Somadeva: Kathasaritsagara 6.5

इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे मदनमञ्चुकालम्बके चतुर्थस् तरङ्गः । पञ्चमस् तरङ्गः । ततो ऽन्येद्युरुपेतां तां प्रातः सोमप्रभां सखीम् । कलिङ्गसेना विश्रम्भात्कतां कुर्वत्युवाच सा

iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare madanamañcukālambake caturthas taraṅgaḥ / pañcamas taraṅgaḥ / tato 'nyedyurupetāṃ tāṃ prātaḥ somaprabhāṃ sakhīm / kaliṅgasenā viśrambhātkatāṃ kurvatyuvāca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मां प्रसेनजिते राज्ञे तातो दास्यति निश्चितम् । एतच् छ्रुतं मयाम्बातो दृष्टो वृद्धः स च त्वया

māṃ prasenajite rājñe tāto dāsyati niścitam / etac chrutaṃ mayāmbāto dṛṣṭo vṛddhaḥ sa ca tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वत्सेशस्तु यथा रूपे त्वय् ऐव कथितस्तथा । श्रुतिमार्गप्रविष्टेन हृतं तेन यथा मनः

vatseśastu yathā rūpe tvay aiva kathitastathā / śrutimārgapraviṣṭena hṛtaṃ tena yathā manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्प्रसेनजितं पूर्वं प्रदर्श्य नय तत्र माम् । आस्ते वत्सेश्वरो यत्र किं तातेन किमम्बया

tatprasenajitaṃ pūrvaṃ pradarśya naya tatra mām / āste vatseśvaro yatra kiṃ tātena kimambayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तवतीं तां च सोत्कां सोमप्रभाब्रवीत् । गन्तव्यं यदि तद्यामो यन्त्रेण व्योमगामिना

evam uktavatīṃ tāṃ ca sotkāṃ somaprabhābravīt / gantavyaṃ yadi tadyāmo yantreṇa vyomagāminā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं तु सर्वं गृहाण त्वं निजं परिकरं यतः । दृष्ट्वा वत्सेश्वरं भूयो नागन्तुम् इह शक्ष्यसि

kiṃ tu sarvaṃ gṛhāṇa tvaṃ nijaṃ parikaraṃ yataḥ / dṛṣṭvā vatseśvaraṃ bhūyo nāgantum iha śakṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च त्वं द्रक्ष्यसि पुनः पितरौ न स्मरिष्यसि । दूरस्थां प्राप्तदयिता विस्मरिष्यसि माम् अपि

na ca tvaṃ drakṣyasi punaḥ pitarau na smariṣyasi / dūrasthāṃ prāptadayitā vismariṣyasi mām api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नह्येवम् अहमेष्यामि भर्तृवेश्मनि ते सखि । तच् छ्रुत्वा राजकन्या सा रुदती ताम् अभाषत

nahyevam ahameṣyāmi bhartṛveśmani te sakhi / tac chrutvā rājakanyā sā rudatī tām abhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तर्हि वत्सेश्वरं तं त्वम् इहैवानय मे सखि । नोत्सहे तत्र हि स्थातुं क्षणम् एकं त्वया विना

tarhi vatseśvaraṃ taṃ tvam ihaivānaya me sakhi / notsahe tatra hi sthātuṃ kṣaṇam ekaṃ tvayā vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानिन्ये चानिरुद्धः किमुपायाच्चित्रलेखया । जानत्यपि तथा चैतां मत्तस्त्वं तत्कथां शृणु

nāninye cāniruddhaḥ kimupāyāccitralekhayā / jānatyapi tathā caitāṃ mattastvaṃ tatkathāṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाणासुरस्य तनया बभूवोषेति विश्रुता । तस्याश्चाराधिता गौरी पतिप्राप्त्यै वरं ददौ

bāṇāsurasya tanayā babhūvoṣeti viśrutā / tasyāścārādhitā gaurī patiprāptyai varaṃ dadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्ने प्राप्स्यसि यत्सङ्गं स ते भर्ता भवेद् इति । ततो देवकुमाराभं कंचित्स्वप्ने ददर्श सा

