Somadeva: Kathasaritsagara 6.7

इत्य् आलोच्य शनैर्गत्वा मार्जारं मूषको ऽब्रवीत् । बद्धे त्वय्यतिदुःखं मे तत्ते पाशं छिनद्भ्यहम्

ity ālocya śanairgatvā mārjāraṃ mūṣako 'bravīt / baddhe tvayyatiduḥkhaṃ me tatte pāśaṃ chinadbhyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋजूनां जायते स्नेहः सहवासाद्रिपुष्वपि । किं तु मे नास्ति विश्वासस्तव चित्तमजानतः

ṛjūnāṃ jāyate snehaḥ sahavāsādripuṣvapi / kiṃ tu me nāsti viśvāsastava cittamajānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वोवाच मार्जारो भद्र विश्वस्यतां त्वया । अद्य प्रभृति मे मित्त्रं भवान् प्राणप्रदायकः

tac chrutvovāca mārjāro bhadra viśvasyatāṃ tvayā / adya prabhṛti me mittraṃ bhavān prāṇapradāyakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रुत्वैव मार्जारात्तस्योत्सङ्गं स शिश्रिये । तद् दृष्ट्वा नकुलोलूकौ निराशौ ययतुस् ततः

iti śrutvaiva mārjārāttasyotsaṅgaṃ sa śiśriye / tad dṛṣṭvā nakulolūkau nirāśau yayatus tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो जगाद मार्जारो मूषकं पाशपीडितः । गतप्राया निशा मित्त्र तत्पाशांश्छिन्धि मे द्रुतम्

tato jagāda mārjāro mūṣakaṃ pāśapīḍitaḥ / gataprāyā niśā mittra tatpāśāṃśchindhi me drutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूषको ऽपि शनैश्छिन्दल्लुब्धकागमनोन्मुखः । मृषा कटकटायद्भिर् दशनैर् अकरोच् चिरम्

mūṣako 'pi śanaiśchindallubdhakāgamanonmukhaḥ / mṛṣā kaṭakaṭāyadbhir daśanair akaroc ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणाद्रात्रौ प्रभातायां लुब्धके निकटागते । मार्जारे ऽर्थयमाने द्राक्पाशांश्चिच्छेद मूषकः

kṣaṇādrātrau prabhātāyāṃ lubdhake nikaṭāgate / mārjāre 'rthayamāne drākpāśāṃściccheda mūṣakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छिन्नपाशे ऽथ मार्जारे लुब्धकत्रासविद्रुते । मूषको मृत्युमुक्तः सन् पलाय्य प्राविशद् बिलम्

chinnapāśe 'tha mārjāre lubdhakatrāsavidrute / mūṣako mṛtyumuktaḥ san palāyya prāviśad bilam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाश्वसत्पुनराहूतो मार्जारेण जगाद च । कालयुक्त्या ह्य् अरिर्मित्त्रं जायते न च सर्वदा

nāśvasatpunarāhūto mārjāreṇa jagāda ca / kālayuktyā hy arirmittraṃ jāyate na ca sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं बहुभ्यः शत्रुभ्यः प्रज्ञयात्माभिरक्षितः । मूषकेन तिरश्चापि किं पुनर्मानुषेषु यत्

evaṃ bahubhyaḥ śatrubhyaḥ prajñayātmābhirakṣitaḥ / mūṣakena tiraścāpi kiṃ punarmānuṣeṣu yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदुक्तस्तदा राजा मया यत्तत्त्वया श्रुतम् । बुद्ध्या कार्यं निजं रक्षेद्देवि संरक्षणाद् इति

etaduktastadā rājā mayā yattattvayā śrutam / buddhyā kāryaṃ nijaṃ rakṣeddevi saṃrakṣaṇād iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्धिर्नाम च सर्वत्र मुख्यं मित्त्रं न पौरुषम् । योगेश्वर तथा चैताम् अत्रापि त्वं कथां शृणु

buddhirnāma ca sarvatra mukhyaṃ mittraṃ na pauruṣam / yogeśvara tathā caitām atrāpi tvaṃ kathāṃ śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रावस्तीत्यस्ति नगरी तस्यां पूर्वं प्रसेनजित् । राजाभूत्तत्र चाभ्यागात् को ऽप्य् अपूर्वो द्विजः पुरि

