Somadeva: Kathasaritsagara 2.6

इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे कथामुखलम्बके पञ्चमस् तरङ्गः । षष्ठस् तरङ्गः । अथ विन्ध्यान्तरे तत्र वत्सराजस्य तिष्ठतः । पार्श्वं चण्डमहासेनप्रतीहारः समाययौ

iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare kathāmukhalambake pañcamas taraṅgaḥ / ṣaṣṭhas taraṅgaḥ / atha vindhyāntare tatra vatsarājasya tiṣṭhataḥ / pārśvaṃ caṇḍamahāsenapratīhāraḥ samāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चागत्य प्रणम्यैनं राजानमिदमब्रवीत् । राजा चण्डमहासेनस्तव संदिष्टवानिदम्

sa cāgatya praṇamyainaṃ rājānamidamabravīt / rājā caṇḍamahāsenastava saṃdiṣṭavānidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तं वासवदत्ता यत्स्वयमेव त्वया हृता । तदर्थमेव हि मया त्वमानीत इहाभवः

yuktaṃ vāsavadattā yatsvayameva tvayā hṛtā / tadarthameva hi mayā tvamānīta ihābhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संयतस्य च नैवेह दत्तैषा ते मया स्वयम् । नैवमस्मासु ते प्रीतिर्भवेदिति विशङ्किना

saṃyatasya ca naiveha dattaiṣā te mayā svayam / naivamasmāsu te prītirbhavediti viśaṅkinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् इदानीम् अविधिना ममास्य दुहितुर् यथा । न विवाहो भवेद् राजन् प्रतीक्षेथास् तथा मनाक्

tad idānīm avidhinā mamāsya duhitur yathā / na vivāho bhaved rājan pratīkṣethās tathā manāk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोपालको हि नचिरादत्रैवैष्यति मत्सुतः । स चास्याः स्वसुरुद्वाहं यथाविधि विधास्यति

gopālako hi nacirādatraivaiṣyati matsutaḥ / sa cāsyāḥ svasurudvāhaṃ yathāvidhi vidhāsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतीमं वत्सराजाय संदेशमवधाय सः । तत्तद्वासवदत्तायै प्रतीहारो न्यवेदयत्

itīmaṃ vatsarājāya saṃdeśamavadhāya saḥ / tattadvāsavadattāyai pratīhāro nyavedayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सानन्दया साकं तया वासवदत्तया । हृष्टो वत्सेश्वरश्चक्रे कौशाम्बीगमने मनः

tataḥ sānandayā sākaṃ tayā vāsavadattayā / hṛṣṭo vatseśvaraścakre kauśāmbīgamane manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोपालकस्यागमनं प्रतीक्षेथां युवामिह । तेनैव सह पश्चाच्च कौशाम्बीमागमिष्यथः

gopālakasyāgamanaṃ pratīkṣethāṃ yuvāmiha / tenaiva saha paścācca kauśāmbīmāgamiṣyathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा स्थापयामास स तत्रैव महीपतिः । श्वाशुरं तं प्रतीहारं स्वमित्त्रं च पुलिन्दकम्

ityuktvā sthāpayāmāsa sa tatraiva mahīpatiḥ / śvāśuraṃ taṃ pratīhāraṃ svamittraṃ ca pulindakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततोनुयातो नागेन्द्रैः स्रवद्भिर्मदनिर्झरान् । अनुरागागतैर्विन्ध्यप्राग्भारैरिव जङ्गमैः

tatonuyāto nāgendraiḥ sravadbhirmadanirjharān / anurāgāgatairvindhyaprāgbhārairiva jaṅgamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुरंगसैन्यसंघातखुराघातसशब्दया । स्तूयमान इवोत्क्रान्तबन्दिसन्दर्भया भुवा

turaṃgasainyasaṃghātakhurāghātasaśabdayā / stūyamāna ivotkrāntabandisandarbhayā bhuvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नभोविलङ्घिभिः सेनारजोराशिभिर् उद्धतैः । सपक्षभूभृदुल्लासशङ्कां कुर्वञ् शतक्रतोः