svapne prāpsyasi yatsaṅgaṃ sa te bhartā bhaved iti / tato devakumārābhaṃ kaṃcitsvapne dadarśa sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गान्धर्वविधिना तेन परिणीता तथैव च । प्राप्ततत्सत्यसंभोगा प्राबुध्यत निशाक्षये

gāndharvavidhinā tena pariṇītā tathaiva ca / prāptatatsatyasaṃbhogā prābudhyata niśākṣaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदृष्ट्वा तं पतिं दृष्टं दृष्ट्वा संभोगलक्षणम् । स्मृत्वा गौरीवरं साभूत्सातङ्कभयविस्मया

adṛṣṭvā taṃ patiṃ dṛṣṭaṃ dṛṣṭvā saṃbhogalakṣaṇam / smṛtvā gaurīvaraṃ sābhūtsātaṅkabhayavismayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम्यन्ती च ततः सा तं स्वप्ने दृष्टं प्रियं विना । पृच्छन्त्यै चित्रलेखायै सख्यै सर्वं शशंस तत्

tāmyantī ca tataḥ sā taṃ svapne dṛṣṭaṃ priyaṃ vinā / pṛcchantyai citralekhāyai sakhyai sarvaṃ śaśaṃsa tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सापि नामाद्यभिज्ञानं न किंचित्तस्य जानती । योगेश्वरी चित्रलेखा तामुषाम् एवम् अब्रवीत्

sāpi nāmādyabhijñānaṃ na kiṃcittasya jānatī / yogeśvarī citralekhā tāmuṣām evam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सखि देवीवरस्यायं प्रभावो ऽत्र किमुच्यते । किं त्व् अभिज्ञानशून्यस् ते सो ऽन्वेष्टव्यः प्रियः कथम्

sakhi devīvarasyāyaṃ prabhāvo 'tra kimucyate / kiṃ tv abhijñānaśūnyas te so 'nveṣṭavyaḥ priyaḥ katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिजानासि चेत्तं ते ससुरासुरमानुषम् । जगल्लिखामि तन्मध्ये तं मे दर्शय येन सः

parijānāsi cettaṃ te sasurāsuramānuṣam / jagallikhāmi tanmadhye taṃ me darśaya yena saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनीयते मयेत्य् उक्ता सा तथेत्य् उदिते तया । चित्रलेखा क्रमाद्विश्वमलिखद्वर्नवर्तिभिः

ānīyate mayety uktā sā tathety udite tayā / citralekhā kramādviśvamalikhadvarnavartibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोषा सो ऽयमित्यस्या हृष्टाङ्गुल्या सकम्पया । द्वारावत्यां यदुकुलादनिरुद्धमदर्शयत्

tatroṣā so 'yamityasyā hṛṣṭāṅgulyā sakampayā / dvārāvatyāṃ yadukulādaniruddhamadarśayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रलेखा ततो ऽवादीत्सखि धन्यासि यत्त्वया । भर्तानिरुद्धः प्राप्तो ऽयं पौत्रो भगवतो हरेः

citralekhā tato 'vādītsakhi dhanyāsi yattvayā / bhartāniruddhaḥ prāpto 'yaṃ pautro bhagavato hareḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योजनानां सहस्रेषु षष्टौ वसति स त्वितः । अच्छ्रुत्वा साधिकौत्सुक्यवशात्ताम् अब्रवीदुषा

yojanānāṃ sahasreṣu ṣaṣṭau vasati sa tvitaḥ / acchrutvā sādhikautsukyavaśāttām abravīduṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाद्य चेत्सखि तस्याङ्कं श्रये श्रीखण्डशीतलम् । तदत्युद्दामकामाग्निनिर्दग्धां विद्धि मां मृताम्

nādya cetsakhi tasyāṅkaṃ śraye śrīkhaṇḍaśītalam / tadatyuddāmakāmāgninirdagdhāṃ viddhi māṃ mṛtām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वैतच्चित्रलेखा सा तामाश्वास्य प्रियां सखीम् । तदैवोत्पत्य नभसा ययौ द्वारवतीं पुरीम्

