Library·Somadeva: Kathasaritsagara·18·18.3
इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे विषमशीललम्बके दितीयस् तरङ्गः । तृतीयस् तरङ्गः । ततः स विक्रमादित्यो जयसैन्यमवाप तत् । अधिष्ठितं स्वसेनान्या तेन विक्रमशक्तिना
iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare viṣamaśīlalambake ditīyas taraṅgaḥ / tṛtīyas taraṅgaḥ / tataḥ sa vikramādityo jayasainyamavāpa tat / adhiṣṭhitaṃ svasenānyā tena vikramaśaktinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्रागतेन तेनैव सोत्केन प्रणतात्मना । सराजकेन सहितः स्वबलं स विवेश च
agrāgatena tenaiva sotkena praṇatātmanā / sarājakena sahitaḥ svabalaṃ sa viveśa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौडः शक्तिकुमारो ऽयं कर्णाटो ऽयं जयध्वजः । लाटो विजयवर्मायं काश्मीरो ऽयं सुनन्दनः
gauḍaḥ śaktikumāro 'yaṃ karṇāṭo 'yaṃ jayadhvajaḥ / lāṭo vijayavarmāyaṃ kāśmīro 'yaṃ sunandanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोपालः सिन्धुराजो ऽयं भिल्लो विन्ध्यबलो ऽप्य् अयम् । निर्मूकः परसीको ऽयं नृपः प्रणमति प्रभो
gopālaḥ sindhurājo 'yaṃ bhillo vindhyabalo 'py ayam / nirmūkaḥ parasīko 'yaṃ nṛpaḥ praṇamati prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यास्थाने नृपान्सो ऽत्र प्रतीहारनिवेदितान् । सम्राट् संमानयाम् आस सामन्तान्सैनिकानपि
ityāsthāne nṛpānso 'tra pratīhāraniveditān / samrāṭ saṃmānayām āsa sāmantānsainikānapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंहलेन्रसुतादिव्यकन्याहेममृगांश् च तान् । यथार्हं सत्करोति स्म स सविक्रमशक्तिकान्
siṃhalenrasutādivyakanyāhemamṛgāṃś ca tān / yathārhaṃ satkaroti sma sa savikramaśaktikān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैः समं सबलो ऽन्येद्युः प्रतस्थे च ततः कृती । स राजा विक्रमादित्यः प्राप चोज्जयिनीं पुरीम्
taiḥ samaṃ sabalo 'nyedyuḥ pratasthe ca tataḥ kṛtī / sa rājā vikramādityaḥ prāpa cojjayinīṃ purīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संमानितविसृष्टेषु स्वदेशानथ राजसु । जगदानन्दिनि प्राप्ते वसन्तसमयोत्सवे
saṃmānitavisṛṣṭeṣu svadeśānatha rājasu / jagadānandini prāpte vasantasamayotsave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लतासु पुष्पाभरणैर् मण्डनं कुर्वतीष्विव । तन्वतीष्विव संगीतं भृङ्गयोषित्सु गुञ्जितैः
latāsu puṣpābharaṇair maṇḍanaṃ kurvatīṣviva / tanvatīṣviva saṃgītaṃ bhṛṅgayoṣitsu guñjitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृत्यन्तीष्विव चाश्लिष्टमरुत्सु वनराजिषु । पिकेषु कलशब्देषु मङ्गलानि पठत्स्विव
nṛtyantīṣviva cāśliṣṭamarutsu vanarājiṣu / pikeṣu kalaśabdeṣu maṅgalāni paṭhatsviva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽत्र ता विक्रमादित्यः परिणिन्ये शुभे ऽहनि । सिंहलेश्वरकन्यां तां ते च द्वे दिव्यकन्यके
so 'tra tā vikramādityaḥ pariṇinye śubhe 'hani / siṃhaleśvarakanyāṃ tāṃ te ca dve divyakanyake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंहलेश्वरकन्याया ज्येष्ठो भ्राता सहागतः । सिंहवर्मा ददौ वेद्यां महान्तं रत्नसंचयम्
siṃhaleśvarakanyāyā jyeṣṭho bhrātā sahāgataḥ / siṃhavarmā dadau vedyāṃ mahāntaṃ ratnasaṃcayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कालमेत्य च तयोर् यक्षिणी दिव्यकन्ययोः । असंख्यान्रत्नराशीन्सा ददौ मदनमञ्जरी
tatkālametya ca tayor yakṣiṇī divyakanyayoḥ / asaṃkhyānratnarāśīnsā dadau madanamañjarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्ताहं गन्तुमानृण्यं देव त्वत्सुकृतस्य किम् । किं तु दर्शयितुं भक्तिं नैतत्किंचित्कृतं मया
