye vigatavighnalabdharddhayo dhuraṃ dadhati vaibudhīṃ bhuvi bhavaprasādena te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमस् तरङ्गः । नमताशेषविघ्नौघवारणं वारणाननम् । कारणं सर्वसिद्धीनां दुरितार्णवतारणम्
prathamas taraṅgaḥ / namatāśeṣavighnaughavāraṇaṃ vāraṇānanam / kāraṇaṃ sarvasiddhīnāṃ duritārṇavatāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स शक्तियशसं प्राप्यान्याः प्रथमाश् च ताः । रत्नप्रभाद्या देवीं च मुख्यां मदनमञ्चुकाम्
evaṃ sa śaktiyaśasaṃ prāpyānyāḥ prathamāś ca tāḥ / ratnaprabhādyā devīṃ ca mukhyāṃ madanamañcukām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिष्ठद्विहरन्वत्सयुवराजः सुहृद्युतः । नरवाहनदत्तो ऽथ कौशाम्ब्यां पितृपार्श्वगः
atiṣṭhadviharanvatsayuvarājaḥ suhṛdyutaḥ / naravāhanadatto 'tha kauśāmbyāṃ pitṛpārśvagaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा च तमुद्यानगतं देशान्तरागतौ । भ्रातरौ राजपुत्रौ द्वावकस्मादभ्युपेयतुः
ekadā ca tamudyānagataṃ deśāntarāgatau / bhrātarau rājaputrau dvāvakasmādabhyupeyatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतातिथ्यप्रणतयोस्तयोर् एको ऽब्रवीच् च तम् । वैशाख्याख्ये पुरे राज्ञः पुत्रावावां द्विमातृकौ
kṛtātithyapraṇatayostayor eko 'bravīc ca tam / vaiśākhyākhye pure rājñaḥ putrāvāvāṃ dvimātṛkau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाम्ना रुचिरदेवो ऽहं द्वितीयश्चैष पोतकः । जविनी हस्तिनी मे ऽस्ति तुरगौ द्वावमुष्य च
nāmnā ruciradevo 'haṃ dvitīyaścaiṣa potakaḥ / javinī hastinī me 'sti turagau dvāvamuṣya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्निमित्तं समुत्पन्नो विवादश्चावयोर् द्वयोः । अहं जवाधिकां वच्मि हस्तिनीं तुरगावयम्
tannimittaṃ samutpanno vivādaścāvayor dvayoḥ / ahaṃ javādhikāṃ vacmi hastinīṃ turagāvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं यदि जितस्तन्मे पणः सैव करेणुका । अयं यदि जितो वा स्यात्तदश्वावेव तौ पणौ
ahaṃ yadi jitastanme paṇaḥ saiva kareṇukā / ayaṃ yadi jito vā syāttadaśvāveva tau paṇau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां जवान्तरं ज्ञातुं क्षमो नास्त्यस्त्वया विना । तदस्मद्गृहमागत्य तत्परीक्षां कुरु प्रभो
teṣāṃ javāntaraṃ jñātuṃ kṣamo nāstyastvayā vinā / tadasmadgṛhamāgatya tatparīkṣāṃ kuru prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसीद त्वं हि सर्वार्थप्रार्थनाकल्पपादपः । आवां चाभ्यागतौ दूरादेतदर्थं तवार्थिनौ
prasīda tvaṃ hi sarvārthaprārthanākalpapādapaḥ / āvāṃ cābhyāgatau dūrādetadarthaṃ tavārthinau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं रुचिरदेवेन सो ऽर्थितो ऽश्ववशारसात् । अनुरोधाच् च वत्सेशसूनुस् तत्प्रत्यपद्यत
evaṃ ruciradevena so 'rthito 'śvavaśārasāt / anurodhāc ca vatseśasūnus tatpratyapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदुपानीतवाताश्वरथारूढस्तदैव सः । प्रतस्थे प्राप वैशाखपुरं ताभ्यां समं च तत्
tadupānītavātāśvarathārūḍhastadaiva saḥ / pratasthe prāpa vaiśākhapuraṃ tābhyāṃ samaṃ ca tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को ऽयं स्यात् किंस्विद् अप्राप्तरतिः कामो नवोद्भवः । किं वा द्वितीयश् चन्द्रो ऽयम् अकलङ्को दिवाचरः
ko 'yaṃ syāt kiṃsvid aprāptaratiḥ kāmo navodbhavaḥ / kiṃ vā dvitīyaś candro 'yam akalaṅko divācaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत वा पुरुषाकारो धात्रा कामस्य निर्मितः । तरुणीहृदयाकाण्डसमूलोन्मूलनः शरः
uta vā puruṣākāro dhātrā kāmasya nirmitaḥ / taruṇīhṛdayākāṇḍasamūlonmūlanaḥ śaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उन्मदाकुलोत्पक्ष्मलोचनाभिर् विलोक्य सः । वर्ण्यमानः पुरस्त्रीभिस्तद्विवेश पुरोत्तमम्
