Somadeva: Kathasaritsagara 16.2

ब्रूहि वाञ्छसि यन्मत्तस्तत्कुर्याम् अपिदुष्करम् । इति प्रीताथ सावोचत्तां दाशीं राजकन्यका

brūhi vāñchasi yanmattastatkuryām apiduṣkaram / iti prītātha sāvocattāṃ dāśīṃ rājakanyakā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सा धीवरी प्राह रहस्तां याचिताभया । उद्यानदृष्टां त्वां देवि विना क्लाम्यति मे सुतः

tataḥ sā dhīvarī prāha rahastāṃ yācitābhayā / udyānadṛṣṭāṃ tvāṃ devi vinā klāmyati me sutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आशां प्रदर्श्य च मया प्राणत्यागात्स रक्ष्यते । तत्कृपा मयि चेत्तन्मे सुतं स्पर्शेन जीवय

āśāṃ pradarśya ca mayā prāṇatyāgātsa rakṣyate / tatkṛpā mayi cettanme sutaṃ sparśena jīvaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं तयोक्ता कैवर्तयोषिता सा नृपामजा । सलज्जा सानुरोधा च विमृश्यैवम् उवाच ताम्

evaṃ tayoktā kaivartayoṣitā sā nṛpāmajā / salajjā sānurodhā ca vimṛśyaivam uvāca tām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुप्तमानय तं तावन्नक्तं मन्मन्दिरं सुतम् । तच् छ्रुत्वैव प्रहृष्टा स ययौ दाशी सुतान्तिकम्

guptamānaya taṃ tāvannaktaṃ manmandiraṃ sutam / tac chrutvaiva prahṛṣṭā sa yayau dāśī sutāntikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नक्तं च सा यथाशक्ति स्वैर् अं रचितमण्डनम् । तमानिनाय तद्राजकन्यान्तःपुरमात्मजम्

naktaṃ ca sā yathāśakti svair aṃ racitamaṇḍanam / tamānināya tadrājakanyāntaḥpuramātmajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तं राजपुत्री सा सुप्रहारं चिरोत्सुकम् । हस् ते गृहीत्वा शयने कृतप्रीतिर्न्यवेशयत्

tatra taṃ rājaputrī sā suprahāraṃ cirotsukam / has te gṛhītvā śayane kṛtaprītirnyaveśayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्वासयाम् आस च तं क्लान्ताङ्गं विरहाग्निना । श्रीखण्डशिशिरस्पर्शकरसंवाहनेन सा

āśvāsayām āsa ca taṃ klāntāṅgaṃ virahāgninā / śrīkhaṇḍaśiśirasparśakarasaṃvāhanena sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि तेन सुधासिक्त इव दाशीसुतश्चिरम् । कृतार्थमानी विश्रान्तो जह्रे सपदि निद्रया

so 'pi tena sudhāsikta iva dāśīsutaściram / kṛtārthamānī viśrānto jahre sapadi nidrayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुप्ते चास्मिन् नृपसुता गत्वा सुष्वाप सान्यतः । युक्तिरञ्जितकैवर्तसुता रक्षितविप्लवा

supte cāsmin nṛpasutā gatvā suṣvāpa sānyataḥ / yuktirañjitakaivartasutā rakṣitaviplavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽस्य तत्करस्पर्शविगमप्रतिबोधिनः । हस्तोपनतविभ्रष्टां वल्लभां तामपश्यतः

tato 'sya tatkarasparśavigamapratibodhinaḥ / hastopanatavibhraṣṭāṃ vallabhāṃ tāmapaśyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निधिकुम्भीमिवातीव दरिद्रस्य विषादिनः । दाशसूनोर्निराशस्य सद्यः प्राणा विनिर्ययुः

nidhikumbhīmivātīva daridrasya viṣādinaḥ / dāśasūnornirāśasya sadyaḥ prāṇā viniryayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्बुद्ध्वागत्य निन्दन्ती सात्मानं राजकन्यका । प्रातस्तेन सहारोढुं चितां व्यवसिताभवत्