śrutvaitaccitralekhā sā tāmāśvāsya priyāṃ sakhīm / tadaivotpatya nabhasā yayau dvāravatīṃ purīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्श च पृथूत्तुंगैर्मन्दिरैरब्धिमध्यगाम् । कुर्वती तं पुनः क्षिप्तमन्थाद्रिशिखरभ्रमम्

dadarśa ca pṛthūttuṃgairmandirairabdhimadhyagām / kurvatī taṃ punaḥ kṣiptamanthādriśikharabhramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यां सुप्तं निशि प्राप्य सानिरुद्धं विबोध्य च । उषानुरागं तं तस्मै शशंस स्वप्नदर्शनात्

tasyāṃ suptaṃ niśi prāpya sāniruddhaṃ vibodhya ca / uṣānurāgaṃ taṃ tasmai śaśaṃsa svapnadarśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदाय चात्ततद्रूपस्वप्नवृत्तान्तम् एव तम् । सोत्कं सिद्धिप्रभावेण क्षणेनैवाययौ ततः

ādāya cāttatadrūpasvapnavṛttāntam eva tam / sotkaṃ siddhiprabhāveṇa kṣaṇenaivāyayau tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एत्य चावेक्षमाणायास् तस्याः सख्याः स्ववर्त्मना । प्रावेशयदुषायास्तं गुप्तमन्तःपुरं प्रियम्

etya cāvekṣamāṇāyās tasyāḥ sakhyāḥ svavartmanā / prāveśayaduṣāyāstaṃ guptamantaḥpuraṃ priyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा दृष्ट्वैवानिरुद्धं तमुषा साक्षादुपागतम् । अमृतांशुमिवाम्भोधिवेला नाङ्गेष्व् अवर्तत

sā dṛṣṭvaivāniruddhaṃ tamuṣā sākṣādupāgatam / amṛtāṃśumivāmbhodhivelā nāṅgeṣv avartata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तेन समं तस्थौ सखीदत्तेन तत्र सा । जीवितेनेव मूर्तेन वल्लभेन यथासुखम्

tatas tena samaṃ tasthau sakhīdattena tatra sā / jīviteneva mūrtena vallabhena yathāsukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तज्ज्ञानात्पितरं चास्याः क्रुद्धं बाणं जिगाय सः । अनिरुद्धः स्ववीर्येण पितामहबलेन च

tajjñānātpitaraṃ cāsyāḥ kruddhaṃ bāṇaṃ jigāya saḥ / aniruddhaḥ svavīryeṇa pitāmahabalena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो द्वारवतीं गत्वा तावभिन्नतनू उभौ । उषानिरुद्धौ जज्ञाते गिरिजाशंकराविव

tato dvāravatīṃ gatvā tāvabhinnatanū ubhau / uṣāniruddhau jajñāte girijāśaṃkarāviva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उषायाः प्रियो ऽह्नैव मेलितश्चित्रलेखया । त्वं सप्रभावाप्यधिका ततो ऽपि सखि मे मता

ity uṣāyāḥ priyo 'hnaiva melitaścitralekhayā / tvaṃ saprabhāvāpyadhikā tato 'pi sakhi me matā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्ममानय वत्सेशम् इह मा स्म चिरं कृथाः । एवं कलिङ्गसेनातः श्रुत्वा सोमप्रभाब्रवीत्

tanmamānaya vatseśam iha mā sma ciraṃ kṛthāḥ / evaṃ kaliṅgasenātaḥ śrutvā somaprabhābravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रलेखा सुरस्त्री सा समुत्क्षिप्यानयत्परम् । मादृशी किं विदध्यात्तु परस्पर्शाद्यकुर्वती

citralekhā surastrī sā samutkṣipyānayatparam / mādṛśī kiṃ vidadhyāttu parasparśādyakurvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्त्वां नयामि तत्रैव यत्र वत्सेश्वरः सखि । प्राक्प्रसेनजितं तं ते दर्शयित्वा त्वदर्थिनम्

