Library·Somadeva: Kathasaritsagara·2·2.1
प्रथमस् तरङ्गः । गौरीनवपरिष्वङ्गे विभोः स्वेदाम्बु पातु वः । नेत्राग्निभीत्या कामेन वारुणस्त्रमिवाहितम्
prathamas taraṅgaḥ / gaurīnavapariṣvaṅge vibhoḥ svedāmbu pātu vaḥ / netrāgnibhītyā kāmena vāruṇastramivāhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कैलासे धूर्जटेर्वक्त्रात्पुष्पदन्तं गणोत्तमम् । तस्माद्वररुचीभूतात्काणभूतिं च भूतले
kailāse dhūrjaṭervaktrātpuṣpadantaṃ gaṇottamam / tasmādvararucībhūtātkāṇabhūtiṃ ca bhūtale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काणभूतेर्गुणाढ्यं च गुणाढ्यात्सातवाहनम् । यत्प्राप्तं शृणुतेदं तद्विद्याधरकथाद्भुतम्
kāṇabhūterguṇāḍhyaṃ ca guṇāḍhyātsātavāhanam / yatprāptaṃ śṛṇutedaṃ tadvidyādharakathādbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्ति वत्स इति ख्यातो देशो दर्पोपशान्तये । स्वर्गस्य निर्मितो धात्रा प्रतिमल्ल इव क्षितौ
asti vatsa iti khyāto deśo darpopaśāntaye / svargasya nirmito dhātrā pratimalla iva kṣitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौशाम्बी नाम तत्रास्ति मध्यभागे महापुरी । लक्ष्मीविलासवसतिर्भूतलस्येव कर्णिका
kauśāmbī nāma tatrāsti madhyabhāge mahāpurī / lakṣmīvilāsavasatirbhūtalasyeva karṇikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां राजा शतानीकः पाण्डवान्वयसंभवः । जनमेजयपुत्रो ऽभूत्पौत्रो राज्ञः परीक्षितः
tasyāṃ rājā śatānīkaḥ pāṇḍavānvayasaṃbhavaḥ / janamejayaputro 'bhūtpautro rājñaḥ parīkṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिमन्युप्रपौत्रश्च यस्यादिपुरुषो ऽर्जुनः । त्रिपुरारिभुजस्तम्भदृष्टदोर्दण्डविक्रमः
abhimanyuprapautraśca yasyādipuruṣo 'rjunaḥ / tripurāribhujastambhadṛṣṭadordaṇḍavikramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलत्रं भूरभूत्तस्य राज्ञी विष्णुमती तथा । एका रत्नानि सुषुवे न तावदपरा सुतम्
kalatraṃ bhūrabhūttasya rājñī viṣṇumatī tathā / ekā ratnāni suṣuve na tāvadaparā sutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा मृगयासङ्गाद्भ्राम्यतश्चास्य भूपतेः । अभूच्छाण्डिल्यमुनिना समं परिचयो वने
ekadā mṛgayāsaṅgādbhrāmyataścāsya bhūpateḥ / abhūcchāṇḍilyamuninā samaṃ paricayo vane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽस्य पुत्रार्थिनो राज्ञः कौशाम्बीमेत्य साधितम् । मन्त्रपूतं चरुं राज्ञीं प्राशयन्मुनिसत्तमः
so 'sya putrārthino rājñaḥ kauśāmbīmetya sādhitam / mantrapūtaṃ caruṃ rājñīṃ prāśayanmunisattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तस्य सुतो जज्ञे सहस्रानीकसंज्ञकः । शुशुभे स पिता तेन विनयेन गुणो यथा
tatastasya suto jajñe sahasrānīkasaṃjñakaḥ / śuśubhe sa pitā tena vinayena guṇo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युवराजं क्रमात्कृत्वा शतानीको ऽथ तं सुतम् । संभोगैरेव राजाभून्न तु भूभारचिन्तनैः
yuvarājaṃ kramātkṛtvā śatānīko 'tha taṃ sutam / saṃbhogaireva rājābhūnna tu bhūbhāracintanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथासुरैः समं युद्धे प्राप्ते साहायकेच्छया । दूतस्तस्मै विसृष्टो ऽभूद्राज्ञे शक्रेण मातलिः