śrāvastītyasti nagarī tasyāṃ pūrvaṃ prasenajit / rājābhūttatra cābhyāgāt ko 'py apūrvo dvijaḥ puri

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो शूद्रान्नभुगेकेन वणिजा गुणवानिति । ब्राह्मणस्य गृहे तत्र कस्यचित्स्थापितो द्विजः

so śūdrānnabhugekena vaṇijā guṇavāniti / brāhmaṇasya gṛhe tatra kasyacitsthāpito dvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव तेन शुष्कान्नदक्षिणादिभिरन्वहम् । आपूर्यत ततो ऽन्यैश्च शनैर्बुद्ध्वा वणिग्वरैः

tatraiva tena śuṣkānnadakṣiṇādibhiranvaham / āpūryata tato 'nyaiśca śanairbuddhvā vaṇigvaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनासौ हेमदीनारसहस्रं कृपणः क्रमात् । संचित्य गत्वारण्ये तन् निहत्य क्षिप्तवान् भुवि

tenāsau hemadīnārasahasraṃ kṛpaṇaḥ kramāt / saṃcitya gatvāraṇye tan nihatya kṣiptavān bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकाकी प्रत्यहं गत्वा तच् च स्थानमवैक्षत । एकदा हेमशून्यं तत्खातं व्यात्तं च दृष्टवान्

ekākī pratyahaṃ gatvā tac ca sthānamavaikṣata / ekadā hemaśūnyaṃ tatkhātaṃ vyāttaṃ ca dṛṣṭavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शून्यं तत्खातकं तस्य पश्यतो हतचेतसः । न परं हृदि संक्रान्ता चित्रं दिक्ष्व् अपि शून्यता

śūnyaṃ tatkhātakaṃ tasya paśyato hatacetasaḥ / na paraṃ hṛdi saṃkrāntā citraṃ dikṣv api śūnyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोपागाच् च विलपंस्तं विप्रं यद्गृहे स्थितः । पृष्टस्तं च स्ववृत्तान्तं तस्मै सर्वं न्यवेदयत्

athopāgāc ca vilapaṃstaṃ vipraṃ yadgṛhe sthitaḥ / pṛṣṭastaṃ ca svavṛttāntaṃ tasmai sarvaṃ nyavedayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गत्वा तीर्थमभुञ्जानः प्राणांस्त्यक्तुमियेष च । बुद्ध्वा च सो ऽन्नदातास्य वणिगन्यैः सहाययौ

gatvā tīrthamabhuñjānaḥ prāṇāṃstyaktumiyeṣa ca / buddhvā ca so 'nnadātāsya vaṇiganyaiḥ sahāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तं जगाद किं ब्रह्मन्वित्तहेतोर्मुमूर्षसि । अकालमेघवद्वित्तमकस्माद् एति याति च

sa taṃ jagāda kiṃ brahmanvittahetormumūrṣasi / akālameghavadvittamakasmād eti yāti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् आद्युक्तो ऽपि तेनासौ न जहौ मरणग्रहम् । प्राणेभ्यो ऽप्य् अर्थमात्रा हि कृपणस्य गरीयसी

ity ādyukto 'pi tenāsau na jahau maraṇagraham / prāṇebhyo 'py arthamātrā hi kṛpaṇasya garīyasī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश् च मृतये तीर्थं गच्छतो ऽस्य द्विजन्मनः । स्वयं प्रसेनजिद्राजा तद् बुद्ध्वान्तिकमाययौ

tataś ca mṛtaye tīrthaṃ gacchato 'sya dvijanmanaḥ / svayaṃ prasenajidrājā tad buddhvāntikamāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पप्रच्छ चैनं किं किंचिद् अस्ति तत्रोपलक्षणम् । यत्र भूमौ निखातास्ते दीनारा ब्राह्मण त्वया