tattvāṃ nayāmi tatraiva yatra vatseśvaraḥ sakhi / prākprasenajitaṃ taṃ te darśayitvā tvadarthinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सोमप्रभोक्ता सा तथेत्य् उक्त्वा तया सह । कलिङ्गसेना तत्कॢप्तं मायायन्त्रविमानकम्

iti somaprabhoktā sā tathety uktvā tayā saha / kaliṅgasenā tatkḷptaṃ māyāyantravimānakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदैवरुह्य नभसा सकोषा सपरिच्छदा । कृतप्रास्थानिका प्रायात्पित्रोरविदिता ततः

tadaivaruhya nabhasā sakoṣā saparicchadā / kṛtaprāsthānikā prāyātpitroraviditā tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हि पश्यति तुङ्गं वा श्वभ्रं वा स्त्रीजनो ऽग्रतः । स्मरेण नीतः परमां धारां वाजीव सादिना

na hi paśyati tuṅgaṃ vā śvabhraṃ vā strījano 'grataḥ / smareṇa nītaḥ paramāṃ dhārāṃ vājīva sādinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रावस्तीं प्राप्य पूर्वं च तं प्रसेनजितं नृपम् । मृगयानिर्गतं दूराज्जरापाण्डुं ददर्श सा

śrāvastīṃ prāpya pūrvaṃ ca taṃ prasenajitaṃ nṛpam / mṛgayānirgataṃ dūrājjarāpāṇḍuṃ dadarśa sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धाद्व्रजास्माद् इति तां दूरादिव निषेधता । उद्धूयमानेन मुहुश्चामरेणोपलक्षितम्

vṛddhādvrajāsmād iti tāṃ dūrādiva niṣedhatā / uddhūyamānena muhuścāmareṇopalakṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽयं प्रसेनजिद्राजा पित्रास्मै त्वं प्रदित्सिता । पश्येति सोमप्रभया दर्शितं सोपहासया

so 'yaṃ prasenajidrājā pitrāsmai tvaṃ praditsitā / paśyeti somaprabhayā darśitaṃ sopahāsayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जरयायं वृतो राजा का वृणीते ऽपरा त्वमुम् । तदितः सखि शीघ्रं मां नय वत्सेश्वरं प्रति

jarayāyaṃ vṛto rājā kā vṛṇīte 'parā tvamum / taditaḥ sakhi śīghraṃ māṃ naya vatseśvaraṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सोमप्रभां चोक्त्वा तत्क्षणं सा तया सह । कलिङ्गसेना व्योम्नैव कौशाम्बीं नगरीं ययौ

iti somaprabhāṃ coktvā tatkṣaṇaṃ sā tayā saha / kaliṅgasenā vyomnaiva kauśāmbīṃ nagarīṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोद्यानगतं सा तं वत्सेशं सख्युदीरितम् । ददर्श दूरात् सोत्कण्ठा चकोरीवामृतत्विषम्

tatrodyānagataṃ sā taṃ vatseśaṃ sakhyudīritam / dadarśa dūrāt sotkaṇṭhā cakorīvāmṛtatviṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा तदुत्फुल्लया दृष्ट्या हृन्न्यस्तेन च पाणिना । प्रविष्टो ऽयं पथानेन मामत्रेत्यब्रवीद् इव

sā tadutphullayā dṛṣṭyā hṛnnyastena ca pāṇinā / praviṣṭo 'yaṃ pathānena māmatretyabravīd iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सखि संगमयाद्य् ऐव वत्सराजेन माम् इह । एनं विलोक्य हि स्थातुं न शक्ता क्षणम् अप्य् अहम्

sakhi saṃgamayādy aiva vatsarājena mām iha / enaṃ vilokya hi sthātuṃ na śaktā kṣaṇam apy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति चोक्तवतीं तां सा सखी सोमप्रभाब्रवीत् । अद्याशुभं मया किंचिन्निमित्तमुपलक्षितम्