nabhovilaṅghibhiḥ senārajorāśibhir uddhataiḥ / sapakṣabhūbhṛdullāsaśaṅkāṃ kurvañ śatakratoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स प्रतस्थे ततो देव्या सह वासवदत्तया । स्वपुरीं र्पति राजेन्द्रः प्रातरेवापरे ऽहनि

sa pratasthe tato devyā saha vāsavadattayā / svapurīṃ rpati rājendraḥ prātarevāpare 'hani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश्च दिवसैर्द्वित्रैर्विषयं तमवाप्य सः । विशश्राम निशामेकां रुमण्वन्मन्दिरे नृपः

tataśca divasairdvitrairviṣayaṃ tamavāpya saḥ / viśaśrāma niśāmekāṃ rumaṇvanmandire nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येद्युस्तां च कौशाम्बीं चिरात्प्राप्तमहोत्सवः । मार्गोत्सुकोन्मुखजनां प्रविवेश प्रियासखः

anyedyustāṃ ca kauśāmbīṃ cirātprāptamahotsavaḥ / mārgotsukonmukhajanāṃ praviveśa priyāsakhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा च स्त्रीभिरारब्धमङ्गलस्नानमण्डना । चिरादुपागते पत्यौ बभौ नारीव सा पुरी

tadā ca strībhirārabdhamaṅgalasnānamaṇḍanā / cirādupāgate patyau babhau nārīva sā purī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददृशुश्चात्र पौरास्तं वत्सराजं वधूसखम् । प्रशान्तशोकाः शिखिनः सविद्युतमिवाम्बुदम्

dadṛśuścātra paurāstaṃ vatsarājaṃ vadhūsakham / praśāntaśokāḥ śikhinaḥ savidyutamivāmbudam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हर्म्याग्रस्थाश्च पिदधुः पौरनार्यो मुखैर्नभः । व्योमगङ्गातटोत्फुल्लहेमाम्बुरुहविभ्रमैः

harmyāgrasthāśca pidadhuḥ pauranāryo mukhairnabhaḥ / vyomagaṅgātaṭotphullahemāmburuhavibhramaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्वं राजभवनं वत्सराजो विवेश सः । नृपश्रियेवापरया सह वासवदत्तया

tataḥ svaṃ rājabhavanaṃ vatsarājo viveśa saḥ / nṛpaśriyevāparayā saha vāsavadattayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेवागतनृपाकीर्णं मागधोद्गीतमङ्गलम् । सुप्तप्रबुद्धमिव तद्रेजे राजगृहं तदा

sevāgatanṛpākīrṇaṃ māgadhodgītamaṅgalam / suptaprabuddhamiva tadreje rājagṛhaṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वासवदत्ताया भ्राता गोपालको ऽचिरात् । आययौ सह कृत्वा तौ प्रतीहारपुलिन्दकौ

atha vāsavadattāyā bhrātā gopālako 'cirāt / āyayau saha kṛtvā tau pratīhārapulindakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतप्रत्युद्गमं राज्ञा तमानन्दमिवापरम् । प्राप वासवदत्ता सा प्रहर्षोत्फुल्ललोचना

kṛtapratyudgamaṃ rājñā tamānandamivāparam / prāpa vāsavadattā sā praharṣotphullalocanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमुं भ्रातरमेतस्याः पश्यन्त्या मा स्म भूत्त्रपा । इत्य् एव तस्यास् तत्कालं रुरोधाश्रु विलोचने

amuṃ bhrātarametasyāḥ paśyantyā mā sma bhūttrapā / ity eva tasyās tatkālaṃ rurodhāśru vilocane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृसंदेशवाक्यैश्च तेन प्रोत्साहिताथ सा । मेने कृतार्थमात्मानं स्वजनेन समागतम्

pitṛsaṃdeśavākyaiśca tena protsāhitātha sā / mene kṛtārthamātmānaṃ svajanena samāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो यथावद्ववृते तस्या वत्सेश्वरस्य च । व्यग्रो गोपालको ऽन्येद्युस्तत्रोद्वाहमहोत्सवे

tato yathāvadvavṛte tasyā vatseśvarasya ca / vyagro gopālako 'nyedyustatrodvāhamahotsave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रतिवल्लीनवोद्भिन्नमिव पल्लवमुज्ज्वलम् । पाणिं वासवदत्तायाः सो ऽथ वत्सेश्वरो ऽग्रहीत्