papraccha cainaṃ kiṃ kiṃcid asti tatropalakṣaṇam / yatra bhūmau nikhātāste dīnārā brāhmaṇa tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्व स द्विजो ऽवादीदस्ति क्षुद्रो ऽत्र पादपः । अटव्यां देव तन्मूले निखातं तन्मया धनम्

tac chrutva sa dvijo 'vādīdasti kṣudro 'tra pādapaḥ / aṭavyāṃ deva tanmūle nikhātaṃ tanmayā dhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् आकर्ण्याब्रवीद्राजा दास्याम्यन्विष्य तत्तव । धनं स्वकोषादथवा मा त्याक्षीर्जीवितं द्विज

ity ākarṇyābravīdrājā dāsyāmyanviṣya tattava / dhanaṃ svakoṣādathavā mā tyākṣīrjīvitaṃ dvija

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा मरणोद्योगान्निवार्य विनिधाय च । द्विजं तं वणिजो हस्ते स राजाभ्यन्तरं गतः

ity uktvā maraṇodyogānnivārya vinidhāya ca / dvijaṃ taṃ vaṇijo haste sa rājābhyantaraṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रादिश्य प्रतीहारं शिरोर्तिव्यपदेशतः । वैद्यानानाययत्सर्वान्दत्त्वा पटहघोषणाम्

tatrādiśya pratīhāraṃ śirortivyapadeśataḥ / vaidyānānāyayatsarvāndattvā paṭahaghoṣaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आतुरास्ते कियन्तो ऽत्र कस्यादाः किं त्वमौषधम् । इत्य् उपानीय पप्रच्छ तानेकैकं विविक्तगः

āturāste kiyanto 'tra kasyādāḥ kiṃ tvamauṣadham / ity upānīya papraccha tānekaikaṃ viviktagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ऽपि तस्मै तदैकैकः सर्वमूचुर्महीपतेः । एको ऽथ वैद्यस् तन्मध्यात् क्रमपृष्टो ऽब्रवीद् इदम्

te 'pi tasmai tadaikaikaḥ sarvamūcurmahīpateḥ / eko 'tha vaidyas tanmadhyāt kramapṛṣṭo 'bravīd idam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वणिजो मातृदत्तस्य देव नागबला मया । अस्वस्थस्योपदिष्टाद्य द्वितीयं दिनमोषधिः

vaṇijo mātṛdattasya deva nāgabalā mayā / asvasthasyopadiṣṭādya dvitīyaṃ dinamoṣadhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा स तमाहूय राजा वणिजमभ्यधात् । ननु नागबला केन तवानीतोच्यतामिति

tac chrutvā sa tamāhūya rājā vaṇijamabhyadhāt / nanu nāgabalā kena tavānītocyatāmiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देव कर्मकरेणेति तेनोक्ते वणिजा तदा । क्षिप्रमानाय्य तं राजा स कर्मकरम् अब्रवीत्

deva karmakareṇeti tenokte vaṇijā tadā / kṣipramānāyya taṃ rājā sa karmakaram abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वया नागबलाहेतोः खनता शाखिनस्तलम् । दीनारजातं यल्लब्धं ब्रह्मस्वं तत्समर्पय

tvayā nāgabalāhetoḥ khanatā śākhinastalam / dīnārajātaṃ yallabdhaṃ brahmasvaṃ tatsamarpaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तो भूभृता भीतः प्रतिपद्य् ऐव तत्क्षणम् । स तानानीय दीनारांस् तत्र कर्मकरो जहौ

ity ukto bhūbhṛtā bhītaḥ pratipady aiva tatkṣaṇam / sa tānānīya dīnārāṃs tatra karmakaro jahau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजाप्य् उपोषितायास्मै द्विजायाहूय तान् ददौ । दीनारान् हारितप्राप्तान् प्राणान् इव बहिश् चरान्

rājāpy upoṣitāyāsmai dvijāyāhūya tān dadau / dīnārān hāritaprāptān prāṇān iva bahiś carān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स लब्धवान् बुद्ध्या नीतं मूलतलात्तरोः । द्विजार्थं भूपतिर् जानन्न् ओषधिं तां तदुद्भवाम्