iti coktavatīṃ tāṃ sā sakhī somaprabhābravīt / adyāśubhaṃ mayā kiṃcinnimittamupalakṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदिदं दिवसं तूष्णीमुद्याने ऽस्मिन्नलक्षिता । अधितिष्ठस्व मा कार्षीः सखि दूरं गतागतम्

tadidaṃ divasaṃ tūṣṇīmudyāne 'sminnalakṣitā / adhitiṣṭhasva mā kārṣīḥ sakhi dūraṃ gatāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातरागत्य युक्तिं वा घटयिष्यामि संगमे । अधुना गन्तुमिच्छामि भर्तुश्चित्तगृहे गृहम्

prātarāgatya yuktiṃ vā ghaṭayiṣyāmi saṃgame / adhunā gantumicchāmi bhartuścittagṛhe gṛham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा ताम् अवस्थाप्य ययौ सोमप्रभा ततः । वत्सराजो ऽपि चोद्यानात्स्वमन्दिरमथाविशत्

ity uktvā tām avasthāpya yayau somaprabhā tataḥ / vatsarājo 'pi codyānātsvamandiramathāviśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कलिङ्गसेना सा तत्रस्था स्वमहत्तरम् । यथातत्त्वं स्वसंदेशं दत्त्वा वत्सेश्वरं प्रति

tataḥ kaliṅgasenā sā tatrasthā svamahattaram / yathātattvaṃ svasaṃdeśaṃ dattvā vatseśvaraṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राहिणोत्प्राङ्निषिद्धापि स्वसख्या शकुनज्ञया । स्वतन्त्रो ऽभिनवारूढो युवतीनां मनोभवः

prāhiṇotprāṅniṣiddhāpi svasakhyā śakunajñayā / svatantro 'bhinavārūḍho yuvatīnāṃ manobhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च गत्वा प्रतीहारमुखेनावेद्य तत्क्षणम् । महत्तरः प्रविश्य् ऐवं वत्सराजं व्यजिज्ञपत्

sa ca gatvā pratīhāramukhenāvedya tatkṣaṇam / mahattaraḥ praviśy aivaṃ vatsarājaṃ vyajijñapat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजन् कलिङ्गदत्तस्य राज्ञस् तक्षशिलापतेः । सुता कलिङ्गसेनाख्या श्रुत्वा त्वां रूपवत्तरम्

rājan kaliṅgadattasya rājñas takṣaśilāpateḥ / sutā kaliṅgasenākhyā śrutvā tvāṃ rūpavattaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयंवरार्थम् इह ते संप्राप्ता त्यक्तबान्धवा । मायायन्त्रविमानेन सानुगा व्योमगामिना

svayaṃvarārtham iha te saṃprāptā tyaktabāndhavā / māyāyantravimānena sānugā vyomagāminā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनीता गुह्यचारिण्या सख्या सोमप्रभाख्यया । मयासुरस्यात्मजया नलकूबरभार्यया

ānītā guhyacāriṇyā sakhyā somaprabhākhyayā / mayāsurasyātmajayā nalakūbarabhāryayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया विज्ञापनायाहं प्रेषितः स्वीकुरुष्व ताम् । युवयोरस्तु योगो ऽयं कौमुदीचन्द्रयोर् इव

tayā vijñāpanāyāhaṃ preṣitaḥ svīkuruṣva tām / yuvayorastu yogo 'yaṃ kaumudīcandrayor iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं महत्तराच् छ्रुत्वा तं तथेत्य् अभिनन्द्य च । प्रहृष्टो हेमवस्त्राद्यैर् वत्सराजो ऽभ्यपूजयत्

evaṃ mahattarāc chrutvā taṃ tathety abhinandya ca / prahṛṣṭo hemavastrādyair vatsarājo 'bhyapūjayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहूय चाब्रवीन्मन्त्रिमुख्यं यौगन्धरायणम् । राज्ञः कलिङ्गदत्तस्य ख्यातरूपा क्षितौ सुता

