Somadeva: Kathasaritsagara 7.1

स्वविद्यासंस्कृता सा च तस्य रत्नप्रभा पितुः । अवर्धत गृहे दिक्षु प्रकाशस्तूदपद्यत

svavidyāsaṃskṛtā sā ca tasya ratnaprabhā pituḥ / avardhata gṛhe dikṣu prakāśastūdapadyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स राजा तं वर्महरं वज्रप्रभं सुतम् । कृतदारक्रियं कृत्वा यौवराज्ये ऽभिषिक्तवान्

tataḥ sa rājā taṃ varmaharaṃ vajraprabhaṃ sutam / kṛtadārakriyaṃ kṛtvā yauvarājye 'bhiṣiktavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विन्यस्तराज्यभारश् च तस्मिन् नासीत् स निर्वृतः । सुताविवाहचिन्ता तु तस्यैकाभूत्तदा हृदि

vinyastarājyabhāraś ca tasmin nāsīt sa nirvṛtaḥ / sutāvivāhacintā tu tasyaikābhūttadā hṛdi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदा सो ऽन्तिकासीनां प्रदेयां वीक्ष्य तां सुताम् । राजाब्रवीदलंकारप्रभां देवीं समीपगाम्

ekadā so 'ntikāsīnāṃ pradeyāṃ vīkṣya tāṃ sutām / rājābravīdalaṃkāraprabhāṃ devīṃ samīpagām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलालंकारभूतापि पश्य देवि जगत्त्रये । कन्या नाम महद्दुःखं धिगहो महताम् अपि

kulālaṃkārabhūtāpi paśya devi jagattraye / kanyā nāma mahadduḥkhaṃ dhigaho mahatām api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनीताप्याप्तविद्यापि रूपयौवनवत्यपि । रत्नप्रभा वरप्राप्त्या विनैषा यद्दुनोति माम्

vinītāpyāptavidyāpi rūpayauvanavatyapi / ratnaprabhā varaprāptyā vinaiṣā yaddunoti mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारवाहनदत्तस्य भार्योक्ता दैवतैरियम् । तत्किं न दियते तस्मै भाव्यस्मच्चक्रवर्तिने

nāravāhanadattasya bhāryoktā daivatairiyam / tatkiṃ na diyate tasmai bhāvyasmaccakravartine

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति चोक्तस्तया देव्या स राजा पुनरब्रवीत् । बाढं सा कन्यका धन्या या तं वरमवाप्नुयात्

iti coktastayā devyā sa rājā punarabravīt / bāḍhaṃ sā kanyakā dhanyā yā taṃ varamavāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स हि कामावतारो ऽत्र किं तु नाद्यापि दिव्यताम् । प्राप्तस् तेन मया तस्य विद्याप्राप्तिः प्रतीक्ष्यते

sa hi kāmāvatāro 'tra kiṃ tu nādyāpi divyatām / prāptas tena mayā tasya vidyāprāptiḥ pratīkṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एवं वदतस् तस्य सद्यस्तैर् वचनैः पितुः । कर्णप्रविष्टैः कंदर्पमोहमन्त्रपदोपमैः

ity evaṃ vadatas tasya sadyastair vacanaiḥ pituḥ / karṇapraviṣṭaiḥ kaṃdarpamohamantrapadopamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रान्तेवाविष्टचित्तेव सुप्तेव लिहितेव च । अभूद् रत्नप्रभा तेन हृतचित्ता वरेण सा

bhrāntevāviṣṭacitteva supteva lihiteva ca / abhūd ratnaprabhā tena hṛtacittā vareṇa sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कथंचित्पितरौ प्रणम्यान्तःपुरं निजम् । गत्वा चिन्तातुरा निद्रां चिरेण कथम् अप्य् अगात्

tataḥ kathaṃcitpitarau praṇamyāntaḥpuraṃ nijam / gatvā cintāturā nidrāṃ cireṇa katham apy agāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातः शुभं दिनं पुत्रि तत्स वत्सेश्वरात्मजः । द्रष्टव्यः स्ववरो गत्वा कौशाम्बीं नगरीं त्वया

prātaḥ śubhaṃ dinaṃ putri tatsa vatseśvarātmajaḥ / draṣṭavyaḥ svavaro gatvā kauśāmbīṃ nagarīṃ tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश्व स्वपुरे ऽमुष्मिन्नानीय त्वत्पिता स्वयम् । तव तस्य च कल्याणि विवाहं संविधास्यति

tataśva svapure 'muṣminnānīya tvatpitā svayam / tava tasya ca kalyāṇi vivāhaṃ saṃvidhāsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति स्वप्ने ऽथ तं गौरी सानुकम्पा समादिशत् । प्रबुध्य सा च तं स्वप्नं प्रातर्मात्रे न्यवेदयत्

iti svapne 'tha taṃ gaurī sānukampā samādiśat / prabudhya sā ca taṃ svapnaṃ prātarmātre nyavedayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सा तदनुज्ञाता बुद्ध्वा विद्याप्रभावतः । उद्यानस्थं वरं द्रष्टुं प्रावर्तत निजात्पुरात्