evaṃ sa labdhavān buddhyā nītaṃ mūlatalāttaroḥ / dvijārthaṃ bhūpatir jānann oṣadhiṃ tāṃ tadudbhavām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेवं सर्वदा बुद्धेः प्राधान्यं जितपौरुषम् । ईदृशेषु च कार्येषु किं विदध्यात्पराक्रमः

tadevaṃ sarvadā buddheḥ prādhānyaṃ jitapauruṣam / īdṛśeṣu ca kāryeṣu kiṃ vidadhyātparākramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्योगेश्वर कुर्वीथास्त्वम् अपि प्रज्ञया तथा । यथा कलिङ्गसेनाया दोषो ज्ञायत कश्चन

tadyogeśvara kurvīthāstvam api prajñayā tathā / yathā kaliṅgasenāyā doṣo jñāyata kaścana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्ति चैतद्यथा तस्यां लुभ्यन्तीह सुरासुराः । तथा च दिवि कस्यापि निशि शब्दः श्रुतस्त्वया

asti caitadyathā tasyāṃ lubhyantīha surāsurāḥ / tathā ca divi kasyāpi niśi śabdaḥ śrutastvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लब्धे ऽथ दोषे तस्याश् च भवेदकुशलं न नः । नोपयच्छेत तां राजा न चाधर्मः कृतो भवेत्

labdhe 'tha doṣe tasyāś ca bhavedakuśalaṃ na naḥ / nopayaccheta tāṃ rājā na cādharmaḥ kṛto bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उदारधियः श्रुत्वा सर्वं यौगन्धरायणात् । योगेश्वरस्तं संतुष्य जगाद ब्रह्मराक्षसः

ity udāradhiyaḥ śrutvā sarvaṃ yaugandharāyaṇāt / yogeśvarastaṃ saṃtuṣya jagāda brahmarākṣasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस्त्वया सदृशो नीतावन्यो देवाद्बृहस्पतेः । अयं त्वमृतसेको ऽस्य त्वन्मन्त्रो राज्यशाखिनः

kastvayā sadṛśo nītāvanyo devādbṛhaspateḥ / ayaṃ tvamṛtaseko 'sya tvanmantro rājyaśākhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽहं कलिङ्गसेनाया जिज्ञासिष्ये गतिं सदा । बुद्ध्या शक्त्यापि चेत्य् उक्त्वा ततो योगेश्वरो ययौ

so 'haṃ kaliṅgasenāyā jijñāsiṣye gatiṃ sadā / buddhyā śaktyāpi cety uktvā tato yogeśvaro yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कालं सा च हर्म्यादौ पर्यटन्तं स्वहर्म्यगा । कलिङ्गसेना वत्सेशं दृष्ट्वा दृष्ट्वा स्म ताम्यति

tatkālaṃ sā ca harmyādau paryaṭantaṃ svaharmyagā / kaliṅgasenā vatseśaṃ dṛṣṭvā dṛṣṭvā sma tāmyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मनाः स्मरसंतप्ता मृणालाङ्गदहारिणी । सा श्रीखण्डाङ्गरागा च न लेभे निर्वृतिं क्वचित्

tanmanāḥ smarasaṃtaptā mṛṇālāṅgadahāriṇī / sā śrīkhaṇḍāṅgarāgā ca na lebhe nirvṛtiṃ kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रान्तरे स तां पूर्वं दृष्ट्वा विद्याधराधिपः । तस्थौ मदनवेगाख्यो गाढानङ्गशरार्दितः

atrāntare sa tāṃ pūrvaṃ dṛṣṭvā vidyādharādhipaḥ / tasthau madanavegākhyo gāḍhānaṅgaśarārditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्प्राप्तये तपः कृत्वा वरे लब्धे ऽपि शंकरात् । सान्यासक्तान्यदेशस्था सुखप्राप्यास्य नाभवत्

tatprāptaye tapaḥ kṛtvā vare labdhe 'pi śaṃkarāt / sānyāsaktānyadeśasthā sukhaprāpyāsya nābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतस्तेनान्तरं लब्धुमसौ विद्याधरेश्वरः । रजनीषु दिवि भ्राम्यन्नासीत्तन्मन्दिरोपरि