tadbuddhvāgatya nindantī sātmānaṃ rājakanyakā / prātastena sahāroḍhuṃ citāṃ vyavasitābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मलयसिंहो ऽस्याः पिता बुद्ध्वा नृपो ऽत्र तत् । एत्यानिवार्यां दृष्ट्वैतामाचम्यैवं वचो ऽब्रवीत्

tato malayasiṃho 'syāḥ pitā buddhvā nṛpo 'tra tat / etyānivāryāṃ dṛṣṭvaitāmācamyaivaṃ vaco 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि सत्यम् अहं भक्तो देवदेवे त्रिलोचने । तन् मे वदत कर्तव्यं लोकपाला यथोचितम्

yadi satyam ahaṃ bhakto devadeve trilocane / tan me vadata kartavyaṃ lokapālā yathocitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तवन्तं राजानं दिव्या वागेवम् अब्रवीत् । पूर्वभार्येयमेतस्य दाशयूनो भवत्सुता

ity uktavantaṃ rājānaṃ divyā vāgevam abravīt / pūrvabhāryeyametasya dāśayūno bhavatsutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रामे नागस्थलाख्ये हि महीधरसुतः पुरा । अभूद्बलधरो नाम ब्राह्मणो गुणवत्तरः

grāme nāgasthalākhye hi mahīdharasutaḥ purā / abhūdbaladharo nāma brāhmaṇo guṇavattaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स गते पितरि स्वर्गं हृतवित्तः स्वगोत्रजैः । विरक्तो भार्यया साकं जगाम द्युनदीतटम्

sa gate pitari svargaṃ hṛtavittaḥ svagotrajaiḥ / virakto bhāryayā sākaṃ jagāma dyunadītaṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहं त्यक्ष्यन्निराहारः स्थितस् तत्र विलोक्य सः । दाशान् भक्षयतो मत्स्यान् मनसा श्रद्दधे क्षुधा

dehaṃ tyakṣyannirāhāraḥ sthitas tatra vilokya saḥ / dāśān bhakṣayato matsyān manasā śraddadhe kṣudhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽत्र पञ्चतां यातं तत्संकल्पकलङ्कितम् । स्वभार्या शुद्धसंकल्पा तपःस्थैव तमन्वगात्

tato 'tra pañcatāṃ yātaṃ tatsaṃkalpakalaṅkitam / svabhāryā śuddhasaṃkalpā tapaḥsthaiva tamanvagāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एष जातः संकल्पदोषाद्दाशकुले द्विजः । भार्यास्य सा च सुतपा जातैषा ते सुता नृप

sa eṣa jātaḥ saṃkalpadoṣāddāśakule dvijaḥ / bhāryāsya sā ca sutapā jātaiṣā te sutā nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेतं पूर्वभर्तारं राजन्नेषा त्वदात्मजा । जीवयत्वायुषो ऽर्धेन गतायुषमनिन्दिता

tadetaṃ pūrvabhartāraṃ rājanneṣā tvadātmajā / jīvayatvāyuṣo 'rdhena gatāyuṣamaninditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्तपःप्रभावाद्धि तत्तीर्थप्रमयात् तथा । पूतो ऽयं तव जामाता भूत्वा राजा भविष्यति

etattapaḥprabhāvāddhi tattīrthapramayāt tathā / pūto 'yaṃ tava jāmātā bhūtvā rājā bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तो दिव्यया वाचा सुप्रहाराय तां सुताम् । दत्तायुरर्धां च ददौ तस्मै लब्धासवे नृपः

ity ukto divyayā vācā suprahārāya tāṃ sutām / dattāyurardhāṃ ca dadau tasmai labdhāsave nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्दत्तैर् भूमिहस्यश्वरत्नैर् भूत्वा स भूपतिः । सुप्रहारः कृती तस्थौ प्राप्य भार्यां तदात्मजाम्