ity unmadākulotpakṣmalocanābhir vilokya saḥ / varṇyamānaḥ purastrībhistadviveśa purottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृङ्गारैकमयं तत्र युवराजो ददर्श सः । पूर्वैः कृतप्रतिष्ठस्य कामदेवस्य मन्दिरम्
śṛṅgāraikamayaṃ tatra yuvarājo dadarśa saḥ / pūrvaiḥ kṛtapratiṣṭhasya kāmadevasya mandiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्रतिप्रीतिपदे प्रविश्य प्रणिपत्य तम् । कामदेवं स विश्रम्य क्षणमध्वश्रमं जहौ
tasminratiprītipade praviśya praṇipatya tam / kāmadevaṃ sa viśramya kṣaṇamadhvaśramaṃ jahau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तद्देवसदनाभ्यर्णवर्ति विवेश च । प्रीत्या रुचिरदेवस्य मन्दिरं तत्पुरस्कृतः
tatas taddevasadanābhyarṇavarti viveśa ca / prītyā ruciradevasya mandiraṃ tatpuraskṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरवाजिगजाकीर्णं तदागमनसोत्सवम् । ऊर्जितश्रि स तत्पश्यन्रेमे वत्सेश्वरात्मजः
varavājigajākīrṇaṃ tadāgamanasotsavam / ūrjitaśri sa tatpaśyanreme vatseśvarātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैस् तै रुचिरदेवेन सत्कारैः सत्कृतो ऽथ सः । तत्र तद्भगिनीं कन्यां ददर्शात्यद्भुताकृतिम्
tais tai ruciradevena satkāraiḥ satkṛto 'tha saḥ / tatra tadbhaginīṃ kanyāṃ dadarśātyadbhutākṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्रूपशोभाकृष्टेन चक्षुषा मानसेन च । न सो ऽपश्यत्प्रवासं वा विरहं स्वजनेन वा
tadrūpaśobhākṛṣṭena cakṣuṣā mānasena ca / na so 'paśyatpravāsaṃ vā virahaṃ svajanena vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सापि दृष्ट्येव नीलाब्जमालयेव प्रफुल्लया । प्रेमनिक्षिप्तया तस्य चकारेव स्वयंवरम्
sāpi dṛṣṭyeva nīlābjamālayeva praphullayā / premanikṣiptayā tasya cakāreva svayaṃvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो जयेन्द्रसेनाख्यां तां स दध्यौ यथा तथा । आसतां निशि नार्यो ऽन्या न निद्रापि जहार तम्
tato jayendrasenākhyāṃ tāṃ sa dadhyau yathā tathā / āsatāṃ niśi nāryo 'nyā na nidrāpi jahāra tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येद्युः पोतकानीतम् अपिवातसमं जवे । तदश्वरत्नयुगलं वाहविद्यारहस्यवित्
anyedyuḥ potakānītam apivātasamaṃ jave / tadaśvaratnayugalaṃ vāhavidyārahasyavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं रुचिरदेवी यां तामारुह्य करेणुकाम् । तद्वेगेन जिगायैव जवाधानबलेन सः
svayaṃ ruciradevī yāṃ tāmāruhya kareṇukām / tadvegena jigāyaiva javādhānabalena saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रुचिरदेवेन वाजिरत्नयुगे जिते । यावत् स वत्सेशसुतो विशत्यभ्यन्तरं ततः
tato ruciradevena vājiratnayuge jite / yāvat sa vatseśasuto viśatyabhyantaraṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत्तस्य पितुः पार्श्वाद्दूतो ऽन्तिकम् उपाययौ । स दृष्ट्वा पादयोर् दूतस्तं प्रणम्याब्रवीदिदम्
tāvattasya pituḥ pārśvāddūto 'ntikam upāyayau / sa dṛṣṭvā pādayor dūtastaṃ praṇamyābravīdidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह प्रयातं बुद्ध्वा त्वां परिवारात्पिता तव । राजा मां प्राहिणोत्त्वां प्रत्येवमादिशति स्म च
iha prayātaṃ buddhvā tvāṃ parivārātpitā tava / rājā māṃ prāhiṇottvāṃ pratyevamādiśati sma ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयद्दूरमनावेद्य यातो ऽस्युद्यानतः कथम् । अधृतिर्नस्तदायाहि मुक्तव्यासङ्गसत्वरम्