rativallīnavodbhinnamiva pallavamujjvalam / pāṇiṃ vāsavadattāyāḥ so 'tha vatseśvaro 'grahīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सापि प्रियकरस्पर्शसान्द्रानन्दनिमीलिता । सकम्पस्वेददिग्धाङ्गी गाढरोमाञ्चचर्चिता

sāpi priyakarasparśasāndrānandanimīlitā / sakampasvedadigdhāṅgī gāḍharomāñcacarcitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुसंमोहनवायव्यवारुणास्त्रैर्निरन्तरैः । विद्वेव पुष्पचापेन तत्क्षणं समलक्ष्यत

susaṃmohanavāyavyavāruṇāstrairnirantaraiḥ / vidveva puṣpacāpena tatkṣaṇaṃ samalakṣyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृशि धूमाभिताम्रायां तस्या वह्निप्रदक्षिणे । मदिरा मदमाधुर्यसूत्रपातमिवाकरोत्

dṛśi dhūmābhitāmrāyāṃ tasyā vahnipradakṣiṇe / madirā madamādhuryasūtrapātamivākarot

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोपालकार्पितै रत्नै राज्ञां चोपायनैस्तदा । पूर्णकोषो दधौ सत्यां वत्सेशो राजराजताम्

gopālakārpitai ratnai rājñāṃ copāyanaistadā / pūrṇakoṣo dadhau satyāṃ vatseśo rājarājatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वर्तितविवाहौ तावादौ लोकस्य चक्षुषि । वधूवरौ विविशतुः पश्चात्स्वे वासवेश्मनि

nirvartitavivāhau tāvādau lokasya cakṣuṣi / vadhūvarau viviśatuḥ paścātsve vāsaveśmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ संमानयामास पट्टबन्धादिन स्वयम् । निजोत्सवे वत्सराजो गोपालकपुलिन्दकौ

atha saṃmānayāmāsa paṭṭabandhādina svayam / nijotsave vatsarājo gopālakapulindakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञां संमाननार्थं च पौराणां च यथोचितम् । यौगन्धरायणस्तेन रुमण्वांश्च न्ययुज्यत

rājñāṃ saṃmānanārthaṃ ca paurāṇāṃ ca yathocitam / yaugandharāyaṇastena rumaṇvāṃśca nyayujyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽब्रवीद्रुमण्वन्तमेवं यौगन्धरायणः । राज्ञा कष्टे नियुक्तौ स्वो लोकचित्तं हि दुर्ग्रहम्

tato 'bravīdrumaṇvantamevaṃ yaugandharāyaṇaḥ / rājñā kaṣṭe niyuktau svo lokacittaṃ hi durgraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरञ्जितश्च बालो ऽपि रोषमुत्पादयेद्ध्रुवम् । तथा चा शृण्विमां बाल विनष्टककथां सखे

arañjitaśca bālo 'pi roṣamutpādayeddhruvam / tathā cā śṛṇvimāṃ bāla vinaṣṭakakathāṃ sakhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूव रुद्रशर्माख्यः कश्चन ब्राह्मणः पुरा । बभूवतुश्च तस्य द्वे गृहिण्यौ गृहमेधिनः

babhūva rudraśarmākhyaḥ kaścana brāhmaṇaḥ purā / babhūvatuśca tasya dve gṛhiṇyau gṛhamedhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एका सुतं प्रसूयैव तस्य पञ्चत्वमाययौ । तत्सुतो ऽपरमातुश्च हस्ते तेनार्पितो ऽथ सः

ekā sutaṃ prasūyaiva tasya pañcatvamāyayau / tatsuto 'paramātuśca haste tenārpito 'tha saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा च किंचिद्विवृद्धस्य रूक्षं तस्याशनं ददौ । सो ऽपि तेनाभवद्बालो धूसराङ्गः पृथूदरः

sā ca kiṃcidvivṛddhasya rūkṣaṃ tasyāśanaṃ dadau / so 'pi tenābhavadbālo dhūsarāṅgaḥ pṛthūdaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातृहीनस्त्वयायं मे कथं शिशुरुपेक्षितः । इति तामपरां पत्नीं रुद्रशर्माथ सो ऽभ्यधात्