taddattair bhūmihasyaśvaratnair bhūtvā sa bhūpatiḥ / suprahāraḥ kṛtī tasthau prāpya bhāryāṃ tadātmajām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्राग्जन्मसंबन्धः प्रायः प्रीत्यै शरीरिणाम् । किं चैवं चौरसंबद्धाप्य् अत्रेयं श्रूयतां कथा

evaṃ prāgjanmasaṃbandhaḥ prāyaḥ prītyai śarīriṇām / kiṃ caivaṃ caurasaṃbaddhāpy atreyaṃ śrūyatāṃ kathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयोध्यायामभूद्राजा वीरबाहुरिति श्रुतः । यो ररक्ष स्वसंताननिर्विशेषं सदा प्रजाः

ayodhyāyāmabhūdrājā vīrabāhuriti śrutaḥ / yo rarakṣa svasaṃtānanirviśeṣaṃ sadā prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचित् तं च राजानम् एत्य पौरा व्यजिज्ञपन् । चौरा मुष्णन्ति नगरीम् इमां प्रतिनिशं प्रभो

kadācit taṃ ca rājānam etya paurā vyajijñapan / caurā muṣṇanti nagarīm imāṃ pratiniśaṃ prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जाग्रद्भिर् अपि चास्माभिः शक्या लक्षयितुं न ते । तच् छ्रुत्वा स्थापयाम् आस सो ऽत्र चारान् नृपो निशि

jāgradbhir api cāsmābhiḥ śakyā lakṣayituṃ na te / tac chrutvā sthāpayām āsa so 'tra cārān nṛpo niśi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ऽपि प्रापुर्न यच्चौरान्न चाशाम्यदुपद्रवः । तेन राजा स्वयं रात्रौ तदन्वेष्टुं विनिर्ययौ

te 'pi prāpurna yaccaurānna cāśāmyadupadravaḥ / tena rājā svayaṃ rātrau tadanveṣṭuṃ viniryayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकाकी खडहस्तश् च परिभ्राम्यन्स सर्वतः । संचरन्तं ददर्शैकं प्राकारोपरि पूरुषम्

ekākī khaḍahastaś ca paribhrāmyansa sarvataḥ / saṃcarantaṃ dadarśaikaṃ prākāropari pūruṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भयाल्लघुपदन्यासं काकचञ्चललोचनम् । मृगारिम् इव पश्यन्तं मुहुर्वलितकंधरम्

bhayāllaghupadanyāsaṃ kākacañcalalocanam / mṛgārim iva paśyantaṃ muhurvalitakaṃdharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकोषासिविनिर्यातैर् लक्षितं खड्गरश्मिभिः । ताररत्नापहारार्थम् इव सेरण रज्जुभिः

vikoṣāsiviniryātair lakṣitaṃ khaḍgaraśmibhiḥ / tāraratnāpahārārtham iva seraṇa rajjubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा चाचिन्तयद्राजा चौरो ऽयं वेद्मि निश्चितम् । ध्रुवमेकचरेणेयं मुष्यते ऽनेन मे पुरी

dṛṣṭvā cācintayadrājā cauro 'yaṃ vedmi niścitam / dhruvamekacareṇeyaṃ muṣyate 'nena me purī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यालोच्य नृपश्चौरं चतुरस्तम् उपागमत् । चौरो ऽपि स तमप्राक्षीत्सशङ्कं को भवानिति

ityālocya nṛpaścauraṃ caturastam upāgamat / cauro 'pi sa tamaprākṣītsaśaṅkaṃ ko bhavāniti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो राजाब्रवीदेतं बहुव्यसनदुर्भरः । अहं साहसिकश्चौरस्त्वं च मे ब्रूहि को भवान्