yatastenāntaraṃ labdhumasau vidyādhareśvaraḥ / rajanīṣu divi bhrāmyannāsīttanmandiropari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्मृत्य तु तमादेशं तपस्तुष्टस्य धूर्जटेः । एकस्यां निशि वत्सेशरूपं चक्रे स्वविद्यया

saṃsmṛtya tu tamādeśaṃ tapastuṣṭasya dhūrjaṭeḥ / ekasyāṃ niśi vatseśarūpaṃ cakre svavidyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्रूपश् च विवेशास्य मन्दिरं द्वाःस्थवन्दितः । कालक्षेपाक्षमो गुप्तं मन्त्रिणां स इवागतः

tadrūpaś ca viveśāsya mandiraṃ dvāḥsthavanditaḥ / kālakṣepākṣamo guptaṃ mantriṇāṃ sa ivāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलिङ्गसेनाप्य् उत्तस्थौ तं दृष्ट्वोत्कम्पविक्लवा । न सो ऽयमिति सा रावैर् वार्यमाणेव भूषणैः

kaliṅgasenāpy uttasthau taṃ dṛṣṭvotkampaviklavā / na so 'yamiti sā rāvair vāryamāṇeva bhūṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो वत्सेशरूपेण क्रमाद्विश्वास्य तेन सा । भार्या मदनवेगेन गान्धर्वविधिना कृता

tato vatseśarūpeṇa kramādviśvāsya tena sā / bhāryā madanavegena gāndharvavidhinā kṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्कालं च प्रविष्टस्तद् दृष्ट्वा योगादलक्षितः । योगेश्वरो विषण्णो ऽभूद् वत्सेशालोकनभ्रमात्

tatkālaṃ ca praviṣṭastad dṛṣṭvā yogādalakṣitaḥ / yogeśvaro viṣaṇṇo 'bhūd vatseśālokanabhramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यौगन्धरायणायैतद्गत्वोक्त्वा तन्निदेशतः । युक्त्या वासवदत्ताया वत्सेशं वीक्ष्य पार्श्वगम्

yaugandharāyaṇāyaitadgatvoktvā tannideśataḥ / yuktyā vāsavadattāyā vatseśaṃ vīkṣya pārśvagam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृष्टो मन्त्रिवरोक्त्यैव रूपं सुप्तस्य वेदितुम् । कलिङ्गसेनाप्रच्छन्नकामिनः सो ऽगमत्पुनः

hṛṣṭo mantrivaroktyaiva rūpaṃ suptasya veditum / kaliṅgasenāpracchannakāminaḥ so 'gamatpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गत्वा कलिङ्गसेनायाः सुप्तायाः शयनीयके । सुप्तं मदनवेगं तं स्वरूपे स्थितमैक्षत

gatvā kaliṅgasenāyāḥ suptāyāḥ śayanīyake / suptaṃ madanavegaṃ taṃ svarūpe sthitamaikṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छत्रध्वजाङ्कनिर्धूलिपादाब्जं दिव्यमानुषम् । स्वापान्तर्हिततद्विद्यावीतरूपविवर्तनम्

chatradhvajāṅkanirdhūlipādābjaṃ divyamānuṣam / svāpāntarhitatadvidyāvītarūpavivartanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र गत्वा यथादृष्टं निवेश परितोषवान् । योगेश्वरो जगादासौ हृष्टो यौगन्धरायणम्

tatra gatvā yathādṛṣṭaṃ niveśa paritoṣavān / yogeśvaro jagādāsau hṛṣṭo yaugandharāyaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वेत्ति मादृशः किंचिद्वेत्सि त्वं नीतिचक्षुषा । तव मन्त्रेण दुःसाध्यं सिद्धं कार्यमिदं प्रभोः

na vetti mādṛśaḥ kiṃcidvetsi tvaṃ nīticakṣuṣā / tava mantreṇa duḥsādhyaṃ siddhaṃ kāryamidaṃ prabhoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं वा व्योम विनार्केण किं तोयेन विना सरः । किं मन्त्रेण विना राज्यं किं सत्येन विना वचः

