उपरिचरी खलु शक्तिस्तासां प्राग्भाविनी शिवस्य ततः ।* शक्तिचतुष्टयपङ्कजमध्ये पुरुषो ऽलिरिव स लीनः ॥ स्त्क् १०।१९ ॥* आर्या मेत्रे शून्यमरुत्संदंशकगृहीतकरणात्मको ह्युभयतो ऽपि ।* संयाति यत्र नेयः शुष्कदलं मारुतेनेव ॥ स्त्क् १०।२० ॥* भ्राम्यति पङ्कजमध्ये कलाचतुष्कात्मपाशसंरुद्धः ।* गोलकमिव हेलाभिहतमुत्पतनं निपातनं कुरुते ॥ स्त्क् १०।२१ ॥* ईश्वरयोगाद्विषुवत्संक्रान्तिश्चैव सिद्धिसंयोगात् ।* सौरनियोगाद्दक्षिणमुदगयनं चान्द्रसंयोगात् ॥ स्त्क् १०।२२ ॥* अयने सव्यासव्ये द्वौ पुटकौ युग्मतो विषुवदाहुः ।* संक्रान्तिरितश्चेतश्च गच्छतस्तेन समाख्याता ॥ स्त्क् १०।२३ ॥* सौरः सव्यो मार्गश्चान्द्रमसश्चेतरः समाख्यातः ।* धन्यो ऽभिषेक इन्दुः सौरः खलु वह्निसंधाने ॥ स्त्क् १०।२४ ॥* ध्यानाद्यो विषुवति च प्राग्दलसंस्थो नृपावलेपी स्यात् ।* तेजस्वी च बुभुक्षा पीडा वा जायते ऽग्निदिक्पत्रे ॥ स्त्क् १०।२५ ॥* जायते] चोन्ज्; संजायते भत्त् उन्मेत्रिचल् याम्ये याम्यो भावो नैरृत्ये नैरृतो विनिर्दिष्टः ।* नैरृत्ये] चोन्ज्; नैरृते भत्त् उन्मेत्रिचल् वारुणपत्रे वारुणो मारुत्पत्रे गतो मरुद्भावम् ॥ स्त्क् १०।२६ ॥* सौम्ये सौम्यो भावस्त्वैशे त्वैशः समाख्यातः ।* यां यां दिशमभिगच्छति तद्भावं निखिलमायाति ॥ स्त्क् १०।२७ ॥* पत्रान्तरालयोगाच्छून्यमिवात्मा ततो भाति ।* इति खलु पुद्गलचारो नाडीसधानमण्डलं मुख्यम् ।* कथितमिह सिद्धिहेतोर्बोद्ध्यव्यं यत्नतः सिद्धम् ॥ स्त्क् १०।२८ ॥* नाडीचक्रप्रकरणं दशमम् स जीवो जीवलोकस्य ज्ञायते ऽध्यात्मगो यथा । संशयो मे महादेव प्रसादीभव शूलधृक्
uparicarī khalu śaktistāsāṃ prāgbhāvinī śivasya tataḥ /* śakticatuṣṭayapaṅkajamadhye puruṣo 'liriva sa līnaḥ // Stk 10.19 //* āryā metre śūnyamarutsaṃdaṃśakagṛhītakaraṇātmako hyubhayato 'pi /* saṃyāti yatra neyaḥ śuṣkadalaṃ māruteneva // Stk 10.20 //* bhrāmyati paṅkajamadhye kalācatuṣkātmapāśasaṃruddhaḥ /* golakamiva helābhihatamutpatanaṃ nipātanaṃ kurute // Stk 10.21 //* īśvarayogādviṣuvatsaṃkrāntiścaiva siddhisaṃyogāt /* sauraniyogāddakṣiṇamudagayanaṃ cāndrasaṃyogāt // Stk 10.22 //* ayane savyāsavye dvau puṭakau yugmato viṣuvadāhuḥ /* saṃkrāntiritaścetaśca gacchatastena samākhyātā // Stk 10.23 //* sauraḥ savyo mārgaścāndramasaścetaraḥ samākhyātaḥ /* dhanyo 'bhiṣeka induḥ sauraḥ khalu vahnisaṃdhāne // Stk 10.24 //* dhyānādyo viṣuvati ca prāgdalasaṃstho nṛpāvalepī syāt /* tejasvī ca bubhukṣā pīḍā vā jāyate 'gnidikpatre // Stk 10.25 //* jāyate] conj; saṃjāyate Bhatt unmetrical yāmye yāmyo bhāvo nairṛtye nairṛto vinirdiṣṭaḥ /* nairṛtye] conj; nairṛte Bhatt unmetrical vāruṇapatre vāruṇo mārutpatre gato marudbhāvam // Stk 10.26 //* saumye saumyo bhāvastvaiśe tvaiśaḥ samākhyātaḥ /* yāṃ yāṃ diśamabhigacchati tadbhāvaṃ nikhilamāyāti // Stk 10.27 //* patrāntarālayogācchūnyamivātmā tato bhāti /* iti khalu pudgalacāro nāḍīsadhānamaṇḍalaṃ mukhyam /* kathitamiha siddhihetorboddhyavyaṃ yatnataḥ siddham // Stk 10.28 //* nāḍīcakraprakaraṇaṃ daśamam sa jīvo jīvalokasya jñāyate 'dhyātmago yathā / saṃśayo me mahādeva prasādībhava śūladhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवस्य पुरुषाख्यस्य दर्शनं शृणु षण्मुख । कथयामि न सन्देहः पुत्रस्नेहाद्विशेषतः
jīvasya puruṣākhyasya darśanaṃ śṛṇu ṣaṇmukha / kathayāmi na sandehaḥ putrasnehādviśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संक्रान्तिं विषुवं चैव अहोरात्रायनानि च । अधिमासमृणं चापि ऊनरात्रं धनं तथा
saṃkrāntiṃ viṣuvaṃ caiva ahorātrāyanāni ca / adhimāsamṛṇaṃ cāpi ūnarātraṃ dhanaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊनरात्रं क्षुतं ज्ञेयम् अधिमासो विजृम्भिका । ऋणं च कासो विज्ञेयो निश्वासो धनमुच्यते
