Library·Somadeva: Kathasaritsagara·9·9.4
एतच् छ्रुत्वा स संतुष्य मुक्त्वा तं वणिजं वधात् । समुद्रशूरं संमान्य धनै राजा विसृष्टवान्
etac chrutvā sa saṃtuṣya muktvā taṃ vaṇijaṃ vadhāt / samudraśūraṃ saṃmānya dhanai rājā visṛṣṭavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च प्राप्तधनः क्रीतभाण्डो भूयो भयंकरम् । स्वदेशमेष्यन्वहनेनोत्तताराम्बुधिं वणिक्
sa ca prāptadhanaḥ krītabhāṇḍo bhūyo bhayaṃkaram / svadeśameṣyanvahanenottatārāmbudhiṃ vaṇik
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्णाब्धिश् च ततो गत्वा सार्थेन सह स क्रमात् । अटवीं प्रापदेकस्मिन्वासरे दिवसात्यये
tīrṇābdhiś ca tato gatvā sārthena saha sa kramāt / aṭavīṃ prāpadekasminvāsare divasātyaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यामावसिते सार्थे रात्रौ तस्मिंश् च जाग्रति । समुद्रशूरो न्यपतच्चौरसेनात्र दुर्जया
tasyāmāvasite sārthe rātrau tasmiṃś ca jāgrati / samudraśūro nyapataccaurasenātra durjayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हन्यमाने तया सार्थे भाण्डांस्त्यक्त्वा पलाय्य सः । समूद्रशूरो न्यग्रोधमारूढो ऽभूदलक्षितः
hanyamāne tayā sārthe bhāṇḍāṃstyaktvā palāyya saḥ / samūdraśūro nyagrodhamārūḍho 'bhūdalakṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृताशेषधने याते चौरसैन्ये भयाकुलः । तत्रैव तां तरौ रात्रिं दुःखार्तश् च निनाय सः
hṛtāśeṣadhane yāte caurasainye bhayākulaḥ / tatraiva tāṃ tarau rātriṃ duḥkhārtaś ca nināya saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातस् तस्य तरोः पृष्ठे गतदृष्टिः स दैवतः । दीपप्रभामिवापश्यत्स्फुरन्तीं पत्त्रमध्यगाम्
prātas tasya taroḥ pṛṣṭhe gatadṛṣṭiḥ sa daivataḥ / dīpaprabhāmivāpaśyatsphurantīṃ pattramadhyagām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्मयात्तत्र चारूढो गृध्रनीडमवैक्षत । अन्तःस्थभास्वरानर्घरत्नाभरणसंचयम्
vismayāttatra cārūḍho gṛdhranīḍamavaikṣata / antaḥsthabhāsvarānargharatnābharaṇasaṃcayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जग्राह तस्मात् सर्वं तत् तन्मध्ये प्राप कण्ठकम् । तं स यं प्राप्तवान्स्वर्णद्वीपे गृध्रो ऽहरच् च यम्
jagrāha tasmāt sarvaṃ tat tanmadhye prāpa kaṇṭhakam / taṃ sa yaṃ prāptavānsvarṇadvīpe gṛdhro 'harac ca yam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्राप्तामितधनो न्यग्रोधाद् अवरुह्य सः । हृष्टो गच्छन् क्रमात् प्राप निजं हर्षपुरं पुरम्
tataḥ prāptāmitadhano nyagrodhād avaruhya saḥ / hṛṣṭo gacchan kramāt prāpa nijaṃ harṣapuraṃ puram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तस्थौ वणिक्सो ऽथ वीतान्यद्रविणस्पृहः । समुद्रशूरः स्वजनैः सह नन्दन्यथेच्छया
tatra tasthau vaṇikso 'tha vītānyadraviṇaspṛhaḥ / samudraśūraḥ svajanaiḥ saha nandanyathecchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अब्धौ तत्पतनं सो ऽर्थनाशस्तत्तरणं ततः । सा कण्ठकस्य च प्राप्तिस् तस्यैवापगमः स च
abdhau tatpatanaṃ so 'rthanāśastattaraṇaṃ tataḥ / sā kaṇṭhakasya ca prāptis tasyaivāpagamaḥ sa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा निष्कारणनिग्राह्यदशावाप्तिः स तत्क्षणम् । तुष्ट्वाद्द्वीपेश्वराल्लाभस्तदब्धेस्तरणं पुनः
sā niṣkāraṇanigrāhyadaśāvāptiḥ sa tatkṣaṇam / tuṣṭvāddvīpeśvarāllābhastadabdhestaraṇaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽथ सर्वापहारश् च पथिः सौरैः समागमात् । पर्यन्ते तस्य वणिजस्तरुपृष्ठाद्धनागमः
so 'tha sarvāpahāraś ca pathiḥ sauraiḥ samāgamāt / paryante tasya vaṇijastarupṛṣṭhāddhanāgamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेवमीदृशं देव विचित्रं चेष्टितं विधेः । सुकृती चानुभूयैव दुःखम् अप्य् अश्रुते सुखम्