āhūya cābravīnmantrimukhyaṃ yaugandharāyaṇam / rājñaḥ kaliṅgadattasya khyātarūpā kṣitau sutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयं कलिङ्गसेनाख्या वरणाय मम् आगता । तद्ब्रूहि शीघ्रमत्याज्यां कदा परिणयामि ताम्

svayaṃ kaliṅgasenākhyā varaṇāya mam āgatā / tadbrūhi śīghramatyājyāṃ kadā pariṇayāmi tām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तो वत्सराजेन मन्त्री यौगन्धरायणः । अस्यायतिहितापेक्षी क्षणम् एवम् अचिन्तयत्

ity ukto vatsarājena mantrī yaugandharāyaṇaḥ / asyāyatihitāpekṣī kṣaṇam evam acintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलिङ्गसेना सा तावत्ख्यातरूपा जगत्त्रये । नास्त्यन्या तादृशी तस्यै स्पृहयन्ति सुरा अपि

kaliṅgasenā sā tāvatkhyātarūpā jagattraye / nāstyanyā tādṛśī tasyai spṛhayanti surā api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां लब्ध्वा वत्सराजो ऽयं सर्वमन्यत्परित्यजेत् । देवी वासवदत्ता च ततः प्राणैर् वियुज्यते

tāṃ labdhvā vatsarājo 'yaṃ sarvamanyatparityajet / devī vāsavadattā ca tataḥ prāṇair viyujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरवाहनदत्तो ऽपि नश्येद्राजसुतस् ततः । पद्मावत्यपि तत्स्नेहाद्देवी जीवति दुष्करम्

naravāhanadatto 'pi naśyedrājasutas tataḥ / padmāvatyapi tatsnehāddevī jīvati duṣkaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश् चण्डमहासेनप्रद्योतौ पितरौ द्वयोः । देव्योर्विमुञ्चतः प्राणान् विकृतिं वापि गच्छतः

tataś caṇḍamahāsenapradyotau pitarau dvayoḥ / devyorvimuñcataḥ prāṇān vikṛtiṃ vāpi gacchataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं च सर्वनाशः स्यान्न च युक्तं निषेधनम् । राज्ञो ऽस्य व्यसनं यस्माद्वारितस्याधिकीभवेत्

evaṃ ca sarvanāśaḥ syānna ca yuktaṃ niṣedhanam / rājño 'sya vyasanaṃ yasmādvāritasyādhikībhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादनुप्रवेशस्य सिद्ध्यै कालं हराम्य् अहम् । इत्य् आलोच्य स वत्सेशं प्राह यौगन्धरायणः

tasmādanupraveśasya siddhyai kālaṃ harāmy aham / ity ālocya sa vatseśaṃ prāha yaugandharāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव धन्यो ऽसि यष्यैषा स्वयं ते गृहम् आगता । कलिङ्गसेना भृत्यत्वं प्राप्तश्चैतत्पिता नृपः

deva dhanyo 'si yaṣyaiṣā svayaṃ te gṛham āgatā / kaliṅgasenā bhṛtyatvaṃ prāptaścaitatpitā nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् त्वया गणकान् पृष्ट्वा सुलग्ने ऽस्या यथाविधि । कार्यः पाणिग्रहो राज्ञो बृहतो दुहिता ह्य् असौ

tat tvayā gaṇakān pṛṣṭvā sulagne 'syā yathāvidhi / kāryaḥ pāṇigraho rājño bṛhato duhitā hy asau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्यास्या दीयतां तावद्योग्यं वासगृहं पृथक् । दासीदासा विसृज्यन्तां वस्त्राण्याभरणानि च

adyāsyā dīyatāṃ tāvadyogyaṃ vāsagṛhaṃ pṛthak / dāsīdāsā visṛjyantāṃ vastrāṇyābharaṇāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तो मन्त्रिमुख्येन वत्सराजस्तथेति तत् । प्रहृष्टहृदयः सर्वं सविशेषं चकार सः

ity ukto mantrimukhyena vatsarājastatheti tat / prahṛṣṭahṛdayaḥ sarvaṃ saviśeṣaṃ cakāra saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलिङ्गसेना च ततः प्रविष्टा वासवेश्म तत् । स्वमनोरथमासन्नं मत्वा प्राप परां मुदम्