athāsuraiḥ samaṃ yuddhe prāpte sāhāyakecchayā / dūtastasmai visṛṣṭo 'bhūdrājñe śakreṇa mātaliḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो युगंधराख्यस्य हस्ते धूर्यस्य मन्त्रिणः । सुप्रतीकाभिधानस्य मुख्यसेनापतेश्च सः
tato yugaṃdharākhyasya haste dhūryasya mantriṇaḥ / supratīkābhidhānasya mukhyasenāpateśca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समर्प्य पुत्रं राज्यं च निहन्तुमसुरान्रणे । शक्रान्तिकं शतानीकः सह मातलिना ययौ
samarpya putraṃ rājyaṃ ca nihantumasurānraṇe / śakrāntikaṃ śatānīkaḥ saha mātalinā yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असुरान् यमदंष्ट्रादीन् बहून् पश्यति वासवे । हत्वा तत्रैव सङ्ग्रामे प्राप मृत्युं स भूपतिः
asurān yamadaṃṣṭrādīn bahūn paśyati vāsave / hatvā tatraiva saṅgrāme prāpa mṛtyuṃ sa bhūpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातल्यानीतदेहं च देवी तं नृपमन्वगात् । राजलक्ष्मीश्च तत्पुत्रं सहस्रानीकमाश्रयत्
mātalyānītadehaṃ ca devī taṃ nṛpamanvagāt / rājalakṣmīśca tatputraṃ sahasrānīkamāśrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रं तस्मिन्समारूढे पित्र्यं सिंहासनं नृपे । भरेण सर्वतो राज्ञां शिरांसि नतिमाययुः
citraṃ tasminsamārūḍhe pitryaṃ siṃhāsanaṃ nṛpe / bhareṇa sarvato rājñāṃ śirāṃsi natimāyayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शक्रः सुहृत्पुत्रं विपक्षविजयोत्सवे । स्वर्गं सहस्रानीकं तं निनाय प्रेष्य मातलिम्
tataḥ śakraḥ suhṛtputraṃ vipakṣavijayotsave / svargaṃ sahasrānīkaṃ taṃ nināya preṣya mātalim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तत्र नन्दने देवान् क्रीडतः कामिनीसखान् । दृष्ट्वा स्वोचितभार्यार्थी राजा शोकम् इवाविशत्
sa tatra nandane devān krīḍataḥ kāminīsakhān / dṛṣṭvā svocitabhāryārthī rājā śokam ivāviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विज्ञायैतमभिप्रायं तमुवाचाथ वासवः । राजन्नलं विषादेन वाञ्छेयं तव सेत्स्यति
vijñāyaitamabhiprāyaṃ tamuvācātha vāsavaḥ / rājannalaṃ viṣādena vāñcheyaṃ tava setsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्पन्ना हि क्षितौ भार्या तुल्या ते पूर्वनिर्मिता । इमं च शृणु वृत्तान्तमत्र ते वर्णयाम्यहम्
utpannā hi kṣitau bhāryā tulyā te pūrvanirmitā / imaṃ ca śṛṇu vṛttāntamatra te varṇayāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा पितामहं द्रष्टुमगच्छं तत्सभामहम् । विधूमो नाम पश्चाच्च ममैको वसुरागमत्
purā pitāmahaṃ draṣṭumagacchaṃ tatsabhāmaham / vidhūmo nāma paścācca mamaiko vasurāgamat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थितेष्वस्मासु तत्रैव विरिञ्चं द्रष्टुमप्सराः । आगादलम्बुषा नाम वातविस्रंसितांशुका
sthiteṣvasmāsu tatraiva viriñcaṃ draṣṭumapsarāḥ / āgādalambuṣā nāma vātavisraṃsitāṃśukā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां दृष्ट्वैव स कामस्य वशं वसुरुपागमत् । साप्यप्सरा झगित्यासीत्तद्रूपाकृष्टलोचना
tāṃ dṛṣṭvaiva sa kāmasya vaśaṃ vasurupāgamat / sāpyapsarā jhagityāsīttadrūpākṛṣṭalocanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् आलोक्य ममापश्य न्मुखं कमलसंभवः । अभिप्रायं विदित्वास्य तावहं शप्तवान् क्रुधा