tadevamīdṛśaṃ deva vicitraṃ ceṣṭitaṃ vidheḥ / sukṛtī cānubhūyaiva duḥkham apy aśrute sukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति गोमुखतः श्रुत्वा श्रद्धायोत्थाय च व्यधात् । नरवाहनदत्तो ऽत्र स्नानादिदिवसक्रियाम्
iti gomukhataḥ śrutvā śraddhāyotthāya ca vyadhāt / naravāhanadatto 'tra snānādidivasakriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येद्युरेत्य चास्थानगतं तं बालसेवकः । शूरः समरतुङ्गाख्यो राजपुत्रो व्यजिज्ञपत्
anyedyuretya cāsthānagataṃ taṃ bālasevakaḥ / śūraḥ samaratuṅgākhyo rājaputro vyajijñapat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव सङ्ग्रामवर्षेण नाशितो गोत्रजेन मे । देशश्चतुर्भिर् युक्तेन पुत्रैर् वीरजितादिभिः
deva saṅgrāmavarṣeṇa nāśito gotrajena me / deśaścaturbhir yuktena putrair vīrajitādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेष गत्वा पञ्चापि बद्ध्वा तानानयाम्य् अहम् । प्रभोर्विदितमस्त्वेतदित्य् उक्त्वा तत्र सो ऽगमत्
tadeṣa gatvā pañcāpi baddhvā tānānayāmy aham / prabhorviditamastvetadity uktvā tatra so 'gamat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अल्पसैन्यं तान् अन्यान् भूरिसैन्यान् अवेत्य सः । वत्सेश्वरसुतस् तस्य दिदेशानु बलं निजम्
tam alpasainyaṃ tān anyān bhūrisainyān avetya saḥ / vatseśvarasutas tasya dideśānu balaṃ nijam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽगृहीत्वैव तन्मानी गत्वा पञ्चापि तान्रिपून् । स्वबाहुभ्यां रणे जित्वा संयम्यानीतवान् समम्
so 'gṛhītvaiva tanmānī gatvā pañcāpi tānripūn / svabāhubhyāṃ raṇe jitvā saṃyamyānītavān samam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा जयिनमायान्तं वीरं संमान्य स प्रभुः । नरवाहनदत्तस् तं प्रशशंस स्वसेवकम्
tathā jayinamāyāntaṃ vīraṃ saṃmānya sa prabhuḥ / naravāhanadattas taṃ praśaśaṃsa svasevakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रम् आक्रान्तविषयान् सबलान् इन्द्रियोपमान् । जित्वानेन रिपून् पञ्च पुरुषार्थः प्रसाधितः
citram ākrāntaviṣayān sabalān indriyopamān / jitvānena ripūn pañca puruṣārthaḥ prasādhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा गोमुखो ऽवादीच् छ्रुता चेद् देव नेदृशी । राज्ञश् चमरवालस्य कथा तच् छृणु वच्मि ताम्
tac chrutvā gomukho 'vādīc chrutā ced deva nedṛśī / rājñaś camaravālasya kathā tac chṛṇu vacmi tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्तिनापुरमित्यस्ति नगरं तत्र चाभवत् । राजा चामरवालाख्यः कोषदुर्गबलान्वितः
hastināpuramityasti nagaraṃ tatra cābhavat / rājā cāmaravālākhyaḥ koṣadurgabalānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूवुस् तस्य समरबालाद्या भूम्यनन्तराः । राजानो गोत्रजास्ते च संभूयैवमचिन्तयन्
babhūvus tasya samarabālādyā bhūmyanantarāḥ / rājāno gotrajāste ca saṃbhūyaivamacintayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं चमरवालो ऽस्मानेकैकं बाधते सदा । तदेते मिलिताः सर्वे विदध्मो ऽस्य पराभवम्
ayaṃ camaravālo 'smānekaikaṃ bādhate sadā / tadete militāḥ sarve vidadhmo 'sya parābhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संमन्त्र्य पञ्चैते तज्जयाय यियासवः । प्रस्थानलग्नं क्षितिपाः पप्रच्छुर्गणकं रहः
iti saṃmantrya pañcaite tajjayāya yiyāsavaḥ / prasthānalagnaṃ kṣitipāḥ papracchurgaṇakaṃ rahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपश्यन्स शुभं लग्नं पश्यन्नशकुनानि च । जगाद गणको नास्ति लग्नं संवत्सरे ऽत्र वः
apaśyansa śubhaṃ lagnaṃ paśyannaśakunāni ca / jagāda gaṇako nāsti lagnaṃ saṃvatsare 'tra vaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा तथा च यातानां न युष्माकं भवेज्जयः । किं चात्र वो ऽनुबन्धेन समृद्धिं तस्य पश्यताम्
