Somadeva: Kathasaritsagara 3.6

ततः सापसृते तस्मिन् कालरात्रिः क्रुधा तदा । स्वम् अङ्गं पाटयाम् आस स्वयं दन्तनखक्षतैः

tataḥ sāpasṛte tasmin kālarātriḥ krudhā tadā / svam aṅgaṃ pāṭayām āsa svayaṃ dantanakhakṣataiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकीर्णवस्त्रकेशान्ता रुदती तावद् आस्त च । गृहं यावद् उपाध्यायो विष्णुस्वामी विवेश सः

vikīrṇavastrakeśāntā rudatī tāvad āsta ca / gṛhaṃ yāvad upādhyāyo viṣṇusvāmī viveśa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविष्टं तम् अवादीच् च पश्य सुन्दरकेण मे । अवस्था विहिता स्वामिन् बलात्काराभिलाषिणा

praviṣṭaṃ tam avādīc ca paśya sundarakeṇa me / avasthā vihitā svāmin balātkārābhilāṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा स उपाध्यायः क्रुधा जज्वाल तत्क्षणम् । प्रत्ययः स्त्रीषु मुष्णाति विमर्शं विदुषाम् अपि

tac chrutvā sa upādhyāyaḥ krudhā jajvāla tatkṣaṇam / pratyayaḥ strīṣu muṣṇāti vimarśaṃ viduṣām api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सायं च तं सुन्दरकं गृहप्राप्तं प्रधाव्य सः । सशिष्यो मुष्टिभिः पादैर् लगुडैश् चाप्य् अताडयत्

sāyaṃ ca taṃ sundarakaṃ gṛhaprāptaṃ pradhāvya saḥ / saśiṣyo muṣṭibhiḥ pādair laguḍaiś cāpy atāḍayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं च प्रहारनिश्चेष्टं शिष्यान् आदिश्य तं बहिः । त्याजयाम् आस रथ्यायां निरपेक्षतया निशि

kiṃ ca prahāraniśceṣṭaṃ śiṣyān ādiśya taṃ bahiḥ / tyājayām āsa rathyāyāṃ nirapekṣatayā niśi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शनैः सुन्दरकः स निशानिलवीजितः । तथाभिभूतम् आत्मानं पश्यन्न् एवम् अचिन्तयत्

tataḥ śanaiḥ sundarakaḥ sa niśānilavījitaḥ / tathābhibhūtam ātmānaṃ paśyann evam acintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो स्त्रीप्रेरणा नाम रजसा लङ्घितात्मनाम् । पुंसां वात्येव सरसाम् आशयक्षोभकारिणी

aho strīpreraṇā nāma rajasā laṅghitātmanām / puṃsāṃ vātyeva sarasām āśayakṣobhakāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येनाविचार्य वृद्धो ऽपि विद्वान् अपि च तत् तथा । अतिक्रोधाद् उपाध्यायो विरुद्धम् अकरोन् मयि

yenāvicārya vṛddho 'pi vidvān api ca tat tathā / atikrodhād upādhyāyo viruddham akaron mayi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा दैवसंसिद्धाव् आ सृष्टेर् विदुषाम् अपि । कामक्रोधौ हि विप्राणां मोक्षद्वारार्गलाव् उभौ

athavā daivasaṃsiddhāv ā sṛṣṭer viduṣām api / kāmakrodhau hi viprāṇāṃ mokṣadvārārgalāv ubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा हि किं न मुनयः स्वदारभ्रंशशङ्किनः । देवदारुवने पूर्वम् अपि शर्वाय चक्रुधुः

tathā hi kiṃ na munayaḥ svadārabhraṃśaśaṅkinaḥ / devadāruvane pūrvam api śarvāya cakrudhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चैनं विविदुर् देवं कृतक्षपणकाकृतिम् । उमायै दर्शयिष्यन्तम् ऋषीणाम् अप्य् अशान्तताम्

na cainaṃ vividur devaṃ kṛtakṣapaṇakākṛtim / umāyai darśayiṣyantam ṛṣīṇām apy aśāntatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्तशापाश् च ते सद्यस् त्रिजगत्क्षोभकारणम् । बुद्ध्वा तं देवम् ईशानं तम् एव शरणं ययुः

dattaśāpāś ca te sadyas trijagatkṣobhakāraṇam / buddhvā taṃ devam īśānaṃ tam eva śaraṇaṃ yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एवं कामकोपादिरिपुषड्वर्गवञ्चिताः । मुनयो ऽपि विमुह्यन्ति श्रोत्रियेषु कथैव का

tad evaṃ kāmakopādiripuṣaḍvargavañcitāḥ / munayo 'pi vimuhyanti śrotriyeṣu kathaiva kā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सुन्दरकस् तत्र ध्यायन् दस्युभयान् निशि । आरुह्य शून्यगोवाटहर्म्ये तस्थौ समीपगे

iti sundarakas tatra dhyāyan dasyubhayān niśi / āruhya śūnyagovāṭaharmye tasthau samīpage