mātṛhīnastvayāyaṃ me kathaṃ śiśurupekṣitaḥ / iti tāmaparāṃ patnīṃ rudraśarmātha so 'bhyadhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेव्यमानो ऽपि हि स्नेहैरीदृगेव किमप्यसौ । किं करोम्यहमस्येति साप्येवं पतिमब्रवीत्

sevyamāno 'pi hi snehairīdṛgeva kimapyasau / kiṃ karomyahamasyeti sāpyevaṃ patimabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नूनमेवंस्वभावो ऽयमिति मेने च स द्विजः । स्त्रीणामलीकमुग्धं हि वचः को मन्यते मृषा

nūnamevaṃsvabhāvo 'yamiti mene ca sa dvijaḥ / strīṇāmalīkamugdhaṃ hi vacaḥ ko manyate mṛṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाल एव विनष्टो ऽयमिति बालविनष्टकः । नाम्ना स बालकस्तत्र संवृत्तो ऽभूत्पितुर्गृहे

bāla eva vinaṣṭo 'yamiti bālavinaṣṭakaḥ / nāmnā sa bālakastatra saṃvṛtto 'bhūtpiturgṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असावपरमाता मां कदर्थयति सर्वदा । वरं प्रतिक्रियां कांचित्तदेतस्याः करोम्यहम्

asāvaparamātā māṃ kadarthayati sarvadā / varaṃ pratikriyāṃ kāṃcittadetasyāḥ karomyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचिन्तयामास सो ऽथ बालविनष्टकः । व्यतीतपञ्चवर्षो ऽपि वयसा बत बुद्धिमान्

iti saṃcintayāmāsa so 'tha bālavinaṣṭakaḥ / vyatītapañcavarṣo 'pi vayasā bata buddhimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथागतं राजकुलाज्जगाद पितरं रहः । तात द्वौ मम तातौ स्त इत्यविस्पष्टया गिरा

athāgataṃ rājakulājjagāda pitaraṃ rahaḥ / tāta dvau mama tātau sta ityavispaṣṭayā girā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्रत्यहमाह स्म स बालः सो ऽपि तत्पिता । तां सोपपतिमाशङ्क्य भार्यां स्पर्शे ऽप्यवर्जयत्

evaṃ pratyahamāha sma sa bālaḥ so 'pi tatpitā / tāṃ sopapatimāśaṅkya bhāryāṃ sparśe 'pyavarjayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सापि दध्यौ विना दोषं कस्मान्मे कुपितः पतिः । किंचिद्बालविनष्टेन कृतं किंचिद्भवेदिति

sāpi dadhyau vinā doṣaṃ kasmānme kupitaḥ patiḥ / kiṃcidbālavinaṣṭena kṛtaṃ kiṃcidbhavediti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सादरं स्नपयित्वा च दत्त्वा स्निग्धं च भोजनम् । कृत्वोत्सङ्गे च पप्रच्छ सा तं बालविनष्टकम्

sādaraṃ snapayitvā ca dattvā snigdhaṃ ca bhojanam / kṛtvotsaṅge ca papraccha sā taṃ bālavinaṣṭakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्र किं रोषितस्तातो रुद्रशर्मा त्वया मयि । तच्छ्रुत्वैव स तां बालो जगादापरमातरम्

putra kiṃ roṣitastāto rudraśarmā tvayā mayi / tacchrutvaiva sa tāṃ bālo jagādāparamātaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो ऽधिकं ते कर्तास्मि न चेदद्यापि शाम्यसि । स्वपुत्रपोषिणी कस्मात्त्वं मां क्लिश्नासि सर्वदा

ato 'dhikaṃ te kartāsmi na cedadyāpi śāmyasi / svaputrapoṣiṇī kasmāttvaṃ māṃ kliśnāsi sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्छ्रुत्वा प्रणता सा तं बभाषे शपथोत्तरम् । पुनर्नैवं करिष्यामि तत्प्रसादाय मे पतिम्

