Somadeva: Kathasaritsagara 3.3

तदेतत्सिद्धये मन्त्रं द्वारोल्लेख्यं ददामि ते । तस्योपबृंहणीं बाह्यां युक्तिं चोपदिशाम्यहम्

tadetatsiddhaye mantraṃ dvārollekhyaṃ dadāmi te / tasyopabṛṃhaṇīṃ bāhyāṃ yuktiṃ copadiśāmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशुद्धो ऽपि ज्वलयग्निर्वात्यायोगे तु का कथा । एवं मन्त्रो ऽर्थदो ऽप्येकः किं पुनर्युक्तिसंयुतः

viśuddho 'pi jvalayagnirvātyāyoge tu kā kathā / evaṃ mantro 'rthado 'pyekaḥ kiṃ punaryuktisaṃyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा गुहचन्द्राय दत्त्वा मन्त्रं द्विजोत्तमः । उपदिश्य च तां युक्तिं प्रभाते स तिरोदवे

ityuktvā guhacandrāya dattvā mantraṃ dvijottamaḥ / upadiśya ca tāṃ yuktiṃ prabhāte sa tirodave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुहचन्द्रो ऽपि भार्याया गृहद्वारे ऽभिलिख्य तम् । मन्त्रं पुनश्चकारैवं सायं युक्तिं प्ररोचनीम्

guhacandro 'pi bhāryāyā gṛhadvāre 'bhilikhya tam / mantraṃ punaścakāraivaṃ sāyaṃ yuktiṃ prarocanīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गत्वा स तस्याः पश्यन्त्या कयापि वरयोषिता । सह चक्रे समालापं रचितोदारमण्डनः

gatvā sa tasyāḥ paśyantyā kayāpi varayoṣitā / saha cakre samālāpaṃ racitodāramaṇḍanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्दृष्टैव तमाहूय मन्त्रोन्मुद्रितया गिरा । एषा कास्तीति पप्रच्छ सा सेर्ष्या दिव्यकन्यका

taddṛṣṭaiva tamāhūya mantronmudritayā girā / eṣā kāstīti papraccha sā serṣyā divyakanyakā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असौ वराङ्गना बद्धभावा मय्य् अहम् अद्य च । एतद्गृहं व्रजामीति प्रत्य् अवोचत् स तां मृषा

asau varāṅganā baddhabhāvā mayy aham adya ca / etadgṛhaṃ vrajāmīti praty avocat sa tāṃ mṛṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः साचीकृतदृशा मुखेन वलितभ्रुणा । दृष्ट्वा निवार्य वामेन करेण तमुवाच सा

tataḥ sācīkṛtadṛśā mukhena valitabhruṇā / dṛṣṭvā nivārya vāmena kareṇa tamuvāca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हुं ज्ञातमेतदर्थो ऽयं वेषस्तत्र च मा स्म गाः । किं तया मामुषेहि त्वमहं हि तव गेहिनी

huṃ jñātametadartho 'yaṃ veṣastatra ca mā sma gāḥ / kiṃ tayā māmuṣehi tvamahaṃ hi tava gehinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तः पुलकोत्कम्पसंक्षोभाकुलया तया । आविष्टयेव तन्मन्त्रदूतदुर्ग्रहयापि सः

ityuktaḥ pulakotkampasaṃkṣobhākulayā tayā / āviṣṭayeva tanmantradūtadurgrahayāpi saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविश्य वासके सद्यस्तयैव सममन्वभूत् । मर्त्यो ऽपि दिव्यसंभोगमसंस्पृष्टं मनोरहैः

praviśya vāsake sadyastayaiva samamanvabhūt / martyo 'pi divyasaṃbhogamasaṃspṛṣṭaṃ manorahaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थं तां प्राप्य सप्रेमां मन्त्रसिद्धिप्रसाधिताम् । त्यक्तदिव्यस्थितिं तस्थौ गुहचन्द्रो यथासुखम्

itthaṃ tāṃ prāpya sapremāṃ mantrasiddhiprasādhitām / tyaktadivyasthitiṃ tasthau guhacandro yathāsukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं यागप्रदानादिसुकृतैः शुभकर्मणाम् । दिव्याः शापच्युता नार्यस्तिष्ठन्ति गृहिणीपदे

evaṃ yāgapradānādisukṛtaiḥ śubhakarmaṇām / divyāḥ śāpacyutā nāryastiṣṭhanti gṛhiṇīpade