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैकदेशे यावच् च क्षणं तिष्ठत्य् अलक्षितः । तावत् तत्रैव हर्म्ये सा कालरात्रिर् उपाययौ

tatraikadeśe yāvac ca kṣaṇaṃ tiṣṭhaty alakṣitaḥ / tāvat tatraiva harmye sā kālarātrir upāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकृष्टवीरच्छुरिका मुक्तफूत्कारभीषणा । नयनाननवान्तोल्का डाकिनीचक्रसंगता

ākṛṣṭavīracchurikā muktaphūtkārabhīṣaṇā / nayanānanavāntolkā ḍākinīcakrasaṃgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां दृष्ट्वा तादृशीं तत्र कालरात्रिम् उपागताम् । सस्मार मन्त्रान् रक्षोघ्नान् भीतः सुन्दरको ऽथ सः

tāṃ dṛṣṭvā tādṛśīṃ tatra kālarātrim upāgatām / sasmāra mantrān rakṣoghnān bhītaḥ sundarako 'tha saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मन्त्रमोहिता चाथ तं ददर्श न सा तदा । भयसंपिण्डितैर् अङ्गैर् एकान्ते निभृतस्थितम्

tanmantramohitā cātha taṃ dadarśa na sā tadā / bhayasaṃpiṇḍitair aṅgair ekānte nibhṛtasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोत्पतनमन्त्रं सा पठित्वा ससखीजना । कालरात्रिः सगोवाटहर्म्यैवोदपतन् नभः

athotpatanamantraṃ sā paṭhitvā sasakhījanā / kālarātriḥ sagovāṭaharmyaivodapatan nabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं च मन्त्रं स जग्राह श्रुत्वा सुन्दरकस् तदा । सहर्म्या सापि नभसा क्षिप्रम् उज्जयिनीं ययौ

taṃ ca mantraṃ sa jagrāha śrutvā sundarakas tadā / saharmyā sāpi nabhasā kṣipram ujjayinīṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रावतार्य हर्म्यं सा मन्त्रतः शाकवाटके । गत्वा स्मशाने चिक्रीड डाकिनीचक्रमध्यगा

tatrāvatārya harmyaṃ sā mantrataḥ śākavāṭake / gatvā smaśāne cikrīḍa ḍākinīcakramadhyagā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्क्षणं च क्षुधाक्रान्तः शाकवाटे ऽवतीर्य सः । तत्र सुन्दरकश् चक्रे वृत्तिम् उत्खातमूलकैः

tatkṣaṇaṃ ca kṣudhākrāntaḥ śākavāṭe 'vatīrya saḥ / tatra sundarakaś cakre vṛttim utkhātamūlakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतक्षुत्प्रतिघाते ऽस्मिन् प्राग्वद् गोवाटम् आश्रिते । प्रत्याययौ कालरात्री रात्रिमध्ये निकेतनात्

kṛtakṣutpratighāte 'smin prāgvad govāṭam āśrite / pratyāyayau kālarātrī rātrimadhye niketanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽधिरूढगोवाटा पूर्ववन् मन्त्रसिद्धितः । आकाशेन सशिष्या सा निशि स्वगृहम् आययौ

tato 'dhirūḍhagovāṭā pūrvavan mantrasiddhitaḥ / ākāśena saśiṣyā sā niśi svagṛham āyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थापयित्वा यथास्थानं तच् च गोवाटवाहनम् । विसृज्यानुचरीस् ताश् च शय्यावेश्म विवेश सा

sthāpayitvā yathāsthānaṃ tac ca govāṭavāhanam / visṛjyānucarīs tāś ca śayyāveśma viveśa sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि सुन्दरको नीत्वा तां निशां विघ्नविस्मितः । प्रभाते त्यक्तगोवाटो निकटं सुहृदां ययौ

so 'pi sundarako nītvā tāṃ niśāṃ vighnavismitaḥ / prabhāte tyaktagovāṭo nikaṭaṃ suhṛdāṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राख्यातस्ववृत्तान्तो विदेशगमनोन्मुखः । तैः समाश्वासितो मित्त्रैस् तन्मध्ये स्थितिम् अग्रहीत्

tatrākhyātasvavṛttānto videśagamanonmukhaḥ / taiḥ samāśvāsito mittrais tanmadhye sthitim agrahīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपाध्यायगृहं त्यक्त्वा भुञ्जानः सत्त्रसद्मनि । उवास तत्र विहरन् स्वच्छन्दः सखिभिः सह