kiṃ vā vyoma vinārkeṇa kiṃ toyena vinā saraḥ / kiṃ mantreṇa vinā rājyaṃ kiṃ satyena vinā vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तवन्तम् आमन्त्र्य प्रीतो योगेश्वरं ततः । प्रातर् वत्सेश्वरं द्रष्टुमागाद्यौगन्धरायणः

ity uktavantam āmantrya prīto yogeśvaraṃ tataḥ / prātar vatseśvaraṃ draṣṭumāgādyaugandharāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमुपेत्य यथावच् च कथाप्रस्तावतो ऽब्रवीत् । नृपं कलिङ्गसेनार्थे पृष्टकार्यविनिश्चयम्

tamupetya yathāvac ca kathāprastāvato 'bravīt / nṛpaṃ kaliṅgasenārthe pṛṣṭakāryaviniścayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वच्छन्दासौ न ते राजन् पाणिस्पर्शम् इहार्हति । एषा हि स्वेच्छया द्रष्टुं प्रसेनजितम् आगता

svacchandāsau na te rājan pāṇisparśam ihārhati / eṣā hi svecchayā draṣṭuṃ prasenajitam āgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरक्ता वीक्ष्य तं वृद्धं त्वां प्राप्ता रूपलोभतः । तदन्यपुरुषासङ्गम् अपि स्वेच्छं करोत्य् असौ

viraktā vīkṣya taṃ vṛddhaṃ tvāṃ prāptā rūpalobhataḥ / tadanyapuruṣāsaṅgam api svecchaṃ karoty asau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा कुलकन्येयं कथम् एवं समाचरेत् । शक्तिः कस्य प्रवेष्टुं वा मदीयान्तःपुरान्तरे

tac chrutvā kulakanyeyaṃ katham evaṃ samācaret / śaktiḥ kasya praveṣṭuṃ vā madīyāntaḥpurāntare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति राज्ञोदिते ऽवादीद्धीमान्यौगन्धरायणः । अद्य् ऐव दर्शयाम्येतत्प्रत्यक्षं निशि देव ते

iti rājñodite 'vādīddhīmānyaugandharāyaṇaḥ / ady aiva darśayāmyetatpratyakṣaṃ niśi deva te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यास् ताम् अभिवाञ्छन्ति सिद्धाद्या मानुषो ऽत्र कः । दिव्यानां च गती रोद्धुं राजन् केनेह शक्यते

divyās tām abhivāñchanti siddhādyā mānuṣo 'tra kaḥ / divyānāṃ ca gatī roddhuṃ rājan keneha śakyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेहि साक्षात् पश्येति वादिना तेन मन्त्रिणा । सह गन्तुं मतिं चक्रे तत्र रात्रौ स भूपतिः

tadehi sākṣāt paśyeti vādinā tena mantriṇā / saha gantuṃ matiṃ cakre tatra rātrau sa bhūpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मावत्या ऋते राज्ञ्या न विवाह्यपरेति यत् । प्रोक्तं देवि प्रतिज्ञातं मया निर्व्यूढम् अद्य तत्

padmāvatyā ṛte rājñyā na vivāhyapareti yat / proktaṃ devi pratijñātaṃ mayā nirvyūḍham adya tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् अथाभ्येत्य तां देवीम् उक्त्वा यौगन्धरायणः । कलिङ्गसेनावृत्तान्तं तं तस्यै सर्वम् उक्तवान्

ity athābhyetya tāṃ devīm uktvā yaugandharāyaṇaḥ / kaliṅgasenāvṛttāntaṃ taṃ tasyai sarvam uktavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वदीयशिक्षानुष्ठानफलम् एतन् ममेति सा । देवी वासवदत्तापि प्रणताभिननन्द तम्

tvadīyaśikṣānuṣṭhānaphalam etan mameti sā / devī vāsavadattāpi praṇatābhinananda tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो निशीथे संसुप्ते जने वत्सेश्वरो ययौ । गृहं कलिङ्गसेनायाः स च यौगन्धरायणः