iyaddūramanāvedya yāto 'syudyānataḥ katham / adhṛtirnastadāyāhi muktavyāsaṅgasatvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति शृण्वन् पितुर् दूतात् प्रियाप्राप्तिं च चिन्तयन् । नरवाहनदत्तो ऽभूत् स दोलारूढमानसः
iti śṛṇvan pitur dūtāt priyāprāptiṃ ca cintayan / naravāhanadatto 'bhūt sa dolārūḍhamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत्क्षणाच् च तत्रैकः सार्थवाहो ऽतिहर्षलः । दूरादेव नमन्नेत्य युवराजम् उवाच तम्
tāvatkṣaṇāc ca tatraikaḥ sārthavāho 'tiharṣalaḥ / dūrādeva namannetya yuvarājam uvāca tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय वीर जयापुष्पकोदण्डकुसुमायुध । भाविविद्याधराधीश चक्रवर्तिञ्जय प्रभो
jaya vīra jayāpuṣpakodaṇḍakusumāyudha / bhāvividyādharādhīśa cakravartiñjaya prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालो न किं मनोहारी वर्धमानो न किं द्विषाम् । वित्रासकारी दृष्टो ऽसि देव तस्मादसंशयम्
bālo na kiṃ manohārī vardhamāno na kiṃ dviṣām / vitrāsakārī dṛṣṭo 'si deva tasmādasaṃśayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अचिरादच्युतगुणं त्वां द्रक्ष्यन्त्येव खेचराः । आक्रामन्तं क्रमेण द्यां कुर्वन्तं बलिनिर्जयम्
acirādacyutaguṇaṃ tvāṃ drakṣyantyeva khecarāḥ / ākrāmantaṃ krameṇa dyāṃ kurvantaṃ balinirjayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यादि स्तुतवांस्तेन युवराजेन सत्कृतः । पृष्टश्चाकथयत्तस्मै स्ववृत्तान्तं महावणिक्
ityādi stutavāṃstena yuvarājena satkṛtaḥ / pṛṣṭaścākathayattasmai svavṛttāntaṃ mahāvaṇik
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति लम्पेति नगरी पृथिवीमौलिमालिका । तस्यां कुसुमसाराख्यो वणिगाढ्यो महानभूत्
asti lampeti nagarī pṛthivīmaulimālikā / tasyāṃ kusumasārākhyo vaṇigāḍhyo mahānabhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य धर्मैकवसतेः शंकराराधनार्जितः । एको ऽहं चन्द्रसाराख्यः पुत्रो वत्सेशनन्दन
tasya dharmaikavasateḥ śaṃkarārādhanārjitaḥ / eko 'haṃ candrasārākhyaḥ putro vatseśanandana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽहं मित्त्रैः समं जातु देवयात्रामवेक्षितुम् । गतस्तत्रापरानाढ्यानद्राक्षं ददतो ऽर्थिषु
so 'haṃ mittraiḥ samaṃ jātu devayātrāmavekṣitum / gatastatrāparānāḍhyānadrākṣaṃ dadato 'rthiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो धनार्जनेच्छा मे प्रदानश्रद्धयोदभूत् । असंतुष्टस्य बह्व्यापि पित्रुपार्जितया श्रिया
tato dhanārjanecchā me pradānaśraddhayodabhūt / asaṃtuṣṭasya bahvyāpi pitrupārjitayā śriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन द्वीपान्तरं गन्तुम् अहम् अम्बुधिवर्त्मना । अरूढवान् प्रवहणं नानारत्नप्रपूरितम्
tena dvīpāntaraṃ gantum aham ambudhivartmanā / arūḍhavān pravahaṇaṃ nānāratnaprapūritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवेनेवानुकूलेन वायुना प्रेरितं च तत् । अल्पैर् एव दिनैः प्राप तं द्वीपं वहनं मम
daivenevānukūlena vāyunā preritaṃ ca tat / alpair eva dinaiḥ prāpa taṃ dvīpaṃ vahanaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राप्रतीतमुद्रिक्तरत्नव्यवहृतिं च माम् । बुद्ध्वा राजार्थलोभेन बद्ध्वा कारागृहे न्यधात्
tatrāpratītamudriktaratnavyavahṛtiṃ ca mām / buddhvā rājārthalobhena baddhvā kārāgṛhe nyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् गृहे दुष्कृतिभिः क्रन्दद्भिः क्षुत्तृडर्दितैः । प्रेतैर् इव स्थितो यावद् अहं निरयसंनिभे
tasmin gṛhe duṣkṛtibhiḥ krandadbhiḥ kṣuttṛḍarditaiḥ / pretair iva sthito yāvad ahaṃ nirayasaṃnibhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावदस्मत्कुलाभिज्ञस्तन्निवासी महावणिक् । महीधराख्यो राजानं मत्कृते तं व्यजिज्ञपत्