upādhyāyagṛhaṃ tyaktvā bhuñjānaḥ sattrasadmani / uvāsa tatra viharan svacchandaḥ sakhibhiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदा निर्गता क्रेतुं गृहोपकरणानि सा । ददर्श तं सुन्दरकं कालरात्रिः किलापणे

ekadā nirgatā kretuṃ gṛhopakaraṇāni sā / dadarśa taṃ sundarakaṃ kālarātriḥ kilāpaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपेत्य च जगादैनं पुनर् एव स्मरातुरा । भज सुन्दरकाद्यापि मां त्वदायत्तजीविताम्

upetya ca jagādainaṃ punar eva smarāturā / bhaja sundarakādyāpi māṃ tvadāyattajīvitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तस् तया सो ऽथ साधुः सुन्दरको ऽब्रवीत् । मैवं वदीर् न धर्मो ऽयं माता मे गुरुपत्न्य् असि

evam uktas tayā so 'tha sādhuḥ sundarako 'bravīt / maivaṃ vadīr na dharmo 'yaṃ mātā me gurupatny asi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽब्रवीत् कालरात्रिर् धर्मं चेद् वेत्सि देहि तत् । प्राणान् मे प्राणदानाद् धि धर्मः को ऽभ्यधिको भवेत्

tato 'bravīt kālarātrir dharmaṃ ced vetsi dehi tat / prāṇān me prāṇadānād dhi dharmaḥ ko 'bhyadhiko bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सुन्दरको ऽवादीन् मातर् मैवं कृथा हृदि । गुरुतल्पाभिगमनं कुत्र धर्मो भविष्यति

atha sundarako 'vādīn mātar maivaṃ kṛthā hṛdi / gurutalpābhigamanaṃ kutra dharmo bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं निराकृता तेन तर्जयन्ती च तं रुषा । पाटयित्वा स्वहस्तेन स्वोत्तरीयम् अगाद् गृहम्

evaṃ nirākṛtā tena tarjayantī ca taṃ ruṣā / pāṭayitvā svahastena svottarīyam agād gṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्य सुन्दरकेणेदं धावित्वा पाटितं मम । इत्य् उवाच पतिं तत्र दर्शयित्वोत्तरीयकम्

paśya sundarakeṇedaṃ dhāvitvā pāṭitaṃ mama / ity uvāca patiṃ tatra darśayitvottarīyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च तस्याः पतिः क्रोधाद् गत्वा वध्यम् उदीर्य च । सत्त्रे सुन्दरकस्याशु वारयाम् आस भोजनम्

sa ca tasyāḥ patiḥ krodhād gatvā vadhyam udīrya ca / sattre sundarakasyāśu vārayām āsa bhojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुन्दरकः खेदात् तं देशं त्यक्तुम् उद्यतः । जानन्न् उत्पतने व्योम्नि मन्त्रं गोवाटशिक्षितम्

tataḥ sundarakaḥ khedāt taṃ deśaṃ tyaktum udyataḥ / jānann utpatane vyomni mantraṃ govāṭaśikṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽवरोहे ऽप्य् अपरं शिक्षितं श्रुतविस्मृतम् । तद् एव शून्यगोवाटहर्म्यं निशि पुनर् ययौ

tato 'varohe 'py aparaṃ śikṣitaṃ śrutavismṛtam / tad eva śūnyagovāṭaharmyaṃ niśi punar yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तस्मिन् स्थिते प्राग्वत् कालरात्रिर् उपेत्य सा । तथैवोत्पत्य हर्म्यस्था व्योम्नैवोज्जयिनीं ययौ

tatra tasmin sthite prāgvat kālarātrir upetya sā / tathaivotpatya harmyasthā vyomnaivojjayinīṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रावतार्य मन्त्रेण गोवाटं शाकवाटके । जगाम रात्रिचर्यायै पुनः सा पितृकाननम्

tatrāvatārya mantreṇa govāṭaṃ śākavāṭake / jagāma rātricaryāyai punaḥ sā pitṛkānanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं च सुन्दरको मन्त्रं भूयः श्रुत्वापि नाग्रहीत् । विना हि गुर्वादेशेन संपूर्णाः सिद्धयः कुतः

taṃ ca sundarako mantraṃ bhūyaḥ śrutvāpi nāgrahīt / vinā hi gurvādeśena saṃpūrṇāḥ siddhayaḥ kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽत्र भुक्त्वा कतिचिन् मूलकान्य् अपराणि च । नेतुं प्रक्षिप्य गोवाटे तत्र तस्थौ स पूर्ववत्