śaktāhaṃ gantumānṛṇyaṃ deva tvatsukṛtasya kim / kiṃ tu darśayituṃ bhaktiṃ naitatkiṃcitkṛtaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्प्रसादो ऽनयोः कार्यः कन्ययोर् हरिणस्य च । इत्य् उक्त्वा च तिरो ऽभूत्सा यक्षी राज्ञाभिपूजिता
tatprasādo 'nayoḥ kāryaḥ kanyayor hariṇasya ca / ity uktvā ca tiro 'bhūtsā yakṣī rājñābhipūjitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः संप्राप्य भार्यास्ताः सद्वीपां च महीं कृती । शशास विक्रमादित्यो राजा राज्यमकण्टकम्
tataḥ saṃprāpya bhāryāstāḥ sadvīpāṃ ca mahīṃ kṛtī / śaśāsa vikramādityo rājā rājyamakaṇṭakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखितश्चास्त विहरंस्तदा चोद्यानभूमिषु । ग्रीष्मे जलेषु सरसां धारायन्त्रगृहेषु च
sukhitaścāsta viharaṃstadā codyānabhūmiṣu / grīṣme jaleṣu sarasāṃ dhārāyantragṛheṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षास्वन्तःपुरेषूद्यन्मृदङ्गरवहारिषु । शरदीन्दूदयापानहृद्यहर्म्यतलेष्व् अपि
varṣāsvantaḥpureṣūdyanmṛdaṅgaravahāriṣu / śaradīndūdayāpānahṛdyaharmyataleṣv api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्तीर्णसुखशय्येषु कालागुरुसुगन्धिषु । वासवेश्मसु हेमन्ते च नृपो ऽन्तःपुरैर् वृतः
āstīrṇasukhaśayyeṣu kālāgurusugandhiṣu / vāsaveśmasu hemante ca nṛpo 'ntaḥpurair vṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्येदृशस्य राज्ञश् च नगरस्वामिसंज्ञकः । बभूव ग्रामशतभुक् चित्रकृज्जितविश्वकृत्
tasyedṛśasya rājñaś ca nagarasvāmisaṃjñakaḥ / babhūva grāmaśatabhuk citrakṛjjitaviśvakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स द्व्यहेन द्व्यहेनास्मै राज्ञे प्राभृतपुत्रिकाम् । लिखित्वान्यान्यया रूपभङ्ग्या चित्रकरो ददौ
sa dvyahena dvyahenāsmai rājñe prābhṛtaputrikām / likhitvānyānyayā rūpabhaṅgyā citrakaro dadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा चोत्सववशाद्विस्मृत्य लिखिता न सा । तेन चित्रकृता दैवात्पुत्रिका नृपतेः कृते
ekadā cotsavavaśādvismṛtya likhitā na sā / tena citrakṛtā daivātputrikā nṛpateḥ kṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्ते च प्राभृतदिने स्मृत्वा यावत् समाकुलः । आस्ते चित्रकरो हा किं ढौकयेयं प्रभोरिति
prāpte ca prābhṛtadine smṛtvā yāvat samākulaḥ / āste citrakaro hā kiṃ ḍhaukayeyaṃ prabhoriti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावद्दूरागतः कोऽपि पान्थो ऽकस्मात्तम् अभ्यधात् । स चास्य पुस्तिकां हस् ते न्यस्यैव क्वाप्य् अगाल्लघु
tāvaddūrāgataḥ ko'pi pāntho 'kasmāttam abhyadhāt / sa cāsya pustikāṃ has te nyasyaiva kvāpy agāllaghu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौतुकाच् च स यावत्तामुद्घाटयति चित्रकृत् । तावद्ददर्श तत्रान्तश्चित्रस्थां पुत्रिकां पटे
kautukāc ca sa yāvattāmudghāṭayati citrakṛt / tāvaddadarśa tatrāntaścitrasthāṃ putrikāṃ paṭe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वैवाद्भुतरूपां तां नीत्वा नृपतये ददौ । प्राभृतं प्रत्युतेदृङ्मे सिद्धमद्येति हर्षुलः
dṛṣṭvaivādbhutarūpāṃ tāṃ nītvā nṛpataye dadau / prābhṛtaṃ pratyutedṛṅme siddhamadyeti harṣulaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृपतिस्तां तु दृष्ट्वैव साश्चर्यः स जगाद तम् । न भद्र तव रेखेयं रेखेयं विश्वकर्मणः
nṛpatistāṃ tu dṛṣṭvaiva sāścaryaḥ sa jagāda tam / na bhadra tava rekheyaṃ rekheyaṃ viśvakarmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानुषो हि कुतो वेत्ति लिखितुं रूपमीदृशम् । तच् छ्रुत्वा चित्रकृद्राज्ञे यथावृत्तं शशंस सः