tāvadasmatkulābhijñastannivāsī mahāvaṇik / mahīdharākhyo rājānaṃ matkṛte taṃ vyajijñapat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लम्पानिवासिनो देव पुत्र एष वणिक्पतेः । निर्दोषस्य तदेतस्य बन्धनाद्ययशस्करम्
lampānivāsino deva putra eṣa vaṇikpateḥ / nirdoṣasya tadetasya bandhanādyayaśaskaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यादि बोधितस्तेन स मामुन्मोच्य बन्धनात् । आनाय्य चान्तिकं राजा सादरं सममानयत्
ityādi bodhitastena sa māmunmocya bandhanāt / ānāyya cāntikaṃ rājā sādaraṃ samamānayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो राजप्रसादेन तन्मित्त्रोपाश्रयेण च । तत्रासं महतः कुर्वन्व्यवहारानहं सुखी
tato rājaprasādena tanmittropāśrayeṇa ca / tatrāsaṃ mahataḥ kurvanvyavahārānahaṃ sukhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदात्र मधूद्यानयात्रायां दृष्टवान् अहम् । वणिजः शिखराख्यस्य तनयां वरकन्यकाम्
ekadātra madhūdyānayātrāyāṃ dṛṣṭavān aham / vaṇijaḥ śikharākhyasya tanayāṃ varakanyakām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया कंदर्पदर्पाब्धिलहर्येव हृतस् ततः । गत्वैव तत्पितुस्तस्मादहं याचितवांश् च ताम्
tayā kaṃdarpadarpābdhilaharyeva hṛtas tataḥ / gatvaiva tatpitustasmādahaṃ yācitavāṃś ca tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च क्षणं विचिन्त्यान्तस्तत्पिता माम् अभाषत । साक्षान्न युज्यते दातुमेषा मे ऽस्त्यत्र कारणम्
sa ca kṣaṇaṃ vicintyāntastatpitā mām abhāṣata / sākṣānna yujyate dātumeṣā me 'styatra kāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेतां सिंहलद्वीपमहं मातामहान्तिकम् । प्रहिणोम्युपयच्छस्व गत्वैनामर्थितां ततः
tadetāṃ siṃhaladvīpamahaṃ mātāmahāntikam / prahiṇomyupayacchasva gatvaināmarthitāṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संदेक्ष्यामि तथा तत्र यथैतत्तव सेत्स्यति । इत्य् उक्त्वा मां स संमान्य शिखरो व्यसृजद्गृहम्
saṃdekṣyāmi tathā tatra yathaitattava setsyati / ity uktvā māṃ sa saṃmānya śikharo vyasṛjadgṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येद्युश् च स तां कन्याम् आरोप्य सपरिच्छदाम् । यानपात्रे ऽब्धिमार्गेण प्राहिणोत् सिंहलान् प्रति
anyedyuś ca sa tāṃ kanyām āropya saparicchadām / yānapātre 'bdhimārgeṇa prāhiṇot siṃhalān prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यावदहं तत्र गन्तुमिच्छामि सोत्सुकः । तावद्विद्युन्निपातोग्रा वार्ता तत्रोदभूदियम्
atha yāvadahaṃ tatra gantumicchāmi sotsukaḥ / tāvadvidyunnipātogrā vārtā tatrodabhūdiyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखरस्य सुता येन याता प्रवहणेन तत् । मग्नमब्धौ न चैको ऽपि तत उत्तीर्णवानिति
śikharasya sutā yena yātā pravahaṇena tat / magnamabdhau na caiko 'pi tata uttīrṇavāniti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वार्तावात्यया भग्नधैर् यः प्रवहणाकुलः । अहं सद्यो निरालम्बे न्यपतं शोकसागरे
tadvārtāvātyayā bhagnadhair yaḥ pravahaṇākulaḥ / ahaṃ sadyo nirālambe nyapataṃ śokasāgare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृद्धैर् आश्वास्यमानश् च चित्तमाशाभिर् आक्षिपस्न् । अकार्षं निश्चयं ज्ञातुं तद्द्वीपगमने मतिम्
vṛddhair āśvāsyamānaś ca cittamāśābhir ākṣipasn / akārṣaṃ niścayaṃ jñātuṃ taddvīpagamane matim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अह राजप्रियो ऽप्य् अर्थैस्तैस्तैर् उपचितो ऽपि सन् । आरुह्याम्बुनिधौ पोतं गन्तुमारब्धवानहम्
aha rājapriyo 'py arthaistaistair upacito 'pi san / āruhyāmbunidhau potaṃ gantumārabdhavānaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छतश् च महाशब्दो मुञ्चन्धाराशरावलीः । उदतिष्ठन्ममाकस्माद्धोरो वारिदतस्करः