tataḥ sā tadanujñātā buddhvā vidyāprabhāvataḥ / udyānasthaṃ varaṃ draṣṭuṃ prāvartata nijātpurāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामार्यपुत्र मामेतां वेत्थ रत्नप्रभामिति । प्राप्तामुत्कां क्षणेनाद्य वित्थ यूयमतः परम्

tāmāryaputra māmetāṃ vettha ratnaprabhāmiti / prāptāmutkāṃ kṣaṇenādya vittha yūyamataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्तस्या वचः श्रुत्वा माधुर्यन्यक्कतामृतम् । विलोक्य नेत्रपीयूषं विद्याधर्या वपुश् च तत्

etattasyā vacaḥ śrutvā mādhuryanyakkatāmṛtam / vilokya netrapīyūṣaṃ vidyādharyā vapuś ca tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरवाहनदत्तो ऽन्तर्विधातारं निनिन्द सः । श्रोत्रनेत्रमयं कृत्स्नमकरोत्किं न मामिति

naravāhanadatto 'ntarvidhātāraṃ nininda saḥ / śrotranetramayaṃ kṛtsnamakarotkiṃ na māmiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगाद तां च धन्यो ऽहं जन्माद्य सफलं मम । यो ऽहम् एवं स्वयं तन्वि स्नेहादभिसृतस्त्वया

jagāda tāṃ ca dhanyo 'haṃ janmādya saphalaṃ mama / yo 'ham evaṃ svayaṃ tanvi snehādabhisṛtastvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् अन्योन्यनवप्रेमकृतसंलापयोस्तयोः । अकस्माद्ददृशे तत्र विद्याधरबलं दिवि

ity anyonyanavapremakṛtasaṃlāpayostayoḥ / akasmāddadṛśe tatra vidyādharabalaṃ divi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तातो ऽयम् आगतो ऽत्रेति द्राग्रत्नप्रभयोदिते । राजा हेमप्रभो व्योम्नः सपुत्रो ऽवततार सः

tāto 'yam āgato 'treti drāgratnaprabhayodite / rājā hemaprabho vyomnaḥ saputro 'vatatāra saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपाययौ च पुत्रेण सह वज्रप्रभेण सः । नरवाहनदत्तं तं विहितस्वागतादरम्

upāyayau ca putreṇa saha vajraprabheṇa saḥ / naravāhanadattaṃ taṃ vihitasvāgatādaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्योन्यरचिताचारा यावत्तिष्ठन्ति ते क्षणात् । तावत्तत्राययौ बुद्ध्वा वत्सराजः समन्त्रिकः

anyonyaracitācārā yāvattiṣṭhanti te kṣaṇāt / tāvattatrāyayau buddhvā vatsarājaḥ samantrikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतातिथ्यनिधिं तं च नृपं हेमप्रभो ऽथ सः । यथा रत्नप्रभोक्तं तं वृत्तान्तं समबोधयत्

kṛtātithyanidhiṃ taṃ ca nṛpaṃ hemaprabho 'tha saḥ / yathā ratnaprabhoktaṃ taṃ vṛttāntaṃ samabodhayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगाद च मया चेयं ज्ञाता विद्याप्रभावतः । इहागता सुता सर्वं वृत्तान्तं चात्र वेद्म्य् अहम्

jagāda ca mayā ceyaṃ jñātā vidyāprabhāvataḥ / ihāgatā sutā sarvaṃ vṛttāntaṃ cātra vedmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

। चक्रवर्तिविमानं हि भाव्यग्रे ऽमुष्य तादृशम्

/ cakravartivimānaṃ hi bhāvyagre 'muṣya tādṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुमन्यस्व तद्द्रक्ष्यस्यचिरादेतमात्मजम् । रत्नप्रभावधूयुक्तं युवराजम् इहागतम्

anumanyasva taddrakṣyasyacirādetamātmajam / ratnaprabhāvadhūyuktaṃ yuvarājam ihāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं वत्सेशमभ्यर्थ्य तेनानुमतवाञ्छितः । सपुत्रः कल्पयित्वा तद्विमानं निजविद्यया

evaṃ vatseśamabhyarthya tenānumatavāñchitaḥ / saputraḥ kalpayitvā tadvimānaṃ nijavidyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रारोप्य त्रपानम्रमुखं रत्नप्रभायुतम् । नरवाहनदत्तं तं सहितं गोमुखादिबिः

tatrāropya trapānamramukhaṃ ratnaprabhāyutam / naravāhanadattaṃ taṃ sahitaṃ gomukhādibiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यौगन्धरायणेनापि पित्रानुप्रेषितेन सः । हेमप्रभो निनाय स्वं पुरं काञ्चनशृङ्गकम्