yathā tathā ca yātānāṃ na yuṣmākaṃ bhavejjayaḥ / kiṃ cātra vo 'nubandhena samṛddhiṃ tasya paśyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोगो नाम फलं लक्ष्म्याः स तस्मादधिको ऽस्ति वः । न चेच्छ्रुता श्रूयतां तत्कथात्र वणिजोर्द्वयोः
bhogo nāma phalaṃ lakṣmyāḥ sa tasmādadhiko 'sti vaḥ / na cecchrutā śrūyatāṃ tatkathātra vaṇijordvayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव कौतुकपुरं नामेह नगरं पुरा । तस्मिन्न् अन्वर्थनामाभूद् राजा बहुसुवर्णकः
babhūva kautukapuraṃ nāmeha nagaraṃ purā / tasminn anvarthanāmābhūd rājā bahusuvarṇakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यशोवर्मेति तस्यासीत्सेवकः क्षत्रियो युवा । तस्मै दातापि स नृपो नादात्किंचित्कदाचन
yaśovarmeti tasyāsītsevakaḥ kṣatriyo yuvā / tasmai dātāpi sa nṛpo nādātkiṃcitkadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा यदा च नृपतिस्तेनार्त्या याच्यते स्म सः । आदित्यं दर्शयन्नेवं तम् उवाच तदा तदा
yadā yadā ca nṛpatistenārtyā yācyate sma saḥ / ādityaṃ darśayannevaṃ tam uvāca tadā tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमिच्छामि ते दातुं किं पुनर्भगवानयम् । तुभ्यं नेच्छति मे दातुं किं करोम्युच्यतामिति
ahamicchāmi te dātuṃ kiṃ punarbhagavānayam / tubhyaṃ necchati me dātuṃ kiṃ karomyucyatāmiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सो ऽवसरं चिन्वन् यावत् तिष्ठति दुःखितः । सूर्योपरागसमयस् तावद् अत्रागतो ऽभवत्
tataḥ so 'vasaraṃ cinvan yāvat tiṣṭhati duḥkhitaḥ / sūryoparāgasamayas tāvad atrāgato 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कालं स यशोवर्मा गत्वा सततसेवकः । नृपं भूरिमहादानप्रवृत्तं तं व्यजिज्ञपत्
tatkālaṃ sa yaśovarmā gatvā satatasevakaḥ / nṛpaṃ bhūrimahādānapravṛttaṃ taṃ vyajijñapat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ददाति न ते तुभ्यं दातुं सैष रविः प्रभो । ग्रस्तो ऽद्य वैरिणा यावत् तावत् किंचित् प्रयच्छ मे
yo dadāti na te tubhyaṃ dātuṃ saiṣa raviḥ prabho / grasto 'dya vairiṇā yāvat tāvat kiṃcit prayaccha me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा स हसित्वा च दत्तदानो महीपतिः । ददौ वस्त्रहिरण्यादि तस्मै बहुसुवर्णकम्
tac chrutvā sa hasitvā ca dattadāno mahīpatiḥ / dadau vastrahiraṇyādi tasmai bahusuvarṇakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमत्तस्मिन्धने भुक्ते खिन्नः सो ऽददति प्रभौ । मृतजानिर्यशोवर्मा प्रययौ विन्ध्यवासिनीम्
kramattasmindhane bhukte khinnaḥ so 'dadati prabhau / mṛtajāniryaśovarmā prayayau vindhyavāsinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं निरर्थेन देहेन जीवतापि मृतेन मे । त्यक्ष्याम्येतं पुरो देव्या वरं प्राप्स्यामि वेप्सितम्
kiṃ nirarthena dehena jīvatāpi mṛtena me / tyakṣyāmyetaṃ puro devyā varaṃ prāpsyāmi vepsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यग्रे विन्ध्यवासिन्याः संविष्टो दर्भसंस्तरे । तन्मनाः स निराहारस्तपो महदतप्यत
ityagre vindhyavāsinyāḥ saṃviṣṭo darbhasaṃstare / tanmanāḥ sa nirāhārastapo mahadatapyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदिशत्तं च सा स्वप्ने देवी तुष्टास्मि पुत्र ते । ददाम्यर्थश्रियं किं ते किं वा भोगश्रियं वद
ādiśattaṃ ca sā svapne devī tuṣṭāsmi putra te / dadāmyarthaśriyaṃ kiṃ te kiṃ vā bhogaśriyaṃ vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा स यशोवर्म देवीं तां प्रत्यभाषत । एतयोर् निपुणं वेद्मि नाहं भेदं श्रियोरिति
tac chrutvā sa yaśovarma devīṃ tāṃ pratyabhāṣata / etayor nipuṇaṃ vedmi nāhaṃ bhedaṃ śriyoriti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तमवदद्देवी स्वदेशे तर्हि यौ तव । भोगवर्मार्थवर्माणौ विद्येते वणिजावुभौ
tatas tamavadaddevī svadeśe tarhi yau tava / bhogavarmārthavarmāṇau vidyete vaṇijāvubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर् गत्वा श्रियं पश्य ततो यत्सदृशी च ते । रोचिष्यते तत्सदृशी त्वयागत्यार्थ्यतामिति