mānuṣo hi kuto vetti likhituṃ rūpamīdṛśam / tac chrutvā citrakṛdrājñe yathāvṛttaṃ śaśaṃsa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सो ऽनन्यदृग्राजा तां पश्यन् पुत्रिकां सदा । स्वप्ने द्वीपान्तरे ऽद्राक्षीत्तद्रूपाम् एव कन्यकाम्
tataḥ so 'nanyadṛgrājā tāṃ paśyan putrikāṃ sadā / svapne dvīpāntare 'drākṣīttadrūpām eva kanyakām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संगमं भजते यावत् सोकः सोत्सुकया तया । तावत् प्रबोधितः सो ऽभूद्यामिकेन निशाक्षये
saṃgamaṃ bhajate yāvat sokaḥ sotsukayā tayā / tāvat prabodhitaḥ so 'bhūdyāmikena niśākṣaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रबुद्धो भग्नतत्स्वप्नसमागमसुखश् च सः । यामिकं तं क्रुधा राजा नगर्या निरकालयत्
prabuddho bhagnatatsvapnasamāgamasukhaś ca saḥ / yāmikaṃ taṃ krudhā rājā nagaryā nirakālayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्व पान्थः पुस्तिका क्वास्य क्व तस्यां चित्रपुत्रिका । तस्या एव सजीवायाः स्वप्ने संदर्शनं क्व च
kva pānthaḥ pustikā kvāsya kva tasyāṃ citraputrikā / tasyā eva sajīvāyāḥ svapne saṃdarśanaṃ kva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेषा दैवघटना कन्या सास्तीति वक्ति मे । न च जानामि तद्द्वीपं प्राप्नुयां तत्कथं नु ताम्
tadeṣā daivaghaṭanā kanyā sāstīti vakti me / na ca jānāmi taddvīpaṃ prāpnuyāṃ tatkathaṃ nu tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यादि चिन्तयन्सो ऽथ सर्वत्रारतिमान्नृपः । स्मरज्वरेण जज्वाल पर्याकुलपरिच्छदः
ityādi cintayanso 'tha sarvatrāratimānnṛpaḥ / smarajvareṇa jajvāla paryākulaparicchadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ससंतापश् च विजये क्षत्रा भद्रायुधेन सः । शनैस्तत्कारणं पृष्टो जगादैवं महीपतिः
sasaṃtāpaś ca vijaye kṣatrā bhadrāyudhena saḥ / śanaistatkāraṇaṃ pṛṣṭo jagādaivaṃ mahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु तद्वच्मि ते मित्त्रं ज्ञातं तावददस्त्वया । यच्चित्रपुत्रिका तेन दत्ता चित्रकरेण मे
śṛṇu tadvacmi te mittraṃ jñātaṃ tāvadadastvayā / yaccitraputrikā tena dattā citrakareṇa me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां चिन्तयंश् च सुप्तो ऽहं स्वप्ने जानामि वारिधिम् । उत्तीर्य प्राप्य नगरं प्रविष्टो ऽस्म्य् अतिसुन्दरम्
tāṃ cintayaṃś ca supto 'haṃ svapne jānāmi vāridhim / uttīrya prāpya nagaraṃ praviṣṭo 'smy atisundaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापश्यमहं बह्वीः सायुधाः कन्यकाः पुरः । ता मां दृष्ट्वा जहि जहीत्युच्चैः कलकलं व्यधुः
tatrāpaśyamahaṃ bahvīḥ sāyudhāḥ kanyakāḥ puraḥ / tā māṃ dṛṣṭvā jahi jahītyuccaiḥ kalakalaṃ vyadhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः ससंभ्रमा कापि जाने मामेत्य तापसी । प्रवेश्यैव निजं गेहं संक्षेपादिदम् अब्रवीत्
tataḥ sasaṃbhramā kāpi jāne māmetya tāpasī / praveśyaiva nijaṃ gehaṃ saṃkṣepādidam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषद्वेषिणी पुत्र राजपुत्रीयमागता । इतो मलयवत्याख्या विहरन्ती यदृच्छया
puruṣadveṣiṇī putra rājaputrīyamāgatā / ito malayavatyākhyā viharantī yadṛcchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टमात्रं च पुरुषं कन्याभिर् घातयत्य् असौ । एताभिस्तेन रक्षार्थं मयेह त्वं प्रवेशितः
dṛṣṭamātraṃ ca puruṣaṃ kanyābhir ghātayaty asau / etābhistena rakṣārthaṃ mayeha tvaṃ praveśitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्त्वा तापसी सद्यः स्त्रीवेषं सा व्यधान्मम । अवध्याः कन्यकास्तास्तु मत्वा सोढं मयापि तत्