kaliṅgasenā ca tataḥ praviṣṭā vāsaveśma tat / svamanorathamāsannaṃ matvā prāpa parāṃ mudam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यौगन्धरायणः सो ऽपि क्षणाद्राजकुलाततः । निर्गत्य स्वगृहं गत्वा धीमानेवम् अचिन्तयत्

yaugandharāyaṇaḥ so 'pi kṣaṇādrājakulātataḥ / nirgatya svagṛhaṃ gatvā dhīmānevam acintayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रायो ऽशुभस्य कार्यस्य कालहारः प्रतिक्रिया । तथा च वृत्रशत्रौ प्राग्ब्रह्महत्यापलायिते

prāyo 'śubhasya kāryasya kālahāraḥ pratikriyā / tathā ca vṛtraśatrau prāgbrahmahatyāpalāyite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवराज्यमवाप्तेन नहुषेणभिवाञ्छिता । रक्षिता देवगुरुणा शची शरणमाश्रिता

devarājyamavāptena nahuṣeṇabhivāñchitā / rakṣitā devaguruṇā śacī śaraṇamāśritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य प्रातर् उपैति त्वामित्य् उक्त्वा कालहारतः । यावत्स नष्टो नहुषो हुंकाराद्ब्रह्मशापतः

adya prātar upaiti tvāmity uktvā kālahārataḥ / yāvatsa naṣṭo nahuṣo huṃkārādbrahmaśāpataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तश् च पूर्ववच्छक्रः स पुनर्देवराजताम् । एवं कलिङ्गसेनार्ते कालः क्षेप्यो मया प्रभोः

prāptaś ca pūrvavacchakraḥ sa punardevarājatām / evaṃ kaliṅgasenārte kālaḥ kṣepyo mayā prabhoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संचिन्त्य सर्वेषां गणकानां स संविदम् । दूरलग्नप्रदानाय मन्त्री गुप्तं व्यधात्तदा

iti saṃcintya sarveṣāṃ gaṇakānāṃ sa saṃvidam / dūralagnapradānāya mantrī guptaṃ vyadhāttadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ विज्ञाय वृत्तान्तं देव्या वासवदत्तया । आहूय स महामन्त्री स्वमन्दिरमनीयत

atha vijñāya vṛttāntaṃ devyā vāsavadattayā / āhūya sa mahāmantrī svamandiramanīyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र प्रविष्टं प्रणतं रुदती सा जगाद तम् । आर्य पूर्वं त्वयोक्तं मे यथा देवि मयि स्थिते

tatra praviṣṭaṃ praṇataṃ rudatī sā jagāda tam / ārya pūrvaṃ tvayoktaṃ me yathā devi mayi sthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मावत्या ऋते नान्या सपत्नी ते भविष्यति । कलिङ्गसेनाप्य् अद्यैषा पश्येह परिणेष्यते

padmāvatyā ṛte nānyā sapatnī te bhaviṣyati / kaliṅgasenāpy adyaiṣā paśyeha pariṇeṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा च रूपवती तस्यामार्यपुत्रश् च रज्यति । अतो वितथवादी त्वं जातो ऽहं च मृताधुना

sā ca rūpavatī tasyāmāryaputraś ca rajyati / ato vitathavādī tvaṃ jāto 'haṃ ca mṛtādhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा ताम् अवोचत्स मन्त्री यौगन्धरायणः । धीरा भव कथं ह्य् एतद्देवि स्यान्मम जीवतः

tac chrutvā tām avocatsa mantrī yaugandharāyaṇaḥ / dhīrā bhava kathaṃ hy etaddevi syānmama jīvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वया तु नात्र कर्तव्या राज्ञो ऽस्य प्रतिकूलता । प्रत्युतालम्ब्य धीरत्वं दर्शनीयानुकूलता