tato 'tra bhuktvā katicin mūlakāny aparāṇi ca / netuṃ prakṣipya govāṭe tatra tasthau sa pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैत्यारूढगोवाटा सा गत्वा नभसा निशि । विवेश कालरात्रिः स्वं सद्म स्थापितवाहना

athaityārūḍhagovāṭā sā gatvā nabhasā niśi / viveśa kālarātriḥ svaṃ sadma sthāpitavāhanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपि सुन्दरकः प्रातर् गोवाटान् निर्गतस् ततः । ययौ भोजनमूल्यार्थी विपणीम् आत्तमूलकः

so 'pi sundarakaḥ prātar govāṭān nirgatas tataḥ / yayau bhojanamūlyārthī vipaṇīm āttamūlakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्रीणानस्य तस्यात्र मूलकं राजसेवकाः । मालवीया विना मूल्यं जह्रुर् दृष्ट्वा स्वदेशजम्

vikrīṇānasya tasyātra mūlakaṃ rājasevakāḥ / mālavīyā vinā mūlyaṃ jahrur dṛṣṭvā svadeśajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स कलहं कुर्वन् बद्ध्वा सुहृदनुद्रुतः । पाषाणघतदायीति राजाग्रं तैर् अनीयत

tataḥ sa kalahaṃ kurvan baddhvā suhṛdanudrutaḥ / pāṣāṇaghatadāyīti rājāgraṃ tair anīyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मालवात् कथम् आनीय कान्यकुब्जे ऽत्र मूलकम् । विक्रीणीषे सदेत्य् एष पृष्टो ऽस्माभिर् न जल्पति

mālavāt katham ānīya kānyakubje 'tra mūlakam / vikrīṇīṣe sadety eṣa pṛṣṭo 'smābhir na jalpati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हन्ति प्रत्युत पाषाणैर् इत्य् उक्तस् तैः शठैर् नृपः । तं तद् अद्भुतम् अप्राक्षीत् ततस् तत्सुहृदो ऽब्रुवन्

hanti pratyuta pāṣāṇair ity uktas taiḥ śaṭhair nṛpaḥ / taṃ tad adbhutam aprākṣīt tatas tatsuhṛdo 'bruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्माभिः सह यद्य् एष प्रासादम् अधिरोप्यते । तदैतत् कौतुकं देव कृत्स्नं जल्पति नान्यथा

asmābhiḥ saha yady eṣa prāsādam adhiropyate / tadaitat kautukaṃ deva kṛtsnaṃ jalpati nānyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथेत्य् आरोपितो राज्ञा सप्रासादो ऽस्य पश्यतः । उत्पपात स मन्त्रेण सद्यः सुन्दरको नभः

tathety āropito rājñā saprāsādo 'sya paśyataḥ / utpapāta sa mantreṇa sadyaḥ sundarako nabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समित्रस् तेन गत्वा च प्रयागं प्राप्य च क्रमात् । श्रान्तः कम् अपि राजानं स्नातं तत्र ददर्श सः

samitras tena gatvā ca prayāgaṃ prāpya ca kramāt / śrāntaḥ kam api rājānaṃ snātaṃ tatra dadarśa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्तभ्य चात्र प्रासादं गङ्गायां खान् निपत्य च । विस्मयोद्वीक्षितः सर्वैस् तं स राजानम् अभ्यगात्

saṃstabhya cātra prāsādaṃ gaṅgāyāṃ khān nipatya ca / vismayodvīkṣitaḥ sarvais taṃ sa rājānam abhyagāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस् त्वं किं चावतीर्णो ऽसि गगनाद् इति शंस नः । राज्ञा प्रह्वेण पृष्टः सन्न् एवं सुन्दरको ऽब्रवीत्

kas tvaṃ kiṃ cāvatīrṇo 'si gaganād iti śaṃsa naḥ / rājñā prahveṇa pṛṣṭaḥ sann evaṃ sundarako 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं मुरजको नाम गणो देवस्य धूर्जटेः । प्राप्तो मानुषभोगार्थी त्वत्सकाशं तदाज्ञया

ahaṃ murajako nāma gaṇo devasya dhūrjaṭeḥ / prāpto mānuṣabhogārthī tvatsakāśaṃ tadājñayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा सत्यम् आशङ्क्य सस्याढ्यं रत्नपूरितम् । सस्त्रीकं सोपकरणं ददौ तस्मै पुरं नृपः

tac chrutvā satyam āśaṅkya sasyāḍhyaṃ ratnapūritam / sastrīkaṃ sopakaraṇaṃ dadau tasmai puraṃ nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविश्याथ पुरे तस्मिन्न् उत्पत्य दिवि सानुगः । चिरं सुन्दरकः स्वेच्छं निर्दैन्यं विचचार सः

praviśyātha pure tasminn utpatya divi sānugaḥ / ciraṃ sundarakaḥ svecchaṃ nirdainyaṃ vicacāra saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शयानो हेमपर्यङ्के वीज्यमानश् च चामरैः । सेव्यमानो वरस्त्रीभिर् ऐन्द्रं सुखम् अवाप सः