yaugandharāyaṇenāpi pitrānupreṣitena saḥ / hemaprabho nināya svaṃ puraṃ kāñcanaśṛṅgakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरवाहनदत्तश् च ददर्श प्राप्य तत्पुरम् । श्वाशुरं काञ्चनमयं हेमप्राकारभासुरम्

naravāhanadattaś ca dadarśa prāpya tatpuram / śvāśuraṃ kāñcanamayaṃ hemaprākārabhāsuram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रश्मिप्रतानैर् निर्यद्भिर् अलंकृतम् इवाभितः । प्रसारितानेकभुजं जामातृप्रीतिसंभ्रमात्

raśmipratānair niryadbhir alaṃkṛtam ivābhitaḥ / prasāritānekabhujaṃ jāmātṛprītisaṃbhramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तां विधिवत्तस्मै राजा हेमप्रभो ददौ । रत्नप्रभां महारम्भो हरये ऽब्धिर् इव श्रियम्

tatra tāṃ vidhivattasmai rājā hemaprabho dadau / ratnaprabhāṃ mahārambho haraye 'bdhir iva śriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रायच्छद्रत्नराशींश् च तदा तस्मै स भास्वरान् । प्रदीप्तानेकवीवाहवह्निविभ्रमशालिनः

prāyacchadratnarāśīṃś ca tadā tasmai sa bhāsvarān / pradīptānekavīvāhavahnivibhramaśālinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोत्सवस्य पुरे चास्य राज्ञो वित्तानि वर्षतः । लब्धवस्त्रा इव बभुः सपताका गृहा अपि

sotsavasya pure cāsya rājño vittāni varṣataḥ / labdhavastrā iva babhuḥ sapatākā gṛhā api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरवाहनदत्तश् च निर्व्यूढोद्वाहमङ्गलः । दिव्यभोगभुगत्रास्त स रत्नप्रभया समम्

naravāhanadattaś ca nirvyūḍhodvāhamaṅgalaḥ / divyabhogabhugatrāsta sa ratnaprabhayā samam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेमे च दिव्यान्युद्यानवापीदेवकुलानि सः । पश्यंस्तया समारुह्य तद्विद्याबलतो नभः

reme ca divyānyudyānavāpīdevakulāni saḥ / paśyaṃstayā samāruhya tadvidyābalato nabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं च तत्र कतिचिद्दिवसानुषित्वा विद्याधराधिपपुरे स वधूसहायः । वत्सेश्वरस्य तनयः स्वपुरीं प्रयातुं यौगन्धरायणमतेन मतिं चकार

evaṃ ca tatra katiciddivasānuṣitvā vidyādharādhipapure sa vadhūsahāyaḥ / vatseśvarasya tanayaḥ svapurīṃ prayātuṃ yaugandharāyaṇamatena matiṃ cakāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वश्र्वा ततो रचितमङ्गलसंविधानः संपूजितः ससचिवः श्वशुरेण भूयः । तेनैव पुत्रसहितेन सह प्रतस्थे कान्तासखस्तदधिरुह्य पुनर्विमानम्

śvaśrvā tato racitamaṅgalasaṃvidhānaḥ saṃpūjitaḥ sasacivaḥ śvaśureṇa bhūyaḥ / tenaiva putrasahitena saha pratasthe kāntāsakhastadadhiruhya punarvimānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्याशु तां प्रमदनिर्भर वत्सराज बद्धोत्सवां स जननीनयनामृतौघः । रत्नप्रभां दधद् अथ स्वपुरीं विवेश हेमप्रभेण ससुतेन सहानुगैश्च

prāpyāśu tāṃ pramadanirbhara vatsarāja baddhotsavāṃ sa jananīnayanāmṛtaughaḥ / ratnaprabhāṃ dadhad atha svapurīṃ viveśa hemaprabheṇa sasutena sahānugaiśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वत्सेश्वरो ऽपि सह वासवदत्तया तं पादानतं समभिनन्द्य सुतं वधूं च । हेमप्रभं सतनयं विभवानुरूपं संबन्धिनं नवमपूजयदूर्जितश्रीः

vatseśvaro 'pi saha vāsavadattayā taṃ pādānataṃ samabhinandya sutaṃ vadhūṃ ca / hemaprabhaṃ satanayaṃ vibhavānurūpaṃ saṃbandhinaṃ navamapūjayadūrjitaśrīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ विद्याधरराजे तस्मिन्न् आपृच्छ्य वत्सराजादीन् । उत्पत्य नभः ससुते गतवति हेमप्रभे स्वपुरम्

atha vidyādhararāje tasminn āpṛcchya vatsarājādīn / utpatya nabhaḥ sasute gatavati hemaprabhe svapuram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरवाहनदत्तो ऽसौ रत्नप्रभया समदनमञ्चुकया । सह सुखितस् तदनैषीद् दिवसं सखिभिर् निजैर् युक्तः

naravāhanadatto 'sau ratnaprabhayā samadanamañcukayā / saha sukhitas tadanaiṣīd divasaṃ sakhibhir nijair yuktaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.