tayor gatvā śriyaṃ paśya tato yatsadṛśī ca te / rociṣyate tatsadṛśī tvayāgatyārthyatāmiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच् छ्रुत्वा प्रबुध्यैव स प्रातः कृतपारणः । स्वदेशं कौतुकपरं यशोवर्मा ततो ययौ
etac chrutvā prabudhyaiva sa prātaḥ kṛtapāraṇaḥ / svadeśaṃ kautukaparaṃ yaśovarmā tato yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रागात्प्रथमं तावत् स गृहानर्थवर्मणः । असंख्यहेमरत्नादिव्यवहारार्जितश्रियः
tatrāgātprathamaṃ tāvat sa gṛhānarthavarmaṇaḥ / asaṃkhyahemaratnādivyavahārārjitaśriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्यंस्तां संपदं तस्य यथावत्तम् उपाययौ । कृतातिथ्यश् च तेनासौ भोजनाय न्यमन्त्र्यत
paśyaṃstāṃ saṃpadaṃ tasya yathāvattam upāyayau / kṛtātithyaś ca tenāsau bhojanāya nyamantryata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽत्राभुङ्क्त सघृतं समांसव्यञ्जनं च सः । प्राघुणोचितमाहारं पार्श्वे तस्यार्थवर्मणः
tato 'trābhuṅkta saghṛtaṃ samāṃsavyañjanaṃ ca saḥ / prāghuṇocitamāhāraṃ pārśve tasyārthavarmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थवर्मा तु भुङ्क्ते स्म घृतार्धपलसंयुतान् । सक्तून् भक्तम् अपि स्तोकं मांसव्यञ्जनम् अल्पकम्
arthavarmā tu bhuṅkte sma ghṛtārdhapalasaṃyutān / saktūn bhaktam api stokaṃ māṃsavyañjanam alpakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सार्थवाह किमेतावदश्नासीति सकौतुकम् । स यशोवर्मणा पृष्टो वणिगेवम् अभाषत
sārthavāha kimetāvadaśnāsīti sakautukam / sa yaśovarmaṇā pṛṣṭo vaṇigevam abhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य त्वदुपरोधेन समांसव्यञ्जनं मया । भुक्तं स्तोकं घृतस्यार्धपलं भुक्तं च सक्तवः
adya tvaduparodhena samāṃsavyañjanaṃ mayā / bhuktaṃ stokaṃ ghṛtasyārdhapalaṃ bhuktaṃ ca saktavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदा तु घृतकर्षं च सक्तूंश्चाश्नामि केवलान् । अतो ऽधिकं मे मन्दाग्नेरुदरे नैव जीर्यते
sadā tu ghṛtakarṣaṃ ca saktūṃścāśnāmi kevalān / ato 'dhikaṃ me mandāgnerudare naiva jīryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा स यशोवर्मा विचिकित्सन्निनिन्द ताम् । हृदयेन श्रियं तस्य विफलामर्थवर्मणः
tac chrutvā sa yaśovarmā vicikitsannininda tām / hṛdayena śriyaṃ tasya viphalāmarthavarmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निशागमे भक्तं क्षीरं चानाययत्पुनः । अर्थवर्मा वणिक्तस्य स यशोवर्मणः कृते
tato niśāgame bhaktaṃ kṣīraṃ cānāyayatpunaḥ / arthavarmā vaṇiktasya sa yaśovarmaṇaḥ kṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यशोवर्मा च भूयस्तद्यथाकाममभुङ्क्त सः । अथवर्मापि स तदा कीरस्येकं पलं पपौ
yaśovarmā ca bhūyastadyathākāmamabhuṅkta saḥ / athavarmāpi sa tadā kīrasyekaṃ palaṃ papau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैव चैकस्थाने ताव् आस्तीर्णशयनाव् उभौ । यशोवर्मार्थवर्माणौ शनैर् निद्राम् उपेयतुः
tatraiva caikasthāne tāv āstīrṇaśayanāv ubhau / yaśovarmārthavarmāṇau śanair nidrām upeyatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशीथे च यशोवर्मा स्वप्ने ऽपश्यद् अशङ्कितम् । प्रविष्टान् अत्र पुरुषान् दण्डहस्तान् भयंकरान्
niśīthe ca yaśovarmā svapne 'paśyad aśaṅkitam / praviṣṭān atra puruṣān daṇḍahastān bhayaṃkarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धिगल्पाभ्यधिकः कर्षो घृतस्य किमिति त्वया । मांसौदनश् च भुक्तो ऽद्य पीतं च पयसः पलम्
dhigalpābhyadhikaḥ karṣo ghṛtasya kimiti tvayā / māṃsaudanaś ca bhukto 'dya pītaṃ ca payasaḥ palam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति क्रोधाद्ब्रुवाणैस्तैर् आकृष्यैवाथ पादतः । पुरुषैर् अर्थवर्मा स लगुडैः पर्यताड्यत