śayāno hemaparyaṅke vījyamānaś ca cāmaraiḥ / sevyamāno varastrībhir aindraṃ sukham avāpa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैकदा ददौ तस्मै मन्त्रं व्योमावरोहणे । सिद्धः कोऽपि किलाकाशचारी संजातसंस्तवः

athaikadā dadau tasmai mantraṃ vyomāvarohaṇe / siddhaḥ ko'pi kilākāśacārī saṃjātasaṃstavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तावतारमन्त्रः स गत्वा सुन्दरकस् ततः । कान्यकुब्जे निजे देशे व्योममार्गाद् अवातरत्

prāptāvatāramantraḥ sa gatvā sundarakas tataḥ / kānyakubje nije deśe vyomamārgād avātarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपुरं पूर्णलक्ष्मीकम् अवतीर्णं नभस्तलात् । बुद्ध्वा तत्र स्वयं राजा कौतुकात् तम् उपाययौ

sapuraṃ pūrṇalakṣmīkam avatīrṇaṃ nabhastalāt / buddhvā tatra svayaṃ rājā kautukāt tam upāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिज्ञातश् च पृष्टश् च राजाग्रे सो ऽथ कालवित् । कालरात्रिकृतं सर्वं स्ववृत्तान्तं न्यवेदयत्

parijñātaś ca pṛṣṭaś ca rājāgre so 'tha kālavit / kālarātrikṛtaṃ sarvaṃ svavṛttāntaṃ nyavedayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश् चानाय्य पप्रच्छ कालरात्रिं महीपतिः । निर्भया साप्य् अविनयं स्वं सर्वं प्रत्यपद्यत

tataś cānāyya papraccha kālarātriṃ mahīpatiḥ / nirbhayā sāpy avinayaṃ svaṃ sarvaṃ pratyapadyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुपिते च नृपे तस्याः कर्णौ च च्छेत्तुम् उद्यते । सा गृहीतापि पश्यत्सु सर्वेष्व् एव तिरोदधे

kupite ca nṛpe tasyāḥ karṇau ca cchettum udyate / sā gṛhītāpi paśyatsu sarveṣv eva tirodadhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्वराष्ट्रे वासो ऽस्यास् तत्र राज्ञा न्यषिध्यत । तत्पूजितः सुन्दरकः शिश्रिये च नभः पुनः

tataḥ svarāṣṭre vāso 'syās tatra rājñā nyaṣidhyata / tatpūjitaḥ sundarakaḥ śiśriye ca nabhaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा तत्र भर्तारम् आदित्यप्रभभूपतिम् । आभाषत पुनश् चैनं राज्ञी कुवलयावली

ity uktvā tatra bhartāram ādityaprabhabhūpatim / ābhāṣata punaś cainaṃ rājñī kuvalayāvalī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्त्य् एवंविधा देव डाकिनीमन्त्रसिद्धयः । एतच् च मत्पितुर् देशे वृत्तं सर्वत्र विश्रुतम्

bhavanty evaṃvidhā deva ḍākinīmantrasiddhayaḥ / etac ca matpitur deśe vṛttaṃ sarvatra viśrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालरात्रेश् च शिष्याहम् इत्य् आदौ वर्णितं मया । पतिव्रतात्वात् सिद्धिस् तु ततो ऽप्य् अभ्यधिका मम

kālarātreś ca śiṣyāham ity ādau varṇitaṃ mayā / pativratātvāt siddhis tu tato 'py abhyadhikā mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवता चाद्य दृष्टाहं श्रेयो ऽर्थं ते कृतार्चना । उपहाराय पुरुषं मन्त्रेणाक्रष्टुम् उद्यता

bhavatā cādya dṛṣṭāhaṃ śreyo 'rthaṃ te kṛtārcanā / upahārāya puruṣaṃ mantreṇākraṣṭum udyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अस्मदीये ऽत्र नये त्वम् अपि प्रविशाधुना । सिद्धियोगजितानां च राज्ञां मूर्ध्नि पदं कुरु

tad asmadīye 'tra naye tvam api praviśādhunā / siddhiyogajitānāṃ ca rājñāṃ mūrdhni padaṃ kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा क्व महामांसभोजनं डाकिनीनये । क्व च राजत्वम् इत्य् उक्त्वा स राजा निषिषेध तत्

tac chrutvā kva mahāmāṃsabhojanaṃ ḍākinīnaye / kva ca rājatvam ity uktvā sa rājā niṣiṣedha tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणत्यागोद्यतायां तु राज्ञ्यां तत् प्रत्यपद्यत । विषयाकृष्यमाणा हि तिष्ठन्ति सुपथे कथम्

prāṇatyāgodyatāyāṃ tu rājñyāṃ tat pratyapadyata / viṣayākṛṣyamāṇā hi tiṣṭhanti supathe katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सा तं प्रवेश्यैव मण्डले पूर्वपूजिते । गृहीतसमयं सन्तं राजानम् इदम् अब्रवीत्

tataḥ sā taṃ praveśyaiva maṇḍale pūrvapūjite / gṛhītasamayaṃ santaṃ rājānam idam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