tato rājābravīdetaṃ bahuvyasanadurbharaḥ / ahaṃ sāhasikaścaurastvaṃ ca me brūhi ko bhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चौरो ऽप्युवाचैकचरस्तस्करो ऽहं महाधनः । तदेहि मद्गृहं यावद्धनेच्छां पूरयामि ते

cauro 'pyuvācaikacarastaskaro 'haṃ mahādhanaḥ / tadehi madgṛhaṃ yāvaddhanecchāṃ pūrayāmi te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा दस्युना तेन समं राजा तथेति सः । ययौ वनान्तस् तद्वेश्म क्ष्मातले खातनिर्मितम्

tac chrutvā dasyunā tena samaṃ rājā tatheti saḥ / yayau vanāntas tadveśma kṣmātale khātanirmitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिष्ठितं वरस्त्रीभिर् भूरिरत्नप्रकाशितम् । सदा नवोपभोगं च भुजंगनगरोपमम्

adhiṣṭhitaṃ varastrībhir bhūriratnaprakāśitam / sadā navopabhogaṃ ca bhujaṃganagaropamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गर्भगृहं तस्मिन् प्रविष्टे तस्करे नृपम् । बाह्यस्थानस्थितं दासी तम् एका सकृपाभ्यधात्

tato garbhagṛhaṃ tasmin praviṣṭe taskare nṛpam / bāhyasthānasthitaṃ dāsī tam ekā sakṛpābhyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वासि प्रविष्टो निर्याहि शीघ्रं विश्वस्तघातकः । हन्यादेकचरो हि त्वां प्रतिभेदभयादयम्

kvāsi praviṣṭo niryāhi śīghraṃ viśvastaghātakaḥ / hanyādekacaro hi tvāṃ pratibhedabhayādayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा निर्गतो राजा द्रुतं गत्वा स्वमन्दिरम् । सेनापतिं समाहूय ससैन्यः पुनराययौ

tac chrutvā nirgato rājā drutaṃ gatvā svamandiram / senāpatiṃ samāhūya sasainyaḥ punarāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगत्य रुद्ध्वा तद्वेश्म शूरानन्तः प्रवेश्य च । हृतार्थसंचयं चौरमवष्टभ्यानिनाय तम्

āgatya ruddhvā tadveśma śūrānantaḥ praveśya ca / hṛtārthasaṃcayaṃ cauramavaṣṭabhyānināya tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतायां निशि तेनाथ स राज्ञादिष्टनिग्रहः । चौरो विपणिमध्येन वध्यभूमिमनीयत

gatāyāṃ niśi tenātha sa rājñādiṣṭanigrahaḥ / cauro vipaṇimadhyena vadhyabhūmimanīyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीयमानं च तं तत्र दृष्ट्वा दृष्ट्यनुरागिणी । वणिक्सुतैका पितरं तत्क्षणं स्वम् अभाषत

nīyamānaṃ ca taṃ tatra dṛṣṭvā dṛṣṭyanurāgiṇī / vaṇiksutaikā pitaraṃ tatkṣaṇaṃ svam abhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽयं वध्यभुवं तात नीयते दत्तडिण्डिमः । असौ चेत् स्यान् न मे भर्ता तन् मृतां विद्धि माम् इति

yo 'yaṃ vadhyabhuvaṃ tāta nīyate dattaḍiṇḍimaḥ / asau cet syān na me bhartā tan mṛtāṃ viddhi mām iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीक्ष्याथ दुर्निवारां तां गत्वा भूपं स तत्पिता । द्रव्यकोट्यापि चौरस्य तस्य मुक्तिमयाचत

vīkṣyātha durnivārāṃ tāṃ gatvā bhūpaṃ sa tatpitā / dravyakoṭyāpi caurasya tasya muktimayācata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूपो ऽपि तस्मै वणिजे चुक्रोध न तु तस्करम् । तं मुमोचाविलम्ब्यैव शूलायां तं न्यवेशयत्