tacchrutvā praṇatā sā taṃ babhāṣe śapathottaram / punarnaivaṃ kariṣyāmi tatprasādāya me patim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स बालो ऽवादीत्तां तर्ह्यायातस्य मत्पितुः । आदर्शं दर्शयत्वेका त्वच्चेटी वेद्म्यहं परम्

tataḥ sa bālo 'vādīttāṃ tarhyāyātasya matpituḥ / ādarśaṃ darśayatvekā tvacceṭī vedmyahaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथेत्युक्त्वा तया चेटी नियुक्ता रुद्रशर्मणः । आगतस्य क्षणात्तस्य दर्शयामास दर्पणम्

tathetyuktvā tayā ceṭī niyuktā rudraśarmaṇaḥ / āgatasya kṣaṇāttasya darśayāmāsa darpaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तस्यैव तत्कालं प्रतिबिम्बं स दर्शयन् । सो ऽयं द्वितीयस् तातो मे तातेत्याह स्म बालकः

tatra tasyaiva tatkālaṃ pratibimbaṃ sa darśayan / so 'yaṃ dvitīyas tāto me tātetyāha sma bālakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्छ्रुत्वा विगताशङ्कस्तामकारणदूषिताम् । पत्नीं प्रति प्रसन्नो ऽभूद्रुद्रशर्मा तदैव सः

tacchrutvā vigatāśaṅkastāmakāraṇadūṣitām / patnīṃ prati prasanno 'bhūdrudraśarmā tadaiva saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुत्पादयेद्दोषं बालो ऽपि विकृतिं गतः । तदयं रञ्जनीयो नः सम्यक्परिकरो ऽखिलः

evamutpādayeddoṣaṃ bālo 'pi vikṛtiṃ gataḥ / tadayaṃ rañjanīyo naḥ samyakparikaro 'khilaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा सरुमण्वत्कः सो ऽथ यौगन्धरायणः । सर्वं संमानयामास वत्सराजोत्सवे जनम्

ityuktvā sarumaṇvatkaḥ so 'tha yaugandharāyaṇaḥ / sarvaṃ saṃmānayāmāsa vatsarājotsave janam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा च राजलोकं तौ रञ्जयामासतुर्यथा । मदेकप्रवणावेताविति सर्वो ऽप्यमन्यत

tathā ca rājalokaṃ tau rañjayāmāsaturyathā / madekapravaṇāvetāviti sarvo 'pyamanyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तौ चाप्यपूजयद्राजा सचिवौ स्वकरार्पितौः । वस्त्राङ्गरागाभरणैर्ग्रामैश्च सवसन्तकौ

tau cāpyapūjayadrājā sacivau svakarārpitauḥ / vastrāṅgarāgābharaṇairgrāmaiśca savasantakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतोद्वाहोत्सवः सो ऽथ युक्तो वत्सेश्वरस्तया । मनोरथफलान्येव मेने वासवदत्तया

kṛtodvāhotsavaḥ so 'tha yukto vatseśvarastayā / manorathaphalānyeva mene vāsavadattayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरादुन्मुद्रितः स्नेहात्को ऽप्यभूत्सततं तयोः । निशान्तक्लिष्टिचक्राह्वरीतिहृद्यो रसक्रमः

cirādunmudritaḥ snehātko 'pyabhūtsatataṃ tayoḥ / niśāntakliṣṭicakrāhvarītihṛdyo rasakramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा यथा च दंपत्योः प्रौढिं परिचयो ययौ । तयोस्तथा तथा प्रेम नवीभावमिवाययौ

yathā yathā ca daṃpatyoḥ prauḍhiṃ paricayo yayau / tayostathā tathā prema navībhāvamivāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोपालको ऽथ विवाहकर्तुः संदेशतः पितुः । प्रययौ शीघ्रमावृत्तिं वत्सराजेन याचितः

gopālako 'tha vivāhakartuḥ saṃdeśataḥ pituḥ / prayayau śīghramāvṛttiṃ vatsarājena yācitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि वत्सेश्वरो जातु चपलः पूर्वसंगताम् । गुप्तं विरचितां नाम भेजे ऽन्तःपुरचारिकाम्