य एष फलभूत्याख्यः स्थितो विप्रस् तवान्तिके । स मयात्रोपहारार्थम् आक्रष्टुम् उपकल्पितः

ya eṣa phalabhūtyākhyaḥ sthito vipras tavāntike / sa mayātropahārārtham ākraṣṭum upakalpitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकर्षणं च सायासं तत् कश्चित् सूपकृद् वरम् । नये ऽत्र स्थाप्यतां यस् तं स्वयं हन्ति पचत्य् अपि

ākarṣaṇaṃ ca sāyāsaṃ tat kaścit sūpakṛd varam / naye 'tra sthāpyatāṃ yas taṃ svayaṃ hanti pacaty api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कार्या च घृणा यस्मात् तन्मासबलिभक्षणात् । समापिते ऽर्चने पूर्णा सिद्धिः स्याद् उत्तमो हि सः

na kāryā ca ghṛṇā yasmāt tanmāsabalibhakṣaṇāt / samāpite 'rcane pūrṇā siddhiḥ syād uttamo hi saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तः प्रियया राजा पापभीतो ऽपि तत् पुनः । अङ्गीचकार धिग् अहो कष्टां स्त्रीष्व् अनुरोधिताम्

ity uktaḥ priyayā rājā pāpabhīto 'pi tat punaḥ / aṅgīcakāra dhig aho kaṣṭāṃ strīṣv anurodhitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनाय्य सूपकारं च ततः साहसिकाभिधम् । विश्वास्य दीक्षितं कृत्वा दंपती तौ सहोचतुः

ānāyya sūpakāraṃ ca tataḥ sāhasikābhidham / viśvāsya dīkṣitaṃ kṛtvā daṃpatī tau sahocatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा देवीद्वितीयो ऽद्य भोक्ष्यते तत् त्वरां कुरु । आहारस्येति यो ऽभ्येत्य त्वां ब्रूयात् तं निपातयेः

rājā devīdvitīyo 'dya bhokṣyate tat tvarāṃ kuru / āhārasyeti yo 'bhyetya tvāṃ brūyāt taṃ nipātayeḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मांसैश् च रहः कुर्याः प्रातर् नौ स्वादु भोजनम् । इति सूपकृद् आदिष्टस् तथेत्य् उक्त्वा गृहं ययौ

tanmāṃsaiś ca rahaḥ kuryāḥ prātar nau svādu bhojanam / iti sūpakṛd ādiṣṭas tathety uktvā gṛhaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातश् च फलभूतिं तं प्राप्तं राजा जगाद सः । गच्छ साहसिकं ब्रूहि सूपकारं महानसे

prātaś ca phalabhūtiṃ taṃ prāptaṃ rājā jagāda saḥ / gaccha sāhasikaṃ brūhi sūpakāraṃ mahānase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा देवीद्वितीयो ऽद्य भोक्ष्यते स्वादु भोजनम् । अतस् त्वरितम् आहारम् उत्तमं साधयेर् इति

rājā devīdvitīyo 'dya bhokṣyate svādu bhojanam / atas tvaritam āhāram uttamaṃ sādhayer iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथेति निर्गतं तं च फलभूतिं बहिस् तदा । एत्य चन्द्रप्रभो नाम राज्ञः पुत्रो ऽब्रवीद् इदम्

tatheti nirgataṃ taṃ ca phalabhūtiṃ bahis tadā / etya candraprabho nāma rājñaḥ putro 'bravīd idam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन शीघ्रं हेम्ना मे कारयाद्यैव कुण्डले । यादृशे भवता पूर्वम् आर्यतातस्य कारिते

anena śīghraṃ hemnā me kārayādyaiva kuṇḍale / yādṛśe bhavatā pūrvam āryatātasya kārite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तो राजपुत्रेण फलभूतिस् तदैव सः । कृतानुरोधः प्रहितो ययौ कुण्डलयोः कृते