bhūpo 'pi tasmai vaṇije cukrodha na tu taskaram / taṃ mumocāvilambyaiva śūlāyāṃ taṃ nyaveśayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सा वामदत्ताख्या वणिक्कन्या कलेवरम् । चौरस्यादाय तस्याग्निं प्रविवेशानुरागतः

tataḥ sā vāmadattākhyā vaṇikkanyā kalevaram / caurasyādāya tasyāgniṃ praviveśānurāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्राग्जन्मसंबन्धपरायत् तेषु जन्तुषु । भावि को वस्त्व् अतिक्रामेत् को वा किं कस्य वारयेत्

evaṃ prāgjanmasaṃbandhaparāyat teṣu jantuṣu / bhāvi ko vastv atikrāmet ko vā kiṃ kasya vārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात्पुत्रस्य ते कापि पूर्वसंबन्धनिर्मिता । अवन्तिवर्धनस्यैषा राजन्सुरतमञ्जरी

tasmātputrasya te kāpi pūrvasaṃbandhanirmitā / avantivardhanasyaiṣā rājansuratamañjarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथा कथमेतस्य राजसूनोः सुजन्मनः । मातङ्ग्यामिह तस्यां स्यादभिष्वङ्गो ऽयमीदृशः

anyathā kathametasya rājasūnoḥ sujanmanaḥ / mātaṅgyāmiha tasyāṃ syādabhiṣvaṅgo 'yamīdṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादुत्पलहस्तः स मातङ्गस्तत्पिता प्रभो । तां सुतां याच्यतां तावत् पश्यामः किं ब्रवीत्यसौ

tasmādutpalahastaḥ sa mātaṅgastatpitā prabho / tāṃ sutāṃ yācyatāṃ tāvat paśyāmaḥ kiṃ bravītyasau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तो मया राजा पालकः प्राहिणोत्तदा । दूतानुत्पलहस्ताय तां कन्यां तत्र याचितुम्

evam ukto mayā rājā pālakaḥ prāhiṇottadā / dūtānutpalahastāya tāṃ kanyāṃ tatra yācitum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च तैर् याचितो दूतैर् मातङ्गो निजगाद तान् । एतन्मे ऽभिमतं किं तु यो भोजयति मद्गृहे

sa ca tair yācito dūtair mātaṅgo nijagāda tān / etanme 'bhimataṃ kiṃ tu yo bhojayati madgṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टादशसहस्राणि विप्राणां पुरवासिनाम् । तस्मै मयासौ दातव्या सुता सुरतमञ्जरी

aṣṭādaśasahasrāṇi viprāṇāṃ puravāsinām / tasmai mayāsau dātavyā sutā suratamañjarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच् छ्रुत्वा वचस् तस्य सप्रतिज्ञं तथैव ते । आगत्य दूता राज्ञे तत्पालकाय न्यवेदयन्

etac chrutvā vacas tasya sapratijñaṃ tathaiva te / āgatya dūtā rājñe tatpālakāya nyavedayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्सकारणं मत्वा संघाट्य ब्राह्मणान् पुरि । उज्जयिन्यां समाख्यातवृत्तान्तः क्षितिपो ऽब्रवीत्

etatsakāraṇaṃ matvā saṃghāṭya brāhmaṇān puri / ujjayinyāṃ samākhyātavṛttāntaḥ kṣitipo 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुङ्ग्ध्वमुत्पलहस् तस्य मातङ्गस्येह वेश्मनि । अष्टादशसहस्राणि यूयं नेच्छेयमन्यथा

bhuṅgdhvamutpalahas tasya mātaṅgasyeha veśmani / aṣṭādaśasahasrāṇi yūyaṃ neccheyamanyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्ता भूभृता भीताश्चण्डालान्नाच् च ते द्विजाः । कर्तव्यमूढाः संश्रित्य महाकालं व्यधुस्तपः