iti krodhādbruvāṇaistair ākṛṣyaivātha pādataḥ / puruṣair arthavarmā sa laguḍaiḥ paryatāḍyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतकर्षपयोमांसभक्तम् अभ्यधिकं च यत् । भुक्तं तत्सर्वमुदरादाचकर्षुश् च तस्य ते
ghṛtakarṣapayomāṃsabhaktam abhyadhikaṃ ca yat / bhuktaṃ tatsarvamudarādācakarṣuś ca tasya te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्दृष्ट्वा स यशोवर्मा प्रबुद्धो यावदीक्षते । तावत्तस्याययौ शूलं विबुद्धस्यार्थवर्मणः
taddṛṣṭvā sa yaśovarmā prabuddho yāvadīkṣate / tāvattasyāyayau śūlaṃ vibuddhasyārthavarmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रन्दन् परिजनैर् मद्यमानोदरश् च सः । वमति स्मार्थवर्मा तदधिकं यत् स भुक्तवान्
tataḥ krandan parijanair madyamānodaraś ca saḥ / vamati smārthavarmā tadadhikaṃ yat sa bhuktavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शान्तशूले ततस् तस्मिन्यशोवर्मा व्यचिन्तयत् । धिग्धिगर्थश्रियमिमां यस्या भोगो ऽयमीदृशः
śāntaśūle tatas tasminyaśovarmā vyacintayat / dhigdhigarthaśriyamimāṃ yasyā bhogo 'yamīdṛśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खलीकृतेयमीदृश्या भूयादभवनिः श्रियः । इत्यन्तश्चिन्तयन्सो ऽत्र रात्रिं तामत्यवाहयत्
khalīkṛteyamīdṛśyā bhūyādabhavaniḥ śriyaḥ / ityantaścintayanso 'tra rātriṃ tāmatyavāhayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातस्तमर्थवर्माणमामन्त्र्यं स ययौ ततः । यशोवर्मा गृहं तस्य वणिजो भोगवर्मणः
prātastamarthavarmāṇamāmantryaṃ sa yayau tataḥ / yaśovarmā gṛhaṃ tasya vaṇijo bhogavarmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राभ्यागाद्यथावत्तं तेनापि च कृतादरः । निमन्त्रितो ऽभूद्वणिजा तदहर्भोजनाय सः
tatrābhyāgādyathāvattaṃ tenāpi ca kṛtādaraḥ / nimantrito 'bhūdvaṇijā tadaharbhojanāya saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चास्य वणिजो ऽपश्यत्स कांचिद्धनसंपदम् । अपश्यत्तु शुभं वेश्म वासांस्यभरणानि च
na cāsya vaṇijo 'paśyatsa kāṃciddhanasaṃpadam / apaśyattu śubhaṃ veśma vāsāṃsyabharaṇāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स्थिते यशोवर्मण्य् अस्मिन् प्रावर्ततात्र सः । भोगवर्मा वणिक् कर्तुं व्यवहारं निजोचितम्
tataḥ sthite yaśovarmaṇy asmin prāvartatātra saḥ / bhogavarmā vaṇik kartuṃ vyavahāraṃ nijocitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यस्माद्भाण्डमादाय ददावन्यस्य तत्क्षणम् । विनैव स्वधनं मह्याद्दीनारानुदपादयस्त्
anyasmādbhāṇḍamādāya dadāvanyasya tatkṣaṇam / vinaiva svadhanaṃ mahyāddīnārānudapādayast
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वरितं तान् स दीनारान् भृत्यहस्ते विसृष्टवान् । स्वभार्यायै विचित्रन्न् अपानसंपादनाय च
tvaritaṃ tān sa dīnārān bhṛtyahaste visṛṣṭavān / svabhāryāyai vicitrann apānasaṃpādanāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणाच् च सुहृदेकस्तमिच्छाभरणनामकः । उपागत्यैव रभसाद्भोगवर्माणम् अभ्यधात्
kṣaṇāc ca suhṛdekastamicchābharaṇanāmakaḥ / upāgatyaiva rabhasādbhogavarmāṇam abhyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धं भोजनमस्माकमुत्तिष्ठागच्छ भुञ्ज्महे । सुहृदो मिलिता ह्य् अन्ये त्वत्प्रतीक्षाः स्थिता इति
siddhaṃ bhojanamasmākamuttiṣṭhāgaccha bhuñjmahe / suhṛdo militā hy anye tvatpratīkṣāḥ sthitā iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्याहं नागमिष्यामि प्राघुणो ऽयं स्थितो हि मे । इति ब्रुवाणं पुनरप्येनं स सुहृदब्रवीत्
adyāhaṃ nāgamiṣyāmi prāghuṇo 'yaṃ sthito hi me / iti bruvāṇaṃ punarapyenaṃ sa suhṛdabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवता सममायातु तर्हि प्राघुणिको ऽप्य् अयम् । एषो ऽपि न किमस्माकं मित्त्रमुत्तिष्ठ सत्वरम्