ity uktvā tāpasī sadyaḥ strīveṣaṃ sā vyadhānmama / avadhyāḥ kanyakāstāstu matvā soḍhaṃ mayāpi tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत् प्रविष्टाम् अत्रैव सकन्यां तां नृपात्मजाम् । पश्यामि तावच् चित्रस्था या मयादर्शि सैव सा
yāvat praviṣṭām atraiva sakanyāṃ tāṃ nṛpātmajām / paśyāmi tāvac citrasthā yā mayādarśi saiva sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अचिन्तयं च धन्यो ऽहं यच्चित्रलिखितामिमाम् । दृष्ट्वा पुनश् च पश्यामि साक्षात्प्राणसमामिति
acintayaṃ ca dhanyo 'haṃ yaccitralikhitāmimām / dṛṣṭvā punaś ca paśyāmi sākṣātprāṇasamāmiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजपुत्री च सा तावत् तापसीं तां सकन्यका । दृष्टो ऽस्माभिः प्रविष्टो ऽत्र पुमान् को ऽपीत्य् अभाषत
rājaputrī ca sā tāvat tāpasīṃ tāṃ sakanyakā / dṛṣṭo 'smābhiḥ praviṣṭo 'tra pumān ko 'pīty abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुमान् कुतः प्राघुणिका स्थितैषा मे स्वसुः सुता । इति तां तापसी सापि प्रत्यवोचत् प्रदर्श्य माम्
pumān kutaḥ prāghuṇikā sthitaiṣā me svasuḥ sutā / iti tāṃ tāpasī sāpi pratyavocat pradarśya mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा राजतनया स्त्रीरूपम् अपिवीक्ष्य माम् । विस्मृत्य पुरुषद्वेषं सद्यः स्मरवशाभवत्
tataḥ sā rājatanayā strīrūpam apivīkṣya mām / vismṛtya puruṣadveṣaṃ sadyaḥ smaravaśābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीत्कण्टकिता किंचिच्चिन्तयन्तीव निश्चला । लब्धच्छिद्रेण कामेन कीलितेव समं शरैः
āsītkaṇṭakitā kiṃciccintayantīva niścalā / labdhacchidreṇa kāmena kīliteva samaṃ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणाच् च तापसीं तां सा व्याहरद्रजकन्यका । तर्ह्यार्येत्वत्स्वसृसुता ममापि प्राघुणी न किम्
kṣaṇāc ca tāpasīṃ tāṃ sā vyāharadrajakanyakā / tarhyāryetvatsvasṛsutā mamāpi prāghuṇī na kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयातु मद्गुहमियं प्रहेष्याम्यर्चितामिमाम् । इत्य् उक्त्वादाय पाणौ मामनैषीत्सा स्वमन्दिरम्
āyātu madguhamiyaṃ praheṣyāmyarcitāmimām / ity uktvādāya pāṇau māmanaiṣītsā svamandiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं च लब्धचित्तो ऽस्या जाने तत्र तथेत्यगाम् । अन्वमन्यत मां सापि विदग्धा वृद्धतापसी
ahaṃ ca labdhacitto 'syā jāne tatra tathetyagām / anvamanyata māṃ sāpi vidagdhā vṛddhatāpasī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽहं स्थितवांस् तत्र राजपुत्र्या तया सह । क्रीडन्त्या कन्यकान्योन्यविवाहादिविनोदनैः
tato 'haṃ sthitavāṃs tatra rājaputryā tayā saha / krīḍantyā kanyakānyonyavivāhādivinodanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च माममुचत्पार्श्वात्क्षणं सा मद्गतेक्षणा । यत्र नाहं न सा तस्यै काचनारोचत क्रिया
na ca māmamucatpārśvātkṣaṇaṃ sā madgatekṣaṇā / yatra nāhaṃ na sā tasyai kācanārocata kriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ ताः कन्यकाः कृत्वा वधूं तां राजकन्यकाम् । मां वरं चावयोर् जाने विवाहं क्रीडया व्यधुः
atha tāḥ kanyakāḥ kṛtvā vadhūṃ tāṃ rājakanyakām / māṃ varaṃ cāvayor jāne vivāhaṃ krīḍayā vyadhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतोद्वाहौ ततश्चावां प्रविष्टौ वासकं निशि । निःशङ्का तत्र मां सा च कण्ठे राजसुताग्रहीत्
kṛtodvāhau tataścāvāṃ praviṣṭau vāsakaṃ niśi / niḥśaṅkā tatra māṃ sā ca kaṇṭhe rājasutāgrahīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कालं च मयात्मानं प्रकाश्यालिङ्गितैव सा । सिद्धेष्टहृष्टा दृष्ट्वा मामासील्लज्जानता क्षणम्