ity uktā bhūbhṛtā bhītāścaṇḍālānnāc ca te dvijāḥ / kartavyamūḍhāḥ saṃśritya mahākālaṃ vyadhustapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नमुत्पलहस् तस्य गृहे भुङ्ग्ध्वमशङ्किताः । विद्याधरो ह्य् अयं नायं चण्डालः सकुटुम्बकः

annamutpalahas tasya gṛhe bhuṅgdhvamaśaṅkitāḥ / vidyādharo hy ayaṃ nāyaṃ caṇḍālaḥ sakuṭumbakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति स्वप्ने समादिष्टा विप्रास्ते तेन शंभुना । उत्थाय गत्वा राज्ञे तदाख्याय पुनरब्रुवन्

iti svapne samādiṣṭā viprāste tena śaṃbhunā / utthāya gatvā rājñe tadākhyāya punarabruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चण्डालवाटाद् अन्यत्र शुद्धम् अन्नं पचत्व् असौ । राजन्न् उत्पलहस्तो ऽत्र ततस् तद्भुञ्ज्महे वयम्

caṇḍālavāṭād anyatra śuddham annaṃ pacatv asau / rājann utpalahasto 'tra tatas tadbhuñjmahe vayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वोत्पलहस् तस्य राजा सो ऽन्यं गृहं व्यधात् । प्रीतश् च कारुभिः शुद्धैस्तत्रास्यान्नमपाचयत्

tac chrutvotpalahas tasya rājā so 'nyaṃ gṛhaṃ vyadhāt / prītaś ca kārubhiḥ śuddhaistatrāsyānnamapācayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नाते चोत्पलहस् ते ऽस्मिञ् शुद्धवस्त्रे पुरः स्थिते । तत्राष्टादशभिर् भुक्तं सहस्रैर् अग्रजन्मनाम्

snāte cotpalahas te 'smiñ śuddhavastre puraḥ sthite / tatrāṣṭādaśabhir bhuktaṃ sahasrair agrajanmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुक्तेषु तेषु चोपेत्य राजानं राष्ट्रसंनिधौ । प्रणम्योत्पलहस्तो ऽसौ पालकं तम् अभाषत

bhukteṣu teṣu copetya rājānaṃ rāṣṭrasaṃnidhau / praṇamyotpalahasto 'sau pālakaṃ tam abhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभवद्गौरिमुण्डाख्यो धुर्यां विद्याधरेश्वरः । मतङ्गदेवनामाहं तस्याभूवं समाश्रितः

abhavadgaurimuṇḍākhyo dhuryāṃ vidyādhareśvaraḥ / mataṅgadevanāmāhaṃ tasyābhūvaṃ samāśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्यां सुरतमञ्जर्यां सुतायां मम भूपते । उत्पन्नायां स मां गुप्तं गौरिमुण्डो ऽब्रवीदिदम्

asyāṃ suratamañjaryāṃ sutāyāṃ mama bhūpate / utpannāyāṃ sa māṃ guptaṃ gaurimuṇḍo 'bravīdidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरवाहनदत्ताख्यो यो ऽयं वत्सेश्वरात्मजः । भविष्यच्चक्रवर्तीह सो ऽस्माकं कथ्यते सुरैः

naravāhanadattākhyo yo 'yaṃ vatseśvarātmajaḥ / bhaviṣyaccakravartīha so 'smākaṃ kathyate suraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्यावच् चक्रवर्तित्वं न प्राप्तः कण्टकः स नः । तावत् स्वमायया गत्वा तं निपातय मा चिरम्

tadyāvac cakravartitvaṃ na prāptaḥ kaṇṭakaḥ sa naḥ / tāvat svamāyayā gatvā taṃ nipātaya mā ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यहं गौरिमुण्डेन पापेन प्रेरितस्तदा । तदर्थं नभसा गच्छन् पुरो ऽपश्यं महेश्वरम्