bhavatā samamāyātu tarhi prāghuṇiko 'py ayam / eṣo 'pi na kimasmākaṃ mittramuttiṣṭha satvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आग्रहाद् भोगवर्मा नीतो मित्त्रेण तेन सः । यशोवर्मयुतो गत्वा भुङ्क्ते स्माहरम् उत्तमम्
ity āgrahād bhogavarmā nīto mittreṇa tena saḥ / yaśovarmayuto gatvā bhuṅkte smāharam uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीत्वा च पानम् आगत्य सायं स स्वगृहे पुनः । स यशोवर्मको भेजे विचित्रं पानभोजनम्
pītvā ca pānam āgatya sāyaṃ sa svagṛhe punaḥ / sa yaśovarmako bheje vicitraṃ pānabhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्तायां निशि पप्रच्छ निजं परिजनं च सः । किमद्य रात्रिपर्याप्तमस्ति नः सरकं न वा
prāptāyāṃ niśi papraccha nijaṃ parijanaṃ ca saḥ / kimadya rātriparyāptamasti naḥ sarakaṃ na vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिन्नास्तीति तेनोक्तः स भेजे शयनं वणिक् । पास्यामो ऽपररात्रे ऽद्य कथं जलमिति ब्रुवन्
svāminnāstīti tenoktaḥ sa bheje śayanaṃ vaṇik / pāsyāmo 'pararātre 'dya kathaṃ jalamiti bruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यशोवर्माथ तत्पार्श्वे सुप्तः स्वप्ने ऽत्र दृष्टवान् । प्रविष्ठान् पुरुषान् द्वित्रान् अन्यांस् तेषां च पृष्ठतः
yaśovarmātha tatpārśve suptaḥ svapne 'tra dṛṣṭavān / praviṣṭhān puruṣān dvitrān anyāṃs teṣāṃ ca pṛṣṭhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्माद् अपररात्रार्थं सरकं भोगवर्मणः । चिन्तितं नाद्य युष्माभिः क्व भवद्भिः स्थितं शठाः
kasmād apararātrārthaṃ sarakaṃ bhogavarmaṇaḥ / cintitaṃ nādya yuṣmābhiḥ kva bhavadbhiḥ sthitaṃ śaṭhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पश्चात् प्रविष्टास् ते पुरुषा दण्डपाणयः । पूर्वप्रविष्टान् क्रोधात् तान् दण्डाघातैर् अताडयन्
iti paścāt praviṣṭās te puruṣā daṇḍapāṇayaḥ / pūrvapraviṣṭān krodhāt tān daṇḍāghātair atāḍayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपराधो ऽयमेको नः क्षम्यतामिति वादिनः । दण्डाहतास् ते पुरुषास् ते चान्ये निरगुस् ततः
aparādho 'yameko naḥ kṣamyatāmiti vādinaḥ / daṇḍāhatās te puruṣās te cānye niragus tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यशोवर्माथ तद्दृष्ट्वा प्रबुद्धः समचिन्तयत् । अचिन्त्योपनतिः श्लाघा भोगश्रीर्भोगवर्मणः
yaśovarmātha taddṛṣṭvā prabuddhaḥ samacintayat / acintyopanatiḥ ślāghā bhogaśrīrbhogavarmaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोगहीना समृद्धापि नार्थश्रीरर्थवर्मणः । इति चिन्तयतस् तस्य सातिचक्राम यामिनी
bhogahīnā samṛddhāpi nārthaśrīrarthavarmaṇaḥ / iti cintayatas tasya sāticakrāma yāminī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातश् च स यशोवर्मा तमामन्त्र्य वणिग्वरम् । जगाम विन्ध्यवासिन्याः पादमूलं पुनस् ततः
prātaś ca sa yaśovarmā tamāmantrya vaṇigvaram / jagāma vindhyavāsinyāḥ pādamūlaṃ punas tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपःस्थः स्वप्नदृष्टायास्तस्याः पूर्वोक्तयोर् द्वयोः । श्रियोर्भोगश्रियं तत्र वव्रे सास्मै ददौ च ताम्
tapaḥsthaḥ svapnadṛṣṭāyāstasyāḥ pūrvoktayor dvayoḥ / śriyorbhogaśriyaṃ tatra vavre sāsmai dadau ca tām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथागत्य यशोवर्मा गृहं देवीप्रसादतः । अचिन्तितोपगामिन्या तस्थौ भोगश्रिया सुखम्
athāgatya yaśovarmā gṛhaṃ devīprasādataḥ / acintitopagāminyā tasthau bhogaśriyā sukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेवं भोगसंपन्ना श्रीरप्यल्पतरा वरम् । न पुनर्भोगरहिता सुविस्तीर्णाप्यपार्थका
tadevaṃ bhogasaṃpannā śrīrapyalpatarā varam / na punarbhogarahitā suvistīrṇāpyapārthakā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्किं चमरवालस्य राज्ञः कार्पण्यसंपदा । तप्यध्वे दानभोगाढ्यां वीक्षध्वे स्वां श्रियं न किम्