tatkālaṃ ca mayātmānaṃ prakāśyāliṅgitaiva sā / siddheṣṭahṛṣṭā dṛṣṭvā māmāsīllajjānatā kṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवर्तयामि सुरते यावच् चैतां हृतत्रपाम् । तावत् प्रबोधितो ऽस्मीह यामिकेन दुरात्मना
pravartayāmi surate yāvac caitāṃ hṛtatrapām / tāvat prabodhito 'smīha yāmikena durātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्भद्रायुध नेदानीं चित्रे स्वप्ने च दृष्टया । तया मलयवत्याहं विना जीवितुमुत्सहे
tadbhadrāyudha nedānīṃ citre svapne ca dṛṣṭayā / tayā malayavatyāhaṃ vinā jīvitumutsahe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तवन्तं राजानं सयस्वप्नमवेत्य सः । भद्रायुधः प्रतीहारस्तमाश्वास्यैवमुक्तवान्
ity uktavantaṃ rājānaṃ sayasvapnamavetya saḥ / bhadrāyudhaḥ pratīhārastamāśvāsyaivamuktavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्स्नं चेत्स्मर्यते सम्यक्तत्तदालिखतां पटे । देवेन नगरं यावदुपायो ऽत्र निरूप्यते
kṛtsnaṃ cetsmaryate samyaktattadālikhatāṃ paṭe / devena nagaraṃ yāvadupāyo 'tra nirūpyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भद्रायुधेनोक्तः स राजा लिखति स्म तत् । पटे पुरवरं सर्वं तद्वृत्तान्तं च तत्क्षणम्
iti bhadrāyudhenoktaḥ sa rājā likhati sma tat / paṭe puravaraṃ sarvaṃ tadvṛttāntaṃ ca tatkṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं चित्रपटमादाय प्रतीहारस्तदैव सः । मठं नवं कारयित्वा तत्र भित्तावलम्बयत्
taṃ citrapaṭamādāya pratīhārastadaiva saḥ / maṭhaṃ navaṃ kārayitvā tatra bhittāvalambayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मठे चात्राकरोद् दूरदेशाद् आगतबन्दिनाम् । सत्त्रे सड्रसम् आहारं सवस्त्रयुगकाञ्चनम्
maṭhe cātrākarod dūradeśād āgatabandinām / sattre saḍrasam āhāraṃ savastrayugakāñcanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश्चित्रस्थमिदं वेत्ति पुरं कोऽपि स एति चेत् । ममावेद्य इति प्रादादज्ञां च मठवर्तिनाम्
yaścitrasthamidaṃ vetti puraṃ ko'pi sa eti cet / mamāvedya iti prādādajñāṃ ca maṭhavartinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रान्तरे ग्रीष्मवनं मल्लिकामोदिमारुतम् । छायानिषण्णपथिकं दृष्ट्वा पुष्पितपाटलम्
atrāntare grīṣmavanaṃ mallikāmodimārutam / chāyāniṣaṇṇapathikaṃ dṛṣṭvā puṣpitapāṭalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजगामाम्बुदश्यामो गुरुगम्भीरगर्जितः । केतकोदामदशनः प्रावृट्कालमदद्विपः
ājagāmāmbudaśyāmo gurugambhīragarjitaḥ / ketakodāmadaśanaḥ prāvṛṭkālamadadvipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कालं तस्य पौरस्त्यपवनेद्ध इवाययौ । वृद्धिं विरहदावाग्निर्विक्रमादित्यभूपतेः
tatkālaṃ tasya paurastyapavaneddha ivāyayau / vṛddhiṃ virahadāvāgnirvikramādityabhūpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमं हारलते देहि सिञ्च चित्राङ्गि चन्दनैः । पत्त्रलेखे ऽब्जिनीपत्त्रशयनं शिशिरं कुरु
himaṃ hāralate dehi siñca citrāṅgi candanaiḥ / pattralekhe 'bjinīpattraśayanaṃ śiśiraṃ kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कंदर्पसेने कदलीदलैर् वितर मारुतम् । इति तद्वारनारीणां तदा शुश्रुविरे गिरः
kaṃdarpasene kadalīdalair vitara mārutam / iti tadvāranārīṇāṃ tadā śuśruvire giraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमाच् च विद्युद्विषमः शशामास्य घनागमः । राज्ञः सविरहज्वालो न पुनर्मदनज्वरः