gacchataś ca mahāśabdo muñcandhārāśarāvalīḥ / udatiṣṭhanmamākasmāddhoro vāridataskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वायुना विरुद्धेन विधिनैव बलीयसा । उत्क्षिप्योत्क्षिप्य च मुहुर्भग्नं मे वहनं ततः
tadvāyunā viruddhena vidhinaiva balīyasā / utkṣipyotkṣipya ca muhurbhagnaṃ me vahanaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मग्ने ऽम्बुधौ परिजने धने च विधियोगतः । एकं प्रापि महत्काष्ठं पतितेन सता मया
magne 'mbudhau parijane dhane ca vidhiyogataḥ / ekaṃ prāpi mahatkāṣṭhaṃ patitena satā mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन प्रसारितेनेव धात्रा सपदि बाहुना । शनैर् वातवशाद् अब्धे पुलिनं प्राप्तवान् अहम्
tena prasāriteneva dhātrā sapadi bāhunā / śanair vātavaśād abdhe pulinaṃ prāptavān aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राधिरुह्य दुःखार्तो निन्दन्दैवमशङ्कितम् । स्वर्णलेशमहं प्रापं तटोपास्न्तच्युतस्थितम्
tatrādhiruhya duḥkhārto nindandaivamaśaṅkitam / svarṇaleśamahaṃ prāpaṃ taṭopāsntacyutasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्विक्रीयात्र निकटे ग्रामे कृत्वाशनादिकम् । क्रीतवस्त्रयुगो ऽत्याक्षमब्धिवाहक्लमं मनाक्
tadvikrīyātra nikaṭe grāme kṛtvāśanādikam / krītavastrayugo 'tyākṣamabdhivāhaklamaṃ manāk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दिशमजानानो दयिताविरही भ्रमन् । दृष्टवानस्मि सिकताशिवलिङ्गभृतां भुवम्
tato diśamajānāno dayitāvirahī bhraman / dṛṣṭavānasmi sikatāśivaliṅgabhṛtāṃ bhuvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचरन्मुनिकन्यायां तस्यां चाद्राक्षमेकतः । कन्यां लिङ्गार्चनव्यग्रां वनवेषे ऽपि शोभिनीम्
vicaranmunikanyāyāṃ tasyāṃ cādrākṣamekataḥ / kanyāṃ liṅgārcanavyagrāṃ vanaveṣe 'pi śobhinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो प्रिया सुसदृशी काप्येषा सैव किं भवेत् । कुतो वैतन् न तादृंशि भागधेयानि यन्मम
aho priyā susadṛśī kāpyeṣā saiva kiṃ bhavet / kuto vaitan na tādṛṃśi bhāgadheyāni yanmama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मां चिन्तयन्तं स सैवेयमिति दक्षिणम् । लोचनं वदति स्मैवं साह्लादं प्रस्फुरन्मुहुः
iti māṃ cintayantaṃ sa saiveyamiti dakṣiṇam / locanaṃ vadati smaivaṃ sāhlādaṃ prasphuranmuhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्वि प्रासादवासार्हा त्वमरण्ये ऽत्र का वद । इति पृष्टा ततः सा च मया नाह स्म किंचन
tanvi prāsādavāsārhā tvamaraṇye 'tra kā vada / iti pṛṣṭā tataḥ sā ca mayā nāha sma kiṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनिशापभयेनाथ लतागुल्मान्तराश्रितः । स्थितवानस्मि तां पश्यन्नवितृप्तेन चक्षुषा
muniśāpabhayenātha latāgulmāntarāśritaḥ / sthitavānasmi tāṃ paśyannavitṛptena cakṣuṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतार्चना सा च मुहुः सस्नेहं परिवृत्य माम् । पश्यन्ती विमृशन्ती च किंचित्प्रायात्ततः शनैः
kṛtārcanā sā ca muhuḥ sasnehaṃ parivṛtya mām / paśyantī vimṛśantī ca kiṃcitprāyāttataḥ śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतायां दृक्पथात्तस्यां तमोन्धा पश्यतो दिशः । निशाचक्राह्वसदृशी काप्यवस्था ममाभवत्
gatāyāṃ dṛkpathāttasyāṃ tamondhā paśyato diśaḥ / niśācakrāhvasadṛśī kāpyavasthā mamābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणाच्चाशङ्कितायातां तेजसार्कप्रभानिभाम् । सुतां मतङ्गस्य मुनेराबाल्याद्ब्रह्मचारिणीम्