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवद्विजसपर्या हि कामधेनुर्मता सताम् । किं हि न प्राप्यते तस्याः शैषाः सामादिवर्णनाः

devadvijasaparyā hi kāmadhenurmatā satām / kiṃ hi na prāpyate tasyāḥ śaiṣāḥ sāmādivarṇanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुष्कृतं त्वयि दिव्यानामत्युच्चपदजन्मनाम् । प्रवातमिव पुष्पाणामधः पातैककारणम्

duṣkṛtaṃ tvayi divyānāmatyuccapadajanmanām / pravātamiva puṣpāṇāmadhaḥ pātaikakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा राजपुत्र्याः स पुनराह वसन्तकः । किं चात्र यदहल्याया वृत्तं तच्छ्रूयतामिदम्

ityuktvā rājaputryāḥ sa punarāha vasantakaḥ / kiṃ cātra yadahalyāyā vṛttaṃ tacchrūyatāmidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुराभूद् गौतमो नाम त्रिकालज्ञो महामुनिः । अहल्येति च तस्यासीद् भार्या रूपजिताप्सराः

purābhūd gautamo nāma trikālajño mahāmuniḥ / ahalyeti ca tasyāsīd bhāryā rūpajitāpsarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदा रूपलुब्धस्तामिन्द्रः प्रार्थितवान्रहः । प्रभूणां हि विभूत्यन्धा धावत्यविषये मतिः

ekadā rūpalubdhastāmindraḥ prārthitavānrahaḥ / prabhūṇāṃ hi vibhūtyandhā dhāvatyaviṣaye matiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सानुमेने च तं मूढा वृषस्यन्ती शचीपतिम् । तच्च प्रभावतो बुद्ध्वा तत्रागाद्गौतमो मुनिः

sānumene ca taṃ mūḍhā vṛṣasyantī śacīpatim / tacca prabhāvato buddhvā tatrāgādgautamo muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्जाररूपं चक्रे च भयादिन्द्रो ऽपि तत्क्षणम् । कः स्थितो ऽत्रेति सो ऽपृच्छदहल्यामथ गौतमः

mārjārarūpaṃ cakre ca bhayādindro 'pi tatkṣaṇam / kaḥ sthito 'treti so 'pṛcchadahalyāmatha gautamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एसो ठिओ खु मज्जारो इत्य् अपभ्रष्टवक्रया । गिरा सत्यानुरोधिन्या सा तं प्रत्यब्रवीत्पतिम्

eso ṭhio khu majjāro ity apabhraṣṭavakrayā / girā satyānurodhinyā sā taṃ pratyabravītpatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यं त्वज्जार इत्युक्त्वा विहसन्स ततो मुनिः । सत्यानुरोधकॢप्तान्तं शापं तस्यामपातयत्

satyaṃ tvajjāra ityuktvā vihasansa tato muniḥ / satyānurodhakḷptāntaṃ śāpaṃ tasyāmapātayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापशीले शिलाभावं भूरिकालमवाप्नुहि । आ वनान्तरसंचारिरघवालोकनादिति

pāpaśīle śilābhāvaṃ bhūrikālamavāpnuhi / ā vanāntarasaṃcāriraghavālokanāditi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वराङ्गलुब्धस्याङ्गे ते तत्सहस्रं भविष्यति । दिव्यस्त्रीं विश्वकर्मा यां निर्मास्यति तिलोत्तमाम्

varāṅgalubdhasyāṅge te tatsahasraṃ bhaviṣyati / divyastrīṃ viśvakarmā yāṃ nirmāsyati tilottamām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां विलोक्य तदैवाक्ष्णां सहस्रं भविता च ते । इतीन्द्रमपि तत्कालं शपति स्म स गौतमः

tāṃ vilokya tadaivākṣṇāṃ sahasraṃ bhavitā ca te / itīndramapi tatkālaṃ śapati sma sa gautamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्तशापो यथाकामं तपसे स मुनिर्ययौ । अहल्यापि शिलाभावं दारुणं प्रत्यपद्यत