ity ukto rājaputreṇa phalabhūtis tadaiva saḥ / kṛtānurodhaḥ prahito yayau kuṇḍalayoḥ kṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजपुत्रो ऽप्य् अगात् स्वैरं कथितं फलभूतिना । राजादेशं गृहीत्वा तम् एकाक्य् एव महानसम्

rājaputro 'py agāt svairaṃ kathitaṃ phalabhūtinā / rājādeśaṃ gṛhītvā tam ekāky eva mahānasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोक्तराजादेशं तं स्थितसंवित् स सूपकृत् । राजपुत्रं छुरिकया सद्यः साहसिको ऽवधीत्

tatroktarājādeśaṃ taṃ sthitasaṃvit sa sūpakṛt / rājaputraṃ churikayā sadyaḥ sāhasiko 'vadhīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मांसैः साधितं तेन भोजनं च कृतार्चनौ । अभुञ्जाताम् अजानन्तौ तत्त्वं राज्ञी नृपस् तथा

tanmāṃsaiḥ sādhitaṃ tena bhojanaṃ ca kṛtārcanau / abhuñjātām ajānantau tattvaṃ rājñī nṛpas tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीत्वा च सानुतापस् तां रात्रिं राजा ददर्श सः । प्रातः कुण्डलहस्तं तं फलभूतिम् उपागतम्

nītvā ca sānutāpas tāṃ rātriṃ rājā dadarśa saḥ / prātaḥ kuṇḍalahastaṃ taṃ phalabhūtim upāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिभ्रान्तः कुण्डलोद्देशात् तं च पप्रच्छ तत्क्षणम् । तेनाख्यातस्ववृत्तान्तः पपात च भुवस् तले

bibhrāntaḥ kuṇḍaloddeśāt taṃ ca papraccha tatkṣaṇam / tenākhyātasvavṛttāntaḥ papāta ca bhuvas tale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हा पुत्रेति च चक्रन्द निन्दन् भार्यां सहात्मना । पृष्टश् च सचिवैः सर्वं यथातत्त्वम् अवर्णयत्

hā putreti ca cakranda nindan bhāryāṃ sahātmanā / pṛṣṭaś ca sacivaiḥ sarvaṃ yathātattvam avarṇayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच चैतद् उक्तं तत् प्रत्यहं फलभूतिना । भद्रकृत् प्राप्नुयाद् भद्रम् अभद्रं चाप्य् अभद्रकृत्

uvāca caitad uktaṃ tat pratyahaṃ phalabhūtinā / bhadrakṛt prāpnuyād bhadram abhadraṃ cāpy abhadrakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्दुको भित्तिनिःक्षिप्त इव प्रतिफलन् मुहुः । आपतत्य् आत्मनि प्रायो दोषो ऽन्यस्य चिकीर्षितः

kanduko bhittiniḥkṣipta iva pratiphalan muhuḥ / āpataty ātmani prāyo doṣo 'nyasya cikīrṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापाचारैर् यद् अस्माभिर् ब्रह्महत्यां चिकीर्षुभिः । स्वपुत्रघातनं कृत्वा प्राप्तं तन्मांसभक्षणम्

pāpācārair yad asmābhir brahmahatyāṃ cikīrṣubhiḥ / svaputraghātanaṃ kṛtvā prāptaṃ tanmāṃsabhakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा बोधयित्वा च मन्त्रिणः स्वान् अधोमुखान् । तम् एव फलभूतिं च निजे राज्ये ऽभिषिच्य सः

ity uktvā bodhayitvā ca mantriṇaḥ svān adhomukhān / tam eva phalabhūtiṃ ca nije rājye 'bhiṣicya saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा प्रदत्तदानः सन्न् अपुत्रः पापशुद्धये । सभार्यः प्रविवेशाग्निं दग्धो ऽप्य् अनुशयाग्निना

rājā pradattadānaḥ sann aputraḥ pāpaśuddhaye / sabhāryaḥ praviveśāgniṃ dagdho 'py anuśayāgninā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलभूतिश् च तद् राज्यं प्राप्य पृथ्वीं शशास सः । एवं भद्रम् अभद्रं वा कृतम् आत्मनि कल्प्यते

phalabhūtiś ca tad rājyaṃ prāpya pṛthvīṃ śaśāsa saḥ / evaṃ bhadram abhadraṃ vā kṛtam ātmani kalpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति वत्सेश्वरस्याग्रे कथयित्वा कथाम् इमाम् । यौगन्धरायणो भूयो भूपतिं तम् अभाषत

iti vatseśvarasyāgre kathayitvā kathām imām / yaugandharāyaṇo bhūyo bhūpatiṃ tam abhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् तव स राजेन्द्र जित्वाप्य् आचरतः शुभम् । ब्रह्मदत्तो विकुर्वीत यदि हन्यास् त्वम् एव तम्