kṣaṇāccāśaṅkitāyātāṃ tejasārkaprabhānibhām / sutāṃ mataṅgasya munerābālyādbrahmacāriṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमुनाख्यां तपः क्षामशरीरां दिव्यचक्षुषम् । साक्षाद्धृतिमिवापश्यमहं कल्याणदर्शनाम्
yamunākhyāṃ tapaḥ kṣāmaśarīrāṃ divyacakṣuṣam / sākṣāddhṛtimivāpaśyamahaṃ kalyāṇadarśanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा मामवददालम्ब्य चन्द्रसार धृतिं शृणु । शिखराख्यो वणिग्यो ऽसावस्ति द्वीपान्तरे महान्
sā māmavadadālambya candrasāra dhṛtiṃ śṛṇu / śikharākhyo vaṇigyo 'sāvasti dvīpāntare mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स रूपवत्यां जातायां कन्यायां सुहृदा किल । जिनरक्षितसंज्ञेन ज्ञानिनावादि भिक्षुणा
sa rūpavatyāṃ jātāyāṃ kanyāyāṃ suhṛdā kila / jinarakṣitasaṃjñena jñānināvādi bhikṣuṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं त्वया न देयेयं कन्यैषा ह्य् अन्यमातृका । दोषः स्यात्ते स्वयं दाने विहितं तादृशं हितम्
svayaṃ tvayā na deyeyaṃ kanyaiṣā hy anyamātṛkā / doṣaḥ syātte svayaṃ dāne vihitaṃ tādṛśaṃ hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तो भिक्षुणा सो ऽथ तां प्रदेयां सुतां वणिक् । तन्मातामहहस्तेन दातुम् ऐच्छत् त्वदर्थिताम्
ity ukto bhikṣuṇā so 'tha tāṃ pradeyāṃ sutāṃ vaṇik / tanmātāmahahastena dātum aicchat tvadarthitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः सा सिंहलद्वीपं तेन मातामहान्तिकम् । पित्रा विसृष्टा वहने भग्ने न्यपतदम्बुधौ
ataḥ sā siṃhaladvīpaṃ tena mātāmahāntikam / pitrā visṛṣṭā vahane bhagne nyapatadambudhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुर्बलेव चानीय दैवेनेव महोर्मिणा । वेलातटे समुद्रेण निक्षिप्ता सा वणिक्सुता
āyurbaleva cānīya daiveneva mahormiṇā / velātaṭe samudreṇa nikṣiptā sā vaṇiksutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत् पिता मे भगवान्मतङ्गमुनिरम्बुधौ । सशिष्यः स्नातुमायातो मृतकल्पां ददर्श ताम्
tāvat pitā me bhagavānmataṅgamunirambudhau / saśiṣyaḥ snātumāyāto mṛtakalpāṃ dadarśa tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स दयालुः समाश्वास्य तां स्वमाश्रममानयत् । यमुने तव पाल्येयमिति च न्यस्तवान्मयि
sa dayāluḥ samāśvāsya tāṃ svamāśramamānayat / yamune tava pālyeyamiti ca nyastavānmayi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेलातटादियं प्राप्ता मयेति स महामुनिः । नाम्ना तामकरोद्वेलां बालां मुनिजनप्रियाम्
velātaṭādiyaṃ prāptā mayeti sa mahāmuniḥ / nāmnā tāmakarodvelāṃ bālāṃ munijanapriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्स्नेहेन च चित्तं मे ऽपयस्नेहकृपामयः । ब्रह्मचर्यनिरस्तो ऽपि हा संसारो ऽद्य बाधते
tatsnehena ca cittaṃ me 'payasnehakṛpāmayaḥ / brahmacaryanirasto 'pi hā saṃsāro 'dya bādhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपाणिग्रहणां तां च नवयौवनशोभिनीम् । दूयते चन्द्रसारैतां दर्शं दर्शं मनो मम
āpāṇigrahaṇāṃ tāṃ ca navayauvanaśobhinīm / dūyate candrasāraitāṃ darśaṃ darśaṃ mano mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च प्राग्जन्मभार्या ते बुद्ध्वा च त्वाम् इहागतम् । प्रणिधानादहं पुत्र संप्राप्तैषा तवान्तिकम्
sā ca prāgjanmabhāryā te buddhvā ca tvām ihāgatam / praṇidhānādahaṃ putra saṃprāptaiṣā tavāntikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदागच्छोपयच्छस्व वेलां तामस्मदर्पिताम् । क्लेशो ऽनुभूतः साफल्यं भजतां युवयोर् अयम्
tadāgacchopayacchasva velāṃ tāmasmadarpitām / kleśo 'nubhūtaḥ sāphalyaṃ bhajatāṃ yuvayor ayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यानन्द्य गिरानभ्रवृष्ट्येव नयति स्म सा । यमुना मां भगवती मतङ्गस्याश्रमं पितुः