tad ālokya mamāpaśya nmukhaṃ kamalasaṃbhavaḥ / abhiprāyaṃ viditvāsya tāvahaṃ śaptavān krudhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्त्यलोके ऽवतारो ऽस्तु युवयोरविनीतयोः । भविष्यथश्च तत्रैव युवां भार्यापती इति
martyaloke 'vatāro 'stu yuvayoravinītayoḥ / bhaviṣyathaśca tatraiva yuvāṃ bhāryāpatī iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वसुस्त्वं समुत्पन्नः सहस्रानीकभूपते । शतानीकस्य तनयो भूषणं शशिनः कुले
sa vasustvaṃ samutpannaḥ sahasrānīkabhūpate / śatānīkasya tanayo bhūṣaṇaṃ śaśinaḥ kule
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साप्यप्सरा अयोध्यायां कृतवर्मनृपात्मजा । जाता मृगावती नाम सा ते भार्या भविष्यति
sāpyapsarā ayodhyāyāṃ kṛtavarmanṛpātmajā / jātā mṛgāvatī nāma sā te bhāryā bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतीन्द्रवाक्यपवनैरुद्भूतो हृदि भूपतेः । सस्नेहे तस्य झगिति प्राज्वलन्मदनानलः
itīndravākyapavanairudbhūto hṛdi bhūpateḥ / sasnehe tasya jhagiti prājvalanmadanānalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः संमान्य शक्रेण प्रेषितस्तद्रथेन सः । सह मातलिना राजा प्रतस्थे स्वां पुरीं प्रति
tataḥ saṃmānya śakreṇa preṣitastadrathena saḥ / saha mātalinā rājā pratasthe svāṃ purīṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छन्तं चाप्सराः प्रीत्या तमुवाच तिलोत्तमा । राजन्वक्ष्यामि ते किंचित्प्रतीक्षस्व मनागिति
gacchantaṃ cāpsarāḥ prītyā tamuvāca tilottamā / rājanvakṣyāmi te kiṃcitpratīkṣasva manāgiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदश्रुत्वैव हि ययौ स तां ध्यायन्मृगावतीम् । ततः सा लज्जिता कोपात्तं शशाप तिलोत्तमा
tadaśrutvaiva hi yayau sa tāṃ dhyāyanmṛgāvatīm / tataḥ sā lajjitā kopāttaṃ śaśāpa tilottamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यया हृतमना राजन् न शृणोषि वचो मम । तस्याश्चतुर्दशसमा वियोगस्ते भविष्यति
yayā hṛtamanā rājan na śṛṇoṣi vaco mama / tasyāścaturdaśasamā viyogaste bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातलिस्तच्च शुश्राव स च राजा प्रियोत्सुकः । ययौ रथेन कौशाम्बीमयोध्यां मनसा पुनः
mātalistacca śuśrāva sa ca rājā priyotsukaḥ / yayau rathena kauśāmbīmayodhyāṃ manasā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो युगंधरादिभ्यो मन्त्रिभ्यो वासवाच्छ्रुतम् । मृगावतीगतं सर्वं शशंसोत्सुकया धिया
tato yugaṃdharādibhyo mantribhyo vāsavācchrutam / mṛgāvatīgataṃ sarvaṃ śaśaṃsotsukayā dhiyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याचितुं तां स कन्यां च तत्पितुः कृतवर्मणः । अयोध्यां प्राहिणोद्दूतं कालक्षेपासहो नृपः
yācituṃ tāṃ sa kanyāṃ ca tatpituḥ kṛtavarmaṇaḥ / ayodhyāṃ prāhiṇoddūtaṃ kālakṣepāsaho nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतवर्मा च तद्दूताच्छ्रुत्वा संदेशमभ्यधात् । हर्षाद्देव्यै कलावत्यै ततः साप्येनमब्रवीत्
kṛtavarmā ca taddūtācchrutvā saṃdeśamabhyadhāt / harṣāddevyai kalāvatyai tataḥ sāpyenamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजन् सहस्रानीकाय देयावश्यं मृगावती । इमम् अर्थं च मे स्वप्ने जाने को ऽप्य् अवदद् द्विजः