so 'pi vatseśvaro jātu capalaḥ pūrvasaṃgatām / guptaṃ viracitāṃ nāma bheje 'ntaḥpuracārikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्गोत्रस्खलितो देवीं पादलग्नः प्रसादयन् । लेभे सुभगसाम्राज्यमभिषिक्तस्तदश्रुभिः

tadgotraskhalito devīṃ pādalagnaḥ prasādayan / lebhe subhagasāmrājyamabhiṣiktastadaśrubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च बन्धुमतीं नाम राजपुत्रीं भुजार्जिताम् । गोपालकेन प्रहितां कन्यां देव्या उपायनम्

kiṃ ca bandhumatīṃ nāma rājaputrīṃ bhujārjitām / gopālakena prahitāṃ kanyāṃ devyā upāyanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया मञ्जुलिकेत्येव नाम्नान्येनैव गोपिताम् । अपरामिव लावण्यजलधेरुद्गतां श्रियम्

tayā mañjuliketyeva nāmnānyenaiva gopitām / aparāmiva lāvaṇyajaladherudgatāṃ śriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसन्तकसहायः सन्दृष्ट्वोद्यानलतागृहे । गान्धर्वविधिना गुप्तमुपयेमे स भूपतिः

vasantakasahāyaḥ sandṛṣṭvodyānalatāgṛhe / gāndharvavidhinā guptamupayeme sa bhūpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्च वासवदत्तास्य ददर्श निभृतस्थिता । प्रचुकोप च बद्ध्वा च सा निनाय वसन्तकम्

tacca vāsavadattāsya dadarśa nibhṛtasthitā / pracukopa ca baddhvā ca sā nināya vasantakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रव्राजिकां तस्याः सखीं पितृकुलागताम् । स सांकृत्यायनीं नाम शरणं शिश्रिये नृपः

tataḥ pravrājikāṃ tasyāḥ sakhīṃ pitṛkulāgatām / sa sāṃkṛtyāyanīṃ nāma śaraṇaṃ śiśriye nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा तां प्रसाद्य महिषीं तया सैव कृताज्ञया । ददौ बन्धुमतीं राज्ञे पेशलं हि सतीमनः

sā tāṃ prasādya mahiṣīṃ tayā saiva kṛtājñayā / dadau bandhumatīṃ rājñe peśalaṃ hi satīmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तं बन्धनाद्देवी सा मुमोच वसन्तकम् । स चागत्याग्रतो राज्ञीं हसन्निति जगाद ताम्

tatastaṃ bandhanāddevī sā mumoca vasantakam / sa cāgatyāgrato rājñīṃ hasanniti jagāda tām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धुमत्यापराद्धं च किं मया देवि ते कृतम् । डुण्डुभेषु प्रहरथ क्रुद्धा यूयम् अहीन् प्रति

bandhumatyāparāddhaṃ ca kiṃ mayā devi te kṛtam / ḍuṇḍubheṣu praharatha kruddhā yūyam ahīn prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्त्वमुपमानं मे व्याचक्ष्वेति कुतूहलात् । देव्या पृष्टस्तया सो ऽथ पुनराह वसन्तकः

etattvamupamānaṃ me vyācakṣveti kutūhalāt / devyā pṛṣṭastayā so 'tha punarāha vasantakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा कोऽपि रुरुर्नाम मुनिपुत्रो यदृच्छया । परिभ्रमन् ददर्शैकां कन्याम् अद्भुतदर्शनाम्

purā ko'pi rururnāma muniputro yadṛcchayā / paribhraman dadarśaikāṃ kanyām adbhutadarśanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याधरात्समुत्पन्नां मेनकायां द्युयोषिति । स्थूलकेशेन मुनिना वर्धितामाश्रमे निजे

vidyādharātsamutpannāṃ menakāyāṃ dyuyoṣiti / sthūlakeśena muninā vardhitāmāśrame nije