kramāc ca vidyudviṣamaḥ śaśāmāsya ghanāgamaḥ / rājñaḥ savirahajvālo na punarmadanajvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पान्थाः पथि प्रवर्तन्तां दूरस्थानां प्रवृत्तयः । प्रियाः प्रियाणां ग्रथ्यन्तां जायन्तां तत्समागमाः
pānthāḥ pathi pravartantāṃ dūrasthānāṃ pravṛttayaḥ / priyāḥ priyāṇāṃ grathyantāṃ jāyantāṃ tatsamāgamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यादिशन्तीव ततः कलहंसरवैः शरत् । आगात्फुल्लाम्बुजमुखी सकाशकुसुमस्मिता
ityādiśantīva tataḥ kalahaṃsaravaiḥ śarat / āgātphullāmbujamukhī sakāśakusumasmitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां दूरागतो बन्दी तत्र क्षत्तृकृते मठे । भोजनार्थी विवेशैको निशम्य ख्यातिमेकदा
tasyāṃ dūrāgato bandī tatra kṣattṛkṛte maṭhe / bhojanārthī viveśaiko niśamya khyātimekadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाम्ना शम्बरसिद्धिः स मठे ऽत्र कृतभोजनः । आत्तवस्त्रयुगश्चित्रपटं भित्तौ ददर्श तम्
nāmnā śambarasiddhiḥ sa maṭhe 'tra kṛtabhojanaḥ / āttavastrayugaścitrapaṭaṃ bhittau dadarśa tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभाव्य तत्र चित्रस्थं नगरं तत्स विस्मितः । जगाद बन्दी केनेदमहो आलिखितं पुरम्
vibhāvya tatra citrasthaṃ nagaraṃ tatsa vismitaḥ / jagāda bandī kenedamaho ālikhitaṃ puram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदेकेन मया दृष्टं लिखितं येन तेन च । द्वितीयेनेति जाने ऽहं नापरेणेति केनचित्
yadekena mayā dṛṣṭaṃ likhitaṃ yena tena ca / dvitīyeneti jāne 'haṃ nāpareṇeti kenacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् छ्रुत्वा मठजनेनोक्तं भद्रायुधस्य तत् । तत्तेन स्वयमेत्यासौ बन्दी निन्ये नृपान्तिकम्
etac chrutvā maṭhajanenoktaṃ bhadrāyudhasya tat / tattena svayametyāsau bandī ninye nṛpāntikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं त्वया नगरम् सत्यं तद्दृष्टम् इति भूभृता । तत्र शम्बरसिद्धिः स परिपृष्टो ऽब्रवीद् इदम्
kiṃ tvayā nagaram satyaṃ taddṛṣṭam iti bhūbhṛtā / tatra śambarasiddhiḥ sa paripṛṣṭo 'bravīd idam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टं मया तन्मलयपुरं नाम महापुरम् । भ्रमता भुवमुत्तीर्य वारिधिं द्वीपमध्यगम्
dṛṣṭaṃ mayā tanmalayapuraṃ nāma mahāpuram / bhramatā bhuvamuttīrya vāridhiṃ dvīpamadhyagam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्मलयसिंहाख्यो नगरे ऽस्ति महीपतिः । तस्यास्ति नाम्ना मलयवतीत्यनुपमा सुता
tasminmalayasiṃhākhyo nagare 'sti mahīpatiḥ / tasyāsti nāmnā malayavatītyanupamā sutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषद्वेषिणी सा च स्वप्ने जातु कथंचन । विहारनिर्गता कंचिन्महापुरुषमैक्षत
puruṣadveṣiṇī sā ca svapne jātu kathaṃcana / vihāranirgatā kaṃcinmahāpuruṣamaikṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनालोकितमात्रेण स भीत इव तत्क्षणम् । निर्ययौ मनसस्तस्याः पुरुषद्वेषदुर्ग्रहः
tenālokitamātreṇa sa bhīta iva tatkṣaṇam / niryayau manasastasyāḥ puruṣadveṣadurgrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीत्वाथ तं स्वभवनं स्वप्न एव विधाय च । विवाहं तेन सहिता वासवेश्म विवेश सा
nītvātha taṃ svabhavanaṃ svapna eva vidhāya ca / vivāhaṃ tena sahitā vāsaveśma viveśa sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तेन सम म्यावत् सेवते सुरतोत्सवम् । तावद्वासस्थया दास्या सा निशान्ते प्रबोधिता
tatra tena sama myāvat sevate suratotsavam / tāvadvāsasthayā dāsyā sā niśānte prabodhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निर्वास्य कोपात् तां दासीं स्वप्नावलोकितम् । तं स्मरन्ती प्रियतमं प्राज्वलद्विरहाग्निना