rājan sahasrānīkāya deyāvaśyaṃ mṛgāvatī / imam arthaṃ ca me svapne jāne ko 'py avadad dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ हृष्टो मृगावत्या नृत्तगीतादिकौशलम् । रूपं चाप्रतिमं तस्मै दूतायादर्शयन् नृपः
atha hṛṣṭo mṛgāvatyā nṛttagītādikauśalam / rūpaṃ cāpratimaṃ tasmai dūtāyādarśayan nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददौ तां च स कान्तानां कलानाम् एकम् आस्पदम् । कृतवर्मा सुतां तस्मै राज्ञे मूर्तिम् इवैन्दवीम्
dadau tāṃ ca sa kāntānāṃ kalānām ekam āspadam / kṛtavarmā sutāṃ tasmai rājñe mūrtim ivaindavīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परगुणावाप्त्यै स श्रुतप्रज्ञयोरिव । अभूत् सहस्रानीकस्य मृगावत्याश् च संगमः
parasparaguṇāvāptyai sa śrutaprajñayoriva / abhūt sahasrānīkasya mṛgāvatyāś ca saṃgamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तस्याचिराद्राज्ञो मन्त्रिणां जज्ञिरे सुताः । जज्ञे युगंधरस्यापि पुत्रो यौगन्धरायणः
atha tasyācirādrājño mantriṇāṃ jajñire sutāḥ / jajñe yugaṃdharasyāpi putro yaugandharāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुप्रतीकस्य पुत्रश्च रुमण्वानित्यजायत । यो ऽस्य नर्मसुहृत्तस्य पुत्रो ऽजनि वसन्तकः
supratīkasya putraśca rumaṇvānityajāyata / yo 'sya narmasuhṛttasya putro 'jani vasantakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तस्यापि दिवसैः सहस्रानीकभूपतेः । बभार गर्भमापाण्डुमुखी राज्ञी मृगावती
tatastasyāpi divasaiḥ sahasrānīkabhūpateḥ / babhāra garbhamāpāṇḍumukhī rājñī mṛgāvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययाचे साथ भर्तारं दर्शनातृप्तलोचनम् । दोहदं रुधिरापूर्णलीलावापीनिमज्जनम्
yayāce sātha bhartāraṃ darśanātṛptalocanam / dohadaṃ rudhirāpūrṇalīlāvāpīnimajjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चेच्छां पूरयन् राज्ञ्या लाक्षादिरसनिर्भराम् । चकार धार्मिको राजा वापीं रक्तावृताम् इव
sa cecchāṃ pūrayan rājñyā lākṣādirasanirbharām / cakāra dhārmiko rājā vāpīṃ raktāvṛtām iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां स्नान्तीमकस्माच्च लाक्षालिप्तां निपत्य ताम् । गरुडान्वयजः पक्षी जहारामिषशङ्कया
tasyāṃ snāntīmakasmācca lākṣāliptāṃ nipatya tām / garuḍānvayajaḥ pakṣī jahārāmiṣaśaṅkayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षिणा क्वापि नीतां तामन्वेष्टुमिव तत्क्षणम् । ययौ सहस्रानीकस्य धैर्यं विह्वलचेतसा
pakṣiṇā kvāpi nītāṃ tāmanveṣṭumiva tatkṣaṇam / yayau sahasrānīkasya dhairyaṃ vihvalacetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियानुरक्तं चेतो ऽपि नूनं तस्य पतत्त्रिणा । जह्रे येन स निःसंज्ञः पपात भुवि भूपतिः
priyānuraktaṃ ceto 'pi nūnaṃ tasya patattriṇā / jahre yena sa niḥsaṃjñaḥ papāta bhuvi bhūpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणाच्च लब्धसंज्ञे ऽस्मिन्राज्ञि बुद्ध्वा प्रभावतः । अवतीर्य द्युमार्गेण तत्र मातलिराययौ
kṣaṇācca labdhasaṃjñe 'sminrājñi buddhvā prabhāvataḥ / avatīrya dyumārgeṇa tatra mātalirāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स राजानं समाश्वास्य सावधिं प्राग्यथा श्रुतम् । तस्मै तिलोत्तमाशापं कथयित्वा ततो ऽगमत्