ityānandya girānabhravṛṣṭyeva nayati sma sā / yamunā māṃ bhagavatī mataṅgasyāśramaṃ pituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विज्ञप्तश् च तया तत्र तां मतङ्गमुनिः स मे । ददौ वेलां मनोराज्यसंपत्तिम् इव रूपिणीम्
vijñaptaś ca tayā tatra tāṃ mataṅgamuniḥ sa me / dadau velāṃ manorājyasaṃpattim iva rūpiṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तया समं तत्र वेलयाहं सुखस्थितः । एकदा तद्युतो ऽकार्षं जलकेलिं सरोम्भसि
tatas tayā samaṃ tatra velayāhaṃ sukhasthitaḥ / ekadā tadyuto 'kārṣaṃ jalakeliṃ sarombhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपश्यता सवेलेनाप्यवेलं क्षिपता जलम् । सिक्तः स्नानप्रवृत्तो ऽत्र स मतङ्गमुनिर्मया
apaśyatā savelenāpyavelaṃ kṣipatā jalam / siktaḥ snānapravṛtto 'tra sa mataṅgamunirmayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तेन कुपितः शापं सभार्ये मय्यपातयत् । वियोगो भविता पापौ दंपत्योर्युवयोर् इति
sa tena kupitaḥ śāpaṃ sabhārye mayyapātayat / viyogo bhavitā pāpau daṃpatyoryuvayor iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तया दीनगिरा वेलया पादलग्नया । प्रार्थितः स मुनिर्ध्यात्वा शापान्तं नौ समादिशत्
tatas tayā dīnagirā velayā pādalagnayā / prārthitaḥ sa munirdhyātvā śāpāntaṃ nau samādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जेता करेणुवेगेन यो ऽश्वरत्नयुगं बली । नरवाहनदत्तं तं भाविविद्याधरेश्वरम्
jetā kareṇuvegena yo 'śvaratnayugaṃ balī / naravāhanadattaṃ taṃ bhāvividyādhareśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रसार यदा द्रक्ष्यस्याराद्वत्सेश्वरात्मजम् । संगंस्यसे तदा शापाप्रशमाद्भार्ययानया
candrasāra yadā drakṣyasyārādvatseśvarātmajam / saṃgaṃsyase tadā śāpāpraśamādbhāryayānayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा स मतङ्गर्षिः कृत्वा स्नानादिकां क्रियाम् । दर्शनाय हरेर्व्योम्ना श्वेतद्वीपं गतो ऽभवत्
ity uktvā sa mataṅgarṣiḥ kṛtvā snānādikāṃ kriyām / darśanāya harervyomnā śvetadvīpaṃ gato 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याधरेण पादाग्राद्यः प्राप्तो धूर्जटेः पुरा । तस्मान्मया च बालत्वादात्तो यश्चूतपादपः
vidyādhareṇa pādāgrādyaḥ prāpto dhūrjaṭeḥ purā / tasmānmayā ca bālatvādātto yaścūtapādapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽयं सद्रत्ननिचितो दत्तो वामधुना मया । इत्य् उक्त्वा मां सभार्यं सा तत्रैव यमुनाप्यगात्
so 'yaṃ sadratnanicito datto vāmadhunā mayā / ity uktvā māṃ sabhāryaṃ sā tatraiva yamunāpyagāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाहं प्राप्तदयितो निर्विण्णो वनवासतः । वियोगभीतेरभवं स्वं देशं प्रति सोत्सुकः
athāhaṃ prāptadayito nirviṇṇo vanavāsataḥ / viyogabhīterabhavaṃ svaṃ deśaṃ prati sotsukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रवृत्तश् चागन्तुम् अहं प्राप्याम् बुधेस् तटम् । लब्धे वणिक्प्रवहणे भार्याम् आरोपयं पुरः
tataḥ pravṛttaś cāgantum ahaṃ prāpyām budhes taṭam / labdhe vaṇikpravahaṇe bhāryām āropayaṃ puraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं चारोढुमिच्छामि यावत्तावत् समीरणः । मुनिशापात्सुहृत्पोतं तं दूरमहरन्मम
svayaṃ cāroḍhumicchāmi yāvattāvat samīraṇaḥ / muniśāpātsuhṛtpotaṃ taṃ dūramaharanmama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पोतेन हृतभार्यस्य मोहो ऽपि विनिपत्य मे । लब्धच्छिद्र इवाहार्षीच्चेतनां विह्वलात्मनः
potena hṛtabhāryasya moho 'pi vinipatya me / labdhacchidra ivāhārṣīccetanāṃ vihvalātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽत्र तापसः कश्चिदागतो वीक्ष्य मूर्च्छितम् । कृपया मां समाश्वास्य नीतवानाश्रमं शनैः