tatkiṃ camaravālasya rājñaḥ kārpaṇyasaṃpadā / tapyadhve dānabhogāḍhyāṃ vīkṣadhve svāṃ śriyaṃ na kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतस्तं प्रति युष्माकम् अवस्कन्दो न भद्रकः । यात्रालग्नश् च नास्त्येव नापि वा दृश्यते जयः
atastaṃ prati yuṣmākam avaskando na bhadrakaḥ / yātrālagnaś ca nāstyeva nāpi vā dṛśyate jayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्ता अपि ते तेन पञ्च ज्योतिर्विदा नृपाः । ययुश्चमरवालं तं नृपं प्रत्यसहिष्णवः
ity uktā api te tena pañca jyotirvidā nṛpāḥ / yayuścamaravālaṃ taṃ nṛpaṃ pratyasahiṣṇavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीमाप्राप्तांश् च तान् बुद्ध्वा निर्यास्यन्समराय सः । राजा चमरवालः प्राक् स्नात्वा हरम् अपूजयत्
sīmāprāptāṃś ca tān buddhvā niryāsyansamarāya saḥ / rājā camaravālaḥ prāk snātvā haram apūjayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टषष्ट्युत्तमस्थाननियतैर् नामभिः शुभैः । यथावत्तं च तुष्टाव पापघ्नैः सर्वकामदैः
aṣṭaṣaṣṭyuttamasthānaniyatair nāmabhiḥ śubhaiḥ / yathāvattaṃ ca tuṣṭāva pāpaghnaiḥ sarvakāmadaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजन्युध्यस्व निःशङ्कं शत्रूञ्जेष्यसि संगरे । इत्य् उद्गतां च गगनात्सो ऽथ शुश्राव भारतीम्
rājanyudhyasva niḥśaṅkaṃ śatrūñjeṣyasi saṃgare / ity udgatāṃ ca gaganātso 'tha śuśrāva bhāratīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रहृष्टः संनह्य तेषां निजबलान्वितः । राजा चमरवालो ऽग्ने युद्धाय निरगाद्द्विषाम्
tataḥ prahṛṣṭaḥ saṃnahya teṣāṃ nijabalānvitaḥ / rājā camaravālo 'gne yuddhāya niragāddviṣām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिंशद्गजसहस्राणि त्रीणि लक्षाणि वाजिनाम् । कोटिः पादभटानां च तस्यासीद्वैरिणां बले
triṃśadgajasahasrāṇi trīṇi lakṣāṇi vājinām / koṭiḥ pādabhaṭānāṃ ca tasyāsīdvairiṇāṃ bale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वबले च पदातीनां तस्य लक्षाणि विंशति । दश दन्तिसहस्राणि हयानां लक्षम् अप्य् अभूत्
svabale ca padātīnāṃ tasya lakṣāṇi viṃśati / daśa dantisahasrāṇi hayānāṃ lakṣam apy abhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवृत्ते तु महायुद्धे तयोर् उभयसेनयोः । यथार्थनाम्नि वीराख्ये प्रतीहारे ऽग्रयायिनि
pravṛtte tu mahāyuddhe tayor ubhayasenayoḥ / yathārthanāmni vīrākhye pratīhāre 'grayāyini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयं चमरवालो ऽसौ राजा तत्समराङ्गणम् । महावराहो भगवान्महार्णवमिवाविशत्
svayaṃ camaravālo 'sau rājā tatsamarāṅgaṇam / mahāvarāho bhagavānmahārṇavamivāviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममर्द चाल्पसैन्यो ऽपि परसैन्यं महत् तथा । यथाश्वगजपत्तीनां हयानां राशयो ऽभवन्
mamarda cālpasainyo 'pi parasainyaṃ mahat tathā / yathāśvagajapattīnāṃ hayānāṃ rāśayo 'bhavan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धावित्वा चात्र समरबलं तं संमुखागतम् । आहत्य शक्त्या राजानं पाशेनाकृष्य बद्धवान्
dhāvitvā cātra samarabalaṃ taṃ saṃmukhāgatam / āhatya śaktyā rājānaṃ pāśenākṛṣya baddhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः समरशूरं च हृदि बाणाहतं नृपम् । द्वितीयं तद्वदाकृष्य पाशेनैव बबन्ध सः
tataḥ samaraśūraṃ ca hṛdi bāṇāhataṃ nṛpam / dvitīyaṃ tadvadākṛṣya pāśenaiva babandha saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीयं चात्र समरजितं नाम महीपतिम् । वीराख्यस् तत्प्रतीहारो बद्ध्वा तत्पार्श्वमानयत्
tṛtīyaṃ cātra samarajitaṃ nāma mahīpatim / vīrākhyas tatpratīhāro baddhvā tatpārśvamānayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेनापतिर्देवबलस्तस्यानीय समर्पयत् । नृपं प्रतापचन्द्राख्यं चतुर्थं सायकाहतम्