sa rājānaṃ samāśvāsya sāvadhiṃ prāgyathā śrutam / tasmai tilottamāśāpaṃ kathayitvā tato 'gamat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हा प्रिये पूर्णकामा सा जाता पापा तिलोत्तमा । इत्यादि च स शोकार्तो विललाप महीपतिः
hā priye pūrṇakāmā sā jātā pāpā tilottamā / ityādi ca sa śokārto vilalāpa mahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विज्ञातशापवृत्तान्तो बोधितश्च स मन्त्रिभिः । कथंचिज्जीवितं दध्ने पुनः संगमवाञ्छया
vijñātaśāpavṛttānto bodhitaśca sa mantribhiḥ / kathaṃcijjīvitaṃ dadhne punaḥ saṃgamavāñchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां च राज्ञीं स पक्षीन्द्रः क्षणान्नीत्वा मृगावतीम् । जीवन्तीं वीक्ष्य तत्याज दैवादुदयपर्वते
tāṃ ca rājñīṃ sa pakṣīndraḥ kṣaṇānnītvā mṛgāvatīm / jīvantīṃ vīkṣya tatyāja daivādudayaparvate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्त्वा तस्मिन् गते चाथ राज्ञी शोकभयाकुला । ददर्शानाथम् आत्मानं दुर्गमाद्रितटस्थितम्
tyaktvā tasmin gate cātha rājñī śokabhayākulā / dadarśānātham ātmānaṃ durgamādritaṭasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकाकिनीम् एकवस्त्रां क्रन्दन्तीम् अथ तां वने । ग्रासीकर्तुं प्रवृत्तो ऽभूदुत्थायाजगरो महान्
ekākinīm ekavastrāṃ krandantīm atha tāṃ vane / grāsīkartuṃ pravṛtto 'bhūdutthāyājagaro mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निहत्याजगरं तं च शुबोदर्का तथैव सा । दिव्येन मोचिता पुंसां दृष्टनष्टेन केनचित्
nihatyājagaraṃ taṃ ca śubodarkā tathaiva sā / divyena mocitā puṃsāṃ dṛṣṭanaṣṭena kenacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वनगजस्याग्रे सा स्वयं मरणार्थिनी । आत्मानमक्षिपत्सो ऽपि ररक्ष दययेव ताम्
tato vanagajasyāgre sā svayaṃ maraṇārthinī / ātmānamakṣipatso 'pi rarakṣa dayayeva tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रं यच्छ्वापदो ऽप्येनां पतितामपि गोचरे । नावधीदथवा किं हि न भवेदीश्वरेच्छया
citraṃ yacchvāpado 'pyenāṃ patitāmapi gocare / nāvadhīdathavā kiṃ hi na bhavedīśvarecchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ प्रपाताभिमुखी बाला गर्भभरालसा । स्मरन्ती तं च भर्तारं मुक्तकण्ठं रुरोद सा
atha prapātābhimukhī bālā garbhabharālasā / smarantī taṃ ca bhartāraṃ muktakaṇṭhaṃ ruroda sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छ्रुत्वा मुनिपुत्रो ऽथ तत्रैकस्तां समाययौ । आगतः फलमूलार्थं शुचं मूर्तिमतीमिव
tacchrutvā muniputro 'tha tatraikastāṃ samāyayau / āgataḥ phalamūlārthaṃ śucaṃ mūrtimatīmiva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च पृष्ट्वा यथावृत्तमाश्वास्य च कथंचन । जमदग्न्याश्रमं राज्ञीं निनायैनां दयार्द्रधीः
sa ca pṛṣṭvā yathāvṛttamāśvāsya ca kathaṃcana / jamadagnyāśramaṃ rājñīṃ nināyaināṃ dayārdradhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र मूर्तमिवाश्वासं जमदग्निं ददर्श सा । तेजसा स्थिरबालार्कं कुर्वाणमुदयाचलम्
tatra mūrtamivāśvāsaṃ jamadagniṃ dadarśa sā / tejasā sthirabālārkaṃ kurvāṇamudayācalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि तां पादपतितां मुनिराश्रितवत्सलः । राज्ञीं वियोगदुःखार्तां दिव्यदृष्टिरभाषत