tato niśīthe saṃsupte jane vatseśvaro yayau / gṛhaṃ kaliṅgasenāyāḥ sa ca yaugandharāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदृष्टश् च प्रविष्टो ऽत्र तस्या निद्राजुषो ऽन्तिके । सुप्तं मदनवेगं तं स्वरूपस्थं ददर्श सः

adṛṣṭaś ca praviṣṭo 'tra tasyā nidrājuṣo 'ntike / suptaṃ madanavegaṃ taṃ svarūpasthaṃ dadarśa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हन्तुमिच्छति यावच् च स तं साहसिकं नृपः । तावत्स विद्यया विद्याधरो ऽभूत्प्रतिबोधितः

hantumicchati yāvac ca sa taṃ sāhasikaṃ nṛpaḥ / tāvatsa vidyayā vidyādharo 'bhūtpratibodhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रबुद्धश् च स निर्गत्य झगित्युदपतन्नभः । क्षणात्कलिङ्गसेनापि सा प्रबुद्धाभवत् ततः

prabuddhaś ca sa nirgatya jhagityudapatannabhaḥ / kṣaṇātkaliṅgasenāpi sā prabuddhābhavat tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शून्यं शयनमालोक्य जगाद च कथं हि माम् । पूर्वं प्रबुध्य वत्सेशः सुप्तां मुक्त्वैव गच्छति

śūnyaṃ śayanamālokya jagāda ca kathaṃ hi mām / pūrvaṃ prabudhya vatseśaḥ suptāṃ muktvaiva gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाकर्ण्य स वत्सेशमाह यौगन्धरायणः । एषा विध्वंसितानेन शृणु त्वद्रूपधारिणा

tadākarṇya sa vatseśamāha yaugandharāyaṇaḥ / eṣā vidhvaṃsitānena śṛṇu tvadrūpadhāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सैष योगबलाज्ज्ञात्वा साक्षात्ते दर्शितो मया । किं तु दिव्यप्रभावत्वादसौ हन्तुं न शक्यते

saiṣa yogabalājjñātvā sākṣātte darśito mayā / kiṃ tu divyaprabhāvatvādasau hantuṃ na śakyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा स च राजा च सह तामुपजग्मतुः । कलिङ्गसेना साप्येतौ दृष्ट्वा तस्थौ कृतादरा

ity uktvā sa ca rājā ca saha tāmupajagmatuḥ / kaliṅgasenā sāpyetau dṛṣṭvā tasthau kṛtādarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधुनैव क्व गत्वा त्वं राजन् प्राप्तः समन्त्रिकः । इति ब्रुवाणाम् अवदत्तां स यौगन्धरायणः

adhunaiva kva gatvā tvaṃ rājan prāptaḥ samantrikaḥ / iti bruvāṇām avadattāṃ sa yaugandharāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलिङ्गसेने केनापि माया वत्सेशरूपिणा । संमोह्य परिणीतासि न त्वं मत्स्वमिनामुना

kaliṅgasene kenāpi māyā vatseśarūpiṇā / saṃmohya pariṇītāsi na tvaṃ matsvamināmunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा सातिसंभ्रान्ता विद्धेव हृदि पत्त्रिणा । कलिङ्गसेना वत्सेशं जगादोदश्रुलोचना

tac chrutvā sātisaṃbhrāntā viddheva hṛdi pattriṇā / kaliṅgasenā vatseśaṃ jagādodaśrulocanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गान्धर्वविधिनाहं ते परिणीतापि विस्मृता । किंस्विद्राजन्यथा पूर्वं दुष्यन्तस्य शकुन्तला

gāndharvavidhināhaṃ te pariṇītāpi vismṛtā / kiṃsvidrājanyathā pūrvaṃ duṣyantasya śakuntalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तः स तया राजा तामुवाचानताननः । सत्यं न परिणीतासि मयाद्यैवागतो ह्य् अहम्

ity uktaḥ sa tayā rājā tāmuvācānatānanaḥ / satyaṃ na pariṇītāsi mayādyaivāgato hy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तवन्तं वत्सेशं मन्त्री यौगन्धरायणः । एहीत्य् उक्त्वा ततः स्वैरमनैषीद्राजमन्दिरम्