ityahaṃ gaurimuṇḍena pāpena preritastadā / tadarthaṃ nabhasā gacchan puro 'paśyaṃ maheśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स मां सद्यो ऽशपत्क्रुद्धः कृत्वा हुंकारमीश्वरः । महात्मनि जने पाप कथं पापं चिकीर्षसि

sa māṃ sadyo 'śapatkruddhaḥ kṛtvā huṃkāramīśvaraḥ / mahātmani jane pāpa kathaṃ pāpaṃ cikīrṣasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदनेनैव देहेन भार्यादुहितृसंयुतः । गच्छोज्जयिन्यां चण्डालमध्ये निपत दुर्मते

tadanenaiva dehena bhāryāduhitṛsaṃyutaḥ / gacchojjayinyāṃ caṇḍālamadhye nipata durmate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टादशसहस्राणि विप्राणां पुरवासिनाम् । तनयादानशुल्केन यदा ते भोजयिष्यति

aṣṭādaśasahasrāṇi viprāṇāṃ puravāsinām / tanayādānaśulkena yadā te bhojayiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहेषु कश्चिच् छापस्य तदान्तस् ते भविष्यति । दातव्या च त्वया तस्मै सुता तच्छुल्कदायिने

gṛheṣu kaścic chāpasya tadāntas te bhaviṣyati / dātavyā ca tvayā tasmai sutā tacchulkadāyine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वान्तर्हिते शंभावेषो ऽस्मि पतितस्तदा । अन्येषूत्पलहस्ताख्यो न च तैः संकरो मम

ity uktvāntarhite śaṃbhāveṣo 'smi patitastadā / anyeṣūtpalahastākhyo na ca taiḥ saṃkaro mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य शान्तः स शापो मे त्वत्पुत्रस्य प्रसादतः । तन्मयेयं सुता दत्ता तस्मै सुरतमञ्जरी

adya śāntaḥ sa śāpo me tvatputrasya prasādataḥ / tanmayeyaṃ sutā dattā tasmai suratamañjarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदानीं चैष गच्छामि निजं वैद्याधरं पदम् । नरवाहनदत्तस्य सेवार्थं चक्रवर्तिनः

idānīṃ caiṣa gacchāmi nijaṃ vaidyādharaṃ padam / naravāhanadattasya sevārthaṃ cakravartinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वैवार्पितसुतः खमुत्पत्त्याङ्गनायुतः । आगान्मतङ्गदेवो ऽसौ देव त्वच्चरणान्तिकम्

ity uktvaivārpitasutaḥ khamutpattyāṅganāyutaḥ / āgānmataṅgadevo 'sau deva tvaccaraṇāntikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजापि पालको ज्ञाततत्त्वो हृष्टस्ततो व्यधात् । तस्याः सुरतमञ्जर्या विवाहं स्वसुतस्य च

rājāpi pālako jñātatattvo hṛṣṭastato vyadhāt / tasyāḥ suratamañjaryā vivāhaṃ svasutasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पुत्रो ऽपि च तां भार्यां प्राप्य विद्याधरीमभूत् । मनोरथाधिकावाप्तिकृतार्थो ऽवन्तिवर्धनः

tatputro 'pi ca tāṃ bhāryāṃ prāpya vidyādharīmabhūt / manorathādhikāvāptikṛtārtho 'vantivardhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदा च कुमारो ऽसौ सुप्तो हर्म्ये समं तया । निशाक्षये प्रबुद्धस्तामकस्मान्नैक्षत प्रियाम्

ekadā ca kumāro 'sau supto harmye samaṃ tayā / niśākṣaye prabuddhastāmakasmānnaikṣata priyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचित्य चैताम् अप्राप्य तथा क्रन्दन्नतप्यत । यथोपेत्य पिताप्यस्य राजाभूद्भृशविह्वलः

vicitya caitām aprāpya tathā krandannatapyata / yathopetya pitāpyasya rājābhūdbhṛśavihvalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षितेयं पुरी नास्यां निशायां प्रविशेत्परः । ध्रुवं हृता सा केनापि पापेनाकाशचारिणा