tato nirvāsya kopāt tāṃ dāsīṃ svapnāvalokitam / taṃ smarantī priyatamaṃ prājvaladvirahāgninā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपश्यन्ती गतिं कांचित्स्मरेण विवशीकृता । उत्थायोत्थाय शयने स्रस्ताङ्गी न्यपतत्परम्
apaśyantī gatiṃ kāṃcitsmareṇa vivaśīkṛtā / utthāyotthāya śayane srastāṅgī nyapatatparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूकेव भूताक्रान्तेव तमःसंमोहितेव च । नोत्तरं पृच्छतः किंचिद् ददौ परिजनस्य सा
mūkeva bhūtākrānteva tamaḥsaṃmohiteva ca / nottaraṃ pṛcchataḥ kiṃcid dadau parijanasya sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विज्ञाय पित्रा मात्रा च ततः पृष्टातिकृच्छ्रतः । शशंस स्वप्नवृत्तान्तं सा तमाप्तसखीमुखे
vijñāya pitrā mātrā ca tataḥ pṛṣṭātikṛcchrataḥ / śaśaṃsa svapnavṛttāntaṃ sā tamāptasakhīmukhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पित्रा कृताश्वासा प्रतिज्ञाम् अकरोच् च सा । विश्राम्यग्निं तम् आप्नोमि षड्भिर् मासैर् न चेद् इति
tataḥ pitrā kṛtāśvāsā pratijñām akaroc ca sā / viśrāmyagniṃ tam āpnomi ṣaḍbhir māsair na ced iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्च मासा गताश्चाद्य तस्याः को वेत्ति भावि किम् । इतीदृक्तत्र वृत्तान्तः पुरे परिगतो मया
pañca māsā gatāścādya tasyāḥ ko vetti bhāvi kim / itīdṛktatra vṛttāntaḥ pure parigato mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तेन ससंवादमुक्ते शम्बरसिद्धिना । जातार्थनिश्चये हृष्टे राज्ञि भद्रायुधो ऽभ्यधात्
evaṃ tena sasaṃvādamukte śambarasiddhinā / jātārthaniścaye hṛṣṭe rājñi bhadrāyudho 'bhyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धं कार्यं स देशो हि त्वद्वशः सनृपः प्रभो । तत्तत्र गम्यतां यावन्मासः षष्ठो न यात्यतः
siddhaṃ kāryaṃ sa deśo hi tvadvaśaḥ sanṛpaḥ prabho / tattatra gamyatāṃ yāvanmāsaḥ ṣaṣṭho na yātyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनोदिते क्षत्त्रा तदाख्यातार्थविस्तरम् । कृत्वा शम्बरसिद्धिं तम् अग्रे भूरिधनार्चितम्
iti tenodite kṣattrā tadākhyātārthavistaram / kṛtvā śambarasiddhiṃ tam agre bhūridhanārcitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रविरश्मिषु संपातं पाण्डिमानं धनेषु च । सरित्तोयेषु कार्श्यं च निरस्येव निजं नृपः
raviraśmiṣu saṃpātaṃ pāṇḍimānaṃ dhaneṣu ca / sarittoyeṣu kārśyaṃ ca nirasyeva nijaṃ nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरातङ्कः स संपद्य तदैव दयितां प्रति । प्रतस्थे विक्रमादित्यः सैन्येन लघुना वृतः
nirātaṅkaḥ sa saṃpadya tadaiva dayitāṃ prati / pratasthe vikramādityaḥ sainyena laghunā vṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा क्रमेण तीर्णाब्धिर्यावत् प्राप्तः पुरं स तत् । तावद्ददर्श तत्राग्रे जनं कोलाहलाकुलम्
gatvā krameṇa tīrṇābdhiryāvat prāptaḥ puraṃ sa tat / tāvaddadarśa tatrāgre janaṃ kolāhalākulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा मलयवत्यद्य पूर्णे षाण्मासिके ऽवधौ । अप्राप्तदयिता वह्निं राजपुत्री विविक्षति
eṣā malayavatyadya pūrṇe ṣāṇmāsike 'vadhau / aprāptadayitā vahniṃ rājaputrī vivikṣati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यत्र शुश्राव जनात्पृष्टादथ स भूपतिः । उपागाच् च स तं देशं रचिता यत्र तच्चिता
ityatra śuśrāva janātpṛṣṭādatha sa bhūpatiḥ / upāgāc ca sa taṃ deśaṃ racitā yatra taccitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्दर्शनादपसृते जने तत्र ददर्श तम् । दृशोरकाण्डपीयूषवर्षं सा राजकन्यका
