Sardhatrisatikalottaragama 23

प्रासादनिर्णयप्रकरणम् इति द्वाविंशः पटलः शृणु षण्मुख तत्त्वेन ज्ञानामृतमनुत्तमम् । यन्न कस्यचिदाख्यातं नाख्येयं कथयामि तत्

prāsādanirṇayaprakaraṇam iti dvāviṃśaḥ paṭalaḥ śṛṇu ṣaṇmukha tattvena jñānāmṛtamanuttamam / yanna kasyacidākhyātaṃ nākhyeyaṃ kathayāmi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहस्थः सकलो ज्ञेयो निष्कलो देहवर्जितः । आप्तोपदेशगम्यो ऽसौ सर्वतः किमपि स्थितः

dehasthaḥ sakalo jñeyo niṣkalo dehavarjitaḥ / āptopadeśagamyo 'sau sarvataḥ kimapi sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंस हंसेति यो ब्रूयद् धंसो देवः सदाशिवः । गुरुवक्त्रात्तु लभ्येत प्रत्यक्षं सर्वतोमुखः

haṃsa haṃseti yo brūyad dhaṃso devaḥ sadāśivaḥ / guruvaktrāttu labhyeta pratyakṣaṃ sarvatomukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिलेषु च यथा तैलं पुष्पे गन्ध इव स्थितः । पुरुषस्तु शरीरे ऽस्मिन् सबाह्याभ्यन्तरे स्थितः

tileṣu ca yathā tailaṃ puṣpe gandha iva sthitaḥ / puruṣastu śarīre 'smin sabāhyābhyantare sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उल्काहस्तो यथा कश्चिद् द्रव्यमालोक्य तां त्यजेत् । ज्ञानेन ज्ञेयमालोक्य तथा ज्ञानं परित्यजेत्

ulkāhasto yathā kaścid dravyamālokya tāṃ tyajet / jñānena jñeyamālokya tathā jñānaṃ parityajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पं तु सकलं विद्याद् गन्धस्तस्य तु निष्कलः । वृक्षं तु सकलं विद्याच् छाया तस्य तु निष्कला

puṣpaṃ tu sakalaṃ vidyād gandhastasya tu niṣkalaḥ / vṛkṣaṃ tu sakalaṃ vidyāc chāyā tasya tu niṣkalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकले निष्कलो भावः सर्वत्रैव व्यवस्थितः । उपायः सकलस्तद्वद् उपेयश्चैव निष्कलः

sakale niṣkalo bhāvaḥ sarvatraiva vyavasthitaḥ / upāyaḥ sakalastadvad upeyaścaiva niṣkalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकले सकलो भावो निष्कले निष्कलस्तथा । त्रिमात्रश्च द्विमात्रश्च एकमात्रस्तथैव च

sakale sakalo bhāvo niṣkale niṣkalastathā / trimātraśca dvimātraśca ekamātrastathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धमात्रा परा सूक्ष्मा तस्या ऊर्ध्वं परात्परम् । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च ईश्वरः शिव एव वा

ardhamātrā parā sūkṣmā tasyā ūrdhvaṃ parātparam / brahmā viṣṇuśca rudraśca īśvaraḥ śiva eva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चधा पञ्चदैवत्यः सकलः परिपठ्यते । ब्रह्मणो हृदयं स्थानं कण्ठे विष्णुः समाश्रितः

pañcadhā pañcadaivatyaḥ sakalaḥ paripaṭhyate / brahmaṇo hṛdayaṃ sthānaṃ kaṇṭhe viṣṇuḥ samāśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तालुमध्ये स्थितो रुद्रो ललाटस्थो महेश्वरः । नासाग्रे तु शिवं विद्यात् तस्यान्ते तु परं पदम्

tālumadhye sthito rudro lalāṭastho maheśvaraḥ / nāsāgre tu śivaṃ vidyāt tasyānte tu paraṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नासाग्रे म्स्स् इ,ई,उ,मु; नादान्ते भत्त् परस्मात्तु परं नास्ति इति शास्त्रस्य निश्चयः । गमागमः कथं तस्य केन वा नीयते तु सः

nāsāgre MSS i,ī,u,mu; nādānte Bhatt parasmāttu paraṃ nāsti iti śāstrasya niścayaḥ / gamāgamaḥ kathaṃ tasya kena vā nīyate tu saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संशयो मे महादेव कथयस्व यथार्थतः । शक्त्या तु नीयते जीवस् तस्मिन्प्राप्य निवर्तते