rakṣiteyaṃ purī nāsyāṃ niśāyāṃ praviśetparaḥ / dhruvaṃ hṛtā sā kenāpi pāpenākāśacāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्याद्यस्मासु जल्पत्सु मिलितेष्व् अत्र तत्क्षणम् । विद्याधरो धूमशिखो यौष्माको ऽवातरद्दिवः

ityādyasmāsu jalpatsu militeṣv atra tatkṣaṇam / vidyādharo dhūmaśikho yauṣmāko 'vātaraddivaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनेह सो ऽयमानीतः कुमारो ऽवन्तिवर्धनः । अहं चाख्याय वृत्तान्तं मार्गितः पालकान्नृपात्

teneha so 'yamānītaḥ kumāro 'vantivardhanaḥ / ahaṃ cākhyāya vṛttāntaṃ mārgitaḥ pālakānnṛpāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैषा चात्र स्थिता पित्रा समं सुरतमञ्जरी । वृत्तान्त ईदृशश्चास्या देवो जानात्यतः परम्

saiṣā cātra sthitā pitrā samaṃ suratamañjarī / vṛttānta īdṛśaścāsyā devo jānātyataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं पालकमन्त्रिनि कथयित्वा भरतरोहके विरते । नरवाहनदत्ताग्रे मतङ्गदेवं सभासदो ऽपृच्छन्

itthaṃ pālakamantrini kathayitvā bharatarohake virate / naravāhanadattāgre mataṅgadevaṃ sabhāsado 'pṛcchan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्मै भवता दत्ता ब्रूहि त्वं सुरतमञ्जरीयमिति । सो ऽप्याह स्म मयैषा दत्तैवावन्तिवर्धनायेति

kasmai bhavatā dattā brūhi tvaṃ suratamañjarīyamiti / so 'pyāha sma mayaiṣā dattaivāvantivardhanāyeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं ब्रूहि हरसि कस्मादेतामिति चेत्यको ऽथ तैः पृष्टः । आदौ मह्यं मात्रा वाचा दत्तेयमित्यवादीत्सः

tvaṃ brūhi harasi kasmādetāmiti cetyako 'tha taiḥ pṛṣṭaḥ / ādau mahyaṃ mātrā vācā datteyamityavādītsaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सति जनके का माता तद्दाने ऽप्य् अस्ति को ऽत्र तव साक्षी । तदियं परदारास्ते पापेति तमूचुरित्यकं सभ्याः

sati janake kā mātā taddāne 'py asti ko 'tra tava sākṣī / tadiyaṃ paradārāste pāpeti tamūcurityakaṃ sabhyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तैश् च निरुत्तरीकृतस्य प्रसभं निग्रहमित्यकस्य तस्य । नरवाहनदत्तचक्रवर्ती कुपितो दुर्विनयात्समादिदेश

iti taiś ca niruttarīkṛtasya prasabhaṃ nigrahamityakasya tasya / naravāhanadattacakravartī kupito durvinayātsamādideśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्यैकमेतमपराधमिह क्षमस्व स्यालो हि ते मदनवेगसुतः किलासौ । इत्यर्थितो मुनिवरैर् अथ कश्यपाद्यै राजा कथंचिदपभर्त्स्य स तं मुमोच

asyaikametamaparādhamiha kṣamasva syālo hi te madanavegasutaḥ kilāsau / ityarthito munivarair atha kaśyapādyai rājā kathaṃcidapabhartsya sa taṃ mumoca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् अपिच मातुलपुत्रं निजपत्न्यावन्तिवर्धनं युक्तम् । वायुपथहस्तनिहितं सचिवयुतं प्राहिणोत्स्वपुरीम्

tam apica mātulaputraṃ nijapatnyāvantivardhanaṃ yuktam / vāyupathahastanihitaṃ sacivayutaṃ prāhiṇotsvapurīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.