taddarśanādapasṛte jane tatra dadarśa tam / dṛśorakāṇḍapīyūṣavarṣaṃ sā rājakanyakā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽयं प्राणेश्वरः स्वप्नपरिणेता ममागतः । तत्तातस्योच्यतां शीघ्रम् इति स्माह च सा सखीः
so 'yaṃ prāṇeśvaraḥ svapnapariṇetā mamāgataḥ / tattātasyocyatāṃ śīghram iti smāha ca sā sakhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताभिर् गत्वा तथैवोक्तस्तत्पिता सो ऽथ भूपतिः । निर्दुःखो जातहर्षस्तं प्रह्वो राजानमभ्यगात्
tābhir gatvā tathaivoktastatpitā so 'tha bhūpatiḥ / nirduḥkho jātaharṣastaṃ prahvo rājānamabhyagāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कालमुत्क्षिप्य भुजं तेन शम्बरसिद्दिना । उच्चैर् अवसरज्ञेन वन्दिनेदमपठ्यत
tatkālamutkṣipya bhujaṃ tena śambarasiddinā / uccair avasarajñena vandinedamapaṭhyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय निजतेजःसाधितभूतगण म्लेच्छविपिनदावाग्ने । जय देव सप्तसागरसीममहीमानिनीनाथ
jaya nijatejaḥsādhitabhūtagaṇa mlecchavipinadāvāgne / jaya deva saptasāgarasīmamahīmāninīnātha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जय विजितसकलपार्थिवविनतशिरोधारितातिगुर्वाज्ञ । जय विषमशील विक्रमवारिनिधे विक्रमादित्य
jaya vijitasakalapārthivavinataśirodhāritātigurvājña / jaya viṣamaśīla vikramavārinidhe vikramāditya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ते वन्दिना तं स विक्रमादित्यमागतम् । बुद्ध्वा मलयसिंहो ऽत्र राजा जग्राह पादयोः
ity ukte vandinā taṃ sa vikramādityamāgatam / buddhvā malayasiṃho 'tra rājā jagrāha pādayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवेश च कृतातिथ्यस्तेन साकं स्वमन्दिरम् । तया मलयवत्या च दुहित्रा मृत्युमुक्तया
viveśa ca kṛtātithyastena sākaṃ svamandiram / tayā malayavatyā ca duhitrā mṛtyumuktayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददौ च तां सुतां तस्मै विक्रमादित्यभूभृते । स राजा तेन जामात्रा मन्वानः कृतकृत्यताम्
dadau ca tāṃ sutāṃ tasmai vikramādityabhūbhṛte / sa rājā tena jāmātrā manvānaḥ kṛtakṛtyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा चित्रे तथा स्वप्ने यथा स्वाप्ने तथैव ताम् । विलोक्य साक्षान्मलयवतीमङ्कगतां प्रियाम्
yathā citre tathā svapne yathā svāpne tathaiva tām / vilokya sākṣānmalayavatīmaṅkagatāṃ priyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चापि विक्रमादित्यस्तदद्भुतममन्यत । फलं शैलसुताकान्तप्रसादसुरशाखिनः
sa cāpi vikramādityastadadbhutamamanyata / phalaṃ śailasutākāntaprasādasuraśākhinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तामादाय वधूं निर्वृतिम् इव रूपिणीं स मलयवतीम् । उत्तीर्य वारिराशिं सोत्कलिकं सुचिरविरहमिव
atha tāmādāya vadhūṃ nirvṛtim iva rūpiṇīṃ sa malayavatīm / uttīrya vārirāśiṃ sotkalikaṃ suciravirahamiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तत्प्राभृतहस्तैः प्रणम्यमानः पदे पदे भूपैः । निजनगरीमुज्जयिनीं प्रत्यागाद्विक्रमादित्यः
tattatprābhṛtahastaiḥ praṇamyamānaḥ pade pade bhūpaiḥ / nijanagarīmujjayinīṃ pratyāgādvikramādityaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभावम् आलोक्य च तत्र तस्य तं यथेच्छसत्यीकृतचित्रकौतुकम् । विसिस्मिये को न जहर्ष को न वा चकार को वा न महोत्सवं जनः
prabhāvam ālokya ca tatra tasya taṃ yathecchasatyīkṛtacitrakautukam / visismiye ko na jaharṣa ko na vā cakāra ko vā na mahotsavaṃ janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.