senāpatirdevabalastasyānīya samarpayat / nṛpaṃ pratāpacandrākhyaṃ caturthaṃ sāyakāhatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रतपसेनाख्यस् तद्दृष्ट्वा पञ्चमो नृपः । क्रोधाच्चमरवालं तं भूपमभ्यपतद्रणे
tataḥ pratapasenākhyas taddṛṣṭvā pañcamo nṛpaḥ / krodhāccamaravālaṃ taṃ bhūpamabhyapatadraṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु निर्धूय तद्बाणान्स्वशरौघेण विद्धवान् । राजा चमरवालस्तं ललाटे त्रिभिर् आशुगैः
sa tu nirdhūya tadbāṇānsvaśaraugheṇa viddhavān / rājā camaravālastaṃ lalāṭe tribhir āśugaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्ठक्षिप्तेन पाशेन तं च काल इवाथ सः । आकृष्य स्ववशे चक्रे शराघातविघूर्णितम्
kaṇṭhakṣiptena pāśena taṃ ca kāla ivātha saḥ / ākṛṣya svavaśe cakre śarāghātavighūrṇitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं राजसुबद्धेषु तेषु पञ्चस्वपि क्रमात् । हतशेषाणि सैन्यानि दिशस्तेषां प्रदुद्रुवुः
evaṃ rājasubaddheṣu teṣu pañcasvapi kramāt / hataśeṣāṇi sainyāni diśasteṣāṃ pradudruvuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमितं हेमरत्नादि बहून्यन्तःपुराणि च । राज्ञा चमरवालेन प्रप्तान्येषां महीभुजाम्
amitaṃ hemaratnādi bahūnyantaḥpurāṇi ca / rājñā camaravālena praptānyeṣāṃ mahībhujām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मध्ये च महादेवी यशोलेखेति विश्रुता । राज्ञः प्रतापसेनस्य प्राप्ता तेनाङ्गनोत्तमा
tanmadhye ca mahādevī yaśolekheti viśrutā / rājñaḥ pratāpasenasya prāptā tenāṅganottamā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रविश्य नगरं वीरदेवबलौ च सः । क्षत्तृसेनपती पट्टं बद्ध्वा रत्नैर् अपूरयत्
tataḥ praviśya nagaraṃ vīradevabalau ca saḥ / kṣattṛsenapatī paṭṭaṃ baddhvā ratnair apūrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतापसेनामहिषीं क्षत्त्रधर्मजितेति ताम् । यशोलेखां स नृपतिः स्वावरोधवधूं व्यधात्
pratāpasenāmahiṣīṃ kṣattradharmajiteti tām / yaśolekhāṃ sa nṛpatiḥ svāvarodhavadhūṃ vyadhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुजार्जिताहमस्येति सेहे सा चपलामि तम् । काममोहप्रवृत्तानां शबला धर्मवासना
bhujārjitāhamasyeti sehe sā capalāmi tam / kāmamohapravṛttānāṃ śabalā dharmavāsanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिनश् चाभ्यर्थितो राज्ञ्या स यशोलेखया तया । राजा चमरवालस् तान् बद्धान् पञ्चापि भूपतीन्
dinaś cābhyarthito rājñyā sa yaśolekhayā tayā / rājā camaravālas tān baddhān pañcāpi bhūpatīn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतापसेनप्रभृतीन् गृहीतविनयान् नतान् । मुमोच निजराज्येषु सत्कृत्य विससर्ज च
pratāpasenaprabhṛtīn gṛhītavinayān natān / mumoca nijarājyeṣu satkṛtya visasarja ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स तदकण्टकं विजितशत्रु राज्यं निजं समृद्धमशिषच्चिरं चमरवालपृथ्वीपतिः । अरंस्त च वराप्सरोभ्यधिकरूपलावण्यया द्विषज्जयपताकया सह तया यशोलेखया
tataḥ sa tadakaṇṭakaṃ vijitaśatru rājyaṃ nijaṃ samṛddhamaśiṣacciraṃ camaravālapṛthvīpatiḥ / araṃsta ca varāpsarobhyadhikarūpalāvaṇyayā dviṣajjayapatākayā saha tayā yaśolekhayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं बहूनपि रिपून् रभसप्रवृत्तान् द्वेषाकुलान् अगणितस्वपरस्वरूपान् । एको ऽप्य् अनन्यसमपौरुषभग्नसारदर्पज्वराञ्जयति संयुगमूर्ध्नि धीरः
evaṃ bahūnapi ripūn rabhasapravṛttān dveṣākulān agaṇitasvaparasvarūpān / eko 'py ananyasamapauruṣabhagnasāradarpajvarāñjayati saṃyugamūrdhni dhīraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति गोमुखेन कथितामर्थ्यां श्रुत्वा कथां कृतश्लाघः । अकरोदथ नरवाहनदत्तः स्नानादि दिनकार्यम्
iti gomukhena kathitāmarthyāṃ śrutvā kathāṃ kṛtaślāghaḥ / akarodatha naravāhanadattaḥ snānādi dinakāryam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.