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा च प्रमद्वरानाम दृष्टा तस्य रुरोर्मनः । जहार सो ऽथ गत्वा तां स्थूलकेशादयाचत

sā ca pramadvarānāma dṛṣṭā tasya rurormanaḥ / jahāra so 'tha gatvā tāṃ sthūlakeśādayācata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थूलकेशो ऽपि तां तस्मै प्रतिशुश्राव कन्यकाम् । आसन्ने च विवाहे तामकस्माद्दष्टवानहिः

sthūlakeśo 'pi tāṃ tasmai pratiśuśrāva kanyakām / āsanne ca vivāhe tāmakasmāddaṣṭavānahiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विषण्णहृदयः शुश्रावेमां गिरं दिवि । एतां क्षीणायुषं ब्रह्मन्स्वायुषो ऽर्धेन जीवय

tato viṣaṇṇahṛdayaḥ śuśrāvemāṃ giraṃ divi / etāṃ kṣīṇāyuṣaṃ brahmansvāyuṣo 'rdhena jīvaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्छ्रुत्वा स ददौ तस्यै तदैवार्धं निजायुषः । प्रत्युज्जिजीव सा तेन सो ऽपि तां परिणीतवान्

tacchrutvā sa dadau tasyai tadaivārdhaṃ nijāyuṣaḥ / pratyujjijīva sā tena so 'pi tāṃ pariṇītavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ क्रुद्धो रुरुर्नित्यं यं यं सर्पं ददर्श सः । तं तं जघान भार्या मे दष्टामीभिर्भवेदिति

atha kruddho rururnityaṃ yaṃ yaṃ sarpaṃ dadarśa saḥ / taṃ taṃ jaghāna bhāryā me daṣṭāmībhirbhavediti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैकस् तं जिघांसन्तं मर्त्यवाचाह डुण्डुभः । अहिभ्यः कुपितो ब्रह्मन् हंसि त्वं डुण्डुभान् कथम्

athaikas taṃ jighāṃsantaṃ martyavācāha ḍuṇḍubhaḥ / ahibhyaḥ kupito brahman haṃsi tvaṃ ḍuṇḍubhān katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहिना ते प्रिया दष्टा विभिन्नौ चाहिडुण्डुभौ । अहयः सविषाः सर्वे निर्विषा डुण्डुभा इति

ahinā te priyā daṣṭā vibhinnau cāhiḍuṇḍubhau / ahayaḥ saviṣāḥ sarve nirviṣā ḍuṇḍubhā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्छ्रुत्वा प्रत्यवादीत्तं सखे को नु भवानिति । डुण्डुभो ऽप्यवदद्ब्रह्मन्नहं शापच्युतो मुनिः

tacchrutvā pratyavādīttaṃ sakhe ko nu bhavāniti / ḍuṇḍubho 'pyavadadbrahmannahaṃ śāpacyuto muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवत्संवादपर्यन्तः शापो ऽयम् अभवच् च मे । इत्य् उक्त्वान्तर्हिते तस्मिन् भूयस् तान् नावधीद् गुरुः

bhavatsaṃvādaparyantaḥ śāpo 'yam abhavac ca me / ity uktvāntarhite tasmin bhūyas tān nāvadhīd guruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेतदुपमानाय तव देवि मयोदितम् । डुण्डुभेषु प्रहरथ क्रुद्धा यूयमहिष्विति

tadetadupamānāya tava devi mayoditam / ḍuṇḍubheṣu praharatha kruddhā yūyamahiṣviti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमभिधाय वचनं सनर्महासं वसन्तके विरते । वासवदत्ता तं प्रति तुतोष पार्श्वे स्थितां पत्युः

evamabhidhāya vacanaṃ sanarmahāsaṃ vasantake virate / vāsavadattā taṃ prati tutoṣa pārśve sthitāṃ patyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति मधुमधुराणि वत्सराजश् चरणगतः कुपितानुनाथनानि । सततमुदयनश्चकार देव्या विविधवसन्तककौशलानि कामी

iti madhumadhurāṇi vatsarājaś caraṇagataḥ kupitānunāthanāni / satatamudayanaścakāra devyā vividhavasantakakauśalāni kāmī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसना मदिरारसैकसक्ता कलवीणारवरागिणी श्रुतिश्च । दयितामुखनिश्चला च दृष्टिः सुखिनस् तस्य सदा बभूव राज्ञः

rasanā madirārasaikasaktā kalavīṇāravarāgiṇī śrutiśca / dayitāmukhaniścalā ca dṛṣṭiḥ sukhinas tasya sadā babhūva rājñaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.