tasmāt tava sa rājendra jitvāpy ācarataḥ śubham / brahmadatto vikurvīta yadi hanyās tvam eva tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तो मन्त्रिमुख्येन तद्वाक्यम् अभिनन्द्य सः । उत्थाय दिनकर्तव्यं वत्सेशो निरवर्तयत्

ity ukto mantrimukhyena tadvākyam abhinandya saḥ / utthāya dinakartavyaṃ vatseśo niravartayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येद्युश् च स संपन्नसर्वदिग्विजयः कृती । लावाणकाद् उदचलत् कौशाम्बीं स्वपुरीं प्रति

anyedyuś ca sa saṃpannasarvadigvijayaḥ kṛtī / lāvāṇakād udacalat kauśāmbīṃ svapurīṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमेण नगरीं प्राप क्षितीशः सपरिच्छदः । उत्पताकाभुजलतां नृत्यन्तीम् उत्सवाद् इव

krameṇa nagarīṃ prāpa kṣitīśaḥ saparicchadaḥ / utpatākābhujalatāṃ nṛtyantīm utsavād iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवेश चैनां पौरस्त्रीनयनोत्पलकानने । वितन्वानः प्रतिपदं प्रवातारम्भविभ्रमम्

viveśa caināṃ paurastrīnayanotpalakānane / vitanvānaḥ pratipadaṃ pravātārambhavibhramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चारणोद्गीयमानश् च स्तूयमानश् च बन्दिभिः । नृपैः प्रणम्यमानश् च राजा मन्दिरम् आययौ

cāraṇodgīyamānaś ca stūyamānaś ca bandibhiḥ / nṛpaiḥ praṇamyamānaś ca rājā mandiram āyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विनम्रेष्व् अधिरोप्य शासनं स वत्सराजो ऽखिलदेशराजसु । पूर्वं निधानाधिगतं कुलोचितं प्रसह्य सिंहासनम् आरुरोह तत्

tato vinamreṣv adhiropya śāsanaṃ sa vatsarājo 'khiladeśarājasu / pūrvaṃ nidhānādhigataṃ kulocitaṃ prasahya siṃhāsanam āruroha tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कालमङ्गलसमाहततारधीर तूर्यारवप्रतिरवैश् च नभः पुपूरे । तन्मन्त्रिमुख्यपरितोषितलोकपाल दत्तैर् इव प्रतिदिशं समसाधुवादैः

tatkālamaṅgalasamāhatatāradhīra tūryāravapratiravaiś ca nabhaḥ pupūre / tanmantrimukhyaparitoṣitalokapāla dattair iva pratidiśaṃ samasādhuvādaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विविधम् अथ वितीर्य वीतलोभो वसु वसुधाविजयार्जितं द्विजेभ्यः । अकृत कृतमहोत्सवः कृतार्थं क्षितिपतिमण्डलम् आत्ममन्त्रिणश् च

vividham atha vitīrya vītalobho vasu vasudhāvijayārjitaṃ dvijebhyaḥ / akṛta kṛtamahotsavaḥ kṛtārthaṃ kṣitipatimaṇḍalam ātmamantriṇaś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेत्रेषु वर्षति तदानुगुणं नरेन्द्रे तस्मिन् ध्वनद्घनमृदङ्गनिनादितायाम् । संभाव्य भावि बहुधान्यफलं जनो ऽपि तस्यां पुरि प्रतिगृहं विहितोत्सवो ऽभूत्

kṣetreṣu varṣati tadānuguṇaṃ narendre tasmin dhvanadghanamṛdaṅganināditāyām / saṃbhāvya bhāvi bahudhānyaphalaṃ jano 'pi tasyāṃ puri pratigṛhaṃ vihitotsavo 'bhūt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं विजित्य जगतीं स कृती रुमण्वद्य् औगन्धरायणनिवेशितराज्यभारः । तस्थौ यथेच्छम् अथ वासवदत्तयात्र पद्मावतीसहितया सह वत्सराजः

evaṃ vijitya jagatīṃ sa kṛtī rumaṇvady augandharāyaṇaniveśitarājyabhāraḥ / tasthau yatheccham atha vāsavadattayātra padmāvatīsahitayā saha vatsarājaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कीर्तिश्रियोर् इव तयोर् उभयोश् च देव्योर् मध्यस्थितः स वरचारणगीयमानः । चन्द्रोदयं निजयशोधवलं सिषेवे शत्रुप्रतापम् इव सीधु पपौ च शश्वत्

kīrtiśriyor iva tayor ubhayoś ca devyor madhyasthitaḥ sa varacāraṇagīyamānaḥ / candrodayaṃ nijayaśodhavalaṃ siṣeve śatrupratāpam iva sīdhu papau ca śaśvat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.