tato 'tra tāpasaḥ kaścidāgato vīkṣya mūrcchitam / kṛpayā māṃ samāśvāsya nītavānāśramaṃ śanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्ट्वा चात्र यथावृत्तं श्रुत्वा शापविजृम्भितम् । बुद्ध्वा च सावधिं शापं धृतिबन्धं व्यधात्स मे
pṛṣṭvā cātra yathāvṛttaṃ śrutvā śāpavijṛmbhitam / buddhvā ca sāvadhiṃ śāpaṃ dhṛtibandhaṃ vyadhātsa me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽब्धौ भग्नवहनोत्तीर्णं प्राप्य वणिग्वरम् । सखायं मिलितो ऽभूवमन्विष्यंस्तां प्रियां पुनः
tato 'bdhau bhagnavahanottīrṇaṃ prāpya vaṇigvaram / sakhāyaṃ milito 'bhūvamanviṣyaṃstāṃ priyāṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शापक्षयाशया दत्तहस्तालम्बश् च दुर्गमान् । तांस्तानुल्लङ्घयन्देशान्दिवसांश् च बहूनहम्
śāpakṣayāśayā dattahastālambaś ca durgamān / tāṃstānullaṅghayandeśāndivasāṃś ca bahūnaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमाच् च वैशाखपुरं संप्राप्येदं श्रुतो मया । त्वं वत्सेश्वरसद्वंशमुकामणिरिहागतः
kramāc ca vaiśākhapuraṃ saṃprāpyedaṃ śruto mayā / tvaṃ vatseśvarasadvaṃśamukāmaṇirihāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टे च दूराद् धस्तिन्या विजिताश्वयुगे त्वयि । उज्झितः स मया शापभारो लघ्वन्तरात्मना
dṛṣṭe ca dūrād dhastinyā vijitāśvayuge tvayi / ujjhitaḥ sa mayā śāpabhāro laghvantarātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणाच् च संमुखायातामद्राक्षमिह तां प्रियाम् । वेलां वणिग्भिर् आनीतां तेन पोतेन साधुभिः
kṣaṇāc ca saṃmukhāyātāmadrākṣamiha tāṃ priyām / velāṃ vaṇigbhir ānītāṃ tena potena sādhubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तयाहं यमुनाप्रत्तसद्रत्नहस्तया । मिलितस्त्वत्प्रसादेन तीर्णशापमहार्णवः
tatas tayāhaṃ yamunāprattasadratnahastayā / militastvatprasādena tīrṇaśāpamahārṇavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतः प्रणन्तुं त्वामस्मि वत्सराजसुतागतः । निर्वृतो यामि चेदानीं स्वदेशं दयितायुतः
ataḥ praṇantuṃ tvāmasmi vatsarājasutāgataḥ / nirvṛto yāmi cedānīṃ svadeśaṃ dayitāyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति स वणिजि तस्मिन्न् आत्मवृत्तान्तम् उक्त्वा गतवति चरितार्थे चन्द्रसारे प्रणम्य । अभवद् अतिविनम्रो वत्सराजात्मजे ऽस्मिन् स किल रुचिरदेवो दृष्टमाहात्म्यहृष्टः
iti sa vaṇiji tasminn ātmavṛttāntam uktvā gatavati caritārthe candrasāre praṇamya / abhavad ativinamro vatsarājātmaje 'smin sa kila ruciradevo dṛṣṭamāhātmyahṛṣṭaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रादाच् च तां स्वभगिनीम् उपचारवृत्तिम् आलम्ब्य युक्तिमनुरागहृताय तस्मै । प्राग्दित्सितां सुसदृशीं स जयेन्द्रसेनां सद्यः करेणुतुरगोत्तमयुग्मयुक्ताम्
prādāc ca tāṃ svabhaginīm upacāravṛttim ālambya yuktimanurāgahṛtāya tasmai / prāgditsitāṃ susadṛśīṃ sa jayendrasenāṃ sadyaḥ kareṇuturagottamayugmayuktām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च तामादाय वधूं साश्ववशां रुचिरदेवमामन्त्र्य । नरवाहनदत्तः स्वां कौशाम्बीमाययौ नगरीम्
sa ca tāmādāya vadhūṃ sāśvavaśāṃ ruciradevamāmantrya / naravāhanadattaḥ svāṃ kauśāmbīmāyayau nagarīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यामास्त च विहरन्नन्दितवत्सेश्वरस्तया सहितः । अन्याभिश् च स सुखितो देवीभिर् मदनमञ्चुकाद्याभिः
tasyāmāsta ca viharannanditavatseśvarastayā sahitaḥ / anyābhiś ca sa sukhito devībhir madanamañcukādyābhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.