saṃśayo me mahādeva kathayasva yathārthataḥ / śaktyā tu nīyate jīvas tasminprāpya nivartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्यान्तं ते प्रवक्ष्यामि शृणु षण्मुख तत्त्वतः । देहातीतं तु तद्विद्यान् नासाग्रे द्वादशाङ्गुलम्

asyāntaṃ te pravakṣyāmi śṛṇu ṣaṇmukha tattvataḥ / dehātītaṃ tu tadvidyān nāsāgre dvādaśāṅgulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदन्तं तद्विजानीयात् तत्रस्थो व्यापयेत्प्रभुः । मनो ऽप्यन्यत्र निक्षिप्तं चक्षुरन्यत्र पातितम्

tadantaṃ tadvijānīyāt tatrastho vyāpayetprabhuḥ / mano 'pyanyatra nikṣiptaṃ cakṣuranyatra pātitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथापि योगिनां योगो ह्यविच्छिन्नः प्रवर्तते । एतत्तत्परमं गुह्यम् एतत्तत्परमाक्षरम्

tathāpi yogināṃ yogo hyavicchinnaḥ pravartate / etattatparamaṃ guhyam etattatparamākṣaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नातः परतरं किञ्चिन् नातः परतरं शिवम् । नातः परतरं ज्ञानम् इत्याह भगवाञ्शिवः

nātaḥ parataraṃ kiñcin nātaḥ parataraṃ śivam / nātaḥ parataraṃ jñānam ityāha bhagavāñśivaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवज्ञानामृतं प्राप्य संक्षेपान्न तु विस्तरात् । कथितो देवदेवेन परमाक्षरनिर्णयः

śivajñānāmṛtaṃ prāpya saṃkṣepānna tu vistarāt / kathito devadevena paramākṣaranirṇayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्ते शिवसद्भावं शिववक्त्राद्विनिःसृतम् । गुह्याद्गुह्यतमं गुह्यं गूहनीयं प्रयत्नतः

etatte śivasadbhāvaṃ śivavaktrādviniḥsṛtam / guhyādguhyatamaṃ guhyaṃ gūhanīyaṃ prayatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाशिष्याय प्रदातव्यं नापुत्राय कदाचन । गुरुदेवाग्निभक्ताय नित्यं मुक्तिरताय च

nāśiṣyāya pradātavyaṃ nāputrāya kadācana / gurudevāgnibhaktāya nityaṃ muktiratāya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदातव्यमिदं शास्त्रं नेतरेभ्यः प्रदापयेत् । दातास्य नरकं याति सिद्ध्येच्च न कदाचन

pradātavyamidaṃ śāstraṃ netarebhyaḥ pradāpayet / dātāsya narakaṃ yāti siddhyecca na kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवामृतं मया ख्यातं सत्यं सत्यमिदं तव । एवं ज्ञात्वा तु मेधावी विचरेत्तु यथासुखम्

śivāmṛtaṃ mayā khyātaṃ satyaṃ satyamidaṃ tava / evaṃ jñātvā tu medhāvī vicarettu yathāsukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहस्थो ब्रह्मचारी च वानप्रस्थो ऽथ भैक्षुकः । यत्र यत्र स्थितो ज्ञानी परमाक्षरवित् सदा

gṛhastho brahmacārī ca vānaprastho 'tha bhaikṣukaḥ / yatra yatra sthito jñānī paramākṣaravit sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषयी विषयासक्तो याति देहान्तके शिवम् । ज्ञानादेवास्य शास्त्रस्य सर्वावस्थो ऽपि मानवः

viṣayī viṣayāsakto yāti dehāntake śivam / jñānādevāsya śāstrasya sarvāvastho 'pi mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्महत्याश्वमेधाद्यैः पुण्यपापैर्न लिप्यते । चोदको बोधकश्चैव मोक्षदश्च परः स्मृतः

brahmahatyāśvamedhādyaiḥ puṇyapāpairna lipyate / codako bodhakaścaiva mokṣadaśca paraḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवं त्रिविधो ज्ञेय आचार्यस्तु महीतले । चोदको दर्शयेन्मार्गं बोधकः स्थानमादिशेत् । मोक्षदस्तु परं तत्त्वं यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते

ityevaṃ trividho jñeya ācāryastu mahītale / codako darśayenmārgaṃ bodhakaḥ sthānamādiśet / mokṣadastu paraṃ tattvaṃ yajjñātvāmṛtamaśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.