so 'pi tāṃ pādapatitāṃ munirāśritavatsalaḥ / rājñīṃ viyogaduḥkhārtāṃ divyadṛṣṭirabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह ते जनिता पुत्रि पुत्रो वंशधरः पितुः । भविष्यति च भर्ता ते संगमो मा शुचं कृथाः
iha te janitā putri putro vaṃśadharaḥ pituḥ / bhaviṣyati ca bhartā te saṃgamo mā śucaṃ kṛthāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्ता मुनिना साध्वी सा जग्राह मृगावती । आश्रमे ऽवस्थितिं तस्मिन्नाशां च प्रियसंगमे
ityuktā muninā sādhvī sā jagrāha mṛgāvatī / āśrame 'vasthitiṃ tasminnāśāṃ ca priyasaṃgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश्च दिवसैस्तत्र श्लाघनीयमनिन्दिता । सत्संगतिरिवाचारं पुत्ररत्नमसूत सा
tataśca divasaistatra ślāghanīyamaninditā / satsaṃgatirivācāraṃ putraratnamasūta sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीमानुदयनो नाम्ना राजा जातो महायशाः । भविष्यति च पुत्रो ऽस्य सर्वविद्याधराधिपः
śrīmānudayano nāmnā rājā jāto mahāyaśāḥ / bhaviṣyati ca putro 'sya sarvavidyādharādhipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् अन्तरिक्षाद् उदभूत् तस्मिन् काले सरस्वती । आदधाना मृगावत्याश् चित्तविस्मृतम् उत्सवम्
ity antarikṣād udabhūt tasmin kāle sarasvatī / ādadhānā mṛgāvatyāś cittavismṛtam utsavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमादुदयनः सो ऽथ बालस्तस्मिंस्तपोवने । अवर्धत निजैः सार्धं वयस्यैर् इव सद्गुणैः
kramādudayanaḥ so 'tha bālastasmiṃstapovane / avardhata nijaiḥ sārdhaṃ vayasyair iva sadguṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृवा क्षत्रोचितान्सर्वान्संस्काराञ्जमदग्निना । व्यनीयत स विद्यासु धनुर्वेदे च वीर्यवान्
kṛvā kṣatrocitānsarvānsaṃskārāñjamadagninā / vyanīyata sa vidyāsu dhanurvede ca vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्ट्वा च स्वकरान्माता तस्य स्नेहान्मृगावती । सहस्रानीकनामाङ्कं चकार कटकं करे
kṛṣṭvā ca svakarānmātā tasya snehānmṛgāvatī / sahasrānīkanāmāṅkaṃ cakāra kaṭakaṃ kare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिणाखेटके जातु भ्राम्यन्नुदयनो ऽथ सः । शबरेण हठाक्रान्तमटव्यां सर्पमैक्षत
hariṇākheṭake jātu bhrāmyannudayano 'tha saḥ / śabareṇa haṭhākrāntamaṭavyāṃ sarpamaikṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदयः सुन्दरे तस्मिन्सर्पे तं शबरं च सः । उवाच मुच्यतामेष सर्पो मद्वचनादिति
sadayaḥ sundare tasminsarpe taṃ śabaraṃ ca saḥ / uvāca mucyatāmeṣa sarpo madvacanāditi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स शबरो ऽवादीज्जीविकेयं मम प्रभो । कृपणो ऽहं हि जीवामि भुजगं खेलयन्सदा
tataḥ sa śabaro 'vādījjīvikeyaṃ mama prabho / kṛpaṇo 'haṃ hi jīvāmi bhujagaṃ khelayansadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपन्ने पन्नगे पूर्वं मन्त्रौषधिबलादयम् । वष्टब्धश्च मया लब्धश् चिन्वतैतां महाटवीम्
vipanne pannage pūrvaṃ mantrauṣadhibalādayam / vaṣṭabdhaśca mayā labdhaś cinvataitāṃ mahāṭavīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वेत्युदयनस्यागी दत्त्वास्मै शबराय तम् । कटकं जननीदत्तं स तं सर्पममोचयत्