tvayā tu nātra kartavyā rājño 'sya pratikūlatā / pratyutālambya dhīratvaṃ darśanīyānukūlatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नातुरः प्रतिकूलोक्तैर् वशे वैद्यस्य वर्तते । वर्तते त्वनुकूलोक्तैः साम्नैवाचरतः क्रियाम्

nāturaḥ pratikūloktair vaśe vaidyasya vartate / vartate tvanukūloktaiḥ sāmnaivācarataḥ kriyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतीपं कृष्यमाणो हि नोत्तरेदुत्तरेन्नरः । वाह्यमानो ऽनुकूलं तु नोद्योगाद्व्यसनात्तथा

pratīpaṃ kṛṣyamāṇo hi nottareduttarennaraḥ / vāhyamāno 'nukūlaṃ tu nodyogādvyasanāttathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतः समीपमायान्तं राजानं त्वमविक्रिया । उपचारैरुपचरेः संवृत्याकारमात्मनः

ataḥ samīpamāyāntaṃ rājānaṃ tvamavikriyā / upacārairupacareḥ saṃvṛtyākāramātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलिङ्गसेनास्वीकारं श्रद्दध्यास् तस्य सांप्रतम् । वृद्धिं ब्रुवाणा राज्यस्य सहाये तत्पितर्यपि

kaliṅgasenāsvīkāraṃ śraddadhyās tasya sāṃpratam / vṛddhiṃ bruvāṇā rājyasya sahāye tatpitaryapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कृते च महात्म्यगुणं दृष्ट्वा परं तव । प्रवृद्धस्नेहदाक्षिण्यो राजासौ भवति त्वयि

evaṃ kṛte ca mahātmyaguṇaṃ dṛṣṭvā paraṃ tava / pravṛddhasnehadākṣiṇyo rājāsau bhavati tvayi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्वा कलिङ्गसेनां च स्वाधीनां नोत्सुको भवेत् । वार्यमाणस्य वाञ्छा हि विषयेष्व् अभिवर्धते

matvā kaliṅgasenāṃ ca svādhīnāṃ notsuko bhavet / vāryamāṇasya vāñchā hi viṣayeṣv abhivardhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवी पद्मावती चैतच्छिक्षणीया त्वयानघे । एवं स राजा कार्ये ऽस्मिन् कालक्षेपं सहेत नः

devī padmāvatī caitacchikṣaṇīyā tvayānaghe / evaṃ sa rājā kārye 'smin kālakṣepaṃ saheta naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतः परं च जाने ऽहं पश्येर्युक्तिबलं मम । संकटे हि परीक्ष्यन्ते प्राज्ञाः शूराश् च संगरे

ataḥ paraṃ ca jāne 'haṃ paśyeryuktibalaṃ mama / saṃkaṭe hi parīkṣyante prājñāḥ śūrāś ca saṃgare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्देवि मा विषण्णा भूरिति देवीं प्रबोध्य ताम् । तयादृतोक्तिः स ययौ ततो यौगन्धरायणः

taddevi mā viṣaṇṇā bhūriti devīṃ prabodhya tām / tayādṛtoktiḥ sa yayau tato yaugandharāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वत्सेश्वरश् च तदहर् न दिवा न रात्रौ देव्योर्द्वयोर् अपि स वासगृहं जगाम । तादृक् स्वयंवररसोपनमत्कलिङ्गसेनासमाननवसंगमसोत्कचेताः

vatseśvaraś ca tadahar na divā na rātrau devyordvayor api sa vāsagṛhaṃ jagāma / tādṛk svayaṃvararasopanamatkaliṅgasenāsamānanavasaṃgamasotkacetāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रात्रिं च दुर्लभरसोत्सुकतातिगाढ चिन्तामहोत्सवमयीम् इव तां ततस् ते । निन्युः स्वसद्मसु पृथक्पृथगेव देवी वत्सेशतत्सचिवमुख्यकलिङ्गसेना

rātriṃ ca durlabharasotsukatātigāḍha cintāmahotsavamayīm iva tāṃ tatas te / ninyuḥ svasadmasu pṛthakpṛthageva devī vatseśatatsacivamukhyakaliṅgasenā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.