ity uktavantaṃ vatseśaṃ mantrī yaugandharāyaṇaḥ / ehīty uktvā tataḥ svairamanaiṣīdrājamandiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः समन्त्रिके राज्ञि गते सात्र विदेशगा । मृगीव यूथविभ्रष्टा परित्यक्तस्वबान्धवा

tataḥ samantrike rājñi gate sātra videśagā / mṛgīva yūthavibhraṣṭā parityaktasvabāndhavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संभोगविदलत्पत्रमुखाब्जा गजपीडिता । पद्मिनीव परिक्षिप्तकबरीभ्रमरावलिः

saṃbhogavidalatpatramukhābjā gajapīḍitā / padminīva parikṣiptakabarībhramarāvaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनष्टकन्यकाभावा निरुपायक्रमा सती । कलिङ्गसेना गगनं वीक्षमाणेदम् अब्रवीत्

vinaṣṭakanyakābhāvā nirupāyakramā satī / kaliṅgasenā gaganaṃ vīkṣamāṇedam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वत्सेशरूपिणा येन परिणीतास्मि केनचित् । प्रकाशः सो ऽस्तु कौमारः स एव हि पतिर् मम

vatseśarūpiṇā yena pariṇītāsmi kenacit / prakāśaḥ so 'stu kaumāraḥ sa eva hi patir mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं तयोक्ते गगनात् सो ऽत्र विद्याधराधिपः । अवातरद् दिव्यरूपो हारकेयूरराजितः

evaṃ tayokte gaganāt so 'tra vidyādharādhipaḥ / avātarad divyarūpo hārakeyūrarājitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को भवानिति पृष्टश् च तय् ऐवं स जगाद ताम् । अहं मदनवेगाख्यस् तन्वि विद्याधराधिपः

ko bhavāniti pṛṣṭaś ca tay aivaṃ sa jagāda tām / ahaṃ madanavegākhyas tanvi vidyādharādhipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मया च प्राग्विलोक्य त्वां पुरा पितृगृहे स्थिताम् । त्वत्प्राप्तिदस्तपः कृत्वा वरः प्राप्तो महेश्वरात्

mayā ca prāgvilokya tvāṃ purā pitṛgṛhe sthitām / tvatprāptidastapaḥ kṛtvā varaḥ prāpto maheśvarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वत्सेश्वरानुरक्ता च तद्रूपेण मया द्रुतम् । अवृत्ततद्विवाहैव परिणीतासि युक्तितः

vatseśvarānuraktā ca tadrūpeṇa mayā drutam / avṛttatadvivāhaiva pariṇītāsi yuktitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति वाक्सुधया तस्य श्रुतिमार्गप्रविष्टया । किंचित्कलिङ्गसेनाभूद् उच्छ्वासितहृदम्बुजा

iti vāksudhayā tasya śrutimārgapraviṣṭayā / kiṃcitkaliṅgasenābhūd ucchvāsitahṛdambujā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स मदनवेगस्तां समाश्वास्य कान्तां विहितधृतिवितीर्णस्वर्णराशिः स तस्यै । उचित इति तयान्तर्बद्धसद्भर्तृभक्तिः पुनरुपगमनाय द्यां तदैवोत्पपात

atha sa madanavegastāṃ samāśvāsya kāntāṃ vihitadhṛtivitīrṇasvarṇarāśiḥ sa tasyai / ucita iti tayāntarbaddhasadbhartṛbhaktiḥ punarupagamanāya dyāṃ tadaivotpapāta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यास्पदं स्वपतिसद्म न मर्त्यगम्यं कामात् पितुर् भवनम् उज्झितम् इत्य् अवेक्ष्य । तत्रैव वस्तुमथ सापि कलिङ्गसेन चक्रे धृतिं मदनवेगकृताभ्यनुज्ञा

divyāspadaṃ svapatisadma na martyagamyaṃ kāmāt pitur bhavanam ujjhitam ity avekṣya / tatraiva vastumatha sāpi kaliṅgasena cakre dhṛtiṃ madanavegakṛtābhyanujñā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.