dattaśāpo yathākāmaṃ tapase sa muniryayau / ahalyāpi śilābhāvaṃ dāruṇaṃ pratyapadyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रो ऽप्यावृतसर्वाङ्गो वराङ्गैरभवत्ततः । अशीलं तस्य नाम स्यान् न खलीकारकारणम्

indro 'pyāvṛtasarvāṅgo varāṅgairabhavattataḥ / aśīlaṃ tasya nāma syān na khalīkārakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कुकर्म सर्वस्य फलत्यात्मनि सर्वदा । यो यद्वपति बीजं हि लभते सो ऽपि तत्फलम्

evaṃ kukarma sarvasya phalatyātmani sarvadā / yo yadvapati bījaṃ hi labhate so 'pi tatphalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात्परविरुद्धेषु नोत्सहन्ते महाशयाः । एतदुत्तमसत्त्वानां विधिसिद्धं हि सद्व्रतम्

tasmātparaviruddheṣu notsahante mahāśayāḥ / etaduttamasattvānāṃ vidhisiddhaṃ hi sadvratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युवां पूर्वभगिन्यौ च देव्यौ शापच्युते उभे । तद्वदन्योन्यहितकृन्निर्द्वन्द्वं हृदयं हि वाम्

yuvāṃ pūrvabhaginyau ca devyau śāpacyute ubhe / tadvadanyonyahitakṛnnirdvandvaṃ hṛdayaṃ hi vām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद्वसन्तकाच्छ्रुत्वा मिथो वासवदत्तया । पद्मावत्या च सुतरामीर्ष्यालेशो ऽप्यमुच्यत

etadvasantakācchrutvā mitho vāsavadattayā / padmāvatyā ca sutarāmīrṣyāleśo 'pyamucyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवी वासवदत्ता च कृत्वा साधारणं पतिम् । आत्मनीव प्रियं चक्रे पद्मावत्यां हितोन्मुखी

devī vāsavadattā ca kṛtvā sādhāraṇaṃ patim / ātmanīva priyaṃ cakre padmāvatyāṃ hitonmukhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्या महानुभावत्वं तत्तादृङ्मगधेश्वरः । बुद्ध्वा पद्मावतीसृष्टदूतेभ्यो ऽपि तुतोष सः

tasyā mahānubhāvatvaṃ tattādṛṅmagadheśvaraḥ / buddhvā padmāvatīsṛṣṭadūtebhyo 'pi tutoṣa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येद्युरथ वत्सेशं मन्त्री यौगन्धरायणः । उपेत्य संनिधौ देव्याः स्थितेष्वन्येष्वभाषत

anyedyuratha vatseśaṃ mantrī yaugandharāyaṇaḥ / upetya saṃnidhau devyāḥ sthiteṣvanyeṣvabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्योगायाधुना देव कौशाम्बी किं न गम्यते । नाशङ्का मगधेशाच्च विद्यते वञ्चितादपि

udyogāyādhunā deva kauśāmbī kiṃ na gamyate / nāśaṅkā magadheśācca vidyate vañcitādapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्यासंबन्धनाम्ना हि साम्ना सम्यक्स बाधितः । विगृह्य च कथं जह्याज्जीवितादधिकां सुताम्

kanyāsaṃbandhanāmnā hi sāmnā samyaksa bādhitaḥ / vigṛhya ca kathaṃ jahyājjīvitādadhikāṃ sutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यं तस्यानुपाल्यं च त्वया च स न वञ्चितः । मया स्वयं कृतं ह्येतन्न च तस्यासुखावहम्

satyaṃ tasyānupālyaṃ ca tvayā ca sa na vañcitaḥ / mayā svayaṃ kṛtaṃ hyetanna ca tasyāsukhāvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चारेभ्यश्च मया ज्ञातं यथा विकुरुते न सः । तदर्थमेव चास्माभिः स्थितं च दिवसानमून्

cārebhyaśca mayā jñātaṃ yathā vikurute na saḥ / tadarthameva cāsmābhiḥ sthitaṃ ca divasānamūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं वदति निर्व्यूढकार्ये यौगन्धरायणे । मगधेश्वरसंबन्धी दूतो ऽत्र समुपाययौ

evaṃ vadati nirvyūḍhakārye yaugandharāyaṇe / magadheśvarasaṃbandhī dūto 'tra samupāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्क्षणं स प्रविष्टो ऽत्र प्रतिहारनिवेदितः । प्रणामान्तरमासीनो वत्सराजं व्यजिज्ञपत्