ūnarātraṃ kṣutaṃ jñeyam adhimāso vijṛmbhikā / ṛṇaṃ ca kāso vijñeyo niśvāso dhanamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरं दक्षिणं ज्ञेयं वामदक्षिणसंस्थितम् । मध्ये तु विषुवत्प्रोक्तं पुटद्वयविनिःसृतम्
uttaraṃ dakṣiṇaṃ jñeyaṃ vāmadakṣiṇasaṃsthitam / madhye tu viṣuvatproktaṃ puṭadvayaviniḥsṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संक्रान्तिः पुनरस्यैव स्वस्थानात्स्थान एव च । इडा च पिङ्गला चैव अमा चैव तृतीयका
saṃkrāntiḥ punarasyaiva svasthānātsthāna eva ca / iḍā ca piṅgalā caiva amā caiva tṛtīyakā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुषुम्ना मध्यमे ह्यङ्गे इडा वामे प्रकीर्तिता । पिङ्गला दक्षिणे ह्यङ्गे एषु संक्रान्तिरुच्यते
suṣumnā madhyame hyaṅge iḍā vāme prakīrtitā / piṅgalā dakṣiṇe hyaṅge eṣu saṃkrāntirucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभागा दश प्राणस्य यो वेत्त्येवं स वेदवित्
vibhāgā daśa prāṇasya yo vettyevaṃ sa vedavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयामो देहमध्यस्थः सोमग्रहणमिष्यते । देहातीतं तु तं विद्याद् आदित्यग्रहणं बुधः
āyāmo dehamadhyasthaḥ somagrahaṇamiṣyate / dehātītaṃ tu taṃ vidyād ādityagrahaṇaṃ budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयुते द्वे सहस्रं तु षट्शतानि तथैव च । अहोरात्रेण योगीन्द्रो जपसंख्यां करोति सः
ayute dve sahasraṃ tu ṣaṭśatāni tathaiva ca / ahorātreṇa yogīndro japasaṃkhyāṃ karoti saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणायामं समासेन कथयामि तवाखिलम् । उच्चारयेत्तु प्रणवं स्वरेणैकेन योगवित्
prāṇāyāmaṃ samāsena kathayāmi tavākhilam / uccārayettu praṇavaṃ svareṇaikena yogavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदरं पूरयित्वा तु वायुना यावदीप्सितम् । प्राणायामो भवेदेष पूरको देहपूरकः
udaraṃ pūrayitvā tu vāyunā yāvadīpsitam / prāṇāyāmo bhavedeṣa pūrako dehapūrakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिधाय सर्वद्वाराणि निश्वासोच्छ्वासवर्जितः । सम्पूर्णकुम्भवत्तिष्ठेत् प्राणायामः स कुम्भकः
pidhāya sarvadvārāṇi niśvāsocchvāsavarjitaḥ / sampūrṇakumbhavattiṣṭhet prāṇāyāmaḥ sa kumbhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुञ्चेद्वायुं ततश्चोर्ध्वं श्वासेनैकेन योगवित् । निश्वासयोगयुक्तस्तु यावदूर्ध्वं स रेचयेत्
muñcedvāyuṃ tataścordhvaṃ śvāsenaikena yogavit / niśvāsayogayuktastu yāvadūrdhvaṃ sa recayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रेचकस्त्वेष विख्यातः प्राणसंशयकारकः । यत्तद्धृदि सदा पद्मम् अधोमुखमवस्थितम्
recakastveṣa vikhyātaḥ prāṇasaṃśayakārakaḥ / yattaddhṛdi sadā padmam adhomukhamavasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकसत्येतदूर्ध्वं तु पूरकेण तु पूरितम् । ऊर्ध्वस्रोतो भवेत्पद्मं कुम्भकेन निरोधितम्
vikasatyetadūrdhvaṃ tu pūrakeṇa tu pūritam / ūrdhvasroto bhavetpadmaṃ kumbhakena nirodhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रेचकेन तथा क्षिप्तं सद्यःप्राणहरेण तु । च्फ़्। किर् ५९:१ मुक्त्वा हृदयपद्मं तु ऊर्ध्वस्रोतोव्यवस्थितम्
recakena tathā kṣiptaṃ sadyaḥprāṇahareṇa tu / cf. Kir 59:1 muktvā hṛdayapadmaṃ tu ūrdhvasrotovyavasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रेचितो गच्छति ह्यूर्ध्वं ग्रन्थिं भित्त्वा क्षणेन तु । भित्त्वा कपालद्वारं तु जीवो ह्यूर्ध्वं तु रेचितः
recito gacchati hyūrdhvaṃ granthiṃ bhittvā kṣaṇena tu / bhittvā kapāladvāraṃ tu jīvo hyūrdhvaṃ tu recitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदाशिवपदं गत्वा न भूयो जन्म चाप्नुयात् । आयामः क्रियते तस्य नान्यस्य तु कदाचन । स जीवो जीवलोकस्य मया प्रोक्तः समासतः
sadāśivapadaṃ gatvā na bhūyo janma cāpnuyāt / āyāmaḥ kriyate tasya nānyasya tu kadācana / sa jīvo jīvalokasya mayā proktaḥ samāsataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.