śrutvetyudayanasyāgī dattvāsmai śabarāya tam / kaṭakaṃ jananīdattaṃ sa taṃ sarpamamocayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीतकटके याते शबरे पुरतो गतिम् । कृत्वा स भुजगः प्रीतो जगादोदयनं तदा
gṛhītakaṭake yāte śabare purato gatim / kṛtvā sa bhujagaḥ prīto jagādodayanaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसुनेमिरिति ख्यातो ज्येष्ठो भ्रातास्मि वासुकेः । इमां वीणां गृहाण त्वं मत्तः संरक्षितात्त्वया
vasunemiriti khyāto jyeṣṭho bhrātāsmi vāsukeḥ / imāṃ vīṇāṃ gṛhāṇa tvaṃ mattaḥ saṃrakṣitāttvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्त्रीनिर्घोषरम्यां च श्रुतिभागविभाजिताम् । ताम्बूलीश्च सहाम्लानमालातिलकयुक्तिभिः
tantrīnirghoṣaramyāṃ ca śrutibhāgavibhājitām / tāmbūlīśca sahāmlānamālātilakayuktibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्युक्तो जमदग्नेस्तं नागोत्क्षिप्तः स चाश्रमम् । आगादुदयनो मातुर्दृशि वर्षन्निवामृतम्
tadyukto jamadagnestaṃ nāgotkṣiptaḥ sa cāśramam / āgādudayano māturdṛśi varṣannivāmṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रान्तरे स शबरो ऽप्यटवीं प्राप्य पर्यटन् । आदायोदयनात्प्राप्तं कटकं तद्विधेर्वशात्
atrāntare sa śabaro 'pyaṭavīṃ prāpya paryaṭan / ādāyodayanātprāptaṃ kaṭakaṃ tadvidhervaśāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विक्रीणानश्च तत्तत्र राजनामाङ्कमापणे । वष्टभ्य राजपुरुषैर्निन्ये राजकुलं च सः
vikrīṇānaśca tattatra rājanāmāṅkamāpaṇe / vaṣṭabhya rājapuruṣairninye rājakulaṃ ca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुतस्त्वयेदं कटकं संप्राप्तमिति तत्र सः । राज्ञा सहस्रानीकेन स्वयं शोकाद् अपृच्छत
kutastvayedaṃ kaṭakaṃ saṃprāptamiti tatra saḥ / rājñā sahasrānīkena svayaṃ śokād apṛcchata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोदयाद्रौ सर्पस्य ग्रहणात्प्रभृति स्वकम् । कटकप्राप्तिवृत्तान्तं शबरः स जगाद तम्
athodayādrau sarpasya grahaṇātprabhṛti svakam / kaṭakaprāptivṛttāntaṃ śabaraḥ sa jagāda tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्बुद्ध्वा शबराद्दृष्ट्वा दयितावलयं च तम् । विचार दोलाम् आरोहत् सहस्रानीकभूपतिः
tadbuddhvā śabarāddṛṣṭvā dayitāvalayaṃ ca tam / vicāra dolām ārohat sahasrānīkabhūpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीणः शापः स ते राजन्नुदयाद्रौ च सा स्थिता । जमदग्न्याश्रमे जाया सपुत्रा ते मृगावती
kṣīṇaḥ śāpaḥ sa te rājannudayādrau ca sā sthitā / jamadagnyāśrame jāyā saputrā te mṛgāvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति दिव्या तदा वाणी नन्दयामास तं नृपम् । विप्रयोगनिदाघार्तं वारिधारेव बर्हिणम्
iti divyā tadā vāṇī nandayāmāsa taṃ nṛpam / viprayoganidāghārtaṃ vāridhāreva barhiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोत्कण्ठादीर्घे कथमपि दिने ऽस्मिन्नवसिते तमेवाग्रे कृत्वा शबरमपरेद्युः स नृपतिः । सहस्रानीकस्तां सरभसमवाप्तुं प्रियतमां प्रतस्थे तत्सैन्यैः सममुदयशैलाश्रमपदम्
athotkaṇṭhādīrghe kathamapi dine 'sminnavasite tamevāgre kṛtvā śabaramaparedyuḥ sa nṛpatiḥ / sahasrānīkastāṃ sarabhasamavāptuṃ priyatamāṃ pratasthe tatsainyaiḥ samamudayaśailāśramapadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.