tatkṣaṇaṃ sa praviṣṭo 'tra pratihāraniveditaḥ / praṇāmāntaramāsīno vatsarājaṃ vyajijñapat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवीपद्मावतीदत्तसंदेशपरितोषिणा । मगधेशेन निर्दिष्टमिदं देवस्य सांप्रतम्

devīpadmāvatīdattasaṃdeśaparitoṣiṇā / magadheśena nirdiṣṭamidaṃ devasya sāṃpratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहुना किं मया सर्वं ज्ञातुं प्रीतो ऽस्मि च त्वयि । तद्यदर्थो ऽयमारम्भस्तत्कुरु प्रणता वयम्

bahunā kiṃ mayā sarvaṃ jñātuṃ prīto 'smi ca tvayi / tadyadartho 'yamārambhastatkuru praṇatā vayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद्दूतवचः स्वेच्छं वत्सेशो ऽभिननन्द सः । यौगन्धरायणीयस्य पुष्पं नयतरोरिव

etaddūtavacaḥ svecchaṃ vatseśo 'bhinananda saḥ / yaugandharāyaṇīyasya puṣpaṃ nayataroriva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पद्मावतीं राज्ञ्या समानाय्य समं तया । तं दत्तप्राभृतं दूतं स संमान्य व्यसर्जयत्

tataḥ padmāvatīṃ rājñyā samānāyya samaṃ tayā / taṃ dattaprābhṛtaṃ dūtaṃ sa saṃmānya vyasarjayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ चण्डमहासेनदूतो ऽप्यत्र समाययौ । प्रविश्य स यथावच्च राजानं प्रणतो ऽब्रवीत्

atha caṇḍamahāsenadūto 'pyatra samāyayau / praviśya sa yathāvacca rājānaṃ praṇato 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव चण्डमहासेनभूपतिः कार्यतत्ववित् । तव विज्ञातवृत्तान्तो हृष्टः संदिष्टवान् इदम्

deva caṇḍamahāsenabhūpatiḥ kāryatatvavit / tava vijñātavṛttānto hṛṣṭaḥ saṃdiṣṭavān idam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राशस्त्यं भवतस्तावदियतैवोपवर्णितम् । यौगन्धरायणो यत्ते मन्री किमधिकोक्तिभिः

prāśastyaṃ bhavatastāvadiyataivopavarṇitam / yaugandharāyaṇo yatte manrī kimadhikoktibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धन्या वासवदत्ता तु त्वद्भक्त्या तत्कृतं तया । येनास्माभिः सतां मध्ये चिरमुन्नमितं शिरः

dhanyā vāsavadattā tu tvadbhaktyā tatkṛtaṃ tayā / yenāsmābhiḥ satāṃ madhye ciramunnamitaṃ śiraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च वासवदत्तातो भिन्ना पद्मावती मम । तयोरेकं हि हृदयं तच्छीघ्रं कुरुतोद्यमम्

na ca vāsavadattāto bhinnā padmāvatī mama / tayorekaṃ hi hṛdayaṃ tacchīghraṃ kurutodyamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतन् निजश्वशुरदूतवचो निशम्य वत्सेश्वरस्य हृदये सपदि प्रमोदः । देव्यं च कोऽपि ववृधे प्रणयप्रकर्षो भूयांश् च मन्त्रिवृषभे प्रणयानुबन्धः

etan nijaśvaśuradūtavaco niśamya vatseśvarasya hṛdaye sapadi pramodaḥ / devyaṃ ca ko'pi vavṛdhe praṇayaprakarṣo bhūyāṃś ca mantrivṛṣabhe praṇayānubandhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तं देवीभ्यां सममुचितसत्कारविधिना कृतातिथ्यं दूतं सरभसमनाः प्रेष्य मुदितम् । विधास्यन्नुद्योगं त्वरितमथ संमन्त्र्य सचिवैः स चक्रे कौशाम्बीं प्रति गमनबुद्धिं नरपतिः

tatastaṃ devībhyāṃ samamucitasatkāravidhinā kṛtātithyaṃ dūtaṃ sarabhasamanāḥ preṣya muditam / vidhāsyannudyogaṃ tvaritamatha saṃmantrya sacivaiḥ sa cakre kauśāmbīṃ prati gamanabuddhiṃ narapatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.